دعاوی دیوان عدالت اداری › دعاوی دیوان عدالت اداری › ابطال مصوبات و مقررات
فعلاً ناقص و غیرقابلِ استناد
دعوای ابطال مصوبات وزارتخانهها مغایر قانون
راهنمای دعوای ابطال مصوبات وزارتخانهها مغایر قانون
- تعریف
- این دعوا ناظر بر اعتراض به آییننامهها، بخشنامهها، دستورالعملها و مقررات صادره از سوی وزارتخانههاست که خارج از حدود اختیارات یا برخلاف قوانین جاری کشور وضع شده باشند. اشخاصی که حقوق مکتسبه یا قانونی آنها به واسطه اینگونه مقررات دولتی مخدوش شده است، میتوانند ابطال آنها را درخواست کنند. دیوان عدالت اداری مرجع اختصاصی بررسی و رسیدگی به این دست از اعتراضات است.
- خواهان و خوانده
- خواهان: شخص ذینفع (حقیقی یا حقوقی)؛ خوانده: وزارتخانه صادرکننده مصوبه یا بخشنامه.
- ماهیت
- غیرمالی؛ ترافعی.
- مرجع صالح
- هیأت عمومی و هیأتهای تخصصی دیوان عدالت اداری.
- مستندات قانونی
- قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (نامطمئن برای مواد دقیق).
- مدارک لازم
- متن کامل مصوبه یا بخشنامه معترضعنه، مدارک شناسایی و اثبات ذینفع بودن، مستندات قانونی حاکی از مغایرت مصوبه با قوانین بالادستی.
- مهلتها
- اعتراض به مصوبات از جهت مغایرت با شرع محدودیت زمانی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی یا اعتراض به تصمیمات مقتضی مطابق ضوابط دیوان است.
- هزینه
- معادل هزینه دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست حقوقی/اداری به طرفیت وزارتخانه ۲. ثبت نام در سامانه ثنا و ارسال دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ۳. ارجاع پرونده به دیوان عدالت اداری و تعیین شعبه یا هیأت تخصصی ۴. تبادل لوایح و اخذ دفاعیه وزارتخانه ۵. طرح در هیأت تخصصی و هیأت عمومی ۶. صدور رأی قطعی مبنی بر ابطال یا رد شکایت ۷. درج در روزنامه رسمی.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. اشتباه در تعیین خوانده (مثلاً شکایت از وزیر به جای خود وزارتخانه یا معاونت نامربوط) ۲. عدم پیوست کردن متن دقیق بخشنامه ۳. طرح دعوای ابطال بخشنامههای داخلی و موردی در هیأت عمومی (که باید در شعب رسیدگی شود) ۴. بیتوجهی به حدود اختیارات وزارتخانهها در وضع مقررات.
نمونهٔ خواسته
تقاضای ابطال بخشنامه/دستورالعمل شماره […] مورخ […] وزارت […] به دلیل خروج از اختیارات و مغایرت با قانون.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا بخشنامههای داخلی وزارتخانهها نیز در هیأت عمومی دیوان قابل ابطال است؟
خیر، اگر جنبه موردی و داخلی داشته باشد در شعب دیوان بررسی میشود و اگر جنبه عامالمنفعه و کلان داشته باشد در هیأت عمومی.
آیا ابطال مصوبه عطف به ما سبق میشود؟
اصل بر عدم عطف به ما سبق شدن است مگر اینکه هیأت عمومی دیوان به دلایل قانونی ابطال را از تاریخ صدور تسری دهد.
آیا برای این دعوا نیاز به وکیل است؟
خیر، اما حضور وکیل متخصص دیوان عدالت اداری روند کار را تسریع میکند.
هزینه دادرسی چگونه محاسبه میشود؟
مطابق تعرفه مصوب دعاوی غیرمالی دیوان.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🧭 کمک کن: قدمبهقدم دادخواستم را آماده کن
🗺 نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح برای این دعوا
کجا و نزدِ کدام مرجع؟
- مرجعِ صالح
- هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، با بررسی مقدماتی در هیئت تخصصی مربوط؛ مشروط به اینکه مصوبه وزارتخانه ماهیت مقرره عمومی داشته باشد.
- دادگاهِ کدام شهر
- دیوان عدالت اداری در تهران؛ صلاحیت کشوری است و اقامتگاه شاکی تأثیری ندارد. ثبت دادخواست بهصورت الکترونیکی امکانپذیر است.
