تأثیر زوجه در ایجاد عسر و حرج برای وی

رأی شعبه دیوان عالی کشور خانم …. چ. به طرفیت آقای ح. خ. دادخواستی به خواسته صدور حکم به طلاق به لحاظ کراهت و عسروحرج شدید تقدیم دادگستری ایلام نموده است و در شرح آن اظهار داشته برابر سند ازدواج پیوستی همسر شرعی و قانونی خوانده است در تاریخ88/9/24 عقد ازدواج منعقد و مدت یک سال زندگی مشترک داشته اند ایشان اول خود را کارمند نیروی اطلاعات معرفی و خود را کارمند حقوق بگیر آن سازمان تلقی نمود و پس از مدتی عدم استطاعت مالی وی موجب گردید که به لحاظ عدم پرداخت اجاره صاحبخانه خانه را تخلیه و از آن تاریخ در منزل پدری به سر می برد و زوج نیز در مقابل دادخواستی را به جهت تقسیط مهریه و تعیین اقساط به دادگاه تقدیم نموده است و در جلسه اول زوجه همان خواسته اولیه را تکرار و اعلام داشته جهت اثبات ادعایم شهود دارم. دادگاه قرار استماع شهادت شهود صادر می نماید و در مورد دادخواست طرفین ب. ت. ب. ارتباط موضوع به یکدیگر قرار رسیدگی توأمان را صادر می نماید و همچنین قرار ارجاع امر به داوری را صادر می نماید. داوران نظریه خود را اعلام داشته اند و گفتند زوجه از چهار عدد شمش طلا یک عدد شمش طلا را در قبال طلاق بذل می نمایدو موفق به سازش زوجین نشدند. ز. ط. ل. ای اعلام داشته مدت دو سال و نیم است که بلاتکلیف و حاضر به تمکین است ولی زوج قادر به تأمین مسکن نیست و بیکار است و نمی تواند امرار معاش زندگی کند در حال حاضر در زندان است به دلیل عسروحرج در سختی و مشقت هستم و تقاضای طلاق را دارم. زوج نیز لایحه ای تقدیم گفته در حال حاضر به علت عدم پرداخت مهرهی در زندان به سر می برم و حاضر به طلاق همسرم نیستم. مطابق دادنامه شماره1031 از اتهام ترک انفاق برائت حاصل نمودم و همسرم مطابق دادنامه شماره697-91/4/17 صادره از شعبه خانواده و 596-91/7/30 صادره از شعبه چهارم تجدیدنظر محکوم به تمکین گردیده که تا بحا ل تمکین نکرده شعبه4 دادگاه عمومی حقوقی دادگستری شهرستان ایلام طی دادنامه شماره01047-93/6/18 حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه صادر و اعلام می نماید و با اعلام کراهت از زوج یک قطعه شمش طلا بذل نموده که زوج مبادرت به تقدیم دادخواست اعسار در این خصوص نموده و شهود خود را معرفی نموده. زوج مکلف است تعداد چهار قطعه شمش طلا ر به نحو اقساط بدین ترتیب که قسط اول یک قطعه شمش طلا و سایر اقساط هر سال یک قطعه شمش طلا تا استهلاک کامل مهریه د. ح. زوجه پرداخت نماید آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. نسبت به دادنامه صادره فوق الذکر تجدیدنظرخواهی نموده است و در لایحه پیوستی اظهار داشته ترک منزل به اراده شخصی زوج نبوده است بلکه با شکایت خانم …. چ. و پدرشان ویرا به زندان انداخته اند و ترک انفاق منجر به برائت گردیده است و زوج قصد جدایی و طلاق از همسر خود را ندارد. دادگاه شعبه5 تجدیدنظر استان ایلام طی دادنامه شماره00724-93/8/22 تجدیدنظرخواهی را وارد ندانسته و دادنامه تجدیدنظرخواسته را عیناً تأیید می نماید. آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. از دادنامه صادره فوق فرجام خواهی می نماید و اظهار می دارد به وکالت از آقای ح. خ. مراتب اعتراض فرجام خواهی موکل را نسبت به دادنامه 00724-دادگاه تجدیدنظر که در مقام تأیید دادنامه شماره01047 دادگاه عمومی حقوقی صادر گردیده بدین توضیح که شعبه بدوی و قاضی صادر کننده حکم طلاق طی دادنامه شماره697-91/4/17 خانم …. را ملزم به تمکین کرده و در دادگاه تجدیدنظر طی دادنامه 596-91/7/30 قطعی گردیده است لذا خانم …. چ. بنا به حکم دادگاه ناشزه محسوب و همین امر موجب گردیده تا موکل طبق دادنامه شماره1031-92/12/27 از اتهام ترک انفاق برائت حاصل نماید. به عبارتی تشخیص دادگاه مبنی بر ترک انفاق به عنوان علتی از عسروحرج زوجه قلمداد گردیده خلاف مقررات قانونی و موازین شرعی است و موکل از تاریخ92/8/30 به علت عدم توانایی در پرداخت مهریه در زندان مرکزی محبوس م. ب. لذا ترک منزل که از دیگر موارد عسروحرج زوجه قلمداد شده خارج از اراده موکل بوده در این خصوص نیز دفاعیات موکل در شعبه بدوی مورد توجه قرار نگرفته است و دادگاه تجدیدنظر نیز بدون تشکیل جلسه رسیدگی و سریعاً اقدام به تأیید دادنامه بدوی نموده است. در دادنامه بدوی موکل محکوم به پرداخت مهریه گردیده در حالیکه در خصوص اندازه و وزن چهارقطعه شمش طلا اظهار نظری نشده و اندازه وزن شمش ها در عقدنامه نیز درج نگردیده است. دادنامه نیز با این ابهام صادر و تأیید گردیده است ودر صفحه 178 و 177 لایحه ای نیز از سوی وکیل زوج تقدیم دادگاه شده و اظهار داشته موکل از تنها محکومیت کیفری(رد مال به مبلغ سیزده میلیون تومان به پدرخانم …) که مطابق دادنامه شماره00647-93/9/3 صادره از شعبه3 دادگاه تجدیدنظر استان ایلام که پیوست تقدیم می گردد موکل از اتهام مذکور برائت حاصل نموده است و لایحه ای نیز از سوی وکیل زوجه تقدیم دادگاه که ضمیمه پرونده است و پرونده به جهت رسیدگی فرجام خواهی زوج به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده و دادنامه شماره 724-93/8/12 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اعتراض فرجام خواهی آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. به طرفیت خانم …. چ. با وکالت آقای غ. م. نسبت به دادنامه شماره فوق صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام ب. ت. ب. محتویات پرونده و مطالب ابرازی زوج و وکیل فرجام خواه، فرجام خواهی وارد به نظر می رسد زیرا محکومیت زوج در امر ادعای کارمند وزارت......در حدّی نیست خلاف شئون خانوادگی زوجه را فراهم نماید و در مورد عسروحرج به وجود آمده برای زوجه این عسروحرج را زوجه خودش با مطالبه مهریه سنگین (چهار شمش طلا) و انداختن وی به زندان به خاطر عدم پرداخت مهریه به وجود آورده است فلذا ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده به استناد بندج ماده 401 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی به دادگاه هم عرض صادر کنندۀ رأی منقوض ارجاع می نماید./ر جعفر الهی (مستشار) محمد ربّانی نژاد( عضو معاون) فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تأثیر زوجه در ایجاد عسر و حرج برای وی در تاریخ 23 فروردین 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای مرتبط با درخواست طلاق به دلیل کراهت و عسروحرج رسیدگی نمود. خواهان این پرونده، به علت عدم توانایی مالی طرف مقابل و عدم تمکین وی، درخواست طلاق ارائه کرد. طرف مقابل نیز با ارائه دادخواستی به تقسیط مهریه و عدم تمایل به طلاق اشاره کرد. دادگاه بدوی حکم به الزام طرف مقابل به طلاق و پرداخت مهریه صادر کرد. طرف مقابل به این حکم اعتراض و ادعا نمود که ترک منزل ناشی از اراده او نبوده و به دلیل زندانی شدنش به علت عدم پرداخت مهریه است. دادگاه تجدیدنظر، بدون