اثر ارائه دلیل جدید برای اثبات ادعا در مرحله فرجام خواهی

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9309982164700239 شماره دادنامه : 9409970925600233 شعبه : شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ : 1394/03/25-12:05 قاضی : محسن یکتن خدائی قاضی : محمد حسین ارجمند قاضی : عبدالعلی ناصح قاضی : علی رازینی خلاصه جریان پرونده در پی صدور دادنامۀ 258/93 صادره از این شعبه که در مقام فرجامخواهی آقای و. ت. از دادنامه 1049/93 صادره از شعبه محترم 47 تجدید نظر استان که مشعر بر تأیید دادنامه 93-425 صادره از شعبه 274 دادگاه محترم خانواده تهران که خواستۀ زوجه خانم م. ت. را از جهت تحقق عسر و جرح چون متکی به دلیل کافی بوده است و حاضر شده است از تمام حقوق ایام زوجیت با بذل آن در قبال طلاق صرفنظر نماید مستنداً به ماده 33 قانون حمایت خانواده و تبصره آن به زوجه اجازه داده است به یکی از دفاتر رسمی طلاق پس از قطعیت رأی نسبت به اجرای صیغۀ طلاق اقدام نماید و در صورت امتناع زوج سردفتر به نمایندگی صیغۀ طلاق را اجرا نماید. که باتأیید این رأی و فرجام خواهی آقای و. ت. پرونده به این شعبه ارجاع که گزارش مشروحتن جریان دادرسی تا آن تاریخ توسط عضو ممیز در رأی فوق الذکر آمده است النهایه هیأت این شعبه با استدلالی که در رأی نموده است رأی صادره را واجد اشکالات شکلی از حیث نحوۀ عملکرد داوران پس از اعلام قبولی وکالت اینکه هیچ گونه توافقی بصورت مرضی الطرفینی در انتخاب آنان صورت نگرفته مع الوصف دادگاه با مرضی الطرفین داشتن داوران انتخابی و عدم رعایت آئین نامۀ دادرسی از سوی داوران که باید پس از جلسۀ رسیدگی دادگاه و در صورت عدم توقیف در اصلاح ذات البین که برای دادگاه محرز گردیده باشد عدم توفیق آنان نیز در اصلاح ذات البین حداقل با دو جلسۀ مذاکرات با زوجین محرز شده باشد تا موجبات اظهار نظر دادگاه در ماهیت خواسته طلاق که از سوی زوجه مطرح بوده است فراهم میگردید که دادگاه محترم بدوی به این اقدامات که مورد نظر متقین و شرع در رسیدگی به اینگونه خواسته ها بوده است معمول نگردیده و از طرفی در ماهیت نیز دادگاه محترم برای صدور حکم بر اثبات دعوی خویش بدون استناد به قرائن دلائل و اماراتی که موجب حصول علم برای وی شده است ب. ت. ب. علم حاصله خود انشاء رأی بر محکومیت زوج به طلاق نموده که این رأی مورد تأیید دادگاه محترم تجدید نظر شعبه 47 تجدید نظر استان حسب دادنامه فوق الذکر قرار گرفته که ب. ت. ب. اینکه نوع طلاق خلعی اعلام شده است و زوج با طلاق موافق نبوده است و دادگاه محترم تجدید نظر نیز در رأی خود تجدید نظر خواهی زوج را وارد ندانسته زیرا زوجه برای ادعای عسر و حرج کلیه مهریه خود را که شامل 313 عدد سکه بهار آزادی و یک شاخه نبات بوده بخشیده است بدون اینکه در مقام رسیدگی و بررسی صحت و سقم ادعای زوجه که مدعی سوء رفتار زوجه بوده و گفته است «در این مدت زندگی مشترک بارها زوج مشاجرات و توهین ها و اقدام به ضرب و شتم اینجانب نموده و با گذاشتن بالش روی صورتم با قصد خفه کردن که با خواهش و تمنا دست از خفه کردن من کشیده و من با خانواده ام تماس گرفته که با آمدن آنها از من عذرخواهی کرد و من ماندم ولی من بخاطر حفظ آبرویم شکایت نمی کردم ولی فردای آنروز شوهرم به وعدۀ خود عمل نکرد»;. و خود او در جلسه ای که با خانواده و افراد فامیل و ت. ن. خ. داشتیم و مذاکره شد قرار شد بصورت توافقی از یکدیگر با بخشیدن کلیۀ حق و حقوق خود جدا شویم که فردای آن روز هم خود عمل