تاریخ دادنامه: 1405/3/5

شماره دادنامه: 140531390000547327 تاریخ دادنامه: 1405/3/5 شماره پرونده: 0400288 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: خانم … با وکالت آقای … شکایت : دانشگاه تربیت مدرّس موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده یک دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/4/25 گردش کار: آقای … به وکالت از شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ماده یک دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/4/25 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که: "به استحضار می رساند ماده یک مصوبه «دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس» مورخ 1384/4/25 با ماده 4 قانون حمایت حقوق مؤلّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1384/10/11 که اشعار می دارد حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیر قابل انتقال است، مغایرت داشته و این امر منجر به تضییع حقوق موکّل و سایر دانشجویان گردیده است. بنا بر مراتب فوق و با توجّه به ادلّه و مدارک ابرازی، رسیدگی و صدور رای مبنی بر ابطال مصوبه مورد شکایت از تاریخ تصویب مورد استدعا است." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " آیین نامه حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه مصوّب 1384/4/25 مقدّمه: با عنایت به سیاست های پژوهشی و فناوری دانشگاه در راستای تحقّق عدالت و کرامت انسان ها که لازمه شکوفایی علمی و فنّی است و رعایت حقوق مادی و معنوی دانشگاه و پژوهشگران، لازم است اعضای هیات علمی، دانشجویان، دانش آموختگان و دیگر همکاران طرح، در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله و طرح های تحقیقاتی با هماهنگی دانشگاه انجام شده است، موارد زیر را رعایت نمایند: ماده 1- حق نشر و تکثیر پایان نامه/ رساله و درآمدهای حاصل از آن ها متعلّق به دانشگاه م. ب. ولی حقوق معنوی پدیدآورندگان محفوظ خواهد بود. ............... ماده 5- این آیین نامه در 5 ماده و یک تبصره در تاریخ 1387/4/1 در شورای پژوهشی و در تاریخ 1387/4/23 در هیات رییسه دانشگاه به تأیید رسید و در جلسه مورخ 1387/7/15 شورای دانشگاه به تصویب رسیده و از تاریخ تصویب در شورای دانشگاه لازم الاجرا است. ....... - معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت مدرّس " در پاسخ به شکایت مذکور، دانشگاه تربیت مدرّس به موجب لایحه که به شماره 1510806 مورخ 1404/4/18 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده توضیحاتی داده که خلاصه آن به شرح زیر است: " ماده 6 قانون حمایت از مؤلّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1404/4/17 مقرّر داشته است: «اثری که با همکاری دو یا چند پدیدآورنده به وجود آمده باشد و کار یکایک آنان جدا و متمایز نباشد، اثر مشترک نامیده می شود و حقوق ناشی از آن حق مشاع پدیدآورندگان است». حال با عنایت به ماده مذکور و از آنجایی که نتایج پژوهش های علمی دانشگاه با راهنمایی و همراهی اعضای هیات علمی دانشگاه و استفاده از فضا و خدمات آزمایشگاهی و عرصه های پژوهشی دانشگاه حاصل شده است، دانشگاه نیز به عنوان پدیده آورنده اثر تلقّی شده و دارای حق مالکیت م. ب.. لذا دانشگاه با توجّه به حق مشاع خود در آثار و با توجّه به قانون حمایت از حقوق مؤلّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1348 و منطبق بر مواد قانون مذکور، اقدام به تصویب ماده یک مصوبه دستورالعمل «حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله، طرح های تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است»، نموده است. نظر به مراتب فوق ماده یک مصوبه مذکور وفق مقرّرات و در چهارچوب اختیارات دانشگاه تصویب شده و هیچ گونه مغایرتی با ماده 4 قانون حمایت از حقوق مؤلّفان و مصنفان و هنرمندان ندارد . لذا ماده یک دستورالعمل «حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله، طرح های تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است»، مطابق قانون بوده و تقاضای ابطال آن مبنای قانونی ندارد. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/3/5 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی ن. ب. ا. وظایف و اختیارات هیات رییسه دانشگاه ها در بند (ج) ماده 10 آیین‌نامه جامـع مدیریت دانشگاه ها و مؤسّسـات آمـوزش عـالی مصـوّب جلسه 684 مـورخ 1389/12/10 شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوازده مورد احصاء شده و در هیچ یک از این موارد اختیاری دایر بر وضع مقرره راجع به حقوق مالکیت مادی و معنوی نتایج پژوهش های علمی دانشگاه ملاحظه نمی‌شود، بنابراین تصویب دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/4/25 خارج از حدود اختیار هیات رییسه دانشگاه یادشده بوده و ماده یک دستور‌العمل مذکور که مورد شکایت قرار گرفته، مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری