دعاوی کیفری › قصاص
دعوای قصاص عضو
راهنمای دعوای قصاص عضو
- تعریف
- قصاص عضو عبارت است از بریده شدن یا ناقص کردن عضو محکوم به همان ماهیتی که جنایت بر عضو جانی واقع شده است، با رعایت شرایط قانونی. این دعوا زمانی طرح میشود که فردی به صورت عمدی ضرب و جرحی به دیگری وارد کند که منجر به نقص، قطع یا از کار افتادن عضوی از بدن وی شود.
- خواهان و خوانده
- مجنیعلیه (شاکی) علیه جانی (متهم).
- ماهیت
- کیفری؛ قابلِ گذشت (از سوی مجنیعلیه تا قبل از اجرا).
- مرجع صالح
- دادسرای عمومی و انقلاب (تحقیقات مقدماتی) و دادگاه کیفری یک استان (رسیدگی ماهوی).
- مستندات قانونی
- مواد مربوط به قصاص اعضا در قانون مجازات اسلامی (کتاب قصاص).
- مدارک لازم
- گواهیهای پزشکی قانونی، نظریه پزشکی قانونی قطعی، برگه اعزام به اورژانس، شناسنامه و کارت ملی، شهادت شهود (در صورت وجود).
- مهلتها
- مهلت مطالبه قصاص فوری نیست اما باید با اذن ولی امر و رعایت تساوی انجام شود؛ حق قصاص ترکه محسوب نمیشود مگر شرایط خاص.
- هزینه
- تمبر دادرسی دعوای کیفری و هزینههای احتمالی کارشناسی پزشکی قانونی و اجرای حکم.
- مراحل
- ۱. ثبت شکایت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ۲. ارجاع پرونده به کلانتری و پزشکی قانونی جهت تعیین نوع جراحت ۳. تحقیقات در دادسرا و صدور کیفرخواست ۴. رسیدگی در دادگاه کیفری یک و صدور حکم قصاص ۵. استیذان و اجرای حکم در صورت تقاضای مجنیعلیه و پرداخت تفاوت دیه (در صورت لزوم).
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. عدم امکان اجرای قصاص در صورت سرایت جراحت تا حصول بهبودی کامل یا مشخص شدن وضعیت نهایی ۲. لزوم پرداخت فاضل دیه در برخی موارد تساوی ۳. اشتباه در تعیین نوع جنایت و عدم تطابق با نظریه پزشکی قانونی.
نمونهٔ خواسته
تقاضای قصاص عضو (قطع/جرح) خوانده/متهم به جرم ضرب و جرح عمدی منجر به جنایت بر عضو.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا اجرای قصاص عضو نیاز به پرداخت وجهی دارد؟
در برخی موارد اگر جنایت میان زن و مرد یا تفاوتهایی باشد، نیاز به پرداخت فاضل دیه است.
مرجع صالح برای رسیدگی به قصاص عضو کجاست؟
دادگاه کیفری یک استان صالح به رسیدگی است.
آیا مجنیعلیه میتواند به جای قصاص دیه مطالبه کند؟
بله، در هر مرحله از پرونده مجنیعلیه میتواند با جانی سازش کند یا دیه بگیرد.
آیا نظریه پزشکی قانونی برای دادگاهbinding است؟
بله، مبنای اصلی احراز نوع جنایت و امکان قصاص، نظریه پزشکی قانونی است.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 1
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع قصاص در حقوق کیفری ایران: شرایط، مراحل و اجرای حکم
- جرم: جنایت عمدی بر عضو در صورت نبودن شرایط قصاص
- نمونهمتن: لایحه تجدیدنظرخواهی ، از رأی کیفری دو ، قصاص عضو
- نمونهمتن: شکواییه علیه شخصی که با شرکت در نزاعی که منجر به نقض عضو شده است
- نمونهمتن: شکواییه ایراد ضرب و جرح با چاقو و اسلحه و امثال آن که موجب نقص عضو و غیره شود
قوانین و مواد
- آییننامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین مصوب 1398/03/27
- قانون مجازات اسلامی
- قانون مجازات اسلامی
- ماده 393:در قصاص عضو، علاوه بر شرایط عمومی قصاص، شرایط زیر با تفصیلی که در این قانون بیان می شود، باید رعایت شود: الف محل عضو مورد قصاص، با مورد جنایت یکی باشد. ب قصاص با مقدار جنایت، مساوی باشد. پ خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد. ت قصاص عضو سالم، در مقابل عضو … … …قصاص با مقدار جنایت، مساوی باشد. پ خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد. ت قصاص عضو سالم، در مقابل عضو ناسالم نباشد. ث قصاص عضو اصلی، در مقابل عضو غیراصلی نباشد. ج قصاص عضو کامل در مقابل عضو ناقص نباشد.
- آییننامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین مصوب 1398/03/27
- ماده 20:…حقالناس یا تعزیر معین شرعی، ابتدا تعزیر اجرا میشود و در صورت محکومیت به مجازاتهای قصاص عضو و تعزیر حقالناس یا تعزیر معین شرعی، ابتدا مجازات قصاص عضو اجرا میشود.
- ماده 76:اشخاص ذیل می توانند اجرای قصاص عضو را درخواست کنند:
- قانون مجازات اسلامی
- ماده 438:…به گونه ای که جایز نیست، قصاص کرده باشد، در صورتی که قاتل آسیب ببیند مشروط به شرایط قصاص عضو از جمله عدم خوف تلف ولی دم، قاتل حق قصاص عضو او را دارد و حق قصاص نفس نیز برای ولی دم باقی است ولی قبل از اجرای قصاص نفس، قاتل باید حق خود را استیفاء، مصالحه یا گذشت ک… … …مدت مناسبی را مشخص و به قاتل اعلام می کند تا ظرف مهلت مقرر به گذشت، مصالحه یا مطالبه قصاص عضو اقدام کند. در صورت عدم اقدام او در این مدت، ولی دم به تعزیر مقرر در قانون محکوم می شود و با مطالبه او قصاص نفس اجراء می گردد و حق قصاص عضو برای ورثه جانی، محفوظ است. … … …او قصاص نفس اجراء می گردد و حق قصاص عضو برای ورثه جانی، محفوظ است. فصل سوم اجرای قصاص عضو
- آییننامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین مصوب 1398/03/27
- ماده 77:قاضی اجرای احکام کیفری موظف است پیش از اجرای قصاص عضو طرفین را به سازش توصیه کند.
- ماده 82:قصاص عضو بدون بیهوش کردن محکوم یا بیحس کردن عضو اجرا میشود؛ مگر آنکه این امر سبب گسترش جراحت و یا ورود آسیب به عضو یا بافت بیشتری از محکوم شود. در این صورت با اخذ نظر پزشک قانونی یا پزشک معتمد و با رضایت مجنیعلیه، قصاص عضو با بیهوشی و یا بیحسی محکوم به عم… … …از محکوم شود. در این صورت با اخذ نظر پزشک قانونی یا پزشک معتمد و با رضایت مجنیعلیه، قصاص عضو با بیهوشی و یا بیحسی محکوم به عمل میآید.
- ماده 84:پیش از اجرای حکم قطع یا قصاص عضو، قاضی اجرای احکام کیفری باید تمهیدات لازم را از حیث حضور کادر پزشکی و تجهیزات مورد نیاز برای جلوگیری از خونریزی و عفونت و مانند آن فراهم کند. چنانچه پس از اجرای قطع یا قصاص عضو، حبس یا بازداشت محکوم ضروری باشد و همزمان نیاز به… … …برای جلوگیری از خونریزی و عفونت و مانند آن فراهم کند. چنانچه پس از اجرای قطع یا قصاص عضو، حبس یا بازداشت محکوم ضروری باشد و همزمان نیاز به مداوای وی در خارج از زندان باشد، مطابق ماده (522) قانون آیین دادرسی کیفری اقدام میشود.
- ماده 85:چنانچه محل قطع یا قصاص عضو زایل شده باشد، اجرای حکم منتفی است و پرونده جهت اتخاذ تصمیم قانونی به دادگاه ارسال میگردد.
- قانون مجازات اسلامی
- ماده 441:برای رعایت تساوی قصاص عضو با جنایت، باید حدود جراحت کاملاً اندازه گیری شود و هر چیزی که مانع از استیفای قصاص یا موجب ازدیاد آن باشد، برطرف گردد.
- آییننامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین مصوب 1398/03/27
- ماده 80:هنگام اجرای مجازات قصاص عضو حضور قاضی اجرای احکام کیفری، پزشک قانونی، مجنی علیه یا قائم مقام قانونی و یا وکیل وی ضروری است. در صورت عدم حضور مجنی علیه یا قائم مقام وی یا عدم معرفی وکیل با نماینده برای اجرای قصاص عضو، اجرای حکم به تاخیر می افتد و چنانچه اشخاص م… … …در صورت عدم حضور مجنی علیه یا قائم مقام وی یا عدم معرفی وکیل با نماینده برای اجرای قصاص عضو، اجرای حکم به تاخیر می افتد و چنانچه اشخاص مذکور در مرتبه دوم نیز بدون عذر موجه حاضر نشوند در صورتی که محکوم در بازداشت باشد، با اخذ تامین متناسب آزاد می شود؛ مشروط بر …
- تبصره:در صورتی که جنایت در حالی بیهوشی یا بی حسی مجنی علیه واقع شده باشد، با درخواست محکوم قصاص عضو حسب مورد در هر یک از وضعیتهای فوق الذکر اجرا می شود.
- ماده 92:محکوم به قصاص عضو پس از اجرای حکم نمیتواند نسبت به پیوند عضو قطع شده خود اقدام کند؛ مگر در صورت رضایت صاحب حق قصاص یا اقدام وی به پیوند عضو موضوع جنایت.
- ماده 86:در صورتیکه به تشخیص پزشک قانونی در قصاص عضو بیم تجاوز از میزان جنایت برود و امیدی به رفع مانع نباشد، قاضی اجرای احکام کیفری پرونده را برای تعیین تکلیف به دادگاه ارسال میکند.
- قانون مجازات اسلامی
- ماده 440:قصاص عضو را می توان فوراً اجراء کرد لکن اگر علم به سرایت وجود نداشته باشد و قصاص اجراء شود و پس از آن، جنایت سرایت کند و سرایت پدید آمده، عمدی محسوب شود، مرتکب حسب مورد، به قصاص نفس یا عضو محکوم می شود لکن پیش از اجرای قصاص نفس ولی دم باید، دیه جنایتی را که به… … …یا عضو محکوم می شود لکن پیش از اجرای قصاص نفس ولی دم باید، دیه جنایتی را که به عنوان قصاص عضو بر مرتکب وارد شده است به او بپردازد و اگر سرایت پدید آمده، غیرعمدی محسوب شود، مرتکب به دیه جنایتی که به وسیله سرایت، پدیدآمده است، محکوم می شود و دیه مقداری که قصاص ش… … …مرتکب به دیه جنایتی که به وسیله سرایت، پدیدآمده است، محکوم می شود و دیه مقداری که قصاص شده است کسر نمی شود.
- ماده 443:اگر زن حامله، محکوم به قصاص عضو باشد و در اجرای قصاص، پیش یا پس از وضع حمل، بیم تلف یا آسیب بر طفل باشد، قصاص تا زمانی که بیم مذکور بر طرف شود به تأخیر می افتد.
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 308
نظر مشورتی 7/93/0579 مورخ 1393/03/13 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
عینِ عبارت · قصاص عضو آيا اطلاق ماده418 قانون مجازات اسلامي مصوب92شامل قصاص عضو نيزميباشد.…
عینِ عبارت · قصاص عضو …خ. م.: موضوع استعلام درباره شمول ماده 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بر قصاص عضو است.…
نظریه مشورتی شماره 7/93/579 مورخ 1393/03/13
عینِ عبارت · قصاص عضو …خ. م.: موضوع این استعلام، بررسی اعمال ماده 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در مورد قصاص عضو است.…
عینِ عبارت · قصاص عضو البته قصاص عضو شل در برابر عضو سالم در صورتی است که اهل خبره قصاص عضو شل را برای جانی بی خطر بدانند و چنانچه…
عینِ عبارت · قصاص عضو شرایط اختصاصی قصاص عضو عبارت است از: ۳.…
قصاص عضو (حقوق جزا)
عینِ عبارت · قصاص عضو قصاص عضو از مباحث مطرح در حقوق جزا بوده و به معنای قصاص در جنایات قطع عضو و جرح م. ب. و درخصوص آسیبهای…
قصاص عضو: در قانون
عینِ عبارت · قصاص عضو مطابق ماده ۳۸۸ قانون مجازات اسلامی : «زن و مرد مسلمان، در قصاص عضو برابرند و مرد به سبب آسیبی که به زن وارد میکند، به قصاص محکوم میشود لکن اگر دیه جنایت وارد ب…
قصاص عضو (حقوق جزا): تعریف
عینِ عبارت · قصاص عضو …قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند که موجب آن جرح یا اتلاف و قطع عمدی هر یک از اعضاء و اطراف بدن است. تعریف جنایت : هر نوع…
نکتهٔ فقهی: شرایط قصاص عضو
عینِ عبارت · قصاص عضو از شرایط قصاص عضو، امکان استیفای آن با حفظ امنیت جان و یا سرایت به عضوی دیگر است. بنابر این، چنانچه قصاص عضوی مو…
بررسی بند پ ماده 302 آیین دادرسی کیفری
عینِ عبارت · قصاص عضو …یم موجب مجازات قطع عضو" مذکور در بند پ ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 شامل جرایم مستوجب قصاص عضو نیز هست؟…
عینِ عبارت · قصاص عضو …اما اگر در حد ثلث یا بیشتر باشد، قصاص عضو جانی منوط به پرداخت مابه التفاوت دیه زن و مرد به جانی خواهد بود. — برداشتِ خودکار (در دستِ به…
نکتهٔ فقهی: انواع قصاص
عینِ عبارت · قصاص عضو قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس میگویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند.…
عینِ عبارت · قصاص عضو فقهای امامی و اهل سنّت جنایتِ منجر به اخصاء را ــ با تحقق شرایط خاص خود ــ مستوجب قصاص عضو یا دیه دانستهاند.…
قصاص عضو: قلمرو
عینِ عبارت · قصاص عضو گروهی معتقدند قصاص عضو به صرف ضرب ، حاصل نمیشود، بلکه باید قطع عضو یا جرحی واقع شده باشد تا بتوان قائل به قصاص شد، م…
عینِ عبارت · قصاص عضو جرائمی که مجازات قانونی آن قصاص عضو است و همچنین رسیدگی به جرائم مطبوعاتی و سیاسی این دادگاه متشکل از سه عضو یک رئیس و دو مستشار ی…
عینِ عبارت · قصاص عضو عدول از قصاص نفس و مصالحه بر قصاص عضو در قتل عمد (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: مصطفی جباری جلیل امیدی منبع: مطالعات حقوقی دور…
عینِ عبارت · قصاص عضو …— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد قصاص عضو سالم در برابر عضو مبتلا به جذام اختلاف نظر وجود دارد؛…
عینِ عبارت · قصاص عضو …زیرا مماثلت و همسانی میان دست سالم و شل منتفی است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در قصاص عضو، مماثلت و همسانی بین عضو آسیبدیده و عضو قصاصشونده شرط است؛ به عنوان مثال، دست سالم در برا…
عینِ عبارت · قصاص عضو …۳.۱ - ثبوت دیه در صورت خطر جانی داشتن قصاص عضو شل البته قصاص عضو شل در برابر عضو سالم در صورتی است که اهل خبره قصاص عضو شل را برای جانی بی خط…
عینِ عبارت · قصاص …ثال، امام خمینی در این خصوص میفرماید: اگر دستی را قطع نماید که بعضی از انگشتهایش فلج باشد در قصاص دست سالم تردّد است.…
عینِ عبارت · قصاص عضو با عنايت به اينكه در قانون مجازات اسلامي و فقه سه نوع قصاص ذكر شده كه عبارتند از : قصاص نفس و قصاص عضو و قصاص جرح، اگر در تبصره يك ماده 20 ق.…
عینِ عبارت · قصاص عضو …انتفای تغریر: از دیگر شرایط قصاص طرف، انتفای تغریر به جان یا دیگر اعضای جانی است، بدین معنا که قصاص عضو جانی، برای جان یا عضو دیگر او زیان آور نباشد.…
عینِ عبارت · قصاص عضو …ون مجازات اسلامی ، بر خلاف حالتی که عضو سالم مرتکب در مقابل عضو ناسالم مجنی علیه قصاص نمیشود، قصاص عضو ناسالم در برابر عضو سالم امکانپذیر است، بدون اینکه جانی ملزم به پرداخت مابه التفاوت دیه باشد.…
عینِ عبارت · قصاص عضو …— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد قصاص عضو سالم در برابر عضو مبتلا به جذام اختلاف نظر وجود دارد.…
نظریه مشورتی شماره 7/1403/145 مورخ 1403/09/20
عینِ عبارت · قصاص عضو …همچنین، ماده 82 آییننامه اجرای احکام حدود مصوب 1398 که به چگونگی اجرای مجازاتهای قطع و قصاص عضو میپردازد، درباره ممنوعیت بیحسی در حدود سکوت کرده است که این موضوع به تایید این نظر کمک می…
عینِ عبارت · قصاص کسی که در عضو قصاص میکند، ضامن سرایت قصاص نمیباشد، مگر آنکه در قصاص گرفتن او تعدّی باشد؛ پس اگر متعمّد باشد در…
نظر مشورتی 7/99/1707 مورخ 1399/11/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص امکان یا عدم امکان قصاص عضو با اصلاحات و الحاقات بعدی
عینِ عبارت · قصاص عضو …نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در خصوص امكان يا عدم امكان قصاص عضو و از جمله چشم، با لحاظ شرايط مقرر در ماده 393 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 و نيز ماده 404 اين…
نظریه مشورتی شماره 7/97/3028 مورخ 1397/11/28
عینِ عبارت · قصاص عضو …موضوع این استعلام بررسی ضرورت حضور متهم و وکیل در جلسات دادگاه برای جرائم خاص و شرایط صدور حکم قصاص عضو برای متهمان متواری است.…
نظریه ٧/١٤٠٤/٢٢٩
عینِ عبارت · قصاص عضو …در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا بین مواردی که قصاص عضو موضوعاً منتفی است )صدر ماده ٤٠١ قانون پیشگفته( با دیگر موارد تفاوتی وجود دارد؟ پاسخ: .-١ ب.…
