دعوای ابطال سند رسمی اقاله — به زبانِ ساده
اقاله یا تفاسخ، توافق طرفین برای برهم زدن عقد است. دعوای ابطال سند رسمی اقاله زمانی مطرح میشود که یکی از طرفین مدعی است سند اقاله به صورت صوری، تحت اکراه، یا بدون اراده واقعی تنظیم شده است. این دعوا در واقع به دنبال بی‌اعتبار کردن توافقِ برهم‌زننده قرارداد اصلی است تا قرارداد اصلی مجدداً به قوت خود باقی بماند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: یکی از طرفین سند اقاله؛ خوانده: طرف دیگر سند اقاله.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (اگر موضوع قرارداد اصلی مالی باشد)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل تنظیم سند یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر سند رسمی اقاله، تصویر قرارداد اصلی، مدارک اثبات ادعا (مانند شهادت شهود، مدارک اکراه یا صوری بودن).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی قرارداد اصلی که اقاله شده است.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست
- ۲. ارجاع به شعبه
- ۳. رسیدگی و بررسی اراده طرفین در زمان اقاله
- ۴. صدور رأی
- ۵. در صورت صدور حکم به بطلان، ابطال سند اقاله در دفترخانه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تحقق اقاله صحیح (تلاقی اراده طرفین بر بر هم زدن معامله سابق) و بررسی عدم انتقال مال به غیر پیش از اقاله.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان اقاله سند رسمی با سند عادی یا اقاله صوری برای تضییع حقوق ثالث / دیدگاه ۱: اقاله باید با تشریفات سند رسمی باشد و اقاله با سند عادی قابل پذیرش نیست / دیدگاه ۲: اراده طرفین در اقاله مهم است و سند عادی اقاله نیز آثار حقوقی بین خودشان دارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد واقعی طرفین بر تفاسخ، بررسی وجود حقوق ثالث بر روی مال موضوع اقاله.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر ابطال سند رسمی اقاله شماره ... مورخ ... تنظیمی در دفترخانه ... به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اقاله را می‌توان یک‌طرفه باطل کرد؟
خیر، ابطال سند اقاله حتماً باید از طریق دادگاه و با اثبات دلایل قانونی صورت گیرد.
آیا اقاله در همه عقود ممکن است؟
خیر، اقاله در عقود جایز (مانند وکالت) معنا ندارد و در برخی عقود خاص (مانند نکاح) نیز جاری نیست.
اگر اقاله باطل شود، چه اتفاقی برای قرارداد اصلی میافتد؟
قرارداد اصلی به قوت خود باقی میماند و آثار آن جاری میشود.
آیا برای اثبات صوری بودن اقاله، شهادت شهود کافی است؟
شهادت شهود یکی از ادله است، اما دادگاه با بررسی قرائن و امارات قضایی تصمیم می‌گیرد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنظیم، اعتبار و اصلاح اسناد رسمی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال سند رسمی اقاله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.