تأثیر برائت مباشر بر مسئولیت کیفری معاون جرم

رأی خلاصه جریان پرونده آقای ….ن. به موجب دادنامه شماره 1426-05/12/1391 صادره از شعبه 101 دادگاه عمومی جزایی شهرستان ... به جرم معاونت در فروش مال غیر با متهم اصلی آقای ع.ش. با استناد به ماده یک قانون راجع به انتقال مال غیر ناظر به ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری و مواد 43 و 726 قانون مجازات اسلامی به تحمل یک سال حبس با احتساب ایام بازداشت قبلی و با لحاظ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین به پرداخت جزای نقدی به مبلغ هفتاد هزار و یک ریال د. ح. دولت محکوم شده و این حکم پس از تجدیدنظرخواهی نامبردگان به موجب دادنامه شماره 117-28/02/1392 صادره از شعبه 8 دادگاه تجدیدنظر استان ... تأیید و قطعی شده‌است. پس از آن م.ط. وکیل دادگستری به وکالت از ع.م.(متهم اصلی) از دیوان‌عالی‌کشور درخواست تجویز اعاده‌دادرسی کرده و پرونده به شعبه 4 دیوان‌عالی‌کشور ارجاع شده و به موجب دادنامه شماره 471-11/09/1392، درخواست وی موجه تشخیص و ضمن موافقت با آن(فقط درباره محکومیت ع.م.) پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض دادگاه تجدیدنظر ... محول شده‌است. پرونده پس از آن به شعبه 4 دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع شده و به موجب دادنامه شماره 1081-07/11/1392 چنین رأی داده‌است: «نظر به دلایل پرونده در موضوع شکایت که عبارت از فروش مال غیر ملکی مرحوم مورث شاکی خصوصی به نام مرحوم م.ش. که شامل سه دانگ مشاع از شش دانگ اعیانی یک باب خانه پلاک ... فرعی از 1012 اصلی بخش دو ... م. ب. که برابر مفاد گواهی ثبتی به شماره ...-06/08/1391 ثبت یک منطقه 2 ... مالکیت مرحوم برابر دفتر املاک تأیید گردیده و مطابق اظهارات طرفین و تحقیقات پرونده به وسیله متهمان (آقایان ع.م. و الف.ن.) با تنظیم سند عادی(قول‌نامه) به شخص ثالثی(آقای ع.م.) واگذار گردیده است، لذا ب. ت. ب. مقررات بند یک از ماده 47 قانون ثبت اسناد و املاک و رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان‌عالی‌کشور به شماره 10/08/1351-43 در ملک مانحن‌فیه فروش مال غیر با تنظیم سند عادی محال است، لذا بر دادنامه تجدیدنظرخواسته (دادنامه شماره 426-05/12/1391) از حیث محکومیت صادره علیه آقای ع.م.(ب. ت. ب. مفاد دادنامه صادر شده از شعبه 4 دیوان‌عالی‌کشور که جواز اعاده‌دادرسی را صرفاً از حیث نامبرده اعلام نموده) ایراد وارد تشخیص.... و ضمن نقض آن رأی بر برائت وی صادر و اعلام می‌گردد.» پس از صدور و ابلاغ این رأی آقای ….ن. نیز از دیوان‌عالی‌کشور درخواست تجویز اعاده‌دادرسی نموده و دلایل خواسته وی اجمالاً چنین است: ب. ت. ب. برائت آقای ع.م. از اتهام فروش مال غیر که حاکی است عمل وی اساساً جرم نبوده است و این‌که مجازات معاون جرم منوط به ارتکاب جرم از ناحیه مباشر جرم است و ثبوت این جرم در دادگاه و یا وصف برائت نامبرده و دیگر معاونتی وجود نخواهد داشت تا شخص به خاطر آن محکوم شود و مسئولیت معاون جرم عاریه‌ای که از ناحیه مباشر گرفته می‌شود و وقتی جرمی واقع نشده و مباشر جرمی وجود ندارد مجازات بنده به عنوان معاون آن خلاف قانون است، لذا به استناد بند 5 ماده 272 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری درخواست موافقت با اعاده‌دادرسی نموده و پرونده در تاریخ 14/02/1393 به این شعبه ارجاع شده‌است. رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص درخواست آقای ….ن. مبنی بر تجویز اعاده‌دادرسی نسبت به دادنامه شماره 117-28/02/1392 صادر شده از شعبه 8 دادگاه تجدیدنظر استان ... که حاکی از تأیید دادنامه شماره 1426-05/12/1391 صادر شده از شعبه 101 دادگاه عمومی جزایی ... و متضمن محکومیت نامبرده از جهت بزه معاونت در فروش مال غیر با متهم دیگر پرونده(ع.م. ) به تحمل یک سال حبس و پرداخت هفتاد هزار و یک ریال جزای نقدی است ب. ت. ب. این‌که پس از درخواست تجویز اعاده‌دادرسی توسط متهم اصلی از دیوان‌عالی‌کشور و تجویز آن طبق دادنامه شماره 471-11/09/1392 صادره از شعبه 4 دیوان‌عالی‌کشور، پرونده در شعبه 4 دادگاه تجدیدنظر استان ... رسیدگی و به موجب دادنامه صادر شده از آن دادگاه به شماره 1081-07/11/1392 در ملک موضوع دعوی فروش مال غیر محال تلقی و محکومیت متهم اصلی نقض و رأی بر برائت وی صادر شده و نتیجه برائت متهم اصلی پرونده، بی‌گناهی متهم به معاونت در عملی است که جرم دانسته نشده‌است؛ درخواست نامبرده(آقای ن.) موجه تشخیص و مشمول بند 5 ماده 272 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری و منطبق بر آن می‌باشد، لذا با استناد به ماده 274 قانون مذکور ضمن تجویز اعاده‌دادرسی، رسیدگی مجدد را به دادگاه هم‌عرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی(ترجیحاً شعبه 4 دادگاه تجدیدنظر استان ...) ارجاع می‌نماید. شعبه 33 دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون سید نصرت الله اعتماد - سید مجتبی قریشی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تأثیر برائت مباشر بر مسئولیت کیفری معاون جرم موضوع این پرونده درخواست اعاده دادرسی به منظور بررسی مجدد اتهام معاونت در فروش مال غیر است. درخواست‌کننده با استناد به برائت متهم اصلی از اتهام فروش مال غیر، ادعا می‌کند که در صورت عدم اثبات عمل مباشر جرم، مجازات او به عنوان معاون جرم نیز غیرقانونی خواهد بود. در مراحل قبلی رسیدگی، وی به یک سال حبس و پرداخت جزای نقدی محکوم شده که این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز تایید گردید. با ارائه درخواست اعاده دادرسی به دیوان عالی کشور، بر اساس دادنامه‌ای، برائت متهم اصلی اعلام و حکم محکومیت وی نقض گردید. دیوان عالی کشور با استناد به بند 5 ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری، درخواست اعاده دادرسی را موجه تشخیص داده و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه هم‌عرض ارجاع نمود. این تصمیم بر اساس ماده 274 همان قانون اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/05/18 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت برائت مباشر از اتهام انتسابی به دلیل جرم نبودن عمل ارتکابی، محکومیت معاون، وجاهت قانونی نداشته و موجب تجویز اعاده دادرسی است. رای خلاصه جریان پرونده آقای ….ن. به موجب دادنامه شماره --- - 1391/12/05 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی جزایی شهرستان... به جرم معاونت در فروش مال غیر با متهم اصلی آقای ع.ش. با استناد به ماده یک قانون راجع به انتقال مال غیر ناظر به ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری و مواد 43 و 726 قانون مجازات اسلامی به تحمل یک سال حبس با احتساب ایام بازداشت قبلی و با لحاظ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین به پرداخت جزای نقدی به مبلغ هفتاد هزار و یک ریال د. ح. دولت محکوم شده و این حکم پس از تجدیدنظرخواهی نام‌بردگان به موجب دادنامه شماره --- - 1392/02/28 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... تایید و قطعی شده‌است. پس از آن م.ط. وکیل دادگستری به وکالت از ع.م.(متهم اصلی) از دیوان‌عالی‌کشور درخواست تجویز اعاده‌دادرسی کرده و پرونده به شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور ارجاع شده و به موجب دادنامه شماره --- - 1392/09/11 ، درخواست وی موجه تشخیص و ضمن موافقت با آن(فقط درباره محکومیت ع.م.) پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض دادگاه تجدیدنظر... محول شده‌است. پرونده پس از آن به شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع شده و به موجب دادنامه شماره --- - 1392/11/07 چنین رای داده‌است: «نظر به دلایل پرونده در موضوع شکایت که عبارت از فروش مال غیر ملکی مرحوم مورث شاکی خصوصی به نام مرحوم م.ش. که شامل سه دانگ مشاع از شش دانگ اعیانی یک باب خانه پلاک... فرعی از --- اصلی بخش دو... م. ب. که برابر مفاد گواهی ثبتی به شماره...- 1391/08/06 ثبت یک منطقه 2 ... مالکیت مرحوم برابر دفتر املاک تایید گردیده و مطابق اظهارات طرفین و تحقیقات پرونده به وسیله متهمان (آقایان ع.م. و الف.ن.) با تنظیم سند عادی(قول‌نامه) به شخص ثالثی(آقای ع.م.) واگذار گردیده است، لذا ب. ت. ب. مقررات بند یک از ماده 47 قانون ثبت اسناد و املاک و رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان‌عالی‌کشور به شماره 1351/08/10 - 43 در ملک مانحن‌فیه فروش مال غیر با تنظیم سند عادی محال است، لذا بر دادنامه تجدیدنظرخواسته (دادنامه شماره --- - 1391/12/05 ) از حیث محکومیت صادره علیه آقای ع.م.(ب. ت. ب. مفاد دادنامه صادر شده از شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور که جواز اعاده‌دادرسی را صرفا از حیث نام‌برده اعلام نموده) ایراد وارد تشخیص.... و ضمن نقض آن رای بر برائت وی صادر و اعلام می‌گردد.» پس از صدور و ابلاغ این رای آقای ….ن. نیز از دیوان‌عالی‌کشور درخواست تجویز اعاده‌دادرسی نموده و دلایل خواسته وی اجمالا چنین است: ب. ت. ب. برائت آقای ع.م. از اتهام فروش مال غیر که حاکی است عمل وی اساسا جرم نبوده است و این‌که مجازات معاون جرم منوط به ارتکاب جرم از ناحیه مباشر جرم است و ثبوت این جرم در دادگاه و یا وصف برائت نام‌برده و دیگر معاونتی وجود نخواهد داشت تا شخص به خاطر آن محکوم شود و مسئولیت معاون جرم عاریه‌ای که از ناحیه مباشر گرفته می‌شود و وقتی جرمی واقع نشده و مباشر جرمی وجود ندارد مجازات بنده به عنوان معاون آن خلاف قانون است، لذا به استناد بند 5 ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری درخواست موافقت با اعاده‌دادرسی نموده و پرونده در تاریخ 1393/02/14 به این شعبه ارجاع شده‌است. رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص درخواست آقای ….ن. مبنی بر تجویز اعاده‌دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- - 1392/02/28 صادر شده از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... که حاکی از تایید دادنامه شماره --- - 1391/12/05 صادر شده از شعبه --- دادگاه عمومی جزایی... و متضمن محکومیت نام‌برده از جهت بزه معاونت در فروش مال غیر با متهم دیگر پرونده(ع.م.) به تحمل یک سال حبس و پرداخت هفتاد هزار و یک ریال جزای نقدی است ب. ت. ب. این‌که پس از درخواست تجویز اعاده‌دادرسی توسط متهم اصلی از دیوان‌عالی‌کشور و تجویز آن طبق دادنامه شماره --- - 1392/09/11 صادره از شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور، پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... رسیدگی و به موجب دادنامه صادر شده از آن دادگاه به شماره 1081 - 1392/11/07 در ملک موضوع دعوی فروش مال غیر محال تلقی و محکومیت متهم اصلی نقض و رای بر برائت وی صادر شده و نتیجه برائت متهم اصلی پرونده، بی‌گناهی متهم به معاونت در عملی است که جرم دانسته نشده‌است؛ درخواست نام‌برده(آقای ن.) موجه تشخیص و مشمول بند 5 ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری و منطبق بر آن می‌باشد، لذا با استناد به ماده 274 قانون مذکور ضمن تجویز اعاده‌دادرسی، رسیدگی مجدد را به دادگاه هم‌عرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی(ترجیحا شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان...) ارجاع می‌نماید. شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون