دعوای عدم ذی نفعی — به زبانِ ساده
این ایراد یا دفاع زمانی مطرح می‌شود که خواهانِ دعوا، ذینفع واقعی در دعوای مطروحه نباشد؛ یعنی صدور حکم در آن دعوا هیچ‌گونه تأثیر مستقیم حقوقی، مادی یا معنوی در وضعیت حقوقی او نداشته باشد. ذینفع بودن یکی از شرایط اساسی اقامه دعوا بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی است. این عنوان معمولاً به عنوان دفاع خوانده یا ایراد شکلی مطرح می‌شود که منجر به صدور قرار رد دعوا می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خوانده دعوای اصلی (به عنوان ایرادکننده) علیه خواهانِ فاقد سمت و نفع
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاهی که دعوای اصلی در آن مطرح است
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
استناد به اوراق پرونده اصلی، مدارک هویتی، اسنادی که نشان دهد خواهان ارتباطی با موضوع دعوا ندارد
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
ایراد به عدم ذینفعی یا عدم سمت باید تا پایان جلسه اول دادرسی به عمل آید (در آیین دادرسی مدنی).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
غیرمالی محسوب می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. طرح ایراد عدم ذینفعی توسط خوانده در لایحه دفاعیه یا جلسه اول دادرسی
- ۲. بررسی دادگاه پیرامون داشتن نفع مستقیم خواهان
- ۳. صدور قرار رد دعوا در صورت احراز عدم ذینفعی
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور قرار رد دعوای خواهان به دلیل عدم ذینفعی وی مستنداً به ماده ۲ قانون آیین دادرسی مدنی نمونهٔ شرحِ دادخواست/لایحه: ریاست محترم دادگاه ... با سلام، در خصوص دعوای آقای/خانم ... علیه اینجانب با موضوع ...، به استحضار می‌رساند نامبرده هیچ‌گونه رابطه حقوقی، مالکیت یا نفع قانونی در خصوص موضوع دعوا نداشته و به حکم ماده ۲ قانون آیین دادرسی مدنی، اقامه دعوا توسط کسی که ذینفع نیست مسموع نمی‌باشد. لذا مستدعای صدور قرار رد دعوای خواهان را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
تفاوت ذینفعی با سمت چیست؟
ذینفع کسی است که نتیجه دعوا به نفع یا ضرر اوست، اما سمت یعنی نمایندگی قانونی یا قراردادی (مثل وکیل یا ولی) برای اقامه دعوا از طرف دیگری.
اگر دادگاه متوجه عدم ذینفعی شود چه میکند؟
دادگاه قرار رد دعوا صادر میکند.
آیا قرار رد دعوا قابل تجدیدنظر است؟
بله، این قرار در مهلت قانونی قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است.
آیا خوانده می‌تواند در لایحه این ایراد را مطرح کند؟
بله، اما بهتر است صراحتاً و پیش از پایان جلسه اول دادرسی کتباً یا شفاهاً به ثبت برسد.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی دعوای عدم تمکین و پیامدهای آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عدم ذی نفعی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.