دعوای اعسار — به زبانِ ساده
دعوای اعسار زمانی طرح می‌شود که مدیون توانایی مالی پرداخت محکوم‌به یا بدهی خود را به دلیل عدم دسترسی به اموال یا معسر بودن ندارد. این دعوا به دو صورت اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و اعسار از پرداخت محکوم‌به (شامل تقسیط) مطرح می‌گردد. دادگاه پس از بررسی وضعیت مالی مدیون و شهادت شهود، حکم به قبول یا رد اعسار صادر می‌کند. هدف از این نهاد جلوگیری از زندانی شدن بدهکاران فاقد تمکن مالی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مدیون یا محکوم‌علیه (معسر)، و خوانده طلبکار یا محکومله است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاهی که به دعوای اصلی رسیدگی کرده یا دادگاه صادر کننده اجراییه (صلاحیت محل اقامت خوانده یا دادگاه صادرکننده حکم قطعی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
استشهادیه کتبی با امضای حداقل دو شاهد مرد عادل، صورت کلیه اموال و دارایی‌ها، پرینت حساب‌های بانکی، کارت ملی و شناسنامه، رأی دادگاه اصلی یا اجراییه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
برای اعسار از هزینه دادرسی همزمان با تقدیم دادخواست اصلی یا در جریان دادرسی؛ برای اعسار از محکوم‌به، ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه (برای بهره‌مندی از مزایای عدم حبس اولیه).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
غیرمالی محسوب شده و هزینه دادرسی آن معادل دعاوی غیرمالی است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. محکومیت قطعی یا در جریان بودن دعوا
- ۲. تنظیم دادخواست اعسار و تقسیط
- ۳. ضمیمه نمودن استشهادیه و لیست اموال
- ۴. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۵. جلسه رسیدگی و استماع شهادت شهود توسط دادگاه
- ۶. صدور حکم اعسار و تقسیط (پیش‌پرداخت و اقساط ماهانه).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت هزینه دادرسی / تقسیط محکوم‌به صادره در پرونده کلاسه [...].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا شهود اعسار باید حتماً مرد باشند؟
بله، بر اساس رویه قضایی و فقهی، شهادت شهود برای اعسار باید توسط مردان واجد شرایط انجام شود.
آیا حکم اعسار دائمی است؟
خیر، اگر وضعیت مالی معسر بهبود یابد، محکومله میتواند تقاضای افزایش اقساط یا رفع اعسار کند.
تفاوت اعسار از هزینه دادرسی با محکوم‌به چیست؟
اولی برای معافیت از پرداخت هزینه شروع دادگاه است و دومی برای تقسیط یا تأخیر در پرداخت اصل بدهی محکوم‌به.
آیا با قبول اعسار، ضامن یا ضامنین آزاد می‌شوند؟
خیر، اعسار مختص شخص معسر است و تاثیری در مسئولیت تضامنی ضامنین ندارد مگر اینکه حکم اعسار شامل آن‌ها نیز بشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اعسار و تقسیط مهریه و محکومیت‌های مالی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعسار ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.