دعوای مطالبه معوض در برابر مبیع معیوب

راهنمای دعوای مطالبه معوض در برابر مبیع معیوب

تعریف

این دعوا زمانی مطرح می‌شود که خریدار متوجه عیب پنهان در مبیع (مال خریداری‌شده) می‌شود و به جای فسخ قرارداد یا گرفتن ارش، تقاضای تحویل مال سالم (معوض یا مثل یا قیمت واقعی بدون عیب) را دارد یا اینکه پس از رد مبیع معیوب، خواستار دریافت ثمن پرداختی یا معوض آن است. این حق ناشی از اعمال خیار عیب در عقد بیع است. خریدار می‌تواند در صورت امکانِ مطالبه‌ی بدل یا معوض، آن را از فروشنده مطالبه کند.

خواهان و خوانده

خواهان: خریدار / خوانده: فروشنده.

ماهیت

مالی؛ ترافعی.

مرجع صالح

دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد/تسلیم مبیع.

مستندات قانونی

مواد ۴۲۲، ۴۲۹ و ۴۳۲ قانون مدنی.

مدارک لازم

قرارداد خرید، فاکتور خرید، نظریه کارشناس رسمی دادگستری (در خصوص اثبات عیب)، تامین دلیل (در صورت نیاز).

مهلت‌ها

خیار عیب باید پس از علم به عیب به فوریت اجرا شود (فوریت عرفی)؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.

هزینه

بر اساس ارزش مالی خواسته (قیمت معوض یا ثمن مورد مطالبه) محاسبه می‌شود.

مراحل

۱. احراز عیب و اعلام فسخ یا مطالبه ارش/معوض به فروشنده (ارسال اظهارنامه) ۲. ثبت دادخواست مطالبه معوض یا ثمن در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ۳. ارجاع به دادگاه و تعیین کارشناس برای بررسی عیب ۴. صدور رای توسط دادگاه ۵. اجرای حکم و دریافت معوض یا وجه.

نکات و اشتباهات رایج

۱. شرط اصلی اعمال این حقوق، پنهان بودن عیب هنگام عقد است. ۲. فوریت در اجرای خیار عیب بسیار مهم است و تاخیر غیرمتعارف حق را ساقط می‌کند. ۳. گاهی به جای مطالبه معوض، خریدار صرفاً حق مطالبه «ارش» (تفاوت قیمت مبیع سالم و معیوب) را دارد. ۴. اگر مبیع توسط خریدار تلف شده باشد، احکام خاص خود را دارد.

نمونهٔ خواسته

مطالبه معوض/ثمن مبیع معیوب به ارزش [مقدار مبلغ] به انضمام خسارات دادرسی.

پرسش‌های متداول

این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.