اختلال حواس و حجر

اختلال حواس و حجر خ. م.: در تاریخ 16 اسفند 1389، درخواست صدور حکم حجر برای فردی به دادسرای مشهد ارائه گردید. پس از ارجاع پرونده به پزشکی قانونی، گزارشی مبنی بر اختلال خلقی دو قطبی (جنون ادواری) و ناتوانی فرد در اداره امور مالی خود تهیه شد. با این حال، دادگاه عمومی مشهد در تاریخ 12 آبان 1390، درخواست حجر را رد نمود. در پی این تصمیم، تجدیدنظرخواهی به دیوان تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارسال گردید. دیوان پس از بررسی مجدد و استعلام از کمیسیون پزشکی قانونی، رای اولیه را تایید کرد و به این نتیجه رسید که علائم بیماری بهبودی نسبی یافته و فرد قادر به حفظ مصالح خود است. در ادامه، درخواست فرجام‌خواهی به دیوان عالی کشور ارائه گردید. در تاریخ 26 شهریور 1392، دیوان عالی کشور با استناد به بند الف ماده 368 و ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، ضمن ردّ فرجام‌خواهی، رای دادگاه تجدیدنظر را تایید کرد و اعلام نمود که تشخیص حجر یک امر قضایی است که بر اساس ادله و قرائن موجود در پرونده انجام می‌شود و اعتراضات فرجامی تاثیری نخواهد داشت. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/09/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اختلال حواس و مشاعر، دارای درجات و مراتبی است که در تمامی موارد موجب حجر نیست و احراز حجر و تاریخ آن هم یک امر قضایی است که ب. ت. ب. ادله و اوضاع واحوال موجود و قرائن و امارات محقق می‌گردد. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 16/12/89 ش. ه-. شرحی به اداره سرپرستی دادسرای مشهد نوشته وکالتا از طرف: 1 - ح.الف. 2 - ع.ن. تقاضای صدور حکم حجر برای ع.ن. فرزند غ. نموده است دادسرا شخص موردنظر را به پزشکی قانونی معرفی نموده است در تاریخ 3/2/90 خانم ص.م. خود را مادر ع.ن. معرفی نموده و به اتفاق فرزند دیگرش آمادگی خود را برای قیمومیت وی اعلام داشته اند. پاسخ پزشکی قانونی خراسان رضوی به شماره 1124/200 /ص - 10/1/90 حاکی است نامبرده «... دچار اختلال خلقی دو قطبی (جنون ادواری) م. ب. که منجر به حداقل چهار نوبت بستری در بخش روان پزشکی گردیده است تاریخ شروع بیماری حداقل از 25/1/71 م. ب..»; در حال حاضر با درمان های دارویی علایم جنون وی بهبودی بارزی یافته است لیکن احتمال عود بیماری منتفی نیست در موارد عود قادر به اداره امور مهم مالی خود نمی‌باشد. سپس پرونده برای صدور حکم به دادگاه عمومی شعبه اول مشهد ارجاع شده است. دادگاه مرجوع ٌالیه پرونده را برای تحقیق بیشتر به دادسرا اعاده نموده و دادسرا پس از انجام تحقیقات آن را با بررسی در اطراف موارد استناد دادگاه گزارش نموده است به شرح دادنامه شماره --- - 1390/08/12 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی مشهد با استدلالی که به عمل آورده حکم بر ردّ درخواست حجر صادر و اعلام داشته است آقای ع.ن. شخصا نسبت به دادنامه صادره تجدیدنظرخواهی نموده و درخواست نقض آن را به لحاظ بیماری کرده است. پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و شعبه مرجوع ٌالیه ادامه تحقیقات در زمینه حجر و عدم حجر شخص موردنظر را بر عهده گرفته و استعلام مجدد از پزشکی قانونی نموده و خواستار تشکیل هیات مجدد شده و کمیسیون پزشکی قانونی مرکب از چهار نفر متخصص اعصاب و روان و یک نفر متخصص پزشکی قانونی تشکیل گردیده و به شرح نظریه شماره 522/7/511/90 - 26/4/91 چنین نتیجه گیری اعلام گردیده است «... از نامبرده در معیت خواهرش... مصاحبه روان پزشکی به عمل آمد مدارک پزشکی و نتیجه کمیسیون های قبلی این مرکز بررسی شد وی به علّت اختلال خلقی دو قطبی واجد علائم جنون (جنون ادواری) از سال 71 سابقه چندین نوبت بستری در بیمارستان روان پزشکی را داشته (تاریخ های 25/1/71 - 13/3/77 و 10/9/78 ) که با وجود مصرف داروها علائم بیماری به طور کامل بهبودی نداشته است در حال حاضر نیز درجاتی از علائم اختلال مذکور ازجمله افکار بزرگ منشی و اعتماد به نفس بالا در وی وجود دارد که می‌تواند قضاوت اجتماعی و تصمیم گیری های مالی وی را تحت تاثیر قرار دهد مجددا اعلام می‌گردد ب. ت. ب. مدارک موجود و شرح حال های اخذ شده از نامبرده و بستگان از سال 1371 بیماری در وی مستقر بوده و هیچ گاه فاز افاقه کامل نبوده است.»; سپس دادگاه بر طبق دادنامه شماره --- - 1391/05/07 چنین رای صادر و اعلام نموده است. «... در خصوص تجدیدنظرخواهی 1 - آقای ع.ن. فرزند غ. 2 - خانم ….ن. فرزند غ. با وکالت الف.الف. نسبت به دادنامه شماره --- - 1390/08/12 صادرشده از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی مشهد که به موجب آن درخواست اداره سرپرستی امور صغار و محجورین دایر به صدور حکم حجر آقای ع.ن. محکوم به ردّ شده است ب. ت. ب. اینکه نظریات پزشکی قانونی به ویژه نظریه مورخ 26/4/91 به طور صریح و قاطع دلالت بر استقرار جنون ندارد و حتی به این نکته اشاره شده است که با وجود مصرف داروها علائم بیماری به طور کامل بهبودی نداشته است و این نحوه بیان حاکی از بهبودی نسبی بیمار در طول سال هایی است که مدّعی حجر وی شده اند و ن. ب. ا. مجموع محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده مفید این است که مستدعی علیه حجر در مراودات و ارتباطات اجتماعی و اقتصادی خود به حفظ نسبی مصالح خود توجه داشته است و غلبه برخی از حالات روانی و رفتاری در اشخاص را نمی توان از مصادیق جنون تصور نمود بنابراین رای تجدیدنظر خواسته صحیح و مطابق با موازین قانونی است و تجدیدنظرخواهی با هیچ یک از جهات مندرج در ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب مطابقت ندارد ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی با استناد به ماده 358 قانون پیش گفته رای تجدیدنظر خواسته تایید می‌گردد.... »; این دادنامه در تاریخ 1391/05/22 به ع.ن. ابلاغ شده در همین تاریخ نیز به الف.الف. ابلاغ گردیده و نامبرده با ارائه وکالت نامه برای مرحله فرجام خواهی به وکالت از ع. و الف.ن. فرزندان غ. در تاریخ 8/6/91 و فرجه قانونی مبادرت به فرجام خواهی نموده است ماحصل درخواست رسیدگی مجدد این است که دادنامه صادره با موازین شرعی و مقررات قانونی انطباق ندارد زیرا با نظریات بدوی و سه گانه و پنج نفره و 7 نفره کارشناسان پزشکی قانونی مشهد منطبق نمی‌باشد و دلایل و مدارک گردآوری شده موید آن است که آقای ع.ن. دارای جنون م. ب. که توسط کارشناسان تاییدشده است و آقای ع.ن. دارای هدف عقلایی در زندگی نبوده و عقل امرار معاش ندارد و دادگاه محترم به بعضی از واقعیات موجود در پرونده اصلا رسیدگی نکرده است و استدلال به اینکه نظر یه کمیسیون هفت نفره پزشکی قانونی به طور صریح و قاطع دلالت بر استمرار جنون ندارد برخلاف مندرجات نظریه تخصصی و ظواهر امر م. ب.. چون رای بر اساس ظن و گمان و تردید صادرشده است برای حفظ حقوق فردی ناتوان تقاضای نقض و رسیدگی مجدد نموده است. دفتر دادگاه صادرکننده حکم تبادل لوایح را انجام داده و پس از وصول پاسخ فرجام خ. م. ب. اتخاذ تصمیم شایسته پرونده را به دبیرخانه دیوان عالی کشور ارسال نموده که به کلاسه بالا ثبت و در دستور کار این شعبه قرارگرفته است. اوراق لازم از پرونده و لوایح فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اختلال حواس و مشاعر و خلق دارای درجات و مراتبی است که در تمامی موارد موجب حجر نیست و تشخیص و احراز حجر و تاریخ آن هم یک امر قضایی است که ب. ت. ب. ادله و اوضاع واحوال موجود و قرائن و امارات محقق می‌گردد نتیجتا استنباط و استنتاج دادگاه از آنچه که از پرونده و دلایل و مدارک آن احراز نموده و یا از مصاحبه و معاینه شخص موردنظر برداشت کرده است محمول بر نظر قضایی و قابل خدشه نیست لذا اعتراضات فرجامی که عمدتا به اساس ادله و رسیدگی ماهوی مربوط است موثر در مقام نمی‌باشد مستندا به بند الف ماده 368 و ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن ردّ فرجام خواهی دادنامه صادره ابرام می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار غفارپور - شاملو