در منطق و فلسفه حقوق، صفتی است که بر ماهیتِ شیء عارض میشود و خارج از ذاتِ آن است، اما در حقوق به معنای «آبرو و حیثیت» نیز به کار میرود.
English انگلیسی
Accident (logic), Honor/Reputation (legal)
🔊
Français فرانسوی
Accident (logique), Honneur/Réputation (juridique)
🔊
Deutsch آلمانی
Akzidenz (Logik), Ehre/Ansehen (juridisch)
🔊
العربية عربی
عَرَض
🔊
مترادف: صفت عارضی، حیثیت · متضاد: ذات، جوهر
قواعد و رفتارهای پذیرفتهشدهای که در جامعه یا صنف خاصی به عنوان قانون نانوشته رعایت میشود.
English انگلیسی
Custom, Usage
🔊
Français فرانسوی
Coutume, Usage
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheit, Brauch
🔊
العربية عربی
عُرف
🔊
مترادف: عادت، بنای عقلا · متضاد: قانون موضوعه
زمین و محوطهای که بنا یا درخت در آن قرار دارد.
English انگلیسی
Land, Ground, Site
🔊
Français فرانسوی
Terrain, Sol
🔊
Deutsch آلمانی
Grundstück, Boden
🔊
العربية عربی
عَرَصَة
🔊
مترادف: زمین، زمینِ بنا · متضاد: اعیان
همسرِ پسرِ انسان که بر پدرشوهر برای همیشه حرام است.
English انگلیسی
Daughter-in-law
🔊
Français فرانسوی
Belle-fille
🔊
Deutsch آلمانی
Schwiegertochter
🔊
العربية عربی
زوجة الابن
🔊
مترادف: زنِ پسر
واژهای قدیمی و منسوخ در آیین دادرسی مدنی ایران که به معنای «دادخواست» یا «عرضحال» (درخواستِ کتبی برای تظلم) بوده است.
English انگلیسی
Petition, Statement of claim
🔊
Français فرانسوی
Requête, Demande en justice
🔊
Deutsch آلمانی
Klageschrift, Antrag
🔊
العربية عربی
عریضة، دعوى
🔊
مترادف: دادخواست، عریضه
صفتی که مختص به یک ماهیت است و در سایر ماهیات یافت نمیشود (مانند «خندان بودن» برای انسان).
English انگلیسی
Specific accident, Property
🔊
Français فرانسوی
Accident spécifique, Propre
🔊
Deutsch آلمانی
Spezifisches Akzidenz, Proprium
🔊
العربية عربی
عَرَض خاص
🔊
مترادف: خاصه · متضاد: عرض عام
عرفی که تنها در میان گروه، صنف یا منطقه جغرافیایی خاصی رواج دارد و برای عموم مردم الزامآور نیست.
English انگلیسی
Special custom, Particular usage
🔊
Français فرانسوی
Usage spécial, Coutume particulière
🔊
Deutsch آلمانی
Sondergewohnheit, Partikulargewohnheitsrecht
🔊
العربية عربی
عُرف خاص
🔊
مترادف: عادت محلی، عرف صنفی · متضاد: عرف عام
عرفی که در میان عموم مردم یک جامعه یا کشور رواج دارد و به عنوان قاعده رفتاریِ غالب پذیرفته شده است.
English انگلیسی
General custom, Common law (in broad sense)
🔊
Français فرانسوی
Coutume générale, Usage général
🔊
Deutsch آلمانی
Allgemeines Gewohnheitsrecht
🔊
العربية عربی
عُرف عام
🔊
مترادف: عرف عمومی · متضاد: عرف خاص
رویههای عملی و عادات رایج در یک مکان یا صنف خاص که در صورت سکوت قرارداد، به عنوان بخشی از تعهدات طرفین تلقی میشود.
English انگلیسی
Local Custom, Usage of Trade
🔊
Français فرانسوی
Usage local
🔊
Deutsch آلمانی
Ortsüblichkeit
🔊
العربية عربی
العرف المحلی
🔊
مترادف: عرف و عادت · متضاد: قانون موضوعه (در صورت تعارض)
عرفی که در میان مردم رواجِ بسیار دارد و اکثر افراد جامعه به آن عمل میکنند، هرچند ممکن است الزام قانونی نداشته باشد.