نکرد و از من مطالبه خسارت نیز میکرد. تحقیق بیشتری از جانب دادگاه محترم بعمل آمده باشد رأی صادره را هیأت این شعبه نقض و جهت رسیدگی به شعبه هم عرض ارسال داشته است هیأت شعبه محترم مرجوع الیه یعنی شعبه 24 تجدید نظر استان تهران نیز رأی خود را قبل از انجام اقدامات مورد نظر این شعبه بشرح دادنامه 2067/93 پس از بررسی اوراق پرونده ب. ت. ب. محتویات پرونده رأی صادره از دادگاه بدوی را در مقام تجدید نظر خواهی بعمل آمده از سوی و. ت. چون مستند بر اوراق موجود پرونده صادر نگردیده است نقض نموده است و تجدید نظر خواهی را وارد دانسته زیرا اولاً زوجه ادعای عسر و حرج را مستند به هیچ دلیلی نکرده است ثانیاً حرف بذل حقوق توسط زوجه دلیل بر عسر و حرج از بابت زوج یا تحقق شروط ضمن عقد ازدواج نمی باشد لذا این دادگاه با عنایت به مراتب یاد شده ضمن قبول دادخواست تجدید نظر خواهی رأی صادر شده دادگاه بدوی را با استناد به مواد 358 و 368 قانون آئین دادرسی مدنی نقض و با استناد به ماده 1257 قانون مدنی حکم به رد دعوی طلاق صادر و اعلام می کند. اکنون از این رأی زوجه بشرح دادخواست لایحه های فرجام خواهی که در موعد آنرا به دادگاه محترم تجدید نظر تقدیم کرده است فرجام خواهی به عمل آمده و با استناد شهادت شهود نقض رأی را خواستار شده و تأیید رأی بدوی را خواستار شده است. که هنگام شور متن دادخواست و لایحۀ وی با گزارش پرونده قرائت میشود . عضو ممیزهیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر صدور رأی شایسته مورد استدعاتدر خصوص دادنامه شماره93-2067 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه گرچه در حدود وضعیت موجود پرونده در تاریخ صدور رأی فرجام خواسته بر رأی صادره ایراد و اشکال مقایر باموازین شرعی و قانونی وارد نبوده است و موجب جهت نقض رأی موجودنبوده است لیکن د. ا. م. از دادرسی که زوجه در لایحۀ مورخ 94/3/20 که پیوست پرونده است به دلیل جدیدی برای اثبات عسر و حرج خویش تمسک نموده است که برای کشف حقیقت انجام تحقیقات مورد نظر او که تحقیق از شهود وی است که حاضر شده است برای اثبات سوء رفتار و سوء معاشرت همسرش به دادگاه معرفی نماید مستفاد از ماده 199 قانون آئین دادرسی مدنی و بند ماده 371 ق . آ . د .م که استماع شهادت شهود وی زوجه در استشهادیه پیوست دادخواست موثر در تصمیمات قضائی در پرونده م. ب. هیأت شعبه صرفاً از جهت انجام تحقیقات مذکور رأی فرجام خواسته را مستفاد از بند 5 ماده 371 قانون آئین دادرسی مدنی نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه محترم صادر کننده رأی منقوض ارسال تا پس از انجام تحقیق از شهود خواهان و استماع اظهارات آنان در جلسۀ رسیدگی ب. ت. ب. نتایج حاصله رأی مقتضی صادر فرمائید. شعبه 41 دیوانعالی کشوررئیس: علی رازینی مستشار : عبدالعلی ناصح عضو معاون : محسن یکتن خدائی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر ارائه دلیل جدید برای اثبات ادعا در مرحله فرجام خواهی در تاریخ 4 خرداد 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای مربوط به درخواست طلاق رسیدگی کرد. در این پرونده، زوجه به دلیل عسر و حرج درخواست طلاق نموده و تمامی حقوق خود، از جمله مهریه، را بذل کرده بود. دادگاه بدوی و سپس دادگاه تجدید نظر، با استناد به ماده 33 قانون حمایت خانواده و عدم وجود دلایل کافی برای ادعای عسر و حرج زوجه، حکم به طلاق صادر کردند. با این حال، فرجامخواهی زوج به دلیل نقص در مراحل قانونی و شکلی در انتخاب داوران و