دادنامه 140231390002479791 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری — 1402/09/25 — ابطال ماده 11 آیین نامه شماره 31636/ت 47097 مورخه 20/2/91 در حدی که نسبت به لغو آیین نامه شماره 4940 مورخه…

بـسـمـه تـعـالـی هیات تخصصی شهرسازی ، منابع طبیعی و محیط زیست * شماره پــرونـــده : هـ ت/ 0200137 *شماره دادنامه سیلور: 140231390002479791 تاریخ:1402/09/25 * شاکی : آقای … *طرف شکایت : نهاد ریاست جمهوری *مـوضـوع شـکایت و خواسته : ابطال ماده 11 آیین نامه شماره 31636/ت 47097 مورخه 20/2/91 در حدی که نسبت به لغو آیین نامه شماره 4940 مورخه 1355/2/27 منجر شده است. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاکی د. ب. ط. نهاد ریاست جمهوری به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : آیین نامه شماره 31636/ت 47097 مورخه 20/2/91 ماده 11 – در مورد ایجاد شهرک رعایت ضوابط زیر الزامی است: 1- دریافت گواهی از ادارات کشاورزی و منابع طبیعی، تعاون و امور روستاهای محل مبنی بر بلامانع بودن استفاده از زمین و نیز گواهی شرکتهای آب و برق منطقه ای از نظر وجود و یا امکان ایجاد منابع آب و برق کافی برای تامین احتیاجات شهرک. 2- ارایه سند مالکیت بنام متقاضی 3- تعیین و معرفی مهندس … و معماری مجاز مسیول تهیه طرح و نظارت ساختمان شهرک 4- منظور داشتن حداقل سی درصد کل مساحت زمین موضوع طرح برای معابر عمومی و فضای سبز و میادین و تاسیسات عمومی و اجتماعی و تجهیزات شهری که غیرقابل تملک خصوصی باشد. 5- رعایت ضوابط مقرر در ماده 4 این آیین نامه در هر مورد که به تشخیص وزارت مسکن و شهرسازی قابل انطباق با ضوابط شهرک سازی باشد. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : طرف شکایت طی ماده 11 آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها مصوب 1391 هیات وزیران نسبت به لغو کل آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی شهرها موضوع تصویبنامه شماره 4940 مورخ 1355/2/27 مبادرت نموده است این در حالی است که مقنن طی تبصره 2 قانون الحاق یک بند و 3 تبصره بعنوان بند 3 به ماده 99 قانون شهرداریها مصوب 1372/12/1 بیان داشته است: تبصره 2 - بمنظور جلوگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز در خارج از حریم مصوب شهرها و نحوه رسیدگی به موارد تخلف کمیسیونی مرکب از نمایندگان وزارت کشور، قوه قضاییه و وزارت مسکن و شهرسازی در استانداریها تشکیل خواهد شد. کمیسیون حسب مورد و ب. ت. ب. طرح جامع (چنانچه طرح جامع به تصویب نرسیده باشد با رعایت ماده 4 آیین نامه احداث بنا در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوب 1355) نسبت به صدور رای قلع بنا یا جریمه معادل پنجاه درصد تا هفتاد درصد قیمت روز اعیانی تکمیل شده اقدام خواهد نمود. همانطور که مشخص است مقنن در این تبصره ماده 4 آیین نامه احداث بنا در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوب 1355 را به طریق وضع قانون اعتبار دایمی بخشیده است و لغو آن از تصویبنامه عملاً مگر به اراده قانونگذار ممکن نمی باشد بنابراین ماده معترض عنه تا حدی که به لغو ماده 4 آیین نامه سال 1355 دلالت دارد مخالف تبصره 2 بند 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-99-a_0815110219131">ماده 99 قانون شهرداری</a> با اصلاحات بعدی محسوب می شود. * خلاصه مدافعات طرف شکایت : بر اساس گزارش اداره بررسی تکمیل پرونده و محتویات پرونده فیزیکی پاسخی از طرف شکات واصل نشده است. پرونده شماره هـ ت/0200137 مبنی بر درخواست ابطال ماده 11 آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران در حدی که موجب لغو آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها موضوع تصویب نامه شماره 4940 مورخ 1355/2/27 هیات وزیران شده در جلسه مورخ 1402/7/16 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست با حضور جمعی از قضات صاحب نظر دیوان عدالت اداری و نماینده طرف شکایت مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند: رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست اولا اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اشعار می دارد: «علاوه بر مواردی که هیات وزیران یا وزیری مامور تدوین آیین‏‌نامه‏‌های اجرایی قوانین می‌‏شود، هیات وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تامین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‏های اداری به وضع تصویب‏‌نامه و آیین‏‌نامه بپردازد. هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیات وزیران حق وضع آیین‏‌نامه و صدور بخشنامه را دارد، ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. دولت می‏تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خ. ر. ب. کمیسیون‏های متشکل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این کمیسیون‏ها در محدوده قوانین پس از تایید رییس جمهور لازم‌‏الاجرا است. تصویب‏‌نامه‏‌ها و آیین‏‌نامه‏‌های دولت و مصوبات کمیسیون‏های مذکور در این اصل‏، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رییس مجلس شورای اسلامی می‏‌رسد تا در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدیدنظر به هیات وزیران بفرستد.»، لذا وضع و تصویب آیین نامه های اجرایی و مستقل و تغییر، اصلاح و لغو آنها در صلاحیت هیات وزیران و هر یک از وزرا در حدود وظایف خویش و با رعایت مصوبات هیات وزیران م. ب.. بدین ترتیب لغو آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها موضوع تصویب نامه شماره 4940 مورخ 1355/2/27 هیات وزیران به موجب ماده 11 آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران و تصویب آیین نامه اخیرالذکر مستند به ماده 8 قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن مصوب 1353 در حدود صلاحیت هیات وزیران است. ثانیا بر اساس تبصره 2 بند 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-99-a_0815110219131">ماده 99 قانون شهرداری</a> اصلاحی مصوب 1372 مقرر گردیده: «به منظور جلوگیری از ساخت و سازهای غیرمجاز در خارج از حریم مصوب شهرها و نحوه رسیدگی به موارد تخلف کمیسیونی مرکب از ‌نمایندگان وزارت کشور، قوه قضاییه و وزارت مسکن و شهرسازی در استانداریها تشکیل خواهد شد. کمیسیون حسب مورد و ب. ت. ب. طرح جامع (‌چنانچه طرح جامع به تصویب نرسیده باشد با رعایت ماده 4 آیین ‌نامه احداث بنا در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوب 1355) نسبت به ‌صدور رای قلع بنا یا جریمه معادل پنجاه درصد تا هفتاد درصد قیمت روز اعیانی تکمیل شده اقدام خواهد نمود.»، لذا لزوم رعایت ماده 4 آیین ‌نامه احداث بنا در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوب 1355 در ‌صدور رای قلع بنا یا جریمه ساخت و سازهای غیر مجاز در خارج از حریم مصوب شهرها مورد حکم قانونگذار قرار گرفته است و بدین ترتیب مفاد ماده 4 آیین نامه مذکور به مثابه حکم قانونگذار است و با تصویب آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران و ماده 11 آن قابل لغو نمی باشد و همچنان می بایست مورد عمل کمیسیون موضوع تبصره 2 بند 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-99-a_0815110219131">ماده 99 قانون شهرداری</a> اصلاحی مصوب 1372 در ‌صدور رای قلع بنا یا جریمه ساخت و سازهای غیر مجاز در خارج از حریم مصوب شهرها قرار گیرد. ثالثا می توان قایل به این نظر بود که دلیل اشاره قانونگذار به ماده 4 آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوب 1355 این بوده که در زمان تصویب قانون شهرداری، در آیین نامه مذکور ضوابطی را که دولت در آن زمان به موجب قوانین و مقررات برای ایجاد هرگونه ساختمان و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها ضروری می دانست، مقرر شده بود و هیات وزیران در سنوات آتی از این صلاحیت برخوردار بوده که ضوابط را بر اساس مقتضیات حقوقی و اداری و شهرسازی در هر دوره زمانی مورد تجدیدنظر قرار دهد و با تصویب آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران و ماده 11 آن و با در نظر گرفتن صلاحیت هیات وزیران در تغییر، اصلاح و لغو آیین نامه های مصوب وفق اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، امری که مورد حکم قانونگذار قرار گرفته در واقع عمل به ماده 4 آیین ‌نامه احداث بنا در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها وفق ضوابطی است که هیات وزیران با استفاده از اختیارات خویش تعیین می نماید و با تصویب آیین نامه مذکور، این آیین نامه و ماده 4 آن جایگزین آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها موضوع تصویب نامه شماره 4940 مورخ 1355/2/27 هیات وزیران شده و در حال حاضر با رعایت حکم مقرر در تبصره 2 بند 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-99-a_0815110219131">ماده 99 قانون شهرداری</a> اصلاحی مصوب 1372، ماده 4 آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران می بایست ملاک عمل کمیسیون موضوع تبصره 2 بند 3 ماده 99 قانون مذکور در ‌صدور رای قلع بنا یا جریمه ساخت و سازهای غیر مجاز در خارج از حریم مصوب شهرها قرار گیرد. به عبارتی رعایت مفاد ماده 4 آیین نامه مربوط به استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها موضوع تصویب نامه شماره 4940 مورخ 1355/2/27 هیات وزیران در خصوص ‌صدور رای قلع بنا یا جریمه ساخت و سازهای غیر مجاز در خارج از حریم مصوب شهرها از سوی کمیسیون موضوع تبصره 2 بند 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-99-a_0815110219131">ماده 99 قانون شهرداری</a> اصلاحی مصوب 1372 موضوعیت ندارد بلکه طریقیت دارد. بنابه مراتب مذکور با اتخاذ هر یک از نظرات ابرازی مذکور، ماده 11 آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 هیات وزیران، مغایرتی با مواد قانونی مورد استناد شاکی نداشته و خارج از حدود اختیارات مرجع صدور آن نبوده و قابل ابطال نمی باشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود. سعید کریمی رییس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری