اثر مفارقت جسمانی زوجین بر احراز عسرو حرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده آقای …. م. در تاریخ 92/9/24 با تقدیم دادخواستی به وکالت از خانم ف. ح.پ. فرزند م. به طرفیت آقای م. ج. فرزند ح. به خواسته صدر گواهی عدم امکان سازش به دادگستری شهرستان زاهدان توضیح داده است موکل بنده مطابق سند نکاحیه پیوست دادخواست در عقد دائم خوانده ( م. ج. ) م. ب. از ابندای زندگی خوانده با سوء رفتار و ضرب و شتم و آزار موکل بنده موجبات عسر و حرج ایشان را بوجود آورده است بطوری که برای موکل امکان زندگی با ایشان وجود ندارد لذا خواستار صدور حکم گواهی عدم امکان سازش جهت جاری ساختن صیغه طلاق می باشم. »; پرونده جهت رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی زاهدان ارجاع شده است. دادگاه دستورات اولیه اعم از ثبت پرونده و تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین را با ارسال نسخه ثانی ابلاغ صادر نموده است وقت رسیدگی دادگاه با ارسال ابلاغ برای طرفین درتاریخ 93/5/14 تعیین و در تاریخ مقرر بلحاظ مرخصی بودن رئیس شعبه به تاریخ 93/8/14 تجدید شد خوانده آقای م. ج. در لایحه ای که در برگ ردیف 34 پرونده مضبوط است در دفاع اعلام نموده است خواسته خواهان برای صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق به علت عسر و حرج فاقد دلیل است و برخلاف اصل است زیرا طبق اصل شرعی و قانونی طلاق در اختیار مرد است و اقدامی برخلاف این باید با دلیل و مدارک قانونی همراه باشد و خواهان در دعوای خود برابر استشهادیه محلی سوء رفتار و آزار و اذیت را مطرح کرد و آن را از ادله عسر و حرج خویش دانسته است و در حالی که ایشان در یک نوبت شکایت کذب در دادگاه نهبندان مطرح نموده است که دردادسرا منع تعقیب صادر شد و قرار صادره از سوی دادگاه تأیید شد که تصویر دادنامه تقدیم محضر دادگاه می گردد و اینجانب در مدت حدود دوماه زندگی مشترک جز محبت چیزی دیگر به همسرم روا نداشتم و تمامی لوازم زندگی آرام و دور از تنش را برای او فراهم نمودم وایشان فقط به دلیل دخالت بیجای خانواده زندگی مشترک را ترک نموده است علاوه بر این من در شعبه اول حقوقی نهبندان برابر پرونده کلاسه 90/00174 تقاضای تمکین نمودم علیرغم صدور حکم بر تمکین و قطعیت آن در بازگشت به منزل مشترک و تمکین خودداری کرده است و دادنامه مربوط به این موضوع نیز تقدیم محضر دادگاه می شود و ایشان در استشهادیه سراسر دروغ مدعی تهدید و ضرب و شتم گردیده است و این دروغ محض است باید شاهد اقامه نماید ضمن اینکه افراد امضاء کننده ذیل استشهادیه معمولاً از اقربای ایشان می باشند و مضافاً به اینکه همسرم ساکن نهبندان است و کارمند اداره آب و فاضلاب شهری م. ب. و نشانی اعلام شده در دادخواست منزل پدرش است لذا چون نه بنده ساکن زاهدان هستم و نه همسرم ساکن زاهدان است بنظر می رسد دادگاه زاهدان فاقد صلاحیت محلی است و در صورتیکه زاهدان خود را صالح بداند تقاضای صدور حکم بر بطلان دعوا را دارم. درتاریخ 93/8/4 دادگاه تشکیل گردید وکیل خواهان مجداداً به طرح دعوا به شرح گذشته مدعی گردیده است خوانده موکلش رادر تاریخ 90/8/25 از منزل بیرون کرد و تاکنون هیچ نفقه ای به وی پرداخت نکرده است چندین بار موکل من را مورد ضرب و شتم قرارداد که موکل من برای حفظ آبروی خودش به پزشکی قانونی مراجعه نکرده و خوانده پدر و مادر موکل را در جلوی دادگستری نهبندان مورد ایراد ضرب قرار داده و محکوم به دیه شده است لذا زوجه در عسر و حرج است لذا درخواست صدور حکم طلاق به استناد عسر و حرج را دارم و ایشان حکم تمکین گرفت موکل من مراجعه نموده است با درب بسته روبرو شده است لذا به دلیل ناتوانی از پرداخت نفقه و خوف جانی درخواست حکم عادلانه را دارم. دادگاه در پایان جلسه قرار استماع شهادت شهود خواهان را صادر و پرونده برای 93/11/29 تجدید گردید آقای ح. ع.ن. به عنوان وکیل خوانده به پرونده ورود پیدا کرده است دادگاه درتاریخ مقرر گواهی چند نفر از گواهان را اخذ و سرانجام پس از رسیدگی به شرح دادنامه شماره 94/00568 - 94/3/28 با ذکر جزئیات اظهارات طرفین به شرح پیش گفته و آنچه که در دادنامه منعکس شده است چنین رأی داده است : « .... دادگاه ب. ت. ب. اظهارات خواهان و وکیل وی ب. ش. د. ومحضر دادگاه دفاعیات مؤثر خوانده و وکیل وی و اینکه خواهان هیچ دلیل و مدرک مثبت و محکمه پسندی که بتواند صحت ادعای او را به اثبات برساند به دادگاه ارائه ننموده است و از طرفی قانون گذار در ماده 1133 قانون مدنی مقرر داشته مرد می تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید و زن نیز می تواند با وجود شرایط مقرر در مواد 1119 و 1129 و 1130 این قانون از دادگاه تقاضای طلاق نماید شرایط مقرر در مواد مذکور شامل ندادن نفقه و عسر و حرج و تخلف از شروط ضمن عقد م. ب. که هیچ کدام از آنها توسط زوجه به اثبات نرسیده است و صرف ادعا م. ب. و و در سایر موارد مذکور نیز دادگاه دلیلی بر عسر و حرج زوجه احراز نکرد و صرف تنفر زوجه از زوج دلیلی بر جدائی و طلاق نیست چرا که در مقابل آن زوج سوگند شرعی عشق و علاقه قبلی خ. ر. ب. زوجه ابراز نموده است بنابراین دادگاه دعوی مطرح شده از ناحیه خ. ر. و. و ثابت ندانسته مستنداً به ماده 197 قانون آئین دادرسی مدنی رأی بر بطلان دعوی وی صادر و اعلام می دارد و در خصوص ایراد وکیل زوج به صلاحیت دادگاه نهبندان هر چند قانون گذار در ماده 12 قانون حمایت خانواده مقرر داشته چنانچه دعاوی مربوط به اختلاف زوجین در دادگاهی مطرح شده باشد سایر دعاوی در همان دادگاه مطرح می گردد لیکن اولاً زمانیکه آن دعاوی در نهبندان مطرح شد زوجه در آن شهرستان ساکن و محل اشتغال او بوده است لیکن اکنون زهدان زندگی می کند و محل اقامت و سکونت وی زاهدان م. ب. ثانیاً حسب اعلام زوجه تمامی پرونده های مطروحه در رسیدگی نهبندان مختومه شده است بنابراین ایراد وکیل زوج وارد نمی داند .»; پس از ابلاغ دادنامه مورد اعتراض و تجدیدنظرخواهی خانم ف. ح.پ. با وکالت ج. ر.ز. قرار گرفته است و پرونده برای رسیدگی به دادگاه تجدیدنظر استان سیستان و بلوچستان ارسال و به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر آن استان ارجاع گردید شعبه مرقوم پس از رسیدگی به موجب دادنامه شماره 94/000737 - 94/7/9 دادنامه بدوی را تأیید نموده است پس از ابلاغ دادنامه دادگاه تجدیدنظر مورد اعتراض و فرجام خواهی خانم ف. ح.پ. با وکالت آقای ج. ر.ز. قرار گرفت و پرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و پس از ثبت در دبیرخانه دیوان عالی کشور به این شعبه ( شعبه هجدهم ) ارجاع گردید پرونده حکایت دیگری ندارد ضمناً لوایح فرجامی در مقام مشورت مورد ملاحظه قرار خواهد گرفت . هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد. رأی شعبه دیوان عالی کشور اعتراض و فرجام خوهی خانم ف. ح.پ. از دادنامه شماره 950286 مورخ 94/7/9 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدینظر استان سیستان و بلوچستان ، مستظهر به دلایل و مدارک متقن و قابل اعتنا جهت اثبات ادعای خود مبنی بر اینکه در زندگی مشترک در عسر و حرج قرار گرفته ، نیست و حجت قانونی و شرعی برای نقض رأی وجود ندارد ، ضمن اینکه صرف مفارقت جسمانی که غالبا براثرتنفرزوجه حادث میشود موجب احراز عسروحرج نیست و مطالبی که در لایحه فرجام خواهی بیان شده بیشتر مربوط به ماهیت قضیه بوده که موجهاً در استدلال دادگاه مردود اعلام شده است. رأی صادره از حیث رعایت تشریفات قانونی نیز با اشکال عمده و مؤثری مواجه نیست ، فرجام خواهی با هیچ یک از شقوق مذکور در ماده 371 قانون آئین دادرسی مدنی انطباق ندارد فلذا به تجویز ماده 396 قانون پیش گفته ابرام و پرونده اعاده می شود. ح. طالبی ـ رئیس سعید عمرانی ـ مستشار فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر مفارقت جسمانی زوجین بر احراز عسرو حرج زوجه موضوع این پرونده، درخواست طلاق از سوی ی. ا. ط. به دلیل تخلفات طرف دیگر از مفاد قرارداد ازدواج، عدم پرداخت نفقه و ترک کانون خانواده است. درخواست‌کننده با استناد به عسر و حرج ناشی از رفتارهای طرف مقابل، خواستار صدور حکم طلاق و بذل مهریه شده است. طرف مقابل ادعای وجود رابطه نامشروع را رد کرده و خود را بی‌گناه دانسته و به عدم تمایل به طلاق اشاره کرده است. <br>دادگاه در ابتدا پرونده را به داوری ارجاع داد و پس از برگزاری جلسات متعدد، ب. ت. ب. عدم سازش و دلایل ارائه‌شده، حکم به طلاق صادر کرد. این حکم بر اساس ماده 1130 قانون مدنی و قواعد فقهی مرتبط صادر و درخواست‌کننده از تمامی حقوق مالی خود صرف‌نظر کرد. با این حال، حکم در مرحله تجدیدنظر نقض و پرونده به شعبه صادرکننده ارجاع شد تا تحقیقات بیشتری در خصوص ادعاها انجام شود. در نهایت، هیات شعبه به نقض رای تجدیدنظر خواسته و ارجاع پرونده به شعبه صادرکننده رای منقوض را به منظور بررسی بیشتر و مشاوره روان‌شناختی زوجین مقرر نمود. خواهن خانم س. ا. س. د. ب. ط. اقای ا. ز. به خواسته طلاق به دلیل تخلف زوج از بند 8 شرط ب ضمن عقد سند نکاحیه با انضمام رونوشت شناسنامه و رونوشت سند نکاحیه شماره 518788 مورخ 1385/05/26 دفتر رسمی ازدواج شماره 21 نیشابور در محاکم خانواده *مطرح نموده و زوجه در متن دادخواست مرقوم دانسته حاصل ازدواج با خوانده فرزند پسری 11 ساله به نام ط. م. ب.. و زوج مدت بیش از یک سال است.که بدون عذر موجه کانون مشترک زندگی را ترک نموده و از پرداخت نفقه و حقوق واجبه امتناع می نماید. و از انجاییکه اقدامات نامتعارف خوانده منطبق با بند 8 شرط ب ضمن عقد سند نکاح است.و صدور حکم طلاق با بذل یک سکه از مهریه تحت استدعاست و جهیزیه ام را دریافت نموده و حضانت با زوجه است.و نفقه خود را بذل می کنم پرونده بابت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده اقای ح. خ. وکالت خود از جانب زوجه خواهان را با ارسال لایحه ای به شماره 282 مورخ 1400/08/22 اعلام داشته است.و خانم پ. ب. وکالت خود از جانب خوانده را با ارسال لایحه شماره 3392 مورخ 1400/08/29 دفتر دادگاه اعلام کرده و دادگاه زوجین را به داوری جهت اصلاح ذاتب البین ارجاع نموده داور زوجه اقای س. ی. س. نظر به اصرار زوجه به طلاق دارد. جلسه رسیدگی اول دادگاه مورخ 1400/08/24 در وقت مقرر با حضور وکلای زوجین و شخص زوجه برگزار گردیده است.و قاضی مشاور نیز حضور دارند بدوا خواهان گفته خواسته ب. ش. د. تقدیمی است.3 سال پیش رابطه نامشروع داشته و پسر 11 ساله ام ایشان را و یک خانم را در خانه خودمان بدون لباس دیده بود و زوج به پرداخت نفقه من محکوم شده اند و به هیچ عنوان حاضر به زندگی نمی باشم و طلاق می خواهم و در ازای طلاق کل مهریه و از کلیه حقوق مالی است.خود صرفنظر می کنم و منزلی از مسکن مهر دارم. که خودم خریده ام وکیل زوجه گفته مستند طلاق عسر و حرج و ترک منزل است. و وکیل زوج جواب داده موکل رابطه نامشروع نداشته است.و ازدواج مجدد نکرده و برعکس زوجه رابطه نامشروع داشته و طی حکم قطعی به شلاق محکوم گردیده و محکوم به نفقه زوجه پرداخت گردیده و زوجه منزل مشترک را ترک کرده است.دادگاه دستور مطالبه پرونده های استنادی نفقه و تمکین را صادر نموده است.داور ز. ا. ع. ن. نظر به اصرار زوجه به طلاق داده است.و پرونده استنادی به کلاسه *مدنی واصل گردیده که زوج طی دادنامه 866 صادره از شعبه *در قالب گزارش اصلاحی محکوم به پرداخت نفقه زوجه شده و زوج ملزم به تمکین منزل مشترک گردیده و قید شده که چنانچه زوجه از مراجعت به زندگی مشترک امتناع کند نفقه او ساقط است.و کارشناس مورخ 99/10/27 تهیه مسکن با اثاث البیت را تایید نموده و زوجه ساکن منزل شده و لکن در ادامه تمکین زوجه بعد از سکونت زوجه در منزل مشترک زوجین اختلاف دارند و زوجه طی دادنامه شماره 735 مورخ 99/5/29 صادره از شعبه *به تمکین محکوم شده اند و دادنامه شماره 1201 صادره از دادگاه تجدیدنظر ان را تایید و قطعی نموده است.و نفقه زوجه در ایامی که در تمکین بوده وصول گردیده است.و دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و چنین رای صادر نموده اند. در خصوص دادخواست خانم س. ا. س. با وکالت اقای ح. خ. به طرفیت همسرش اقای ا. ز. با وکالت خانم پ. ب. به خواسته صدورگواهی عدم امکان سازش موضوع تحقق شروط ضمن عقد نکاح بند 8 که در جلسه اول رسیدگی خواهان با افزایش جهت خواسته توضیح داده 3 سال است.با زوج اختلاف دارد. و جدای از وی زندگی می کند و زوج به پرداخت نفقه محکوم شده و در اجرای احکام جهت دریافت نفقه زوج وی را اذیت کرده است.و هم اکنون از جهت ترک زندگی مشترک و ازدواج مجدد زوج و قاعده عسر و حرج تقاضای طلاق دارد. دادگاه با عنایت به مفاد دادخواست تقدیمی و محتویات پرونده اجرایی نفقه و تمکین به شماره *که زوجه به تمکین از زوج محکوم شده و نیز زوج به پرداخت نفقه زوجه پس از تمکین محکوم گردیده است.