تشکیل جلسه، حکم بدوی را تایید کرد. در نهایت، دیوان عالی کشور با نقض حکم تجدیدنظر، به این نتیجه رسید که عسروحرج خواهان ناشی از مطالبه مهریه سنگین بوده و پرونده را به دادگاه هم‌عرض ارجاع داد. رای صادره بر مبنای بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/01/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که منشا عسروحرج ادعایی زوجه، اقدامات خود وی، مانند مطالبه مهریه سنگین و به زندان انداختن زوج به این سبب، باشد؛ دعوی طلاق به دلیل عسروحرج وی پذیرفته نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و ششم دیوان عالی کشور تاریخ: 1394/04/16 - 09 : 21 قاضی: جعفر الهی قاضی: محمد ربانی نژاد خلاصه جریان پرونده خانم …. چ. به طرفیت آقای ح. خ. دادخواستی به خواسته صدور حکم به طلاق به لحاظ کراهت و عسروحرج شدید تقدیم دادگستری ایلام نموده است و در شرح آن اظهار داشته برابر سند ازدواج پیوستی همسر شرعی و قانونی خوانده است در تاریخ 88/9/24 عقد ازدواج منعقد و مدت یک سال زندگی مشترک داشته اند ایشان اول خود را کارمند نیروی اطلاعات معرفی و خود را کارمند حقوق بگیر آن سازمان تلقی نمود و پس از مدتی عدم استطاعت مالی وی موجب گردید که به لحاظ عدم پرداخت اجاره صاحبخانه خانه را تخلیه و از آن تاریخ در منزل پدری به سر می برد و زوج نیز در مقابل دادخواستی را به جهت تقسیط مهریه و تعیین اقساط به دادگاه تقدیم نموده است و در جلسه اول زوجه همان خواسته اولیه را تکرار و اعلام داشته جهت اثبات ادعایم شهود دارم. دادگاه قرار استماع شهادت شهود صادر می‌نماید و در مورد دادخواست طرفین ب. ت. ب. ارتباط موضوع به یکدیگر قرار رسیدگی توامان را صادر می‌نماید و همچنین قرار ارجاع امر به داوری را صادر می‌نماید. داوران نظریه خود را اعلام داشته اند و گفتند زوجه از چهار عدد شمش طلا یک عدد شمش طلا را در قبال طلاق بذل می‌نمایدو موفق به سازش زوجین نشدند. ز. ط. ل. ای اعلام داشته مدت دو سال و نیم است که بلاتکلیف و حاضر به تمکین است ولی زوج قادر به تامین مسکن نیست و بیکار است و نمی تواند امرار معاش زندگی کند در حال حاضر در زندان است به دلیل عسروحرج در سختی و مشقت هستم و تقاضای طلاق را دارم. زوج نیز لایحه ای تقدیم گفته در حال حاضر به علت عدم پرداخت مهرهی در زندان به سر می برم و حاضر به طلاق همسرم نیستم. مطابق دادنامه شماره --- از اتهام ترک انفاق برائت حاصل نمودم و همسرم مطابق دادنامه شماره --- - 91/4/17 صادره از شعبه خانواده و 596 - 91/7/30 صادره از شعبه چهارم تجدیدنظر محکوم به تمکین گردیده که تا بحا ل تمکین نکرده شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی دادگستری شهرستان ایلام طی دادنامه شماره --- - 93/6/18 حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه صادر و اعلام می‌نماید و با اعلام کراهت از زوج یک قطعه شمش طلا بذل نموده که زوج مبادرت به تقدیم دادخواست اعسار در این خصوص نموده و شهود خود را معرفی نموده. زوج مکلف است تعداد چهار قطعه شمش طلا ر به نحو اقساط بدین ترتیب که قسط اول یک قطعه شمش طلا و سایر اقساط هر سال یک قطعه شمش طلا تا استهلاک کامل مهریه د. ح. زوجه پرداخت نماید آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. نسبت به دادنامه صادره فوق الذکر تجدیدنظرخواهی نموده است و در لایحه پیوستی اظهار داشته ترک منزل به اراده شخصی زوج نبوده