حدود تبعیت دادگاهها از احکام یکدیگر

رأی دادگاه بدوی در خصوص دادخواست تقدیمی خواهان خانم (الف. ر. ی.) فرزند (ع.) با وکالت آقای (س. خ. ش.) به طرفیت خوانده، آقای (الف. ه.) فرزند (ک.) با وکالت آقای (ر. ز. ص.) به خواسته فسخ نکاح زوجیت به دلیل ارتداد زوج و سلب ولایت وی از فرزند مشترک بدین شرح که وکیل خواهان ملخصاً توضیح داده که موکل اینجانب در تاریخ 26/10/84 با خوانده که به اقرار خویش در عقدنامه مسلمان شد، ازدواج می‌نماید. حاصل این ازدواج یک فرزند مشترک به نام آرمان م. ب. که نطفۀ فرزند در زمان مسلمان بودن خوانده بوده بنابراین مسلمان است. بعد از مدتی خوانده بنا به اقرار خویش به مسیحیت باز می‌گردد، مرتد ملی می‌شود، طبق نظر فقها و احکام، ارتداد وجود دارد و زوجیت وی منفسخ می‌گردد و ولایت پدر مرتد بر فرزند مسلمان ساقط می‌شود. در حال حاضر خوانده از دین اسلام خارج و ارمنی شده است، بنابراین امضای ذیل ورقۀ رسمی گذرنامه، دلیل بر ارمنی بودن ایشان پس از تشرف به دین اسلام است، در ضمن خوانده هنگام مسلمان شدن با خانم … کرد و دختری به نام مریم دارد که مسلمان است، تقاضای رسیدگی صدور حکم بر انفساخ زوجیت موکل با خوانده و سلب ولایت ایشان از فرزند مشترک را نموده است. وکیل خ. ن. د. مقام دفاع اعلام داشته عمده دلیل برای فسخ نکاح خواهان صرفاً به این دلیل که در گذرنامه ایشان دین مسیحیت قید شده است در صورتی‌که منحصر به اعمال و رفتارها و اعتقادات دین، و مذهب را مشخص می‌کند؛ زیرا مذهب و دین درونی است و ضابطه نوعی دارد و موکل اینجانب از زمان مسلمان شدن تا کنون تمام فرایض دینی خ. ر. ب. جا آورده و در مساجد حضوری مستمر دارد که این امر هم به تأیید مشاهدین رسیده است که حاضر به ادای شهادت [نزد] آن مقام محترم می‌باشند و هم چنین صرف گفتاری که هنوز در هیچ مرجع قضایی (ارتداد) به اثبات نرسیده و هنوز وجود خارجی ندارد، به هیچ عنوان نمی‌تواند قابلیت استماع رسیدگی داشته باشد، خواهان محترم می بایست ابتدای امر حکم ارتداد موکل را گرفته و سپس با استناد به آن تقاضای فسخ نکاح نمایند و صرف اینکه ادارۀ گذرنامه به دلیل وجود سابقۀ اطلاعاتیِ موکل از مسلمان شدن موکل [مطلع نبوده و] اقدام به قید نمودن دین مسیحیت نموده است، علی‌هذا دادگاه با عنایت به مراتب فوق‌الاشعار و با عنایت به اینکه زوج مسیحی بود در سال1384 بر شریعت دین مبین اسلام ازدواج فیمابین خواهان و خوانده منعقد گردید و مشرف به دین اسلام شد و مراتب در محضر یک عالم در دفترخانه ازدواج انجام گرفته است و ب. ت. ب. وجود سابقه اطلاعاتی قبل از مسلمان شدن زوج در اداره گذرنامه سابقاً اقدام به قید نمودن دین مسیحیت نموده است و صرف درج مسیحی در فرم مخصوص چاپی در ادارۀ گذرنامه که زوج برای تمدید به اداره گذرنامه مراجعه نمود که قبلاً در اداره گذرنامه دین وی مسیحیت قید گردید، به هیچ‌وجه به معنا و مفهوم خروج از دین اسلام و گرویدن مجدد به دین مسیحیت و در یک کلام ارتداد آنچنان که وکیل زوجه ادعا کرد، نیست. اساساً اثبات ارتداد یک مسلمان اینگونه سهل و ساده نیست که منحصر به درج دین وی در فرم گذرنامه وی را مرتد تلقی نمود و با عنایت به اقرار زوج به شرح مفاد صورت جلسه مورخ این دادگاه اذعان داشته: بنده سواد خواندن و نوشتن ندارم. برای تمدید گذرنامه (پاسپورت) در سال 1386 به اداره گذرنامه مراجعه کردم؛ درخواست تمدید گذرنامه کردم و ب. ت. ب. تمدید قبلی گذرنامه، تقاضانامۀ فرم را یکی از پرسنل گذرنامه تهیه کرد و بنده آن را امضا کردم. در حال حاضر بنده مسلمان هستم. تغییر دین نداده‌ام و در سال1384 شهادتین را در محضر دفترخانه ازدواج گفتم و در هیئت عزاداری و مساجد مسلمانان شرکت می‌کنم و دین قبلیِ بنده مسیحی بود. از سال 1384 به دین اسلام روی آورده ام. در گذرنامه سئوال و جواب در مورد دین نکردند. بنده اقرار می نمایم دین بنده مسلمان م. ب. و ن. ب. ا. چگونه می شود کسی را که اقرار به باقی ماندن در دین اسلام و مذهب خود دارد، مرتد نامید، در صورتی که نمی‌توان بدون احراز قطع و یقین نسبت به ارتداد یک مسلمان چنانچه به صرف دلایلی که وکیل زوجه اقامه نموده است، مسلمان مذکور را مرتد قلمداد نمود؛ زیرا هدف خواهان که در مفاد صورت جلسه مورخ 18/5/1391 از فسخ نکاح اعلام داشته و علت تقدیم دادخواست فسخ نکاح به دادگاه این است که چون برادر زوج به نام (هـ .) در تاریخ 9/2/1390 به رحمت ایزدی پیوست، اموال و دارایی زیادی از خودش باقی مانده چون در بین فرزندان وراث آن مرحوم پسر بنده مسلمان می‌باشد، اموال و ماترک آن مرحوم به فرزندم به نام آرمان ارث می‌رسد چون زوج به دین خودش مسیحی برگشته است، مِن حیث المجموع این دادگاه نمی‌تواند از عدم ارتداد زوج نیز به طور کامل مطمئن بوده باشد، بلکه آنچه به نظر می رسد این است که