دعاوی حقوقی › بطلان
دعوای بطلان شرط و عقد بعلت تعارض با ذات عقد
راهنمای دعوای بطلان شرط و عقد بعلت تعارض با ذات عقد
- تعریف
- این دعوا زمانی اقامه می‌شود که یک عقد یا شرطی ضمن آن، با ماهیت و ذاتِ آن عقد در تضاد و تعارض آشکار باشد؛ به نحوی که قصد و رضای واقعی مخدوش شده یا اجرای آن غیرممکن و لغو گردد. بر اساس قواعد عمومی قراردادها، شرط یا عقدی که مخالف با مقتضای ذات عقد باشد، باطل و موجب بطلان کل عقد (یا حداقل شرط) می‌گردد. این دعوا برای اعلام بطلان قانونی چنین توافقاتی مطرح می‌شود.
- خواهان و خوانده
- خواهان: یکی از متعاقبین یا ذی‌نفع / خوانده: طرف دیگر قرارداد
- ماهیت
- غیرمالی (یا مالیِ غیرمنقول/منقول بسته به موضوع، اما غالباً ماهیت حقوقیِ غیرمالیِ اعلامی دارد)؛ ترافعی
- مرجع صالح
- دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد/اجرای تعهد
- مستندات قانونی
- قانون مدنی (مواد مربوط به شرایط صحت معاملات و مقتضای ذات عقد، نظیر ماده ۲۳۳)
- مدارک لازم
- سند قرارداد یا مبایعه‌نامه، مدارک هویتی، دلایل اثبات تعارض شرط با ماهیت عقد
- مهلت‌ها
- مرور زمان خاصی ندارد؛ در هر زمان قابل طرح است مشروط بر اینکه ذی‌نفع باشد
- هزینه
- هزینهٔ دعاوی غیرمالی
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست با موضوع اعلام بطلان شرط/عقد / ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی / ۳. ارجاع به دادگاه صالح و تعیین وقت رسیدگی / ۴. بررسی ارکان قرارداد و تطبیق با مقتضای ذات عقد توسط قاضی / ۵. صدور حکم به بطلان شرط یا عقد / ۶. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض) و اجرای حکم
- نکات و اشتباهات رایج
- - اشتباه در تشخیص «مقتضای ذات» با «مقتضای اطلاق» عقد؛ - درخواست بطلان کل عقد در حالی که فقط شرط باطل و مبطل است (یا برعکس)؛ - عدم ارائه متن کامل قرارداد؛ - طرح دعوای مطالبه خسارت پیش از اثبات بطلان.
نمونهٔ خواسته
تقاضای صدور حکم بر اعلام بطلان [شرط فلان / عقد فلان] به دلیل تعارض آشکار با مقتضای ذات عقد مستنداً به ماده ۲۳۳ قانون مدنی
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
فرق مقتضای ذات و مقتضای اطلاق چیست؟
مقتضای ذات، ریشه در ماهیت عقد دارد و با تخلف از آن عقد باطل می‌شود، اما مقتضای اطلاق با شرط خلاف قابل تغییر است.
آیا بطلان شرط همیشه موجب بطلان عقد می‌شود؟
خیر، طبق قانون برخی شرایط باطلند اما مبطل عقد نیستند، مگر اینکه خلاف مقتضای ذات باشند.
آیا برای این دعوا نیاز به ارجاع به کارشناس است؟
غالباً یک امر حقوقی است و نیاز به کارشناس نیست، مگر تشخیص جنبه‌های تخصصی قرارداد.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
🗺 نقشه: نزدیک‌ترین دادگاهِ صالح برای این دعوا
دادخواست، شکواییه و درخواست 1
صفحه‌های مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع دعوای بطلان قرارداد و معامله در حقوق ایران
- نمونه‌متن: لایحه خواهان ، پاسخ به لایحه دفاعیه خوانده ، بطلان شرط و عقد بعلت تعارض با ذات عقد
- نمونه‌متن: لایحه دفاعیه ، دادگاه حقوقی ، اعلام بی اعتباری اسناد بعلت تعارض
- نمونه‌متن: لایحه دفاعیه خوانده ، اعلام بطلان عقد بیع بعلت شرط تخلف ذات مقتضای عقد
- نمونه‌متن: لایحه دفاعیه خوانده ، جلسه اول رسیدگی ، اعلام بطلان معامله بعلت شرط خلاف مقتضای ذات عقد
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط
هنوز موردی ثبت نشده.