دعوای فک رهن (الزام به فک رهن از ملک) — به زبانِ ساده
زمانی که ملکی به عنوان وثیقه یا رهن (مثلاً در نزد بانک یا شخص ثالث) قرار می‌گیرد و دین مربوطه تسویه یا پرداخت میشود، مرتهن (تعهدگیرنده) مکلف است سند را از رهن خارج کند. اگر مرتهن یا انتقال‌دهنده از فک رهن خودداری کند، راهن یا خریدار جدید دعوای الزام به فک رهن را مطرح می‌کند تا سند مالکیت آزاد شود. این دعوا معمولاً علیه بانک‌ها یا اشخاص حقیقی و حقوقی تنظیم‌کننده رهن اقامه میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مالک ملک یا خریدار ملک درهن، و خوانده مرتهن (بانک یا شخص رهن‌گیرنده) و در صورت انتقال، فروشنده متعهد به فک رهن.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (چون مرتبط با مال غیرمنقول و دین است)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی ملک، تصویر قرارداد رهن، فیش‌های واریزی تسویه وام یا دین (در صورت پرداخت کامل)، کارت ملی، قرارداد خرید ملک (در صورت طرح دعوا توسط خریدار).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی ندارد اما پس از پرداخت دین باید فوری انجام شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (تعرفه دعاوی مالی) محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه حقوقی
- ۳. بررسی تسویه دین یا انجام تعهد توسط خواهان
- ۴. صدور رای به الزام به فک رهن
- ۵. قطعیت رای و صدور اجراییه
- ۶. ارسال نامه به اداره ثبت یا بانک جهت فک رهن رسمی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
شرط تحقق این دعوا، ایفای کامل دین یا ساقط شدن تعهد اصلی است که رهن برای آن داده شده است، و معمولاً به همراه دعوای تنظیم سند رسمی مطرح میشود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت استماع دعوای فک رهن به طرفیت مرتهن (بانک یا شخص ثالث) پیش از انتقال رسمی ملک به خریدار / دیدگاه ۱: فقط خریدار رسمی یا مالک ملک می‌تواند دعوای فک رهن اقامه کند / دیدگاه ۲: هر ذی‌نفعی (از جمله خریدار با سند عادی) می‌تواند الزام به فک رهن را درخواست کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه تفسیر قراردادهای بانکی و سودهای متنازع‌فیه، قبول تهاتر دین با سایر مطالبات رهن‌گذار، احراز تسویه حساب کامل.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به فک رهن از پلاک ثبتی [شماره پلاک] و استرداد سند رسمی به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خریدار ملک درهن می‌تواند مستقیم علیه بانک دعوای فک رهن مطرح کند؟
خریدار معمولاً باید فروشنده را نیز به همراه بانک طرف دعوا قرار دهد، مگر اینکه در قرارداد شرط مستقیم فک رهن توسط فروشنده باشد و دین پرداخت شده باشد.
اگر وام تسویه نشده باشد می‌توان دعوای فک رهن طرح کرد؟
خیر، شرط اصلی فک رهن اثبات پرداخت و تسویه کامل دین یا انجام تعهد مربوطه است.
آیا دعوای فک رهن مالی است؟
بله، از دعاوی مالی محسوب میشود و هزینه دادرسی آن بر همین اساس محاسبه میگردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اعتراض به عملیات و مراجع ثبتی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فک رهن (الزام به فک رهن از ملک) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.