که علیرغم اقدامات متعدد در اجرای احکام مدنی زوجین سازش ننموده و حاضر به زندگی زیر یک سقف نشده و در مدت طولانی زوجین جدای از یکدیگر زندگی می نمایند و واحد مشاوره به موجب برگ 13 پرونده نتوانسته بین طرفین اشتی و صلح برقرار نماید. و واحد مشاوره چنین مرقوم داشته حسب اظهارات زوجین روابط زناشویی بسیار درگیرانه و پرتنش و روابط فرا زناشویی و درگیری مکرر و عدم مسئولیت پذیری در قبال زندگی و بی اعتمادی و بی حرمتی نسبت به یکدیگر و سردی و جدایی عاطفی و جنسی بیشتر از سه سال از دلایل طلاق م. ب.. و تلاش دادگاه و داوران جهت مصالحه و تداوم زندگی به نتیجه نرسیده است.و زوجه اصرار بر طلاق دارد. و زوجه به دادگاه اعلام داشته 3 سال پیش زوج رابطه نامشروع داشته و اختلاف از همانجا شروع شده است.و در ازای طلاق از کل مهریه و کلیه حقوق مالی خویش در ازای طلاق صرفنظر می نماید. و زوج و وکیل محترم وی با طلاق مخالفت نموده لیکن در برابر ادعای خ. م. ب. طلاق از خود دفاع موجهی به عمل نیاورده و توضیح داده زوج رابطه نامشروع نداشته و خود زوجه رابطه نامشروع داشته و از جهت رابطه نامشروع محکوم شده است.و دادنامه شماره *که به موجب ان زوجه از جهت رابطه نامشروع به شلاق محکوم شده است.و دادگاه محترم تجدیدنظر طی دادنامه شماره *رای بدوی را تایید نموده پیوست پرونده نموده و زوجه اعلام داشته یک منزل مسکن مهر دارد. که سند رسمی ان به نام خودش است.و ثمن ان را خود و پدرش پرداخت کرده است.و پدر زوجه در دادگاه حاضر شده اعلام داشته ثمن منزل مذکور را خود و دخترش پرداخت کرده است.و از ناحیه زوج و وکیل محترم وی دلیل و مدرکی مبنی بر اینکه تمام یا قسمتی از ثمن منزل مورد ادعا را زوج پرداخت کرده باشد. ارائه نگردیده است.که هم اکنون زوج در ازای طلاق خواهان ان باشد. و موارد مذکور جملگی دلالت بر کراهت و تنفر زوجه از زوج به نحوی که موجب اختلال در روابط زوجیت و امور زناشویی و دوری و افتراق زوجین از یکدیگر شده است.دارد. و هیج تلاش و کوششی در تغییر این حس درونی و نفسانی او و تبدیل ان به عشق و علاقه نسبت به زوج و مالا انصراف ایشان از طلاق موثر واقع نشده است.و ادامه این وضعیت به جهت اختلال در امور زناشویی و عدم امین اهداف ازدواج با فلسفه نکاح منافات دارد. لذا دوام زوجیت در شرایط حاکم و شقاق به وجود امده بین انان موجب حدوث وضعیت مشقت بار و تحمل ناپذیر تکلیف مالایطاق بوده که بی توجهی به ان ممکن است.موجب عصیان زوجه و ارتکاب او به گناه و معصیت گردد. از این رو در چنین شرایط و وضعیت به وجود امده زندگی برای زوجه سخت و دشوار و غیر قابل تحمل بوده و موجب عسر و حرج وی است.که موضوع منطبق بر ماده 1130 قانون مدنی و قسمت اخیر تبصره الحاقی به ان بوده و به حکم قواعد فقهی (لاحرج) و (لاضرر) اعمال مقررات و قاعده فقهی (الحاکم ولی الممتنع) برای طلاق زوجه بلااشکال است.و لذا دادگاه به استناد ماده قانونی مذکور و ماده 198 از قانون ایین دادرسی مدنی و مواد 26 و 29 و از قانون حمایت خانواده زوج را به طلاق زوجه به لحاظ عسر و حرج محکوم می نماید. نوع طلاق خلع است.و رعایت وجود شرایط صحت اجرای صیغه طلاق از جمله مواد 1134 و 1140 از قانون مدنی و ماده 37 قانون حمایت خانواده بر عهده سردفتر محترم دفترخانه رسمی مجری صیغه طلاق م. ب.. همچنین در صورت امتناع زوج از طلاق زوجه، سردفتر محترم دفترخانه رسمی طلاق به نمایندگی از دادگاه نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام خواهد کرد ضمنا ثبت طلاق منوط به ارائه گواهی وضعیت حمل از یکی از آزمایشگاههای معتبر شهرستان خواهد بود لازم به ذکر است.در راستای تکلیف قانونی ماده 29 قانون حمایت خانواده: 1- زوجه در ازای طلاق از کلیه مهریه و حقوق مالی خویش صرفنظر کرده است.و با اجرای صیغه طلاق هیج ادعایی علیه زوج ندارد. 2- زوجه جهیزیه خود را در اختیار دارد. 3- زوجه به دادگاه اعلام داشته در حال حاضر فاقد حمل است. 4- حضانت فرزند مشترک به نام ط. 11 ساله با زوج است.و خود زوج نفقه طفل را تامین می کند و در خصوص ملاقات فرزند مشترک زوجه جداگانه اقدام کرده است.