همچنین عدم بررسی دقیق ادعای زوجه تایید شد. دیوان عالی کشور با اشاره به عدم استناد به دلایل مستند در صدور حکم و حق زوجه برای ارائه شهود به منظور اثبات ادعای خود، رای دادگاه تجدید نظر را نقض کرده و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه صادرکننده رای منقوض ارسال کرد. این تصمیم بر اساس مواد 199 و 371 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/04 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعوی طلاق به دلیل عسر و حرج زوجه، در صورتی که وی در لایحه فرجام خواهی دلیل جدیدی برای اثبات عسر و حرج خود مطرح کرده و حاضر به معرفی شهود جهت اثبات آن باشد، دیوان علیرغم تشخیص صحت رای فرجام خواسته در زمان صدور، آن را جهت رسیدگی به دلیل جدید نقض کرده و برای انجام تحقیقات به مرجع صادرکننده رای فرجام خواسته ارسال می کند. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ: 1394/03/25 - 12 : 05 قاضی: محسن یکتن خدائی قاضی: محمد حسین ارجمند قاضی: عبدالعلی ناصح قاضی: علی رازینی در پی صدور دادنامه --- صادره از این شعبه که در مقام فرجامخواهی آقای و. ت. از دادنامه --- صادره از شعبه محترم --- تجدید نظر استان که مشعر بر تایید دادنامه --- - 425 صادره از شعبه --- دادگاه محترم خانواده تهران که خواسته زوجه خانم م. ت. را از جهت تحقق عسر و جرح چون متکی به دلیل کافی بوده است و حاضر شده است از تمام حقوق ایام زوجیت با بذل آن در قبال طلاق صرفنظر نماید مستندا به ماده 33 قانون حمایت خانواده و تبصره آن به زوجه اجازه داده است به یکی از دفاتر رسمی طلاق پس از قطعیت رای نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام نماید و در صورت امتناع زوج سردفتر به نمایندگی صیغه طلاق را اجرا نماید. که باتایید این رای و فرجام خواهی آقای و. ت. پرونده به این شعبه ارجاع که گزارش مشروحتن جریان دادرسی تا آن تاریخ توسط عضو ممیز در رای فوق الذکر آمده است النهایه هیات این شعبه با استدلالی که در رای نموده است رای صادره را واجد اشکالات شکلی از حیث نحوه عملکرد داوران پس از اعلام قبولی وکالت اینکه هیچ گونه توافقی به صورت مرضی الطرفینی در انتخاب آنان صورت نگرفته مع الوصف دادگاه با مرضی الطرفین داشتن داوران انتخابی و عدم رعایت آیین‌نامه دادرسی از سوی داوران که باید پس از جلسه رسیدگی دادگاه و در صورت عدم توقیف در اصلاح ذات البین که برای دادگاه محرز گردیده باشد عدم توفیق آنان نیز در اصلاح ذات البین حداقل با دو جلسه مذاکرات با زوجین محرز شده باشد تا موجبات اظهار نظر دادگاه در ماهیت خواسته طلاق که از سوی زوجه مطرح بوده است فراهم میگردید که دادگاه محترم بدوی به این اقدامات که مورد نظر متقین و شرع در رسیدگی به اینگونه خواسته ها بوده است معمول نگردیده و از طرفی در ماهیت نیز دادگاه محترم برای صدور حکم بر اثبات دعوی خویش بدون استناد به قرائن دلائل و اماراتی که موجب حصول علم برای وی شده است ب. ت. ب. علم حاصله خود انشاء رای بر محکومیت زوج به طلاق نموده که این رای مورد تایید دادگاه محترم تجدید نظر شعبه --- تجدید نظر استان حسب دادنامه فوق الذکر قرار گرفته که ب. ت. ب. اینکه نوع طلاق خلعی اعلام شده است و زوج با طلاق موافق نبوده است و دادگاه محترم تجدید نظر نیز در رای خود تجدید نظر خواهی زوج را وارد ندانسته زیرا زوجه برای ادعای عسر و حرج کلیه مهریه خود را که شامل 313 عدد سکه بهار آزادی و یک شاخه نبات بوده بخشیده است بدون اینکه در مقام رسیدگی و بررسی صحت و سقم ادعای زوجه که مدعی سوء رفتار زوجه بوده و گفته است «در این مدت زندگی مشترک بارها زوج مشاجرات و توهین ها و اقدام به ضرب و شتم اینجانب نموده و با گذاشتن بالش روی صورتم با قصد خفه کردن که با خواهش و تمنا دست از خفه کردن من کشیده و من با خانواده ام تماس گرفته که با آمدن آنها از من عذرخواهی کرد و من ماندم ولی من بخاطر حفظ آبرویم شکایت نمی کردم ولی فردای آنروز شوهرم به وعده خود عمل نکرد»;. و خود او در جلسه ای که با خانواده و افراد فامیل و ت. ن. خ. داشتیم و مذاکره شد قرار شد به صورت توافقی از یکدیگر با بخشیدن کلیه حق و حقوق خود جدا شویم که فردای آن روز هم خود عمل نکرد و از من مطالبه خسارت نیز میکرد. تحقیق بیشتری از جانب دادگاه محترم به عمل آمده باشد رای صادره را هیات این شعبه نقض و جهت رسیدگی به شعبه هم عرض ارسال داشته است هیات شعبه محترم مرجوع الیه یعنی شعبه --- تجدید نظر استان تهران نیز رای خود را قبل از انجام اقدامات مورد نظر این شعبه به شرح دادنامه --- پس از بررسی اوراق پرونده ب. ت. ب. محتویات پرونده رای صادره از دادگاه بدوی را در مقام تجدید نظر خواهی به عمل آمده از سوی و. ت. چون مستند بر اوراق موجود پرونده صادر نگردیده است نقض نموده است و تجدید نظر خواهی را وارد دانسته زیرا اولا زوجه ادعای عسر و حرج را مستند به هیچ دلیلی نکرده است ثانیا حرف بذل حقوق توسط زوجه دلیل بر عسر و حرج از بابت زوج یا تحقق شروط ضمن عقد ازدواج نمی‌باشد لذا این دادگاه با عنایت به مراتب یاد شده ضمن قبول دادخواست تجدید نظر خواهی رای صادر شده دادگاه بدوی را با استناد به مواد 358 و 368 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و با استناد به ماده 1257 قانون مدنی حکم به رد دعوی طلاق صادر و اعلام می کند. اکنون از این رای زوجه ب. ش. د. لایحه های فرجام خواهی که در موعد آن را به دادگاه محترم تجدید نظر تقدیم کرده است فرجام خواهی به عمل آمده و با استناد شهادت شهود نقض رای را خواستار شده و تایید رای بدوی را خواستار شده است. که هنگام شور متن دادخواست و لایحه وی با گزارش پرونده قرائت میشود. عضو ممیزهیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رای شایسته مورد استدعاتدر خصوص دادنامه شماره --- - 2067 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای میدهد: گرچه در حدود وضعیت موجود پرونده در تاریخ صدور رای فرجام خواسته بر رای صادره ایراد و اشکال مقایر باموازین شرعی و قانونی وارد نبوده است و موجب جهت نقض رای موجودنبوده است لیکن د. ا. م. از دادرسی که ز. د. ل. مورخ 94/3/20 که پیوست پرونده است به دلیل جدیدی برای اثبات عسر و حرج خویش تمسک نموده است که برای کشف حقیقت انجام تحقیقات مورد نظر او که تحقیق از شهود وی است که حاضر شده است برای اثبات سوء رفتار و سوء معاشرت همسرش به دادگاه معرفی نماید مستفاد از ماده 199 قانون آیین دادرسی مدنی و بند ماده 371 ق. آ. د.م که استماع شهادت شهود وی زوجه در استشهادیه پیوست دادخواست موثر در تصمیمات قضایی در پرونده م. ب. هیات شعبه صرفا از جهت انجام تحقیقات مذکور رای فرجام خواسته را مستفاد از بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه محترم صادر کننده رای منقوض ارسال تا پس از انجام تحقیق از شهود خواهان و استماع اظهارات آنان در جلسه رسیدگی ب. ت. ب. نتایج حاصله رای مقتضی صادر فرمائید. شعبه --- دیوانعالی کشوررئیس: علی رازینی مستشار: عبدالعلی ناصح عضو معاون: محسن یکتن خدائی