احراز خروج زوج از دین اسلام و ارتداد مشارٌالیه امری است که با اقاریر وی ثابت می‌گردد؛ علی‌هذا بنا به مراتب فوق التوصیف، دادگاه دعوی خواهان را متکی به دلیل ندانسته، به لحاظ عدم ثبوت، مستنداً به ماده1257 از قانون مدنی، حکم به رد دعوی خواهان صادر و اعلام می‌گردد. رأی صادره حضوری محسوب ظرف مدت 20روز از تاریخ ابلاغ، قابل تجدیدنظر در محاکم تجدید نظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبۀ 265 دادگاه خانواده تهران - فـراهـانی رأی دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم (الف. ر. ی.) با وکالت آقای (س. خ. ش.) به طرفیت آقای (الف. ه.) با وکالت آقای (ر. ز.) نسبت به دادنامه شماره 680 مورخ 2/5/91 صادره از شعبۀ 265 دادگاه عمومی تهران که به موجب آن دعوی ت. ن. خ. به خواسته فسخ نکاح و سلب ولایت ت. ن. خ. نسبت به فرزند مشترک با ادعای ارتداد ت. ن. خ. محکوم به رد اعلام شده است، ب. ت. ب. مندرجات پرونده و لایحه اعتراضی و توضیحات طرفین و مستندات رأی و استدلال دادگاه و اینکه ت. ن. خ. منکر ارتداد است و تا ارتداد او در مرجع صالح به اثبات نرسیده، چنین دعوایی مسموع نخواهد بود لذا دادنامه تجدید نظر خواسته مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده صادر شده و مخالفتی نیز با موازین شرعی ندارد و با استناد به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی، ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه مذکور نتیجتاً تأیید می شود و این رأی قطعی است. و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ، قابل فرجام خواهی م. ب.. رئیس شعبۀ 30 دادگاه تجدیدنظر استان تهران - مستشار دادگاه بـیگـدلی - آل حـبیـب فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی حدود تبعیت دادگاهها از احکام یکدیگر در تاریخ 7 دی 1401، دادنامه‌ای در خصوص دعوایی که خواسته اصلی آن فسخ نکاح به دلیل تدلیس زوجه بود، صادر شد. خ. ا. د. که در تاریخ 13 شهریور 1393 با خوانده ازدواج کرده و به دلیل ادعای باکره بودن وی، هیچ‌گونه روابط زناشویی برقرار نکرده است. همچنین، خواهان اشاره کرد که زوجه از حق حبس بهره‌برداری کرده و نفقه و مهریه دریافت نموده است. در خلال دادرسی، نتایج پزشکی قانونی نشان داد که زوجه فاقد بکارت بوده است. ب. ت. ب. اظهارات طرفین و مستندات ارائه‌شده، دادگاه بدوی دعوی خواهان را رد نمود. خواهان به این حکم تجدیدنظرخواهی کرد و در تاریخ 1 شهریور 1401، دادگاه تجدیدنظر حکم به فسخ نکاح صادر کرد. ز. د. ت. 22 شهریور 1401 نسبت به این رای فرجامخواهی کرد و ادعا نمود که خواهان در تلاش است دادگاه را فریب دهد. هیات شعبه، با در نظر گرفتن سوابق پرونده و وجود پرونده کیفری تدلیس علیه زوجه که منجر به صدور قرار منع تعقیب شده بود، حکم به نقض رای تجدیدنظر صادر و پرونده را به شعبه صادرکننده رای فرجامی اعاده نمود. این تصمیم بر اساس بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/10/07 پیام: هر یک از محاکم کیفری یا حقوقی ملزم به تبعیت از نتیجه رای دادگاه دیگر است بدین معنا که حکم کیفری از حیث تبریه یا محکومیت متهم و یا حکم دادگاه حقوقی از لحاظ اثبات حق و حقوق اصحاب دعوی برای دادگاه دیگر لازم الاتباع است. رای خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: حسب اوراق و مندرجات پرونده اقای س. ا. ن. ا. به طرفیت خانم م. ر. ن. ن. ا. به خواسته فسخ نکاح مطرح و چنین توضیح داده اند (اینجانب در تاریخ 93/6/13 با خوانده محترم ازدواج نموده و توافق اینجانبان بر مبنای دوشیزه بودن ایشان بوده چنانچه این مطلب در سند ازدواج قید گردیده است. اینجانبان هیچگونه رابطه زناشویی با یکدیگر نداشتیم سپس خوانده با استناد و اقرار به باکره بودن از حق حبس خویش استفاده نموده و در این چند سال اقدام به اخذ مهریه و نفقه طبق پرونده های متعدد نموده است.که دادنامه های ان ضمیمه م. ب.. درخواست طلاق مطرح کردند. پس از چند جلسه از دادرسی پرونده طلاق قرار بر توافق گذشته شد لیکن زمانی که به پزشکی قانونی جهت دریافت گواهی عدم بکارت مراجعه نمودند مشخص گردید.که ایشان اساسا بکارتی نداشته و بکارت ایشان ازاله گردیده است. لذا با عنایت به اینکه ایشان در تمام جلسات دادرسی اقرار به باکره بودن نموده و بر اساس این ادعا از تمکین خودداری و به استناد به حق حبس نفقه و مهریه دریافت نموده موجبات تدلیس و فریب بنده و دادگاه را فراهم اورده تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح به دلیل عدم بکارت زوجه و تدلیس و فریب حسب ماده 1128 قانون مدنی دارم.) ص 11 . پرونده به شعبه *ارجاع شده است. با دعوت از طرفین جلسه دادرسی در تاریخ 1400/12/11 با حضور خواهان و وکیل وی و شخص خوانده تشکیل وکیل خ. ا. ن. (خواسته خواهان ب. ش. د. تقدیمی است.و اظهار نموده در سال 93 عقد ازدواج نمودیم و در برج 12 سال 95 عروسی نمودیم و تا برج 6 سال 96 زندگی مشترک داشتیم ولی زوجه زندگی را ترک نمود و در همان هفته دوم عروسی خانواده زوجه متوجه شدند که رابطه زناشویی نداشتیم و به دلیل استناد زوجه به حق حبس و ترک منزل توسط خوانده به بنده تمکین نداشت و در پرونده تمکین نیز بنده قبول می کردم که نزدیکی نداشته ام ولی اخیرا در پرونده طلاق به درخواست زوجه با مراجعه وی به پزشکی قانونی متوجه عدم بکارت وی شدیم چون نمی دانم از چه زمانی دوشیزه نیست من با وی رابطه زناشویی نداشته ام.) خ. د. م. پاسخ اظهار نموده (قبول دارم. پزشکی قانونی دوشیزه بودن بنده را تایید ننموده ولی خودم کماکان اعتقاد به دوشیزه بودن خودم دارم. و از سال 93 که با هم عقد نمودیم نزدیکی داشتیم و پس از عروسی در سال 95 نیز نزدیکی داشتیم ولی خونریزی نداشتم نزد پزشک زنان نیز رفتم گفت خراش ساده است.به من میگفت فعلا امادگی ندارم. و حتی قبل از عروسی نیز با من نزدیکی نمود ولی دخول نداشت ولی بعد ازعروسی دخول داشت اما خونریزی نداشتم اگر هم بکارت ندارم. از ازدواج با خواهان است. چرا که ماه زیر یک سقف زندگی کردیم و دعوی را قبول نداریم.) خواهان شخصا که در جلسه حضور دارند بیان نموده (دخول نداشتیم و اظهارات وی را قبول نداریم مگر می‌شود. بنده اطلاع داشته باشم ولی بدون اینکه زوجه تمکین نماید. به وی نفقه بپردازد زوجه در تمامی جلسات رسیدگی فیمابین گفته دوشیزه هستم.) ص 17 . دادگاه پس از اخذ نظریه قاضی مشاور مبنی بر عدم پذیرش دعوی خواهان با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/12/16 به شرح ذیل مبادرت به صدور حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر می‌نماید. در خصوص دادخواست اقای س. ا. ن. ا. فرزند ع. با وکالت خانم س. ت. ر. به طرفیت خانم م. ر. ن. ن. ا. فرزند ح.، به خواسته فسخ نکاح بدلیل تدلیس زوجه، بدین شرح که خواهان ب. ش. د. تقدیمی و جلسه رسیدگی مورخ 11 / 12 / 1400 اظهار داشت در سال 93 عقد ازدواج جاری، در برج 12 سال 95 عروسی نمودیم وتا برج 6 سال 96 زندگی مشترک داشتیم؛ و زوجه زندگی را ترک نمود؛ با استناد زوجه به حق حبس و ترک منزل توسط وی تمکین نداشت، دردو پرونده تمکین نیز بنده قبول نمودم که نزدیکی نداشته ام، اخیر در پرونده طلاق به درخواست زوجه با مراجعه وی به پزشکی قانونی متوجه عدم بکارت وی شدیم، چون نمی دانم از چه زمانی دوشیزه نیست ومن با وی رابطه زناشویی نداشته ام، دعوی حاضر را مطرح نمودم، مگر می‌شود. بنده اطلاع داشته باشم ولی بدون اینکه زوجه تمکین نماید. به وی نفقه بپردازد؛ زوجه در تمامی جلسات رسیدگی فی مابین گفته دوشیزه هستم، خ. ا. د. از سال 93 که عقد نمودیم، نزدیکی داشتیم، پس از عروسی درسال 95 نیز نزدیکی داشتیم و نزد پزشک زنان نیز رفتم، گفت خراش ساده است، بعد از عروسی دخول داشت ولی خونریزی نداشتم و اگر هم بکارت ندارم. از ازدواج با خواهان است. چرا که 6 ماه زیر یک سقف زندگی کردیم و دعوی را قبول نداریم؛ با اطمینان از خودم برای اینکه باکره هستم به پزشکی قانونی رفتم ولی رابطه زناشویی داشتیم؛ ع. ای حال دادگاه صرف نظر از: 1 - صحت و سقم موضوع. 2 - رعایت یا عدم رعایت فو ریت عرفی در طرح دعوی. 3 - تاریخ عقد طرفین (سال 93 ) وعروسی و زندگی مشترک (ازسال 95 ). 4 -مدت زمان زندگی مشترک. 5 - عرف حاکم که غالبا روابط زناشویی پس از عقد وعروسی در حد متعارف برقرار می‌شود. و وجود یاعدم بکارت در راستای خواسته از *تلقی می‌شود. و استناد زوجه به حق حبس در پرونده های تمکین سابقه و تایید موضوع توسط زوج ب. ت. ب. مراتب فوق، دلیل مکفی درجهت خواسته محسوب نمی شود. و 6 - همچنین عللی که موجب ایجاد حق فسخ نکاح برای هر کدام از زوجین م. ب.. در مواد 1121 و 1122 و 1123 و 1128 از قانون مدنی ذکر شده است، صرف نظر از اینکه مورد خواسته منطبق با مفاد مواد فوق بوده یاخیر، ن. ب. ا. دلیلی بر اثبات اینکه ازدواج طرفین مشروط به مورد ادعایی خ. ب. ش. فوق بوده ویا اینکه مبنی بر ان منعقد شده باشد.، (نه به صورت شرط لفظی در عقد نکاح و نه به صورت وصف ونه مبتنیا) ارائه نشده است، علی هذا با عنایت به مراتب، دعوی مدلل تشخیص داده نشد و با جلب نظر قاضی مشاور خانواده و به استناد مواد فوق ومواد 1131 قانون مدنی و 1197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام می‌نماید.رای صادره ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر شعبه *م. ب.. با تجدیدنظرخواهی زوج پرونده به شعبه *ارجاع دادگاه بدوا از طرفین دعوت و جلسه دادرسی در تاریخ 1401/06/01 با حضور طرفین و وکیل ت. ن. خ. تشکیل و وکیل زوج اظهار نموده (ازدواج موکل بر اساس رسم و رسوم جامعه سنتی *و تحقیقات اولیه در خصوص زوجه با وصف دختر بون مشارالیها به خواستگاری ایشان رفته که شهود نیز در این زمینه حاضر به ادای شهادت هستند لذا وصف باکره بودن از جمله شرایط کمال برای زوجه محسوب می شده است.وصف دوشیزه بودن ز. ن. د. سند نکاحیه قید گردیده است.زوجه از همان ابتدای شروع پرونده را طبق ادعا نموده که به هیچ عنوان با موکل ارتباط زناشویی نداشته و از حق حبس خویش استفاده نموده و نفقه های این مدت را دریافت نموده و حاضر به تمکین نشده است.و موکل نیز با اطمینان از موضوع عدم ارتباط زناشویی حق حبس وی را پذیرا شده است. لیکن در حال حاضر پس از اخذ نظریه پزشکی قانونی زوجه ادعا می‌نماید. که ارتباط کاملی در طول شش ماه زندگی با موکل را داشته است.لذا زوجه نه تنها قصد فریب موکل را داشته قصد فریب دادگاه نیز دارد. در این زمینه موکل در ارتباط یا عدم ارتباط زناشویی و شرط دختر بودن زوجه حاضر به ادای قسم م. ب.. لذا تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح دارم.) فرجامخوانده (زوجه) در مقام پاسخ اظهار نموده (اینجانب در هنگام عقد خواستگاری دوشیزه بودم بعد از جاری شدن خطبه عقد با اقای س. ا. ارتباط زناشویی داشتیم و در این مدت سه سال عقد رابطه زناشویی داشتیم بعد از عروسی همچنان رابطه داشتیم ولی به دلیل اینکه دخول کامل انجام نشد که با اطلاع س. ا. به پزشک زنان مراجعه نمودم و ایشان گفتند که خراش جزیی است.پارگی نمی‌باشد. با اطمینان از خودم به پزشکی قانونی مراجعه نمودم. ادعای ت. ن. خ. و وکیل ایشان واهی و پوچ بوده و فقط به جهت ندادن مهریه و فرار از ان این تهمت های بی خ. ر. ب. من می زنند گفتن اینکه باکره ام دلیل بر نداشتن ارتباط زناشویی نیست.) ص 60 - 59 . دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/06/07 با پذیرش تجدیدنظرخواهی زوج و وکیل ایشان ضمن نقض دادنامه بدوی حکم به فسخ نکاح فی مابین اصحاب دعوا صادر نموده است. ص 64 . خانم م. ر. ن. ن. ا. طی دادخواست تقدیمی در مورخ 1401/06/22 در مقام فرجامخواهی نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر استان اعتراض و اجمالا بیان نموده (اولا فرجامخوانده بدوا با طرح شکایت کیفری با موضوع تدلیس در نکاح نموده که به موجب دادنامه صادره از شعبه چهارم دادیاری با احراز کذب بودن ادعا وی قرار منع تعقیب صادر گردیده. ادعای ایشان مبنی بر باکره نبودن بنده کذب محض بوده ایشان صرفا به هدف ازار و اذیت بنده و مطالبه مبالغی هنگفت بابت خسارت مطرح شده است.اینجانب در سال 93 با خوانده عقد نمودم. دو سال بعد در سال 95 مراسم عروسی برگزار شد و زندگی مشترک را اغاز نمودیم و شش ماه نیز زیر سقف زندگی مشترک داشتیم در طول دوران عقد در حد متعارف با یکدیگر رابطه داشتیم بعد از عروسی نیز نزدیکی و دخول صورت گرفت اما چون خونریزی مشاهده ننمودیم به پزشک متخصص زنان مراجعه نمودم که وی عنوان نموده پرده بکارت هنوز سالم است.و بنده نیز بعد از شروع اختلاف و شرکت در جلسات دادگاه عنوان داشتم هنوز باکره هستم. این اظهارات به معنای نداشتن رابطه و نزدیکی نبوده و محاکم نیز از بنده جزییات را سوال نکردند. و در پرونده طلاق خودم تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی نمودم چرا که بنا به اظهار پزشک متخصص زنان اطمینان داشتم اگرغیر از این بود برای حفظ ابروی خودم هم شده از همان ابتدا بیان می نمودم که باکره نیستم لذا ب. ت. ب. وقوع عروسی و زندگی مشترک حق با بنده بوده چطور امکان دارد. بنده بخاطر نفقه انهم به مبلغ ماهیانه چهارصد هزار تومان که انهم با گذشت بیش از یک سال و نیم بعد از طرح دعوی و مراجعات مکرر به دادگاه جمعا مبلغ چهار میلیون پانصد هزار تومان تعیین و نهایتا با اعسار زوج مواجه و به موجب دادنامه های صادره که به پیوست تقدیم می‌گردد. حتی این مبلغ ناچیز نیز به صورت قسطی به بنده پرداخت شد. با ادعای کذب بخواهم ابروی خود و خانواده ام را ببرم بنده در خانواده ای مذهبی و متعهد در *بزرگ شده و پدرم را از دست داده خانواده ای ابرومند هستم اما متاسفانه همسرم صرفا به دلیل مسایل مالی و اینکه بنده دعوی طلاق را مطرح نموده ام. که دیوان عالی کشور پرونده را مجددا به شعبه *عودت داده است. (مشروح لایحه ف. خ. و پاسخ وکیل ف. خ. د. جلسه شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. ا. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ 1401/06/07 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: در خصوص فرجامخواهی خانم م. ر. ن. ن. ا. به طرفیت اقای س. ا. ن. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/06/07 صادره از شعبه *متضمن صدور حکم به فسخ نکاح فی مابین ف. خ. و فرجامخوانده صرفنظر از گذشت قریب به 8 سال از تاریخ ازدواج زوجین و اقرار و اذعان طرفین پرونده به شروع زندگی مشترک به مدت شش ماه در زیر یک سقف و عنایت به طرح پرونده کیفری تدلیس علیه ف. خ. از سوی ف. خ. د. سازمان *که حسب اعلام منتهی به صدور قرار منع تعقیب گردید.و توجه به تصریح ماده 8 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی که اشعار میدارد. (هیچ مقام رسمی یا سازمان یا اداره دولتی نمی تواند حکم دادگاه را تغییر دهد یا از اجرای ان جلوگیری نماید. مگر دادگاهی که حکم صادر کرده یا مرجع بالاتر، ان هم در مواردی که قانون معین نموده باشد.) که مستفاد از قاعده مذکور هر یک از محاکم کیفری یا حقوقی ملزم به تبعیت از نتیجه رای دادگاه دیگر بوده بدین معنا حکم کیفری از حیث تبریه یا محکومیت متهم و یا حکم دادگاه حقوقی از لحاظ اثبات حق و حقوق اصحاب دعوی برای دادگاه دیگر لازم الاتباع است. لذا ضرورت دارد. در اجرای تکلیف مقرر در ماده 199 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی اولا پرونده کیفری مطرح در شعبه چهارم دادیاری به شماره بایگانی *(موضوع شکایت کیفری تدلیس و فریب در ازدواج فرجامخوانده علیه ف. خ.) و همچنین پرونده تمکین و پرونده طلاق مطرح شده از سوی ف. خ. از مراجع ذی ربط قضایی مطالبه و خلاصه انها استخراج و در صورتجلسه منعکس و از اوراق موثر در تصمیم گیری فتوکپی تهیه و ضم سابقه گردد. ثانیا واحد مددکاری تحقیقاتی به طور محسوس و نامحسوس در ارتباط با موضوع اختلاف زوجین و زندگی مشترک انان و مدت زمان ان از مطلعین و همسایگان انجام و گزارش و نتیجه ان ضمیمه پرونده گردد. بنای علیهذا با التفات به مراتب فوق به استناد بند الف ماده 401 قانون فوق الاشعار دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده به شعبه صادرکننده رای فرجامی اعاده می‌گردد. رییس: س. ب. مستشار: م. ا. مستشار: ح. م. در یک پرونده که در تاریخ 12 دی 1401 به صدور رای نهایی انجامید، دعوی فسخ نکاح به دلیل عدم افشای بیماری‌های جدی طرف مقابل مطرح گردید. خواهان ادعا کرد که بیماری‌های زوجه، شامل ام اس پیشرفته و دیابت شدید، قبل و در زمان عقد به صورت مخفی نگه‌داشته شده و این امر به تشخیص او در خصوص سلامت زوجه آسیب وارد کرده است. دادگاه بدوی با استناد به خیار فسخ فوری و عدم اقدام به‌موقع خواهان، دعوی را باطل اعلام کرد. خواهان به این رای اعتراض نمود و در فرجام‌خواهی، عدم آگاهی موکل از حق خیار و فوریت آن مطرح شد. شعبه فرجامی با پذیرش این استدلال و عدم بررسی کافی وضعیت خواهان و لزوم اخذ نظریه کارشناسی از پزشکی قانونی، رای بدوی را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. این رای بر اساس بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی صادر شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/10/12 پیام: در صورتی که مدعی فسخ نکاح به حق خیار فسخ نکاح و فوریت آن جهل داشته باشد خیار فسخ نکاح همچنان قابل اعمال است و دادگاه نمی تواند به دلیل عدم رعایت فوریت حکم بر بطلان دعوا صادر نماید. در این پرونده م. ک. در مورخه 1400/12/08 با تقدیم دادخواست به خواسته فسخ نکاح به طرفیت م. د. ل. طرح دعوی نموده واعلام کرده در 1400/04/03 باخوانده ازدواج نموده ولی به دلیل بیماری زوجه قبل از ازدواج و حتی روز عقد دلیل لنگیدن را از زوجه پرسیدم گفت روز قبل زمین خوردم پایم درد میکند و 48 ساعت بعد حال زوجه به هم خورد و او را به پزشک بردم طی دو هفته مراجعه به پزشک و بستری در *بیماری زوجه از چند سال قبل بوده که مخفی کرده اند. ابتدا پرونده در شعبه *رسیدگی و جلسه در *تشکیل شده است.خواهان گفته روز خواستگاری علت لنگیدن زوجه را پرسیدم مادرش گفت از بالای ساختمان افتاده خوب می‌شود. و بعد برای اجرای عقد که رفتیم اسانسور خراب بود و مجبور شدیم از پله ها برویم که فهمیدم مشکل اساسی دارد. و نمی تواند از پله ها بالا بیاید که دوباره علت را همان مورد قبل تکرار نمودند و با زحمت وی را به اتاق عقد بردیم به ارایشگاه خواستیم برویم مشکل بود و ارایشگر را به منزل اوردیم ارایشگر متوجه شده که موهای خانم ….و من درجهت سلامت و درمان ایشان خیلی تلاش کردم ولی نتیجه ای نگرفتم و در نهایت متوجه شدم. بیماری ایشان را از من مخفی کرده اند و بعد از بستری در بیمارستان نظر پزشک این بود که زوجه بیماری ام اس پیشرفته دارد. و دیابت شدید هم دارد. با عدم سازش زوجین پرونده به دادگاه ارسال شده است.شعبه **به موجب دادنامه شماره *مورخه 1401/01/28 ب. ت. ب. اینکه خیار فسخ فوری است.و خواهان بعد از گذشت مدت طولانی از بستری زوجه و تشخیص بیماری درخواست فسخ نموده با زوال فوریت و اسقاط حق حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است.ز. ن. ب. دادنامه اعتراض نموده است.و شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه 1401/05/18 دادنامه بدوی را تایید نموده است.اقای ف. ک. به وکالت از م. ک. از دادنامه فرجامخواهی نموده و اعلام کرده موکل بعد از تشخیص بیماری زوجه متوجه حق خیار فسخ و فوری بودن این حق نبوده و بعد از اینکه متوجه موضوع شده اقدام به فسخ نموده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- * 01/5/18 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجامخواهی اقای ف. ک. به وکالت از م. ک. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1401/05/18 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت فسخ نکاح صادر گردیده وارد و موجه است.زیرا اولا وکیل ف. خ. اعلام نموده موکل هم جهل به حق خیار داشته است.و هم جهل به فوریت ان و لذا در صورت احراز جهل در این دو مورد حق خیار می‌تواند همچنان باقی و قابل اعمال باشد. و دادگاه در این خصوص ب. ت. ب. شرایط محلی و وضعیت زوج و میزان سواد و اطلاعات وی از جهت اینکه به موضوع اگاه بوده یا خیر تحقیق ننموده است.ثانیا در فرض احراز جهل زوج به حق خیار و فوریت ان باید در ماهیت موضوع از جهت بیماری زوجه با بررسی توسط پزشکی قانونی نظریه کارشناسی ارائه گردد. لذا با توجه مراتب ذکر شده مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد. /ا 401/10/19 رییس شعبه: س. م. ت. عضو معاون: م. ف. در تاریخ 27 دی‌ماه 1401، دادنامه‌ای در خصوص دعوی فسخ نکاح صادر شد که در آن، خواهان به دلیل تدلیس ناشی از عدم اطلاع از بیماری روانی طرف مقابل، درخواست فسخ نکاح کرده بود. خواهان ادعا نمود که طرف مقابل به مدت طولانی تحت درمان روانپزشکی بوده و این موضوع را پنهان کرده است. در پاسخ، وکیل طرف مقابل ادعای تدلیس را رد کرده و اعلام داشت که موکلش از وضعیت خود آگاه بوده و هیچ اقدام تدلیسی انجام نداده است.<br>دادگاه در مراحل مختلف، شهادت شهود و نظریه پزشک معالج طرف مقابل را بررسی نمود و در نهایت به این نتیجه رسید که بیماری روانی طرف مقابل در زمان ازدواج محرز بوده و خواهان از آن آگاهی نداشته است. بر اساس مواد 1128، 1321 و 1324 قانون مدنی و ماده 241 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به فسخ نکاح صادر گردید. <br>این حکم در مرحله تجدیدنظر به دلیل عدم وجود دلایل کافی برای تدلیس و عدم تطابق بیماری با موارد قانونی، نقض و دعوی خواهان باطل اعلام شد. پس از این نقض، خواهان اقدام به فرجامخواهی نمود و دیوان عالی کشور ب. ت. ب. ابهامات موجود در مورد نوع اختلال روانی طرف مقابل، حکم به نقض دادنامه تجدیدنظر و ارجاع مجدد پرونده به شعبه بدوی صادر کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/10/27 پیام: برای فسخ نکاح توسط زوجه به دلیل ارتداد زوج، ابتدا باید ارتداد زوج در محکمه صالحه به اثبات برسد. حسب اوراق و مندرجات پرونده خانم ف. خ. ا. به وکالت از اقای م. ط. ب. ش. د. تقدیمی در مورخ 99/11/4 دعوی به خواسته فسخ نکاح به طرفیت خانم س. ن. م. مطرح و اختصارا چنین توضیح داده اند (موکل و خوانده به موجب سند نکاحیه شماره 8121 به عقد دائم یکدیگر درآمدند لکن ب. ت. ب. اینکه هر دو نفر در دو روستای متفاوت ساکن بودند عملا شناختی از یکدیگر نداشته پس از جاری شدن صیغه عقد نیز با بهانه های خانواده زوجه که رسمی مبنی بر ملاقات دختر و پسر در زمان عقد ندارند از تعامل و رفت و امد بیشتر فی مابین جلوگیری نمودند اما پس از انکه زندگی مشترک خود را شروع نمودند زوجه مدتی داروهایی که سابقا استفاده می نمود را استفاده نکردند. و دچار حملات شدید روانی و عصبی گردید.که موکل متوجه مشکلات خود گردیدند در حالی که در زمان عقد هیچگونه صحبتی از مشکلات ایشان نگردیده به نحویکه با پوشیدن لباس عروسی در محل رفت و امد می نمود و کسی نمی توانست جلوی ایشان را بگیرد تمام وسایل خانه را به بیرون پرتاب می کرد که پس از تحقیق موکل متوجه گردیدند که مدت زیادی زوجه تحت درمان روانپزشکان م. ب.. لذا موضوع از موارد تدلیس م. ب.. تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح ستون خواسته را دارم.) ص 10 . پرونده به شعبه *ارجاع، با تعیین وقت و دعوت از طرفین جلسه دادرسی در تاریخ 99/11/29 با حضور زوج و وکلای طرفین تشکیل، وکیل خ. ا. ن. (خواسته ب. ش. د. تقدیمی م. ب.. پنج ماه پیش موکل جشن عروسی گرفتند و زندگی مشترک را شروع نموده موکل از بیماری خوانده اطلاع نداشته است.) وکیل خ. د. م. پاسخ اظهار نمود (زوجین با هم رفت و امد داشتند با هم سفر *رفته اند و از وضعیت هم اطلاع داشتند موکل هیچ عملیات تدلیس انجام نداده است. در فرض وجود بیماری و مخفی کردن ان دلیل بر تدلیس نیست. رفتارهای زوج هم نرمال نیست. موکل بیماری روحی حاد ندارد. سه سال است.که موکل عقد کردند. و با هم رفت وامد داشته اند.) ص 23 . با دستور دادگاه زوجه به سازمان *معرفی گردیده اند و در این خلال پرونده به منظور صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارسال که نتیجه ای حاصل نگردیده. دادگاه قرار استماع شهادت و شهود صادر می‌نماید. و در جلسه دادرسی مورخ 1400/07/20 با حضور وکلای طرفین و شخص خوانده تشکیل، بدوا دادگاه شهادت گواهان حاضر در دادگاه را استماع و سپس خوانده اظهار نموده (خیر من حاضر نیستم بروم سازمان *چون به نظر خودم نیازی نمی بینم من قرص مصرف می کنم بعد از عقد رفتم دکتر … که صیغه بودم این داروها را استفاده می کردم. روزی که من رفتم دکتر … ما بودند مشکل خودش بود که با خانواده اش نگفت.) ص 60 - 57 . دادگاه نظریه پزشک معالج زوجه را اخذ و ضم سابقه گردیده است. که به موجب ان اعلام گردیده (نامبرده از سال 96 به مطب جهت ویزیت و درمان مراجعه نموده و طبق شرح حال اخذ شده ایشان از چهار سال قبل از ان (سال 92 ) دوره های خلقی ایشان شروع گردیده بوده است.و بیماری نامبرده اختلال خلقی دوقطبی م. ب..) ص 69 - 67 . دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/08/30 به شرح ذیل مبادرت به صدور حکم می‌نماید. در خصوص دادخواست اقای م. ط. فرزند ع. با وکالت خانم ف. خ. ا. به طرفیت خانم س. ن. م. فرزند س. س. با وکالت اقای س. ع. م. به خواسته صدور حکم مبنی بر اعلام فسخ نکاح مطابق سند نکاحیه شماره 8121 مورخ 97/10/23 به لحاظ تدلیس در نکاح ب. ش. د. بدین شرح که وکیل خ. م. ا.:موکل و خوانده به موجب سند نکاحیه به شماره 8121 عقد دائم یکدیگر درآمدند لکن ابتدا ب. ت. ب. اینکه هر دو در دو روستای متفاوت و دو ساکن بودند عملا شناختی از یکدیگر نداشته و پس از جاری شدن عقد نیز با بهانه های خانواده زوجه که رسمی مبنی بر ملاقات دختر و پسر در زمان عقد ندارند از تعامل و رفت و امد بیشتر فیمابین جلوگیری نمودند که این امر باعث عدم شناخت موکل نسبت به زوجه گردید.لکن پس از انکه مدتی زندگی مشترک خود را شروع کردند. زوجه مدتی داروهایی که سابقه استفاده می نمود را استفاده نکرده و دچار حملات شدید روانی و عصبی گردید.و موکل متوجه مشکلات روانی و عصبی همسر خود گردید.درحالی که در زمان عقد هیچگونه صحبتی از مشکلات ایشان نگردیده بود به نحوی که با پوشیدن لباس عروسی در محل رفت وامد می نمودو کسی نمی توانست جلوی ایشان را بگیرد و تمام وسایل خانه را به بیرون پرتاب می کرد که پس از تحقیق موکل متوجه گردید.که مدت زیادی زوجه تحت درمان روانپزشکان م. ب.. لذا ب. ت. ب. موارد فوق و اینکه زوجه رفتار عادی نداشته و این امر کاملا از موکل پنهان گردیده بود و به محض اطلاع شروع به تحقیق و سپس با اطلاع از حق فسخ اقدام نمودند لذا تقاضای ارجاع به سازمان *در خصوص بیماری زوجه و نیز از انجا که موکل با قصد سلامت روان و جسم زوجه اقدام به ازدواج با وی و تعهد نسبت به حقوق مالی ناشی از ان نموده. و به لحاظ بیماری شدید زوجه که از موکل پنهان گشته از موارد تدلیس م. ب.. که تقاضای رسیدگی و صدور حکم موافقت ستون خواسته را دارد. وکیل خ. د. ج. رسیدگی مورخ 99/11/29 اظهار داشته که ((… موکل عملیاتی جهت تدلیس انجام نداده، تدلیس با ترک فعل تحقق پیدا نمی کند، بر فرض وجود بیماری و مخفی کردن ان، دلیلی بر تدلیس نیست)) و تقاضای اخذ نظر سازمان *را نموده است.اما علیرغم معرفی خوانده به سازمان *، خوانده حاضر به مراجعه به سازمان *نشده و وکیل ایشان طی لایحه ای اظهار داشته موکل توانایی پرداخت هزینه مراجعه به سازمان *را ندارد. ولی علیرغم اعلام امادگی خواهان برای پرداخت هزینه های مربوطه، خ. د. ج. رسیدگی مورخ 1400/07/20 اظهار داشته که حاضر به مراجعه به سازمان *نیست (صفحه 60 پرونده) و خوانده اقرار نموده که قبل از ازدواج زیر نظر پزشکی دارو مصرف می نمود. اظهارت شهود دلالت بر حالت روان پریشی حاد خوانده داشته و خ. ن. د. جلسه استماع شهادت شهود، اقدامات خود را توجیه و تا حدودی اظهارات شهود را تایید نموده است. (صفحه 60 پرونده). ب. ت. ب. اینکه جهت کشف حقیقت، زوجه حاضر به معرفی به سازمان *نشده، دادگاه مراتب را از پزشک متخصص و معالج ایشان استعلام، که بر اساس پاسخ استعلام واصله، خوانده از سال 92 بیمار بوده و از سال 96 تحت درمان قرار گرفته و دارد. مصرف می نموده، این بیماری موجب اختلال در روند زندگی شخصی و زناشویی می‌شود. تلاش دادگاه جهت اصلاح ذات البین موثر واقع نشده حال ب. ت. ب. مطالب معنونه از انجا که؛ 1 - بیماری و اختلال رولنی خوانده قبل از ازدواج محرز بوده 2 - دلیل و مستندی که مبین اطلاع زوج از این موضوع باشد. ارائه نشده است. 3 - سلامتی روانی زوجین در ازدواج شرط ضمنی و عقد بر ان واقع می‌شود. 4 - سکوت درباره نواقصی که عادتا قابل مسامحه نیست و با اگاهی از ان غالبا ازدواج صورت نمی گردد.، تدلیس محسوب می‌شود. پس تدلیس با سکوت نیز قابل تحقق است. 5 - بیماری زوجه ب. ت. ب. نظر پزشک معالج و اظهارات شهود در خصوص رفتار ایشان در زندگی مشترک به نحوی است.که در صورت اطلاع زوج عرفا حاضر به ازدواج با ایشان نمی شد.لذا دادگاه دعوی خ. ر. و. دانسته مستند به مواد 1128 و 1321 و 1324 قانون مدنی و ماده 241 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به اعلام فسخ نکاح واقع فی مابین خواهان و خوانده در سند نکاحیه رسمی شماره 8121 مورخ 97/10/23 صادر و اعلام می دارد. رای صادره حضوری بوده ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم محترم تجدیدنظر *م. ب.. با تجدیدنظرخواهی وکیل زوجه پرونده به شعبه *ارجاع که شعبه مرجوع الیه بدوا به شرح تصمیم مورخ 1400/11/06 پرونده تجدیدنظرخواسته را به لحاظ نقص تحقیقات به شعبه بدوی اعاده می‌نماید. ص 90 - 89 . به موجب گزارش مامورین انتظامی در راستای دستور دادگاه در اجرای تحقیقات محلی اعلام نموده (… اهالی بیان داشتند نامبرده خانوادگی و ژنتیکی وضعیت روحی و روانی مساعدی ندارند و قبل از اینکه ازدواج نمایند هم دچار این مشکل بودند.) ص 101 . نظریه سازمان *واصل و طی ان اعلام گردیده (از نامبرده معاینه به عمل امد سابقا ابتلا به اختلال ادواری و درمان سر پایی در تاریخ 96/10/3 لغایت 1400/11/02 دارد. در حال حاضر با مصرف دارو در بهبودی به سر می برد در صورت قطع دارو احتمال عود بیماری دارد.) ص 105 . با اعاده پرونده شعبه *وجب دادنامه شماره *مورخ 1401/05/12 به شرح ذیل مبادرت به نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته و حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. تجدیدنظرخواهی خانم س. ن. م. فرزند س. س. با وکالت اقای س. م. به طرفیت اقای م. ط. فرزند ع. با وکالت خانم ف. خ. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1400/08/30 صادره از شعبه *که به موجب ان حکم به اعلام فسخ نکاح واقع فیمابین ت. ن. خ. و خواهان بدوی (زوج) در سند نکاحیه رسمی شماره 8121 مورخ 97/10/23 صادر شده وارد است.زیرا بیماری اعلام شده از ناحیه زوج مشمول هیچ یک از موارد قید شده در ماده 1123 قانون مدنی که شامل قرن، جذام، برص، افضای زمین گیری و نابینایی از هر دو چشم م. ب.. نیست و از طرفی در سند نکاحیه مزبور هیچگونه صفتی در خصوص زوجه شرط نشده است.و مضافا اینکه در خصوص تدلیس ادعایی زوجه هیچگونه حکمی از مرجع قضایی که حکایت از محکومیت زوجه مبنی بر تدلیس در ازدواج باشد. صادر نشده است.بنا به مراتب فوق هیات دادگاه به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و ماده 1257 قانون مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم بر بطلان دعوی خواهان بدوی را صادر و اعلام می دارد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. دادنامه در تاریخ 1401/05/24 ابلاغ و خانم ف. خ. ا. به وکالت از اقای م. ط. طی دادخواست تقدیمی در مورخ 1401/06/14 در مقام فرجامخواهی نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر استان اعتراض و اجمالا بیان نموده‌اند (ن. ب. ا. طبق ماده 1128 قانون مدنی در صورتی که هر یک از طرفین صفت خاصی منظور باشد. و پس از عقد معلوم گردد. که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. چنانچه در مانحن فیه نیز اصل بر سلامت روانی افراد در عقد ازدواج می گذارند و نکاح بر اساس ان واقع می‌شود.) مشروح لایحه وکیل ف. خ. د. جلسه شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره * 01/5/12 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص فرجامخواهی اقای م. ط. با وکالت خانم ف. خ. ا. وکیل پ. ی. د. نسبت به دادنامه فرجامخواسته که به موجب ان دعوی نخستین ف. خ. ب. طرفیت خانم س. ن. م. به خواسته فسخ نکاح (به لحاظ تدلیس در مورد جنون زوجه) منتهی به صدور حکم به بطلان دعوی ف. خ. شده است.ن. ب. ا. گواهی مورخ 1401/04/21 سازمان *حاکی است.که (فرجامخوانده سابقه ابتلا به اختلال ادواری و درمان سرپایی از تاریخ 1396/10/03 لغایت 1400/11/02 دارد. …) (صفحه 105 ). نوع اختلال که ایا بیماری روانی (جنون) محسوب می‌گردد. یا خیر بدرستی مشخص نگردیده و استعلام از سازمان *در خصوص مذکور که منظور از اختلال ادواری ایا ابتلا به جنون ادواری م. ب.. یا خیر ضروری به نظر می‌رسد. لذا ب. ت. ب. مفاد ماده 1121 قانون مدنی که حاکی است.جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار اعم از اینکه مستمر باشد. یا ادواری برای طرف مقابل موجب حق فسخ است، دادنامه فرجامخواسته به استناد بند الف ماده 401 قانون مدنی با نقض دادنامه فرجامخواسته رسیدگی مجدد به همان شعبه محترم صادرکننده رای نقض شده ارجاع می‌گردد. شایان ذکر است.که هر گاه جنون ادواری زوجه احراز شود. رعایت ماده 1131 قانون مدنی ضرورت خواهد داشت.