- پیش از طرحِ دعوا
- مراجعه قبلی به وزارتخانه لازم نیست؛ متن مصوبه، مشخصات مرجع تصویب و دلایل و جهات مغایرت با قانون ارائه شود.
- اعتراض به رأی
- رأی هیئت عمومی تجدیدنظر یا فرجام عادی ندارد؛ بازنگری استثنایی طبق ماده ۹۱ امکانپذیر است. رأی هیئت تخصصی به رد شکایت، ظرف بیست روز از صدور، فقط توسط رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض در هیئت عمومی است.
- مستند
- مواد ۱۲، ۸۰، ۸۴ و ۹۱ قانون دیوان عدالت اداری.
ممکن است خطا داشته باشد یا قانون عوض شده باشد؛ پیش از طرحِ دعوا با یک وکیل چک کنید. نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع ابطال مصوبات و مقررات دولتی در دیوان عدالت اداری
- جرم: استنکاف مسئولین یا مستخدمین یا مامورین دولتی یا عمومی از مصوبات ستاد قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ...
- جرم: تخلف مسئولین یا مستخدمین یا مامورین دولتی یا عمومی از مصوبات ستاد در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز
قوانین و مواد
- قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۹۰/۰۹/۲۲)
- ماده 93:پرسش: آرای هیأتهای تخصصی و هیأت عمومی درباره ابطال یا عدم ابطال مصوبات چه اعتباری دارند؟
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 252/71، شاکی درخواست ابطال بخشنامههای شماره 4960 د - 64/12/26 و 599 ق مورخ 66/2/18 سازمان امور اداری و استخدامی کشور و…
مشابه · بی اعتبار کردن …ب. و بخشنامههای فوق الذکر مخالف متن قوانین و مقررات آموزش عالی در بخش دولتی و بیاعتبار کردن مدارک دانشگاهها و موسسات آموزش عالی م.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در این پرونده، شاکیان درخواست ابطال بند 1 صورتجلسه بیست و هشتمین نشست گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی وزارت بهداشت، درمان و آم…
مشابه · لغو …شورای عالی برنامهریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مورخ 16 آبان 1374 را دارند. این بند به لغو دوره دکتری حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی پرداخته است.…
عینِ عبارت · ابطال …شماره 140331390000563705 مورخ 1403/03/08 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال بخشنامه شماره 500/7231/د مورخ 13 اسفند 1398 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است که به بند…
مشابه · لغو …خ 1377/07/21 و 1377/01/05 شورای عالی انقلاب فرهنگی، هر وزارتخانه حسب نیاز و تشخیص خود اجازه یافته است درباره اخذ تعهد خدمت یا لغو تعهد دانشجویان تصمیم گیری کند.…
عینِ عبارت · ابطال خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال مصوبه شماره 15027/ت53742ه--1396/02/12 هیات وزیران است که بر اساس آن، اصلاحاتی در مصوبه قبلی…
مشابه · لغو …بر مبنای مغایرت این مصوبه با قانون مدیریت خدمات کشوری و عدم صلاحیت هیات وزیران برای تغییر مصوبه لغو شده است.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: موضوع شکایت به دیوان عدالت اداری، درخواست ابطال ماده 4 دفترچه عوارض ساختمانی محلی و صنوف سال 1400 شورای اسلامی شهر جوانرود است که به عوارض م…
مشابه · لغو …ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 347/90، موضوع ابطال مصوبات هیات امنای دانشگاههای صنعتی شریف، تهران و امیرکبیر در رابطه با اعطای تخفیف شهریه به…
مشابه · لغو …رض محال که مصوبه هیات امنا با قانون مذکور مغایر باشد، این امر قابل اعتراض در هیات عمومی دیوان نبوده است و موجب لغو آن نمی شود.…
عینِ عبارت · ابطال …*طرف شکایت : شهرداری بیرجند- شورای اسلامی شهر بیرجند *موضوع شکایت و خواسته : ابطال تعرفه شماره(9-2) عوارض هر مترمربع پذیره (احداثی) مراکز خدماتی درمانی خصوصی بهداشتی درمانی،…
مشابه · لغو …ولتی از پرداخت عوارض موضوع این قانون معاف بوده و استناد شهرداری به تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و سایر قوانین عام دیگر مبنی بر لغو هرگونه معافیت، تفسیر غیر قابل قبول از قانون است…
عینِ عبارت · ابطال …* شاکی : سازمان بازرسی کل کشور *طرف شکایت : شورای اسلامی شهر جوانرود *موضوع شکایت و خواسته : ابطال مواد 4 دفترچه عوارض ساختمانی محلی و صنوف سال 1400 تحت عنوان پذیره تاسیسات شهری و عوارض تام…
مشابه · لغو …ه 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در این پرونده، شاکی به دیوان عدالت اداری درخواست ابطال بند 1 مصوبه پنجاه و دومین جلسه کارگروه پرداخت مبتنی بر عملکرد دانشگاه علوم پزشکی مازندران که…
مشابه · لغو …فوق تخصص را که علاوه بر پرداخت حقوق داده میشود، 40 میلیون تومان قرار داده که این موضوع مورد اعتراض شاکی و لغو آن مورد درخواست م.…
عینِ عبارت · ابطال …*طرف شکایت : سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری *موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه ۲۸۰-۶۰-۹۱۲ تفویض اختیار ۱۶۸۱۰ - ۹۴۲۱۰۰ مربوط به بخشنامه فوق به جهت مغایرت با اصول ۴…
مشابه · لغو …کراسی اداری و تسریع در بررسی و ابطال موافقتنامه تأسیس سرمایه گذاران مناطق نمونه گردشگری، مسیولیت لغو موافقتنامه تأسیس مناطق نمونه گردشگری با رعایت تمام قوانین و مقررات ذیربط به معاون برنامه…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: موضوع این پرونده درخواست ابطال آییننامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی به شماره 48121، مصوب 9 شهریور 1381 است که توسط شاکی به…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 366/80، موضوع ابطال دستورالعملهای شماره 47108 مورخ 2 مرداد 1373 و 1638/4 مورخ 12 مهر 1373 ریاست جمهوری مطرح است…
مشابه · لغو …وه از تولیدکنندگان کالا و ارائهدهندگان خدمات تنها بر اساس این قانون مجاز است و کلیه قوانین قبلی لغو شدهاند.…
عینِ عبارت · ابطال خ. م.: موضوع این شکایت، درخواست ابطال بند 4 مصوبه تاریخ 16 دی 1391 و بند 10 مصوبه تاریخ 14 مرداد 1392 هیات چهار نفره استان کهگیلوی…
مشابه · لغو …ی استان بعد از مصوبات فوق الذکر 1- مکاتبه به شماره 5231-11؍3؍1393 با سازمان نظام مهندسی ساختمان استان جهت لغو مصوبات ذکر شده انجام گرفت که متاسفانه در جلسات بعدی هیات چهار نفره استان نیز هیچ گو…
عینِ عبارت · ابطال رای شماره 140231390002191219 مورخ 1402/08/23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع شکایت، ابطال مواد 97، 98 و 99 آییننامه فعالیت در حوزه تجهیزات پزشکی، مصوب 1 دی 1397 وزیر بهداشت، درمان و…
مشابه · لغو …به اصل 138 قانون اساسی و دیگر قوانین مرتبط، به مشروعیت آییننامه و اختیارات وزارتخانه در صدور و لغو پروانهها اشاره کرده و ادعا نموده که هیچ مجازاتی در آییننامه پیشبینی نشده است. هیات عمومی…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 91/1187، موضوع ابطال نامه شماره 51/10825 مورخ 29 شهریور 1391 اداره کل اموال دولتی و اوراق بهادار وزارت امور اقتصا…
مشابه · لغو …ت مذکور استدلال نمود که بر اساس بخشنامه ریاست جمهوری، مصوبات دولت تا زمانی که توسط مراجع ذیصلاح لغو نشوند، لازمالاجرا هستند.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: موضوع شکایت به دیوان عدالت اداری، ابطال ماده 26 عوارض پذیره تاسیسات شهری شهرداری لاهیجان است.…
مشابه · لغو …ات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای عمومی دولت…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 96/568، موضوع شکایت مربوط به ابطال عوارض استفاده از خودپرداز (ردیفهای 55 و 38) مصوب شورای اسلامی شهر یزد برای سالهای 1389 تا…
مشابه · لغو …مقررات مربوط به برقراری، اختیار و یا اجازه برقراری و دریافت وجوه که توسط هیات وزیران، مجامع، شوراها و سایر مراجع و.…
عینِ عبارت · ابطال …: در دادنامه شماره 9709970906010212 مورخ 25/7/97، هیات تخصصی استخدامی به بررسی شکایت مربوط به ابطال برخی از بخشهای آییننامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان پرداخته اس…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 91/215، خواسته شاکی که بانک انصار است، ابطال مصوبه شماره 1939-1387/10/11 شورای اسلامی شهرستان نیشابور و رای شماره 152-1390/11/15 کمیسیون…
مشابه · لغو …ف و ب ماده 132 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1379/01/17 لغو میشود به صراحت این ماده تمامی اختیارات سایر مراجع بالاخص وزارت کشور یا شوراهای شهر و روس…
عینِ عبارت · ابطال …یات عمومی دیوان عدالت اداری به شکایت معاونت حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور در خصوص ابطال بخشنامه شماره 46636/90/200- 1390/10/03 معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور رسیدگی…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 450/79، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره 9234 مورخ 1372/9/2 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را مطرح کرده است. شاکی اد…
مشابه · لغو …شماره 9234 مورخ 1372/9/2 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را مطرح کرده است. شاکی ادعا میکند که لغو حقوق و مزایای وی بر اساس این بخشنامه، با اصول و نصوص قانون اساسی و مصوبات شورای عالی انقلاب…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: موضوع این شکایت، درخواست ابطال تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1392 شورای اسلامی ویس در خصوص نصب آنتنهای مخابراتی است. شاکی ب…
مشابه · لغو …تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای عمومی دول…
عینِ عبارت · ابطال …6 فروردین 1389، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به پروندهای به شماره 633/88 رسیدگی کرد که موضوع آن ابطال مصوبات شورای اسلامی شهر یزد در خصوص وضع عوارض سالیانه کسب و پیشه و مشاغل برای بانکها در سال…
مشابه · لغو …تان آن را تغییر نداده یا حسب ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراها مصوب 1375 به وسیله وزیر کشور لغو و اصلاح نشده به قوت خودباقی است و قابل وصول م.…
عینِ عبارت · ابطال …در خصوص عوارض مربوط به مجوز احداث تاسیسات شهری دکلهای مخابراتی در سال 1401 م. ب.. شاکی درخواست ابطال این بند را به دلیل مغایرت آن با مواد 38، 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده و همچنین عدم مج…
مشابه · لغو …ده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای…
عینِ عبارت · ابطال …82 و 29981 هیات وزیران و چند بخشنامه سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور مطرح شده بود. شکات درخواست ابطال این مصوبات را به دلیل مغایرت آنها با قوانین استخدام کشوری و قانون اساسی ارائه کردند و استدلا…
مشابه · لغو …شماره 13868/ت282 مورخ 1367/04/20 موضوع تبدیل وضع دارندگان مدرک تحصیلی دانشگاهی از غیر رسمی به رسمی لغو شده است.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در این پرونده، شاکی به دیوان عدالت اداری شکایت کرده و درخواست ابطال ماده 18 عوارض نصب آنتنها و دکلهای مخابراتی مربوط به سال 1401 را از تاریخ تصویب مطرح کرده ا…
مشابه · لغو …قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای عمومی…
عینِ عبارت · ابطال رای شماره 208 مورخ 1395/09/24 هیات تخصصی عمران دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع این پرونده، ابطال مواد 18، 44 و 61 مصوبه شماره 1080/03/79 شورای اسلامی شهر برازجان است. خواسته شاکی، ابطال عوا…
مشابه · لغو …اده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که…
عینِ عبارت · ابطال رای شماره 1852 تا 1856 مورخ 1397/09/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال بند «75» تعرفه عوارض و بهای خدمات شهرداری اردکان برای سالهای 1391 الی 1394 و بند «62» تعرفه…
مشابه · لغو …قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1379/01/17 لغو میگردد.…
عینِ عبارت · ابطال …7 سازمان اداری استخدامی و شماره 272808/99 مورخ 27/7/99 سازمان بیمه سلامت ایران است. شاکی درخواست ابطال این نامهها را به دلیل مغایرت آنها با قوانین و عدم رعایت حقوق کارکنان مطرح کرده است. استدلا…
مشابه · لغو …مصوبه سازمان بیمه سلامت به شماره272808/99 مورخ 1399/07/29: در خصوص لغو اعتبار بند (4) موضوع تصمیم نامه شماره 120569/ت 44809 ن مورخ 1389/05/31 نمایندگان و…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 782/82، شاکی درخواست ابطال بند (ج) ماده یک و ماده 2 آییننامه ماده 27 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و همچنین دستورا…
مشابه · لغو …اب و قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب 1381/01/18 مجلس شورای اسلامی (با تصویب آن قوانینی قبلی لغو شدهاند) تحدید دایره اعمال حقوقی کانون و کاهش قلمرو آن بدون حکم قانونگذار ممنوع بوده و د…