مطابق با همان پرونده عمل خواهد شد. رای صادره حضوری ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم تجدیدنظر همین استان م. ب.. ضمنا اجرای رای با قطعی شده دادنامه یعنی ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی خواهد بود و نیز مدت اعتبار حکم صادره جهت اجرای ان برای تسلیم به دفتر رسمی ازدواج و طلاق 6 ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی یا قطعی شدن رای م. ب.. چنانچه در این مدت اقدام نگردد.، رای صادره از درجه اعتبار ساقط و قابلیت اجرای را نخواهد داشت.ضمنا دادگاه تحقق شروط ضمن عقد نکاح را محرز ندانسته است.چه اینکه از ناحیه زوجه و وکیل محترم وی دلیل و مدرکی بر اثبات اینکه زوج ازدواج مجدد نموده به دادگاه ارائه نگردیده است.و از طرف دیگر زوج زندگی مشترک را ترک نکرده بلکه زوجین به علت اختلاف خانوادگی بنا به مراتب فوق جدا از یکدیگر زندگی می کنند. با ابلاغ دادنامه مذکور وکیل زوج از ان تجدیدنظر خواهی نموده‌اند و پرونده بابت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است.و دادگاه تجدیدنظر طی صدور دادنامه شماره 4068 مورخ 1400/10/28 به لحاظ عدم احراز عسر و حرج دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به رد دعوی خواهان صادر نموده‌اند و وکیل زوجه پس از ابلاغ به طرفین از ان فرجام خواسته است.پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور بابت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردید.لوایح زوجین و اوراق پرونده و گزارش تنظیمی هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 4028 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: ن. ب. ا. زوجین به مفارقت خود از یکدیگر به مدت دو سال اقرار و اذعان نموده‌اند و دلیل ان را ب. ت. ب. محتویات پرونده کراهت از یکدیگر اعلام نموده‌اند و ثانیا زوجه حاضر به بذل کل مهریه و گذشت از سایر حقوق مالی گردیده است.ثالثا ازدیاد مفارقت طولانی نوعا موجب مفسده و عسر و حرج شدید برای زوجه می‌گردد. رابعا درمورد ادله ادعایی زوجه و عسر و حرج او و سوی معاشرت و سوی رفتار زوج و عدم انفاق وی و صحت و سقم ان تحقیقاتی به عمل نیامده است.فلذا هیات شعبه مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 و 199 قانونی ایین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته را نقض می نماید. و پرونده را به شعبه صادر کننده رای منقوض ارجاع می دهد تا از طریق ضابطین دادگستری و مراجع قانونی از بستگان زوجین و اهل محل و معتمدین محلی در مورد سوی اخلاق و معاشرت زوج و ازدواج مجدد زوج تحقیق شود. ضمنا زوجین به مرکز مشاوره متخصصین روانشناسی و روانپزشکی جهت شناخت منشای اختلاف و رفع ان معرفی و سپس رای شایسته صادر نماید. رئیس: ع. ن. مستشار: ع. ک. ص. س. عضو معاون: س. م. موضوع این پرونده، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق از سوی زوجه است. زوجه به استناد سوء رفتار و آزار و اذیت زوج و همچنین به دلیل عسر و حرج، تقاضای طلاق کرده است. در دادخواست، به سوء رفتار و عدم پرداخت نفقه اشاره شده و ادعا گردیده که زوج موجب عسر و حرج زوجه شده است. در مقابل، زوج در دفاعیات خود، ادعای زوجه را فاقد دلیل و مستند دانسته و به عدم صلاحیت دادگاه اشاره کرده است. <br>دادگاه بدوی پس از بررسی ادعاها، به این نتیجه رسید که زوجه نتوانسته است دلایل کافی برای اثبات عسر و حرج ارائه دهد و بر این اساس، دعوی را وارد ندانسته و بر مبنای ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم بر بطلان دعوی صادر کرد. این رای در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید گردید. <br>در نهایت، دیوان عالی کشور با بررسی پرونده و دلایل ارائه‌شده، به این نتیجه رسید که فرجام‌خواهی زوجه مستند به دلایل و مدارک کافی نیست و رای صادره از دادگاه تجدیدنظر را تایید کرد. بنابراین، رای دیوان عالی کشور بر اساس ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی، ابرام و پرونده به حالت قبلی خود اعاده شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صرف مفارقت جسمانی زوجین که غالبا به دلیل تنفر زوجه حادث می‌گردد، موجب احراز عسروحرج زوجه در زندگی مشترک نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هجدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/29 - 13 : 07 قاضی: حسین جان طالبی قاضی: سعید عمرانی آقای …. م. در تاریخ 92/9/24 با تقدیم دادخواستی به وکالت از خانم ف. ح.پ. فرزند م. به طرفیت آقای … ج. فرزند ح. به خواسته صدر گواهی عدم امکان سازش به دادگستری شهرستان زاهدان توضیح داده است موکل بنده مطابق سند نکاحیه پیوست دادخواست در عقد دائم خوانده (م. ج.) م. ب. از ابندای زندگی خوانده با سوء رفتار و ضرب و شتم و آزار موکل بنده موجبات عسر و حرج ایشان را بوجود آورده است به طوری که برای موکل امکان زندگی با ایشان وجود ندارد لذا خواستار صدور حکم گواهی عدم امکان سازش جهت جاری ساختن صیغه طلاق می باشم. »; پرونده جهت رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی زاهدان ارجاع شده است. دادگاه دستورات اولیه اعم از ثبت پرونده و تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین را با ارسال نسخه ثانی ابلاغ صادر نموده است وقت رسیدگی دادگاه با ارسال ابلاغ برای طرفین در تاریخ 93/5/14 تعیین و در تاریخ مقرر به لحاظ مرخصی بودن رئیس شعبه به تاریخ 93/8/14 تجدید شد خوانده آقای م. ج. در لایحه ای که در برگ ردیف 34 پرونده مضبوط است در دفاع اعلام نموده است خواسته خواهان برای صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق به علت عسر و حرج فاقد دلیل است و برخلاف اصل است زیرا طبق اصل شرعی و قانونی طلاق در اختیار مرد است و اقدامی برخلاف این باید با دلیل و مدارک قانونی همراه باشد و خواهان در دعوای خود برابر استشهادیه محلی سوء رفتار و آزار و اذیت را مطرح کرد و آن را از ادله عسر و حرج خویش دانسته است و در حالی که ایشان در یک نوبت شکایت کذب در دادگاه نهبندان مطرح نموده است که دردادسرا منع تعقیب صادر شد و قرار صادره از سوی دادگاه تایید شد که تصویر دادنامه تقدیم محضر دادگاه می‌گردد و اینجانب در مدت حدود دوماه زندگی مشترک جز محبت چیزی دیگر به همسرم روا نداشتم و تمامی لوازم زندگی آرام و دور از تنش را برای او فراهم نمودم وایشان فقط به دلیل دخالت بیجای خانواده زندگی مشترک را ترک نموده است علاوه بر این من در شعبه اول حقوقی نهبندان برابر پرونده کلاسه --- تقاضای تمکین نمودم علیرغم صدور حکم بر تمکین و قطعیت آن در بازگشت به منزل مشترک و تمکین خودداری کرده است و دادنامه مربوط به این موضوع نیز تقدیم محضر دادگاه می‌شود و ایشان در استشهادیه سراسر دروغ مدعی تهدید و ضرب و شتم گردیده است و این دروغ محض است باید شاهد اقامه نماید ضمن اینکه افراد امضا کننده ذیل استشهادیه معمولا از اقربای ایشان می‌باشند و مضافا به اینکه همسرم ساکن نهبندان است و کارمند اداره آب و فاضلاب شهری م. ب. و نشانی اعلام شده در دادخواست منزل پدرش است لذا چون نه بنده ساکن زاهدان هستم و نه همسرم ساکن زاهدان است به نظر می‌رسد دادگاه زاهدان فاقد صلاحیت محلی است و در صورتی که زاهدان خود را صالح بداند تقاضای صدور حکم بر بطلان دعوا را دارم. در تاریخ 93/8/4 دادگاه تشکیل گردید وکیل خواهان مجدادا به طرح دعوا به شرح گذشته مدعی گردیده است خوانده موکلش رادر تاریخ 90/8/25 از منزل بیرون کرد و تاکنون هیچ نفقه ای به وی پرداخت نکرده است چندین بار موکل من را مورد ضرب و شتم قرارداد که موکل من برای حفظ آبروی خودش به پزشکی قانونی مراجعه نکرده و خوانده پدر و مادر موکل را در جلوی دادگستری نهبندان مورد ایراد ضرب قرار داده و محکوم به دیه شده است لذا زوجه در عسر و حرج است لذا درخواست صدور حکم طلاق به استناد عسر و حرج را دارم و ایشان حکم تمکین گرفت موکل من مراجعه نموده است با درب بسته روبرو شده است لذا به دلیل ناتوانی از پرداخت نفقه و خوف جانی درخواست حکم عادلانه را دارم. دادگاه در پایان جلسه قرار استماع شهادت شهود خواهان را صادر و پرونده برای 93/11/29 تجدید گردید آقای ح. ع.ن. به عنوان وکیل خوانده به پرونده ورود پیدا کرده است دادگاه در تاریخ مقرر گواهی چند نفر از گواهان را اخذ و سرانجام پس از رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- - 94/3/28 با ذکر جزئیات اظهارات طرفین به شرح پیش گفته و آنچه که در دادنامه منعکس شده است چنین رای داده است: «.... دادگاه ب. ت. ب. اظهارات خواهان و وکیل وی ب. ش. د. ومحضر دادگاه دفاعیات موثر خوانده و وکیل وی و اینکه خواهان هیچ دلیل و مدرک مثبت و محکمه پسندی که بتواند صحت ادعای او را به اثبات برساند به دادگاه ارائه ننموده است و از طرفی قانون گذار در ماده 1133 قانون مدنی مقرر داشته مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید و زن نیز می‌تواند با وجود شرایط مقرر در مواد 1119 و 1129 و 1130 این قانون از دادگاه تقاضای طلاق نماید شرایط مقرر در مواد مذکور شامل ندادن نفقه و عسر و حرج و تخلف از شروط ضمن عقد م. ب. که هیچ کدام از آنها توسط زوجه به اثبات نرسیده است و صرف ادعا م. ب. و و در سایر موارد مذکور نیز دادگاه دلیلی بر عسر و حرج زوجه احراز نکرد و صرف تنفر زوجه از زوج دلیلی بر جدائی و طلاق نیست چرا که در مقابل آن زوج سوگند شرعی عشق و علاقه قبلی خ. ر. ب. زوجه ابراز نموده است بنابراین دادگاه دعوی مطرح شده از ناحیه خ. ر. و. و ثابت ندانسته مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی رای بر بطلان دعوی وی صادر و اعلام می‌دارد و در خصوص ایراد وکیل زوج به صلاحیت دادگاه نهبندان هر چند قانون گذار در ماده 12 قانون حمایت خانواده مقرر داشته چنانچه دعاوی مربوط به اختلاف زوجین در دادگاهی مطرح شده باشد سایر دعاوی در همان دادگاه مطرح می‌گردد لیکن اولا زمانی که آن دعاوی در نهبندان مطرح شد زوجه در آن شهرستان ساکن و محل اشتغال او بوده است لیکن اکنون زهدان زندگی می کند و محل اقامت و سکونت وی زاهدان م. ب. ثانیا حسب اعلام زوجه تمامی پرونده های مطروحه در رسیدگی نهبندان مختومه شده است بنابراین ایراد وکیل زوج وارد نمی داند.»; پس از ابلاغ دادنامه مورد اعتراض و تجدیدنظرخواهی خانم ف. ح.پ. با وکالت ج. ر.ز. قرار گرفته است و پرونده برای رسیدگی به دادگاه تجدیدنظر استان سیستان و بلوچستان ارسال و به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر آن استان ارجاع گردید شعبه مرقوم پس از رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 94/7/9 دادنامه بدوی را تایید نموده است پس از ابلاغ دادنامه دادگاه تجدیدنظر مورد اعتراض و فرجام خواهی خانم ف. ح.پ. با وکالت آقای ج. ر.ز. قرار گرفت و پرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و پس از ثبت در دبیرخانه دیوان عالی کشور به این شعبه (شعبه هجدهم) ارجاع گردید پرونده حکایت دیگری ندارد ضمنا لوایح فرجامی در مقام مشورت مورد ملاحظه قرار خواهد گرفت. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد اعتراض و فرجام خوهی خانم ف. ح.پ. از دادنامه شماره --- مورخ 94/7/9 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدینظر استان سیستان و بلوچستان، مستظهر به دلایل و مدارک متقن و قابل اعتنا جهت اثبات ادعای خود مبنی بر اینکه در زندگی مشترک در عسر و حرج قرار گرفته، نیست و حجت قانونی و شرعی برای نقض رای وجود ندارد، ضمن اینکه صرف مفارقت جسمانی که غالبا براثرتنفرزوجه حادث میشود موجب احراز عسروحرج نیست و مطالبی که در لایحه فرجام خواهی بیان شده بیشتر مربوط به ماهیت قضیه بوده که موجها در استدلال دادگاه مردود اعلام شده است. رای صادره از حیث رعایت تشریفات قانونی نیز با اشکال عمده و موثری مواجه نیست، فرجام خواهی با هیچ یک از شقوق مذکور در ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد فلذا به تجویز ماده 396 قانون پیش گفته ابرام و پرونده اعاده می‌شود. ح. طالبی - رئیس سعید عمرانی - مستشار در این پرونده، درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج مطرح شده است. خواهان ادعا کرده که زوج به اعتیاد و سوابق کیفری مبتلا بوده و به علت جدایی دوساله، درخواست طلاق را ارائه داده است. در مقابل، زوج ادعا کرده که در گذشته به اعتیاد دچار بوده، اما اکنون پاک شده و هیچ سابقه کیفری ندارد و به همین دلیل، درخواست خواهان را رد کرده است. دادگاه بدوی با استناد به سند نکاحیه و عدم اثبات عسر و حرج، حکم به بطلان دعوی خواهان صادر کرده و اعلام نموده که جدایی نمی‌تواند به عنوان عسر و حرج تلقی شود. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه با بررسی محتویات پرونده و گواهی تست منفی اعتیاد زوج، حکم بدوی را تایید کرده و بیان نموده که خواهان توجیه قانونی برای جدایی خود ارائه نکرده است. در نهایت، دادگاه تجدیدنظر به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به رد تجدیدنظرخواهی صادر کرده و رای بدوی را تایید نموده است. رای صادره ظرف بیست روز قابل فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان: خانم ز. م. فرزند ا. با وکالت خانم ن. ش. ن. فرزند د. به نشانی * خوانده: اقای ر. ا. ش. فرزند ع. به نشانی * خواسته: طلاق به درخواست زوجه در خصوص دادخواست خانم ز. م. فرزند ا. با وکالت خانم ن. ش. به طرفیت اقای ر. ا. ش. فرزند ع. به خواسته طلاق به درخواست زوجه به لحاظ عسر و حرج:ضمن اثبات زوجیت اصحاب پرونده با در نظر داشتن سند نکاحیه به شماره ترتیب *ومورخه 1393/03/23 و باتشکیل جلسه رسیدگی و حضور اصحاب پرونده، وکیل خواهان با اشاره به اینکه زوج دارای اعتیاد و سوابق کیفری م. ب.. و اینکه سابقا اعتیاد وی نیز ثابت شده است.و موکله را نیز بیرون انداخته و در همین راستا پرونده مطالبه نفقه نیز نیز تشکیل شده است.و در حال رسیدگی م. ب.. و با اشاره به مفارقت دوساله زوجین با عسر و حرج خواندن وضعیت زوجه از دادگاه تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق را می نماید.در مقابل زوج بیان داشته سابقا اعتیاد داشته ام و خودم صادقانه به زوجه گفته بودم و حتی یک مرتبه هم تعهد دادم که به طرف اعتیاد نروم ونرفتم و هم اکنون نیز پاک می باشم و حاضرم هرگونه آزمایشی بدهم، ضمن اینکه ایشان از تعهد مذکور سواستفاده کرده و هر جایی ان را ارایه داده اند و من اصلا زنم را بیرون نکردم و در دوران ازدواجمان نیز هیچگونه سابقه کیفری نداشته ام و حاضر به طلاق نیز نمی باشم و از دادگاه تقاضای رد دعوی او را دارد.این دادگاه ب. ت. ب. کلیه اوراق و محتویات پرونده و مداقه در اظهارات طرفین ونظریه داوران، که در تعارض هم می‌باشند ضمن اینکه نظر داوران در صورت جمع بودن سایر شرایط قانونی عسر و حرج در نظر گرفته می‌شود. و منفی بودن آزمایش اعتیاد زوج و اینکه ملاک وضعیت فعلی وی م. ب.. ضمن اینکه هیچ گونه سابقه کیفری برای زوج در سیستم به دست نیامده است.و همچنین در خصوص نفقه زوجه، تاکیدا نیاز به حکم محکمه و احراز عدم امکان اجرای ان م. ب.. و مضافا اینکه هر گونه مفارقتی را نمی توان از مصادیق عسر و حرج دانست چرا که باید سبب ان زوج باشد. در صورتی که در ما نحن فیه چنین موضوعی محرز نمی‌باشد. علی هذا در موقعیت و شرایط کنونی ب. ت. ب. اهمیت موضوع خانواده و اصل تحکیم ان، به لحاظ فقدان شرایط قانونی عسر و حرج و اینکه خواسته خواهان مستند به دلیل ومدرک دیگری نبوده با اعلام نظر قاضی مشاور دادگاه خانواده ادعای مطروحه راثابت ندانسته، و مستندابه مفهوم مخالف ماده 1130 و 1257 از قانون مدنی و ماده 197ازقانون ایین دادرسی مدنی حکم به بطلان دعوی صادر واعلام می نماید. این رای ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر *است رای دادگاه تجدیدنظر استان ت. ن. خ.: خانم ز. م. فرزند ا. با وکالت خانم ن. ش. ن. فرزند د. به نشانی * ت. ن. خ.: اقای ر. ا. ش. فرزند ع. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: طلاق به درخواست زوجه پرونده کلاسه * در خصوص تجدید نظر خواهی خانم ز. م. فرزند ا. (خواهان بدوی) با وکالت خانم ن. ش. ن. به طرفیت اقای ر. ا. ش. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1401/10/16صادره از شعبه *در پرونده کلاسه *که به موجب ان در مورد خواسته طلاق عسر و حرج زوجه به علت فقد دلیل بر عسر و حرج، حکم به بطلان دعوی خواهان صادر شده است. خواهان توسط وکیلش در مهلت قانونی به این رای اعتراض و مدعی اعتیاد زوج و مفارقت قریب به سه سال است. هیات دادگاه ب. ت. ب. محتویات پرونده و گواهی تست منفی اعتیاد زوج و فقد سوابق کیفری زوج و اینکه زوجه توجیهی قانونی برای مفارقت خود از زوج و حقانیت خود در این خصوص ارائه نکرده است.و نظر به استدلال مندرج در رای عسر و حرج زوجه احراز نمی گردد.دادنامه تجدید نظر خواسته صحیحا و وفق مقررات قانونی صادر شده و ایراد موثری که موجب نقض ان شود. از نظر شکلی و ماهوی مشهود نیست لذا به استناد ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدید نظر خواهی دادنامه تجدید نظر خواسته تایید میگردد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجامخواهی در دیوان عالی کشور م. ب..ن رئیس شعبه *مستشار دادگاه