اختلاف در نوع نکاح

اختلاف در نوع نکاح خ. م.: در تاریخ 31 تیرماه 1393، دادگاه بدوی به دعوی فرزندان مرحوم م.ف. در خصوص ابطال گواهی حصر وراثت رسیدگی نمود. خ. ه. ادعا کردند که خوانده همسر دوم مورث بوده و گواهی حصر وراثت را بر اساس دادنامه‌ای که اعتبار آن مورد تردید است، دریافت کرده است. دادگاه بدوی با استناد به مدارک و دفاعیات ارائه‌شده، از جمله رضایت همسر اول و مستندات دیگر، حکم به ابطال گواهی حصر وراثت صادر کرد و اعلام نمود که دلیلی مبنی بر استمرار یا انقطاع عقد نکاح بین مورث و خوانده وجود ندارد. این حکم ظرف بیست روز قابل تجدیدنظر بود. پس از آن، دادگاه تجدیدنظر به درخواست تجدیدنظر رسیدگی کرده و ب. ت. ب. مدارک و دادنامه‌های پیشین که وجود رابطه زوجیت دائم را اثبات می‌کرد، حکم بدوی را نقض و دعوی اولیه را باطل اعلام کرد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/04/31 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت اختلاف در موقت یا دائمی بودن نکاح، قول زوجه مقدّم است بنابراین در فرضی که زوج یا وراث وی، ادعای موقت بودنِ عقدِ نکاح را داشته باشند ارائه دلیل بر عهده آنان است. رای دادگاه بدوی در خصوص دعوی 1 - م. 2 - الف. 3 - ک. 4 - ف. شهرت همگی ف. فرزندان مرحوم م.ف. به طرفیت خانم خ.د. فرزند س. به خواسته صدور حکم بر ابطال گواهی حصر وراثت به شماره 285 مورخ 07/04/89 صادره از حوزه شماره 707 شورای حل اختلاف منطقه 16 تهران ن. ب. ا. خ. ه. ب. موجب دادخواست و سایر مندرجات پرونده اعلام نموده‌اند خوانده خود را از وراث مرحوم م.ف. اعلام و اضافه نموده همسر دوم پدرمان م. ب.. مستند خود را دادنامه شماره --- صادره از شعبه --- مدنی خاص ذکر نموده و از طرفی اصالت دادنامه از شعبه انتسابی استعلام ولیکن عدم وجود سابقه آن در پاسخ شعبه جانشین اعلام گردیده خوانده با استناد به دادنامه موصوف خود را همسر دائمی معرفی و موفق به اخذ گواهی حصر وراثت با مشخصات موصوف گردیده است دادگاه در اظهارات و لوایح و مستندات ابرازی خصوصا لایحه مورخ 03/12/92 وکیل خوانده که جامع دفاعیات و مستندات را در قبال ادعای خ. ه. تشریح و تبیین نموده است. دادگاه قسمتی از استنادات را به اختصار بیان می‌نماید. 1 - رضایت و اقرار بانو ز.ص. 2 - رضایت مرحوم م.ف. مورث خ. ه. نسبت به خروج از کشور برای خوانده 3 - پرداخت مالیات بر ارث اموال 4 - دادنامه مورخ 30/05/90 صادره از شعبه --- با موضوع مهرالمثل خوانده و تایید آن در شعبه --- دادگاه محترم تجدیدنظر 5 - پاسخ مکاتبات اداره بایگانی راکد دادگستری استان تهران در نامه مورخ 04/02/90 مراتب وجود پرونده مربوط به دادنامه شماره --- سال 65 را تایید نموده است. بنابراین دادنامه مذکور نیز محل ایراد نمی‌باشد 6 - همچنین وراث به پرداخت نفقه ایام فوت د. ح. موکل (خوانده) محکومیت یافته اند درنهایت با استناد مجدد به رضایت بانو ز.ص. دادنامه شماره --- که در تاریخ 65 از دادگاه مدنی خاص و گواهی حصر وراثت و دادنامه شعبه --- دادگاه عمومی تهران درخواست ردّ ادعای خ. ه. را نموده است. دادنامه مورد استناد طرفین با شماره 9 مورخ 10/01/65 صادره از شعبه --- مدنی خاص تهران را مورد مداقه قرار داده که دادنامه در دو قسمت که بخشی از آن به اظهارات طرفین پرونده و شهود اختصاص یافته که ذیلا نقل می‌گردد. با عنایت به اینکه خواهان و خوانده صراحتا اعلام نموده‌اند که مدت یازده سال است که باهم زندگی می کنند و ازدواج آنان غیر رسمی ولی به طور شرعی انجام شده است و دارای دو نفر اولاد نیز می‌باشند و شهود اقامه شده نیز مراتب و اظهارات آنان را تایید نموده‌اند و قسمت دیگر دادنامه استنباط و نتیجه گیری مقام محترم (دادرس پرونده) قضا م. ب.. چنانچه مقام محترم رسیدگی کننده در پرونده از اظهارات طرفین پرونده و شهادت شهود مفهوم دوام عقد ازدواج را استنباط نموده است به نظر دادگاه این معنا و مفهوم (دوام عقد نکاح) قابل استنباط نبوده چون عبارات طرفین ظهور و دلالتی بر دوام عقد مذکور نداشته بلکه عبارات طرفین مطلق بوده و شامل دوام و انقطاع هردو حالت عقد نکاح می‌گردد اینکه اطلاق عبارات اصحاب دعوی را حمل بر دوام عقد بدون قید و قرینه شود نادرست و ترجیح بلا مرجح م. ب. و چنانچه مبانی و مقدمات دیگری در پرونده وجود داشته که صراحتا دلالت بر دوام عقد داشته و ریاست محترم وقت شعبه زوجیت دائمی آنان را از مبانی موجود استفاده نموده است که این امر برای دادگاه حاضر به دلیل امحاء پرونده امکان پذیر نبوده. تحلیل مذکور مبتنی برفرض صحت و صدور دادنامه مورد استناد م. ب.. و در استناد دیگر رضایت نامه مورخ 07/12/64 بانو ز.ص. همسر مورث خ. ه. م. ب. که دادگاه با مداقه در متن آن ملاحظه می‌گردد که قسمتی از رضایت نامه مفاد دادنامه شماره --- صادره از دادگاه مدنی خاص در آن منعکس گردیده که بدیهی است رضایت به ثبت ازدواج رضایت به موضوع دادنامه م. ب. و چنانچه رضایت را عام و کلی فرض کنیم باز نمی تواند مبین نوع عقد (دوام با انقطاع) باشد چون رضایت همسر اول مبین نوع نکاح مابین طرفین نمی‌باشد و همچنین سند موضوع اجازه خروج از کشور نیز ملاحظه نگردیده تا دادگاه نسبت به آن اظهارنظر نماید. آنچه مهم است نص و دلیل است که اصل عقد و حالات آن را برای دادگاه و طرفین تبیین نماید که در مانحن فیه چنین دلیلی نداریم و بقیه آرای صادره نیز قابلیت بررسی را ندارد. دادگاه از طرف دیگر موضوع را از طریق شهود بررسی و لیکن شهود به زوجیت آنان اقامه شهادت نموده و از جزئیات عقد. از قبیل دائم یا موقت. عاقد و محل اجرای صیغه اظهار بی اطلاعی نمودند علی هذا با عنایت به تحلیل و استدلال مرقوم صرف نظر از اصالت یا عدم اصالت دادنامه صادره از شعبه --- مدنی خاص و رضایت نامه و سایر مطالب به لحاظ فقد دلیل اثباتی مبنی بر دوام یا انقطاع عقد مابین مورث خ. ه. و خوانده مستندا به <a class="artref" href="/ماده/ماده-362-a_raw080610252233">ماده 362 قانون امور حسبی</a> حکم بر ابطال گواهی حصر وراثت شماره مذکور در صدر رای از شورای حل اختلاف صادر می‌نماید. رای صادره حضوری ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رییس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - خدایاری رای دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای ب.ف. به وکالت از خانم خ.د. به طرفیت تجدیدنظر خواندگان آقایان م. و الف.ف. و خانم ها ک. و ف.ف. نسبت به دادنامه شماره --- مورخه 9/2/93 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که به موجب آن حکم به ابطال گواهی حصر وراثت شماره 285 مورخه 7/4/89 حوزه 707 شورای حل اختلاف منطقه 16 تهران مربوط به مرحوم م.ف. صادر گردیده. دادگاه ن. ب. ا. صدور حکم بر محکومیت ت. ن. خ. آقای م.ف. به عنوان احدی از وراث مرحوم م.ف. به پرداخت مهرالمثل به موجب دادنامه شماره --- مورخه 27/9/90 و به پرداخت نفقه ایام عده وفات به موجب دادنامه شماره --- مورخه 30/5/90 شعبه --- دادگاه خانواده و دادنامه شماره --- مورخه 13/9/90 شعبه چهل و پنجم دادگاه تجدیدنظر استان تهران و محکومیت به پرداخت اجرت المثل ایام زندگی مشترک به موجب دادنامه شماره --- مورخه 31/3/91 شعبه --- دادگاه خانواده و دادنامه شماره --- مورخه 31/4/92 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران دلالت بر وجود رابطه زوجیت بین مورث تجدیدنظر خواندگان با ت. ن. خ. را دارد که موضوع مورد ردّ در دادنامه تجدیدنظر خواسته قرار نگرفته لیکن دادگاه محترم نخستین با استناد به اینکه دلیلی مبنی بر دوام و انقطاع عقد ارائه نگردیده حکم به ابطال گواهی حصر وراثت صادره از حوزه 707 شورای حل اختلاف را صادر نموده و این در وصفی است که اولا ب. ت. ب. مواد 1106 ، 1107 و تبصره ماده 336 و 1087 قانون مدنی و اینکه حقوق مورد حکم قرارگرفته بر اساس دادنامه های قطعی مذکور از حقوق مربوط به نکاح دائم م. ب. و نه موقت ثانیا ب. ت. ب. اصل 167 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده 3 قانون آیین دادرسی مدنی و نظر حضرت امام خمینی قدس سره شریف در مجموعه استفتائات قضایی جلد 2 مسئله 1341 در صورت اختلاف در انقطاعی یا دائمی بودن نکاح قول زوجه مقدم م. ب. و در فرضی که زوج یا وراث وی ادعای انقطاعی بودن عقد نکاح را داشته باشند ارائه دلیل بر عهده آنان م. ب. و نه زوجه لهذا بنا بر مراتب مذکور دادنامه تجدیدنظر خواسته درخور نقض م. ب. مستندا به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته حکم به بطلان دعوی نخستین تجدیدنظر خواندگان را صادر و اعلام می‌دارد رای صادره قطعی م. ب.. رییس شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - مستشار دادگاه کوهکن - شریعت