است بلکه با شکایت خانم …. چ. و پدرشان ویرا به زندان انداخته اند و ترک انفاق منجر به برائت گردیده است و زوج قصد جدایی و طلاق از همسر خود را ندارد. دادگاه شعبه --- تجدیدنظر استان ایلام طی دادنامه شماره --- - 93/8/22 تجدیدنظرخواهی را وارد ندانسته و دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا تایید می‌نماید. آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. از دادنامه صادره فوق فرجام خواهی می‌نماید و اظهار می‌دارد به وکالت از آقای ح. خ. مراتب اعتراض فرجام خواهی موکل را نسبت به دادنامه --- - دادگاه تجدیدنظر که در مقام تایید دادنامه شماره --- دادگاه عمومی حقوقی صادر گردیده بدین توضیح که شعبه بدوی و قاضی صادر کننده حکم طلاق طی دادنامه شماره --- - 91/4/17 خانم …. را ملزم به تمکین کرده و در دادگاه تجدیدنظر طی دادنامه --- - 91/7/30 قطعی گردیده است لذا خانم …. چ. بنا به حکم دادگاه ناشزه محسوب و همین امر موجب گردیده تا موکل طبق دادنامه شماره --- - 92/12/27 از اتهام ترک انفاق برائت حاصل نماید. به عبارتی تشخیص دادگاه مبنی بر ترک انفاق به عنوان علتی از عسروحرج زوجه قلمداد گردیده خلاف مقررات قانونی و موازین شرعی است و موکل از تاریخ 92/8/30 به علت عدم توانایی در پرداخت مهریه در زندان مرکزی محبوس م. ب. لذا ترک منزل که از دیگر موارد عسروحرج زوجه قلمداد شده خارج از اراده موکل بوده در این خصوص نیز دفاعیات موکل در شعبه بدوی مورد توجه قرار نگرفته است و دادگاه تجدیدنظر نیز بدون تشکیل جلسه رسیدگی و سریعا اقدام به تایید دادنامه بدوی نموده است. در دادنامه بدوی موکل محکوم به پرداخت مهریه گردیده در حالی که در خصوص اندازه و وزن چهارقطعه شمش طلا اظهار نظری نشده و اندازه وزن شمش ها در عقدنامه نیز درج نگردیده است. دادنامه نیز با این ابهام صادر و تایید گردیده است ودر صفحه 178 و 177 لایحه ای نیز از سوی وکیل زوج تقدیم دادگاه شده و اظهار داشته موکل از تنها محکومیت کیفری(رد مال به مبلغ سیزده میلیون تومان به پدرخانم …) که مطابق دادنامه شماره --- - 93/9/3 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان ایلام که پیوست تقدیم می‌گردد موکل از اتهام مذکور برائت حاصل نموده است و لایحه ای نیز از سوی وکیل زوجه تقدیم دادگاه که ضمیمه پرونده است و پرونده به جهت رسیدگی فرجام خواهی زوج به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده و دادنامه شماره --- - 93/8/12 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای میدهد: در خصوص اعتراض فرجام خواهی آقای ح. خ. با وکالت خانم ف. خ.م. به طرفیت خانم … چ. با وکالت آقای … به دادنامه شماره فوق صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام ب. ت. ب. محتویات پرونده و مطالب ابرازی زوج و وکیل فرجام خواه، فرجام خواهی وارد به نظر می‌رسد زیرا محکومیت زوج در امر ادعای کارمند وزارت......در حدّی نیست خلاف شئون خانوادگی زوجه را فراهم نماید و در مورد عسروحرج به وجود آمده برای زوجه این عسروحرج را زوجه خودش با مطالبه مهریه سنگین (چهار شمش طلا) و انداختن وی به زندان به خاطر عدم پرداخت مهریه به وجود آورده است فلذا ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده به استناد بندج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی به دادگاه هم عرض صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ر