دعوای تایید اقاله — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که طرفین یک قرارداد (معامله)، پس از انعقاد آن، با توافق و تراضی یکدیگر معامله را برهم زده و اقاله (تفاسخ) کرده‌اند، اما یکی از طرفین از صدور سند رسمی یا استرداد ثمن و مبیع خودداری می‌کند. خواهان برای رسمیت بخشیدن به آثار حقوقی اقاله و اثبات انحلال ارادی قرارداد، دادخواست تأیید اقاله را طرح می‌کند. این اقدام اثبات‌کننده بازگشت وضعیت طرفین به پیش از قرارداد است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: یکی از طرفین قرارداد (خریدار یا فروشنده) / خوانده: طرف دیگر قرارداد که از پذیرش آثار رسمی اقاله سر باز می‌زند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (یا مالیdepending بر اثر مستقیم بر مال؛ عموماً غیرمالیِ ترافعی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک یا اقامتگاه خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند قرارداد اصلی (مبایعه‌نامه یا قرارداد اولیه)، سند کتبی اقاله یا تفاسخ (در صورت وجود)، شهادت شهود یا اقرارنامه (در صورت شفاهی بودن اقاله)، سایر دلایل اثبات تراضی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست به خواسته «تأیید اقاله» —
- ۲. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی —
- ۳. طرح دعوا در دادگاه حقوقی و استناد به توافق طرفین —
- ۴. احراز قصد و اراده طرفین بر برهم زدن معامله توسط قاضی —
- ۵. صدور حکم بر تأیید اقاله —
- ۶. اجرای حکم و استرداد عوضین.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر تأیید اقاله (تفاسخ) قرارداد شماره [...] مورخ [...] و بازگشت وضعیت طرفین به حالت سابق.
پرسش‌های متداول
آیا اقاله نیاز به تشریفات خاصی دارد؟
خیر، به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر برهم زدن معامله کند محقق می‌شود، هرچند تنظیم سند کتبی برای اثبات آسان‌تر است.
آیا اقاله را می‌توان فسخ کرد؟
خیر، اقاله قابل فسخ نیست زیرا با توافق طرفین پرونده معامله کاملاً منحل شده است.
اگر بخشی از مال تلف شده باشد اقاله باطل است؟
اگر تلف ناشی از فعل یکی از طرفین باشد ممکن است تأثیر بگذارد، اما اگر تلف به واسطه آفت سماوی باشد، مقدار تلف‌شده از بین رفته و بدل آن محاسبه می‌شود.
تفاوت اقاله با فسخ چیست؟
فسخ حق یک طرف یا قانون است، اما اقاله توافق دوطرف برای انحلال قرارداد است.
راهنمای کامل: تفاوت فسخ، ابطال، تنفیذ و بطلان قرارداد؛ راهنمای جامع حقوقی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تایید اقاله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.