English انگلیسی
Common usage, Prevailing custom
🔊
Français فرانسوی
Usage courant, Pratique répandue
🔊
Deutsch آلمانی
Üblicher Brauch, Weit verbreitete Sitte
🔊
العربية عربی
العُرف الشائع
🔊
مترادف: عرف متداول، رویه معمول · متضاد: عرف متروک
عرفی که در مقامِ تعارض با عرفهای دیگر، غلبه دارد و به عنوان مبنایِ تفسیرِ قراردادها یا رفتارها قرار میگیرد.
English انگلیسی
Prevailing custom, Dominant usage
🔊
Français فرانسوی
Usage prédominant, Coutume dominante
🔊
Deutsch آلمانی
Vorherrschender Brauch
🔊
العربية عربی
عُرف غالب
🔊
مترادف: عرف رایج، عرف متغلب · متضاد: عرف مرجوح
معنایی که از یک لفظ در میان مردم یا گروهی خاص، بدون نیاز به قرینه، متبادر میشود.
English انگلیسی
Verbal custom, Usage of language
🔊
Français فرانسوی
Usage linguistique
🔊
Deutsch آلمانی
Sprachgebrauch
🔊
العربية عربی
العرف اللفظی
🔊
مترادف: عرف زبانی · متضاد: حقیقت شرعیه، حقیقت قانونی
رویه و عادتی که در یک منطقه جغرافیایی خاص میان مردم رایج است و در تفسیر قراردادها یا تعیین آثار حقوقی در آن منطقه مؤثر است.
English انگلیسی
Local custom, Local usage
🔊
Français فرانسوی
Usage local
🔊
Deutsch آلمانی
Ortsüblichkeit
🔊
العربية عربی
العرف المحلی
🔊
مترادف: عادت محلی · متضاد: عرف عام
رفتاری که در میان مردم یا صنف خاصی به عنوان قاعده رفتاری پذیرفته شده و به دلیل تکرار و قدمت، الزامآور تلقی میشود.
English انگلیسی
Established custom, Usage
🔊
Français فرانسوی
Usage constant, Coutume
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsrecht
🔊
العربية عربی
العرف المسلّم
🔊
مترادف: عادت، عرف عام · متضاد: بدعت
رویهها و عاداتِ مستمر و پذیرفتهشده در میانِ تجار که در تفسیرِ قراردادها و تعیینِ تعهداتِ طرفین نقشِ مکمل دارد.
English انگلیسی
Trade Usage, Custom of Trade
🔊
Français فرانسوی
Usage commercial
🔊
Deutsch آلمانی
Handelsbrauch
🔊
العربية عربی
العرف التجاری
🔊
مترادف: عادت تجاری
رویه و شیوهای که خردمندان و عقلاء در روابط اجتماعی و معاملات خود بر آن توافق دارند و مورد تأیید شارع یا قانونگذار است.
English انگلیسی
Custom of the wise, Rational custom
🔊
Français فرانسوی
Coutume des gens raisonnables, Pratique rationnelle
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheit der Vernünftigen, Vernunftrecht
🔊
العربية عربی
عُرف العقلاء، بناء العقلاء
🔊
مترادف: سیره عقلاء
رویهای که قضات در صدور آراء خود به طور مستمر و یکسان در موارد مشابه به کار میگیرند و به نوعی منبعِ تفسیرِ قانون است.
English انگلیسی
Judicial precedent, Case law, Judicial practice
🔊
Français فرانسوی
Jurisprudence, Pratique judiciaire
🔊
Deutsch آلمانی
Rechtsprechung, Gerichtspraxis
🔊
العربية عربی
العُرف القضائی، الاجتهاد القضائی
🔊
مترادف: رویه قضایی
رویهها و قواعدی که بر اساس باورها و احکام مذهبی یک گروه خاص شکل گرفته و در روابط حقوقی آنان تأثیرگذار است.
English انگلیسی
Religious custom
🔊
Français فرانسوی
Coutume religieuse
🔊
Deutsch آلمانی
Religiöser Brauch
🔊
العربية عربی
العرف الدینی
🔊
مترادف: عرف شرعی · متضاد: عرف سکولار
شخص حقیقی یا حقوقی که کالا یا خدمات را به صورت تجاری یا حرفهای در اختیار مصرفکننده قرار میدهد.
English انگلیسی
Supplier, Provider
🔊
Français فرانسوی
Fournisseur
🔊
Deutsch آلمانی
Anbieter, Lieferant
🔊
العربية عربی
المورد
🔊
مترادف: فروشنده، ارائهدهنده · متضاد: مصرفکننده
رویه و عادتی که در سراسر یک کشور رواج دارد و به عنوان بخشی از نظام حقوقی غیرمکتوب شناخته میشود.
