تقسیط مهریه در فرض درخواست طلاق از طرف زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۳ اقای ج. م. بطرفیت همسرش خانم ز. پ. دادخواستی بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق بدلیل عدم تفاهم اخلاقی و اختلافات و ناراحتی های پیش امده تقدیم نموده که حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۳ خوانده حضور نیافته و لایحه ای تقدیم ننموده لیکن خ. ح. ی. و اظهار داشت خوانده همسر من است.و من بدون حضور او برای ایشان در سامانه ثنا ثبت نام کرده ام و خودش از این کار خبر ندارد. دادگاه بلحاظ عدم ابلاغ اوراق قضایی به خوانده و نقل مکان خوانده از ادرس اعلامی خواهان حسب گزارش عوامل انتظامی مقرر داشته که به خواهان جهت تعیین ادرس خوانده اخطار رفع نقص شود. و پس از تعیین ادرس خوانده از سوی خواهان مجددا از طرفین دعوت به رسیدگی بعمل امد در جلسه مورخ ۱۴۰۱/۲/۱۸ خوانده علیرغم ابلاغ قانونی حضور نیافته و لایحه ای تقدیم ننموده لیکن خ. ح. ی. و اظهار داشت عرایض بشرح دادخواست تقدیمی است. صاحب یک فرزند مشترک بنام ط. ۵ ساله که در نزد مادرش زندگی می کند می باشیم و مهریه همسرم ۳۵۰ سکه م. ب.. که نداده ام و امکان ادامه زندگی مشترک وجود ندارد. تقاضای طلاق دارم. و جهیزیه همسرم را نداده ام ۱۳ سال است.که ازدواج کرده ایم و همسرم خانه دار است. دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده و داور منتخب خواهان و داور منصوب خوانده هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند. در این اثنا خانم ر. ظ. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب خوانده ( زوجه ) اعلام وکالت نموده است.و طی لایحه تقدیمی داور منتخب زوجه را به دادگاه معرفی نموده و داور منتخب هم نظریه خود را تقدیم نموده که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین است. در جلسه بعدی رسیدگی بتاریخ ۱۴۰۱/۵/۲۳ که جهت تعیین تکلیف حقوق مالی طرفین تشکیل گردیده خ. ا. د. وضع مالی خوبی ندارم. تقاضای تقسیط مهریه همسرم را دارم. وکیل خ. د. ا. داشت موکل به هیچ وجه حاضر به طلاق نمی باشد. حال که زوج *به طلاق م. ب.. زوجه کلیه حق و حقوق مالی خود من جمله مهریه ، نفقه ، اجرت المثل و غیره را مطالبه می نماید. و اینکه ادعا مینماید. بیکار است.و هیچ اموالی ندارد. این ادعا قابل پذیرش نیست و کسیکه درخواست طلاق مینماید. می بایست کفه دیگر ترازو را نیز در نظر بگیرد و همانطور که طلاق حق زوج م. ب.. مهریه نیز حق زوجه بوده و می بایست پرداخت شود. و زوج بعلت اینکه قصد جدایی داشته در این مدت هیچ اموالی بنام خودش ثبت نکرده و طبق اظهار موکل یک واحد منزل مسکونی بنام ایشان م. ب.. سپس دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و پس از اظهار عقیده قاضی مشاور بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۵/۲۴ ب. ت. ب. خواسته خواهان و محرز بودن وجود علقه زوجیت دائم بین طرفین و موثر واقع نشدن مساعی دادگاه و تلاش داوران منتخب در اصلاح ذات البین و ترغیب انان به ادامه زندگی مشترک و نیز اصرار خواهان به طلاق لذا با لحاظ قاعده فقهی الطلاق بید من اخذ بالساق و باستناد ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی و ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده و لحاظ نظریه قاضی مشاور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق از نوع رجعی که عده ان از تاریخ وقوع طلاق سه طهر خواهد بود و نیز ثبت رسمی طلاق صادر نموده و در مورد حقوق مالی زوجه بشرح زیر اتخاذ تصمیم نموده است. ۱- مهریه زوجه ( ۳۵۰ ) عدد سکه تمام بهار ازادی م. ب.. که انها را مطالبه کرده است.و چون خواهان ادعا دارد. که توان پرداخت دفعی انرا ندارد. و به نحو اقساط پرداخت مینماید. و ب. ت. ب. وضعیت مالی ایشان لذا خواهان مکلف است.که تعداد ( ۵۰ ) سکه را قبل از طلاق نقدا و سپس هر ۶ ماه یک سکه د. ح. خوانده پرداخت نماید. ۲- زوجین دارای یک فرزند مشترک بنام ط. ۵ ساله می باشند و حضانت فرزند به مادر محول میگردد. و برای خواهان هم به نحو مقرر در رای حق ملاقات با فرزند تعیین گردیده است.و دادگاه زوج ( خواهان ) را مکلف نموده که ماهیانه مبلغ سه میلیون تومان بابت نفقه فرزند مشترک د. ح. خوانده پرداخت نماید. ۳- زوجه اجرت المثل ایام زندگی مشترک را مطالبه کرده است.چون ایشان کاری که به قصد فرد و عدم تبرع انجام داده باشد. احراز نگردیده لذا حکم به بیحقی خوانده صادر میشود. سپس وکیل ز. د. م. قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به دادنامه صادره تجدیدنظرخواهی نموده و ضمن اعلام مخالفت زوجه با طلاق خویش به اصل تقسیط مهریه زوجه و نحوه تقسیط و میزان اقساط تعیینی اعتراض نموده است.و هم چنین زوج نیز در مهلت قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به دادنامه صادره در قسمت مربوط به میزان اقساط تعیینی از بابت مهریه و واگذاری حضانت فرزند مشترک به مادر و میزان نفقه تعیین شده برای فرزند مشترک اعتراض و تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *اذربایجان شرقی شعبه *وضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۸/۱۰ اولا – در مورد اعتراض هر دو طرف به نحوه تقسیط مهریه با اعلام اینکه خواهان بد و. د. د. تقدیمی چنین خواسته ای را مطرح نکرده و در جلسه اول دادرسی نیز خواسته را افزایش نداده است.لذا صرفنظر از اینکه چنین خواسته ای در بدو امر قابل استماع است.یا خیر ، رای دادگاه بدوی در این قسمت خارج از خواسته صادر شده و از اعتبار قانونی برخوردار نمی باشد. و بر همین اساس باستناد بند ۵ ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی مدنی و قسمت اخیر ماده ۳۵۸ همان قانون دادنامه تجدیدنظرخواسه را در قسمت مربوط به تقسیط مهریه نقض نموده است. ثانیا – در مورد ابهام در تعیین تکلیف حضانت فرزند مشترک چون موجبی برای عدم صلاحیت هیچیک از والدین در حضانت طفل مشهود نیست لذا مقرره مندرج در رای بدوی تا سن هفت سالگی تمام بوده و پس از ان حضانت طفل مشترک با پدرش خواهد بود و نفقه تعیینی برای فرزند مشترک با در نظر گرفتن وضعیت سنی کودک و توانایی مالی پدر به ماهیانه دو میلیون تومان تقلیل می یابد. و با عنایت به اینکه عدم رعایت اصول و قواعد دادرسی در سایر قسمتها با در نظر گرفتن محدوده اعتراضات بعمل امده در حدی نیست که موجبات نقض دادنامه صادره را فراهم اورد لذا با تصریح باینکه ارائه گواهی پزشک ذی صلاح جهت تشخیص وضعیت حاملگی زوجه در زمان اجرای صیغه طلاق الزامی است.و با تعیین مبلغ ۱۵ میلیون نحله برای زوجه لذا دادنامه تجدیدنظرخواسته را در این قسمت با اصلاحات بعمل امده تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۱/۸/۱۱ به طرفین ابلاغ شد و سپس ز. د. ت. ۱۴۰۱/۸/۲۴ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور اقای ج. م. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۸/۱۰ شعبه *که بموجب ان دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۵/۲۴ صادره از شعبه *متضمن گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه در قسمت مربوط به تقسیط پرداخت مهریه بلحاظ خروج موضوعی ان از حدود خواسته مندرج در دادخواست تقدیمی نقض گردیده و در سایر قسمت ها با اصلاحات بعمل امده تایید شده است ، فرجام خواهی نموده و عمده اعتراض وی راجع به نقض دادنامه بدوی در قسمت مربوط به تقسیط مهریه م. ب.. که ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده اعتراض ف. خ. وارد و موجه نیست. زیرا ، ز. ف. خ. که متقاضی طلاق همسرش بوده بشرح دادخواست نخستین صرفا صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را خواستار گردیده و اساسا اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط ان جزی حدود خواسته دعوی مطروحه محسوب نبوده و در موقعیت قانونی هم نسبت به افزایش خواسته دعوی مطروحه اقدامی بعمل نیامده است.و درخواست نامبرده در جلسه اخیر دادرسی مبنی بر پرداخت مهریه بنحو اقساط قابلیت توجه و ترتیب اثر را نداشته است. بنابراین دادنامه فرجام خواسته در قسمت معترض عنه که متضمن این معنا بوده ، موجها و مطابق موازین و مقررات قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراض ف. خ. د. حد و کیفیتی نیست که بر استنباط و تشخیص دادگاه و اساس دادنامه مورد اعتراض خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض ان را فراهم سازد. فلذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. باستناد مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته در قسمت معترض عنه ابرام میگردد. رییس شعبه *: ح. ع. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی