رأی
حق زوجه نسبت به اموال غیر منقول متوفی
رأی خلاصه جریان پرونده
در دادنامه فوق الاشاره سهم خانم س. خ. همسر مرحوم ع.الف. ن. در تقسیم ترکه طی دادنامه شماره 9000599 - 90/08/30 صادره از شعبه چهارم دادگاه حقوقی کرمان تعیین گردیده است به رأی مذکور احد از وراث (آقای و. ن. ) اعتراض و تجدیدنظر خواهی نموده که حقش تضییع گردیده و متقابلا وکیل طرف مقابل اعلام نموده که ت. ن. خ. یاد شده از زمان فوت مورث کلیه اموال و ماترک را در تصرف خود داشته و از منافع آنها استفاده می کرده و حتی خودسرانه اقدام به فروش مقداری از ماترک نموده است شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمان در پایان رسیدگی به شرح دادنامه فوق الاشاره با این استدلال که ت. ن. خ. اصول مستندات عادی ادعایی را ارائه ننموده و دلیلی هم بر ادعای خود اقامه ننموده ضمن رد تجدیدنظر خواهی دادنامه تجدیدنظر خواسته را تأیید و قطعی اعلام نموده است و متعاقبا با تقاضای وکیل محکومٌ لهم; رأی اجرائیه نیز صادر گردیده است در مرحله تالی م. ع. (آقای و. ن. ) اعلام داشته که اصل سند عادی اعلامی پیدا شده و لذا با ارائه آن درخواست اعاده دادرسی و اعمال ماده 18 اصلاحی را نموده است و از سوی دیگر خانم پ. ف. کارآموز وکالت وکالتا از طرف آقای ف. س. به عنوان معترض ثالث نسبت به دادنامه صدرالاشاره اعتراض نموده به اینکه زمین 61 تفکیکی (پلاک ...بخش 6 واقع در حاجی آباد) که در سهم الارث خانم س. خ. قرار گرفته در مالکیت موکل (آقای ف. س.) بوده و جزء ماترک آن مرحوم نبوده است و از این جهت درخواست اعاده دادرسی نموده و شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر با پذیرش درخواست مذکور دستور توقف اجرای حکم را فعلا صادر نموده با اینکه آقای ح. پ. وکیل خواهانهای بدوی ( س. خ. و م. ن. ) در لایحه تقدیمی ادعا نموده ملک واقع در جاده تهران جزء ترکه آن مرحوم بوده است ولی در دادنامه صدرالذکر صادره از شعبه چهارم دادگاه حقوقی کرمان و رأی اصلاحی بعدی مورد احصاء قرار نگرفته است و حتی به درخواست صدور رأی اصلاحی براساس نظریه کارشناسی نیز توجه نشده است پس از تجدیدنظر خواهی شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمان با این استدلال که ادعای خواهان اعاده دادرسی (آقای و. ن. ) و ادعای معترض ثالث مستند به سند رسمی موضوع ماده 22 قانون ثبت نمی باشد و به موجب دادنامه شماره 9200428 - 92/03/25 حکم بر رد دعاوی اعاده دادرسی و اعتراض ثالث صادر نموده است و متعاقبا آقای و. ن. ، آقای ف. س. و خانمها ن. و ن. ن. (از وراث) درخواست رأی اصلاحی و اعمال ماده 18 اصلاحی را نموده اند ولیکن دادگاه تجدیدنظر موضوع را از شمول رأی اصلاحی و اعمال ماده 18 اصلاحی ندانسته و به شرح دادنامه شماره 9200926 - 92/07/09 قرار رد درخواست اعاده دادرسی آقای ف. س. را نسبت به دادنامه شماره 0001252- 91/11/23 را نپذیرفته و قرار رد آن را صادر نموده است و ضمن آنکه سهم زوجه متوفی را از عرصه ها بصورت عین مشخص نموده در حالیکه حسب ماده 946 ق.م از قیمت آن سهم می برد و سایر وراث نیز حاضر به پرداخت قیمت مال غیرمنقول سهم همسر متوفی هستند اجمالا پرونده با این معلومات با درخواست اعمال ماده 18 اصلاحی و تجویز اعاده دادرسی از سوی رئیس کل محترم دادگستری استان کرمان به حوزه ریاست محترم قوه قضائیه ارسال گردیده است پرونده در کمیسیون شماره 3 معاونت قضائی قوه قضائیه بررسی و همراه گزارشی از گردشکار پرونده تهیه بنظر ریاست معظم و معزز قوه قضائیه ارسال و معظم له براساس گزارش آنان رأی موضوع دادخواهی را خلاف بین شرع تشخیص و به استناد مواد 477 و 478 ق.آ.د.ک ضمن موافقت با تجویز اعاده دادرسی و دستور توقف اجرای حکم مقرر فرموده پرونده برای رسیدگی به شعب خاص در دیوانعالی کشور فرستاده شود که به این شعبه (چهل و سه) ارسال و ارجاع گردیده و اینک تحت رسیدگی قرار گرفته است.هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره صدرالاشاره مشاوره نموده چنین رأی می دهد:;
رأی متن رأی
رأی شعبه
ب. ت. ب. محتویات پرونده و نظریه قضات محترم بررسی کننده آن در دادگستری کرمان و معاونت قضائی قوه قضائیه دادنامه شماره 01252 - 91/11/23 صادره از شعبه 9 دادگاه تجدیدنظر استان کرمان بلحاظ اینکه سهم الارث همسر متوفی را از عین اموال غیرمنقول تعیین کرده است در حالیکه متوفی دارای فرزندانی بوده و آنها آمادگی به پرداخت قیمت اعیانی را داشته اند مخدوش و مغایر مفاد ماده 946 ق.م م. ب. و لذا مستندا به ماده 477 ق.آ.د.ک مصوب سال 1392 دادنامه مزبور و رأی مورد تأیید آن صرفا در خصوص تعیین سهم الارث همسر متوفی از عین اموال غیرمنقول نقض و سهم وی از قیمت اموال مزبور تعیین میگردد که بقیه وراث مکلف به پرداخت آن می باشند این رأی قطعی است.
رئیس: مالک اژدر شریفی مستشار: م. رضا بروجردی
فهرست
خلاصه جریان پرونده
متن رأی
نقد رأی
حق ز. ن. ب. اموال غیر منقول متوفی
در تاریخ 4 مرداد 1395، دیوان عالی کشور به پروندهای رسیدگی کرد که در آن، سهم همسر متوفی در تقسیم ترکه مورد اختلاف قرار گرفته بود. یکی از وراث به دلیل تضییع حق خ. ن. ب. دادنامه صادره از شعبه چهارم دادگاه حقوقی کرمان اعتراض کرد. وکیل طرف مقابل ادعا نمود که این وارث از زمان فوت مورث، تمامی اموال را در تصرف خود داشته و بهطور خودسرانه اقدام به فروش برخی از آنها کرده است. دادگاه تجدیدنظر استان کرمان با رد این اعتراض، رای اولیه را تایید کرد. پس از آن، درخواست اعاده دادرسی و اعتراض ثالث به مالکیت زمینی در ترکه مطرح شد، اما دادگاه تجدیدنظر، ادعاهای جدید را غیرمستند تشخیص داد و درخواستهای اصلاحی را رد کرد. در نهایت، پرونده به قوه قضائیه ارسال شد و پس از بررسی، رای صادره خلاف بین شرع تشخیص داده شد. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 477 و 478 قانون آیین دادرسی کیفری، رای قبلی را نقض کرده و مقرر نمود که سهم همسر متوفی از قیمت اموال غیرمنقول تعیین گردد و سایر وراث موظف به پرداخت آن هستند. این رای قطعی است.
تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/04
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: هر گاه وراث متوفی حاضر به پرداخت قیمت اعیانی باشند، صدور حکم به سهم الارث زوجه متوفی از عین اموال وی، مغایر موازین قانونی و در خور نقض است.
رای شعبه دیوان عالی کشور
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/04 - 10 : 25 قاضی: محمدرضا بروجردی قاضی: مالک اژدر شریفی
در دادنامه فوق الاشاره سهم خانم س. خلیلی باب هویز همسر مرحوم ع.الف. ن. در تقسیم ترکه طی دادنامه شماره --- - 90/08/30 صادره از شعبه چهارم دادگاه حقوقی کرمان تعیین گردیده است به رای مذکور احد از وراث (آقای و. ن.) اعتراض و تجدیدنظر خواهی نموده که حقش تضییع گردیده و متقابلا وکیل طرف مقابل اعلام نموده که ت. ن. خ. یاد شده از زمان فوت مورث کلیه اموال و ماترک را در تصرف خود داشته و از منافع آنها استفاده می کرده و حتی خودسرانه اقدام به فروش مقداری از ماترک نموده است شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمان در پایان رسیدگی به شرح دادنامه فوق الاشاره با این استدلال که ت. ن. خ. اصول مستندات عادی ادعایی را ارائه ننموده و دلیلی هم بر ادعای خود اقامه ننموده ضمن رد تجدیدنظر خواهی دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید و قطعی اعلام نموده است و متعاقبا با تقاضای وکیل محکومٌ لهم رای اجراییه نیز صادر گردیده است در مرحله تالی م. ع. (آقای و. ن.) اعلام داشته که اصل سند عادی اعلامی پیدا شده و لذا با ارائه آن درخواست اعاده دادرسی و اعمال ماده 18 اصلاحی را نموده است و از سوی دیگر خانم … وکالت وکالتا از طرف آقای … به عنوان معترض ثالث نسبت به دادنامه صدرالاشاره اعتراض نموده به اینکه زمین 61 تفکیکی (پلاک --- بخش --- واقع در حاجی آباد) که در سهم الارث خانم س. خلیلی قرار گرفته در مالکیت موکل (آقای …) بوده و جزء ماترک آن مرحوم نبوده است و از این جهت درخواست اعاده دادرسی نموده و شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر با پذیرش درخواست مذکور دستور توقف اجرای حکم را فعلا صادر نموده با اینکه آقای ح. پ. وکیل خواهانهای بدوی (س. خلیلی و م. ن.) در لایحه تقدیمی ادعا نموده ملک واقع در جاده تهران جزء ترکه آن مرحوم بوده است ولی در دادنامه صدرالذکر صادره از شعبه چهارم دادگاه حقوقی کرمان و رای اصلاحی بعدی مورد احصاء قرار نگرفته است و حتی به درخواست صدور رای اصلاحی براساس نظریه کارشناسی نیز توجه نشده است پس از تجدیدنظر خواهی شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمان با این استدلال که ادعای خواهان اعاده دادرسی (آقای و. ن.) و ادعای معترض ثالث مستند به سند رسمی موضوع ماده 22 قانون ثبت نمیباشد و به موجب دادنامه شماره --- - 92/03/25 حکم بر رد دعاوی اعاده دادرسی و اعتراض ثالث صادر نموده است و متعاقبا آقای و. ن.، آقای … و خانمها … و ندا ن. (از وراث) درخواست رای اصلاحی و اعمال ماده 18 اصلاحی را نمودهاند ولیکن دادگاه تجدیدنظر موضوع را از شمول رای اصلاحی و اعمال ماده 18 اصلاحی ندانسته و به شرح دادنامه شماره --- - 92/07/09 قرار رد درخواست اعاده دادرسی آقای … را نسبت به دادنامه شماره --- - 91/11/23 را نپذیرفته و قرار رد آن را صادر نموده است و ضمن آنکه سهم زوجه متوفی را از عرصه ها به صورت عین مشخص نموده در حالی که حسب ماده 946 ق.م از قیمت آن سهم می برد و سایر وراث نیز حاضر به پرداخت قیمت مال غیرمنقول سهم همسر متوفی هستند اجمالا پرونده با این معلومات با درخواست اعمال ماده 18 اصلاحی و تجویز اعاده دادرسی از سوی رئیس کل محترم دادگستری استان کرمان به حوزه ریاست محترم قوه قضائیه ارسال گردیده است پرونده در کمیسیون شماره 3 معاونت قضایی قوه قضائیه بررسی و همراه گزارشی از گردشکار پرونده تهیه به نظر ریاست معظم و معزز قوه قضائیه ارسال و معظم له براساس گزارش آنان رای موضوع دادخواهی را خلاف بین شرع تشخیص و به استناد مواد 477 و 478 ق.آ.د.ک ضمن موافقت با تجویز اعاده دادرسی و دستور توقف اجرای حکم مقرر فرموده پرونده برای رسیدگی به شعب خاص در دیوانعالی کشور فرستاده شود که به این شعبه (چهل و سه) ارسال و ارجاع گردیده و اینک تحت رسیدگی قرار گرفته است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره صدرالاشاره مشاوره نموده چنین رای می دهد:
ب. ت. ب. محتویات پرونده و نظریه قضات محترم بررسی کننده آن در دادگستری کرمان و معاونت قضایی قوه قضائیه دادنامه شماره --- - 91/11/23 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان کرمان به لحاظ اینکه سهم الارث همسر متوفی را از عین اموال غیرمنقول تعیین کرده است در حالی که متوفی دارای فرزندانی بوده و آنها آمادگی به پرداخت قیمت اعیانی را داشته اند مخدوش و مغایر مفاد ماده 946 ق.م م. ب. و لذا مستندا به ماده 477 ق.آ.د.ک مصوب سال 1392 دادنامه مزبور و رای مورد تایید آن صرفا در خصوص تعیین سهم الارث همسر متوفی از عین اموال غیرمنقول نقض و سهم وی از قیمت اموال مزبور تعیین میگردد که بقیه وراث مکلف به پرداخت آن میباشند این رای قطعی است.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 33
آرای مرتبط 5
-
رأی
هماستناد
سهم الارث زوجه نسبت به عرصه ماترک متوفی
ماده 946 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نحوه مطالبه سهم الارث غیرمنقول از سوی زوجه
مواد 946 و 948 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
سهم الارث زوجه در صورت فوت زوج قبل از اصلاح ماده 946 قانون مدنی
ماده 946 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوی خلع ید توسط برخی از ورثه به طرفیت سایر ورثهدعوی خلع ید توسط همسر متوفی به طرفیت سایر ورثه
مواد 946 و 948 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
سهمالارث زوجه در صورت فوت زوج قبل از اصلاح ماده 946 قانون مدنی
ماده 946 قانون مدنی
نظریات مشورتی 13
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1337 — 1398/12/07
مواد 946 و 948 قانون مدنی اصلاحی 6/11/1387 برای زوجه حق بر قیمت اموال غیرمنقول ا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1403/1137 — 1404/06/09
ماده 946 قانون مدنی در سال 1387 اصلاح و مقرر شده است زوجه از قیمت اموال غی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1089 — 1398/08/18
ماده 946 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1556 مورخ 1388/03/11 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تأثیر اصلاحات قانون مدنی بر گواهی حصر وراثت با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 946 و948 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1558 مورخ 1388/03/11 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اثر تغییرات قانون مدنی بر مالکیت و تقسیم ماترک با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 946 و 948 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1337 مورخ 1398/12/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- حق طرح دعاوی مربوط به عین در قبال ثالث از سوی زوجه به عنوان وارث (2)- ارتباط عدم اقدام مورث و رضای باطنی
مواد 946 و 948 قانون مدنی اصلاحی 6/11/1387 برای زوجه حق بر قیمت اموال غیرمنقول ا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 2599/95/7 مورخ 1395/10/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- ارتباط تقسیم قسمتی از ماترک و تمام ماترک (2)- سهم زوجه از ماترک تقسیم نشده تا زمان تصویب تبصره ماده 946
ماده 946 قانون مدنی فروخته شده و ثمن آن بین ورثه تقسیم گردیده است با لحاظ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3276 مورخ 1390/06/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 946 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1072 مورخ 1388/02/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 946 و 948 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/469 مورخ 1371/01/27 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص استیفای حق زوجه از سرقفلی و اجرت المثل با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 946 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6092 مورخ 1374/10/04 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص ضرورت ارائه دادخواست افراز و تقسیم به طرفیت تمامی مالکان مشاع با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 946 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/10737 مورخ 1381/12/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 946 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1089 مورخ 1398/08/18 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص قابلیت اصلاح گواهی حصر وراثت پس از اصلاح ماده 946 قانون مدنی در مورد سهمالارث زوجه از عرصه و اعیان با اصلاحا
ماده 946 قانون مدنی تبصره اصلاحی که مقرر کرده زوجه استحقاق دریافت سهم خود
نشستهای قضایی 5
-
نشست قضایی
هماستناد
فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به ماده 946 قانون مدنی مصوب 89/5/26 و عدم تقسیم ترکه
ماده 946 قانون مدنی مصوب 89/5/26 و عدم تقسیم ترکه خلاصه متن: در نشست قضایی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی قانونی بودن شکایت مادر علیه فرزندش به جرم تخریب منزل پدری
ماده 946 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
فوت ذوالخیار در زمان خیار و انتقال حق خیار به ورثه
مواد 946 و 947 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی مالکیت شاکی در طرح دعوای تصرف عدوانی
مواد 946 و 948 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ارث بردن قاتل از دیه مقتول قبل از اجرایی شدن قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده 946 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
اعمال
از این صفحه
ماده 946 — قانون مدنی
ماده 946 ق.م از قیمت آن سهم می برد و سایر وراث نیز حاضر به پرداخت قیمت م
دکترین 9
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی مورخ ۱۳۸۹/۵/۲۶ به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مفاد این ماده
مواد 946 و 947 ق.م مصوب 1307
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی به به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۱۳۸۹/۵/۲۶ در باره
مواد 946 و 947 ق.م مصوب 1307
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی به به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۱۳۸۹/۵/۲۶ در باره
مواد 946 و 947 ق.م مصوب 1307
-
مقاله
هماستناد
رفع توقیف از مال غیر منقول — منقول فاقد سند رسمی مالکیت در اختیار
مواد 946 و 948 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رفع توقیف از مال غیر منقول — برای اموال منقول و غیر منقول از
مواد 946 و 948 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رفع توقیف از مال غیر منقول — برای اموال منقول و غیر منقول از
مواد 946 و 948 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نقد و بررسی مواد 946 و 947 قانون مدنی در مورد محرومیت زوجه از بعض مواریث
مواد 946 و 947 قانون مدنی در مورد محرومیت زوجه از بعض مواریث نویسندگان: امیر وطن
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست : کلیات ۸۱ — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
ماده 946 قانون مدنی مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی مورخ ۱۳۸۹/۵/۲۶ به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مفاد این ماده
ماده 946 قانون مدنی مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