English انگلیسی
National custom, General custom
🔊
Français فرانسوی
Coutume nationale
🔊
Deutsch آلمانی
Landesüblicher Brauch
🔊
العربية عربی
العرف العام، العرف القومی
🔊
مترادف: عرف عام · متضاد: عرف محلی
رویه عمومی و مستمری که دولتها به عنوان یک قاعده حقوقی الزامآور پذیرفتهاند.
English انگلیسی
International Custom
🔊
Français فرانسوی
Coutume internationale
🔊
Deutsch آلمانی
Völkergewohnheitsrecht
🔊
العربية عربی
العرف الدولی
🔊
مترادف: حقوق عرفی بینالملل · متضاد: معاهده بینالمللی (حقوق قراردادی)
تعرض یا تعرض حقوقی؛ ایجاد مزاحمت، تعرض مادی یا قانونی به حقوق یا جان و مال دیگری.
English انگلیسی
Assault, Encroachment, Interference
🔊
Français فرانسوی
Atteinte, Agression, Inbrocation
🔊
Deutsch آلمانی
Angriff, Eingriff
🔊
العربية عربی
تعرض
🔊
مترادف: مزاحمت، تجاوز، تعرض قانونی · متضاد: دفاع مشروع، احترام به حقوق
اسقاط حق مالکیت نسبت به مال منقول با اراده مالک به گونهای که آن را مباح اصلی سازد.
English انگلیسی
Abandonment (of property)
🔊
Français فرانسوی
Abandon (de biens)
🔊
Deutsch آلمانی
Eigentumsaufgabe, Abandon
🔊
العربية عربی
إعراض، التخلي
🔊
مترادف: رها کردن، ترک مال · متضاد: تملک، استفاظه
English انگلیسی
Tariff
🔊
Français فرانسوی
Tarif
🔊
Deutsch آلمانی
Tarif
🔊
العربية عربی
تعرفة
🔊
مترادف: نرخنامه، جدول عوارض · متضاد: توافق آزادانه قیمت
انطباقِ یک مفهوم یا رفتار با درک و فهمِ عمومِ مردم (عرف) بدون نیاز به توجیه خاص.
English انگلیسی
≈ Social consensus, Customary truth
🔊
Français فرانسوی
≈ Réalité coutumière
🔊
Deutsch آلمانی
≈ Verkehrsanschauung
🔊
العربية عربی
التبادر العرفی، صدق العرف
🔊
مترادف: فهم عرفی، تلقی عامه · متضاد: حقیقت شرعی، اصطلاح خاص
قواعد حقوقی ناشی از رویه و رسوم دیرینه جامعه که دارای ضمانت اجرای دولتی است.
English انگلیسی
Customary law
🔊
Français فرانسوی
Droit coutumier
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsrecht
🔊
العربية عربی
العرف القانونی، القانون العرفی
🔊
مترادف: حقوق نانوشته، حقوق سنتی · متضاد: حقوق نوشته، حقوق مدون
امری که به دلیل عرف و عادتِ حاکم بر معاملات، بدون نیاز به تصریح در قرارداد، جزءِ لاینفک آن محسوب میشود.
English انگلیسی
Customary implication, Implied term by usage
🔊
Français فرانسوی
Usage conventionnel
🔊
Deutsch آلمانی
Verkehrssitte
🔊
العربية عربی
مقتضی العرف
🔊
مترادف: شرط بنایی، شرط ضمنی عرفی · متضاد: شرط صریح
اسبابی که همزمان یا مستقل از یکدیگر در وقوع حادثه نقش دارند، بدون اینکه تأثیر یکی وابسته به دیگری باشد.
English انگلیسی
Concurrent causes
🔊
Français فرانسوی
Causes concurrentes
🔊
Deutsch آلمانی
Konkurrierende Kausalität
🔊
العربية عربی
الأسباب العرضية
🔊
مترادف: اسباب همزمان · متضاد: اسباب طولی
زمان مناسب و متعارف برای انجام یک عمل حقوقی یا قانونی بر اساس نظر عرف جامعه، بدون تعیین مدت دقیق در قانون یا قرارداد.
English انگلیسی
Customary urgency, Reasonable promptness
🔊
Français فرانسوی
Urgence coutumière
🔊
Deutsch آلمانی
Übliche Dringlichkeit
🔊
العربية عربی
الاستعجال العرفي، الفورية العرفية
🔊
مترادف: فوریت متعارف · متضاد: تراخی، تأنی
ماهیتی که نه بر اساس نص صریح قانون، بلکه بر مبنای برداشت و رویه معمول در عرف جامعه تعیین میشود.
English انگلیسی
Customary nature
🔊
Français فرانسوی
Nature coutumière
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsrechtliche Natur
🔊
العربية عربی
الطبيعة العرفية
🔊
مترادف: ماهیت مبتنی بر عرف · متضاد: ماهیت قانونی
مراجعی که بر اساس قوانین موضوعه و عرفِ حقوقی (غیر از فقهِ محض) به دعاوی رسیدگی میکنند.
English انگلیسی
Secular Courts, Civil Courts
🔊
Français فرانسوی
Tribunaux civils
🔊
Deutsch آلمانی
Zivilgerichte
🔊
العربية عربی
المحاكم العرفية
🔊
مترادف: دادگاههای عمومی، محاکم قانونی · متضاد: محاکم شرعی
معنایی که در عرفِ یک صنف یا گروه خاص، از یک لفظ برداشت میشود و با معنای لغوی متفاوت است.
English انگلیسی
Customary Meaning, Technical Meaning
🔊
Français فرانسوی
Sens coutumier
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsrechtliche Bedeutung
🔊
العربية عربی
الحقیقة العرفیة
🔊
مترادف: اصطلاح عرفی · متضاد: حقیقت لغویه، حقیقت شرعیه
شهادتی که در آن شاهد، موضوع مورد اختلاف را برای دادگاه تشریح و تعریف میکند.
English انگلیسی
≈ Descriptive testimony
🔊
Français فرانسوی
≈ Témoignage descriptif
🔊
Deutsch آلمانی
≈ Beschreibende Zeugenaussage
🔊
العربية عربی
شهادة التعریف
🔊
مترادف: گواهی توصیفی
چیزی که به واسطهٔ امرِ خارجی یا عارضی، صحیح تلقی میشود، نه به دلیلِ ذاتِ خود.
English انگلیسی
Extrinsically valid
🔊
Français فرانسوی
Valide par accident
🔊
Deutsch آلمانی
Akzidentell gültig
🔊
العربية عربی
الصحیح بالعرض
🔊
متضاد: صحیح بالذات
نادیده گرفتنِ جزئیات یا سختگیری نکردن در اجرایِ دقیقِ تعهدات یا مقررات، به نحوی که در عرفِ آن صنف یا جامعه پذیرفته شده است.
English انگلیسی
Customary indulgence, Reasonable leniency
🔊
Français فرانسوی
Tolérance coutumière
🔊
Deutsch آلمانی
Übliche Nachsicht
🔊
العربية عربی
المسامحة العرفیة
🔊
مترادف: تسامحِ عرفی · متضاد: سختگیریِ قانونی، دقتِ وسواسگونه
وضعیتی که در آن فرد قدرت درک و تشخیص مصلحت خود را ندارد (معمولاً در حقوق کیفری یا مدنی برای سلب مسئولیت).
English انگلیسی
Impairment of mental faculties
🔊
Français فرانسوی
Altération des facultés mentales
🔊
Deutsch آلمانی
Störung der geistigen Fähigkeiten
🔊
العربية عربی
اختلال المشاعر
🔊
مترادف: زوال عقل، عدم تمیز · متضاد: رشد، کمال عقل
کاهش ارزش تدریجی مال بر اثر مرور زمان و استفاده بر اساس عرف جامعه یا بازار.
English انگلیسی
Customary depreciation, Normal wear and tear
🔊
Français فرانسوی
Dépréciation d'usage, Usure normale
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsrechtliche Abschreibung, Abnutzung
🔊
العربية عربی
الاستهلاک العرفی، النقص الطبیعی
🔊
مترادف: استهلاک طبیعی، فرسودگی متعارف · متضاد: افزایش ارزش، appreciation
فهرست یا جدولی که حقوق و عوارض گمرکی قابل وصول از کالاهای وارداتی یا صادراتی را تعیین میکند.
English انگلیسی
Customs Tariff
🔊
Français فرانسوی
Tarif douanier
🔊
Deutsch آلمانی
Zolltarif
🔊
العربية عربی
التعریفة الجمرکیة
🔊
مترادف: جدول تعرفه
شخصی که به دلیل بیماری روانی یا اختلالات ذهنی، قدرت درک و ارادهی خود را در انجام اعمال حقوقی یا ارتکاب جرم از دست داده است.
English انگلیسی
Person of unsound mind, Mentally incapacitated
🔊
Français فرانسوی
Personne atteinte de troubles mentaux
🔊
Deutsch آلمانی
Geistig gestörte Person, Unzurechnungsfähig
🔊
العربية عربی
مختل الشعور، فاقد الأهلية
🔊
مترادف: مجنون، سفیه (در برخی موارد)، محجور · متضاد: عاقل، رشید
نوعی قرار نظارت قضایی که متهم را ملزم میکند در فواصل زمانی معین خود را به مرجع انتظامی یا قضایی معرفی کند.
English انگلیسی
Periodic reporting
🔊
Français فرانسوی
Pointage périodique / Obligation de se présenter
🔊
Deutsch آلمانی
Meldepflicht
🔊
العربية عربی
المراجعة الدورية
🔊
مترادف: الزام به حضور دورهای
حق انحصاری پدیدآورنده برای عرضه، فروش، اجاره یا توزیع نسخههای اثر در میان عموم.
English انگلیسی
Right of distribution
🔊
Français فرانسوی
Droit de distribution
🔊
Deutsch آلمانی
Verbreitungsrecht
🔊
العربية عربی
حق التوزیع
🔊
مترادف: حق پخش
مجموعهای از قواعد و مقررات حقوقی که نه از طریق وضع قانون توسط نهاد قانونگذار، بلکه بر اساس رسوم، عادات و رویههای پذیرفتهشده در جامعه شکل گرفته و اجرا میشود.
English انگلیسی
Customary Criminal Law
🔊
Français فرانسوی
Droit pénal coutumier
🔊
Deutsch آلمانی
Gewohnheitsstrafrecht
🔊
العربية عربی
القانون الجنائي العرفي
🔊
مترادف: حقوق جزای عرفی · متضاد: قانون جزای موضوعه (Statutory Criminal Law)
حقِ دادخواهی و مراجعه به مراجعِ قضایی برای تظلمخواهی و احقاق حق.
English انگلیسی
Right to access to justice, Right to petition
🔊
Français فرانسوی
Droit d'accès à la justice, Droit de recours
🔊
Deutsch آلمانی
Rechtsschutzanspruch, Petitionsrecht
🔊
العربية عربی
حق التقاضی، حق التظلم
🔊
مترادف: حق دادخواهی، حق شکایت · متضاد: سلب حق دادخواهی
پیمانی که به موجب آن طرفین متعهد میشوند برای حمله به کشور ثالث یا دستیابی به اهداف تهاجمی با یکدیگر همکاری کنند.
English انگلیسی
Offensive alliance
🔊
Français فرانسوی
Alliance offensive
🔊
Deutsch آلمانی
Angriffsbündnis
🔊
العربية عربی
تحالف هجومی
🔊
مترادف: پیمان تهاجمی · متضاد: پیمان تدافعی
لزوم پیوستگی زمانی و عرفی میان ایجاب و قبول برای صحت عقد نکاح.
English انگلیسی
Immediate succession of offer and acceptance
🔊
Français فرانسوی
Succession immédiate de l'offre et de l'acceptation
🔊
Deutsch آلمانی
Unmittelbare Aufeinanderfolge von Antrag und Annahme
🔊
العربية عربی
التوالی العرفی بین الإیجاب والقبول
🔊
مترادف: موالات · متضاد: تراخی طولانی
گونهای که جمعیت آن به شدت کاهش یافته و در صورت عدم اقدام حفاظتی، در معرض نابودی کامل قرار دارد.
English انگلیسی
Endangered species
🔊
Français فرانسوی
Espèce en danger
🔊
Deutsch آلمانی
Gefährdete Art
🔊
العربية عربی
نوع مهدد بالانقراض
🔊
مترادف: گونه در معرض انقراض · متضاد: گونه فراوان
اشتباه در اوصافی که در عرف، جوهر و ماهیت موضوع معامله را تشکیل میدهد و در صورت فقدان آن، موضوع تغییر مییابد (ماده ۲۰۰ قانون مدنی).
English انگلیسی
Mistake as to the essential quality
🔊
Français فرانسوی
Erreur sur la substance
🔊
Deutsch آلمانی
Eigenschaftsirrtum
🔊
العربية عربی
الغلط في الجوهر، الغلط في الصفة الجوهرية
🔊
مترادف: اشتباه در جوهر شیء · متضاد: اشتباه در اوصاف فرعی
تعریفها و معادلهای بخشِ «حقوقیِ چهارزبانه» و «پرکاربرد» با کمکِ هوش مصنوعی گردآوری شده و هنوز بهطورِ کامل بهوسیلهٔ کارشناس مرور نشده است.