خوانده در دعوای بر میت

خوانده در دعوای بر میت خ. م.: در تاریخ 12 اسفند 1394، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای صادر کرد که به بررسی دعوای اثبات زوجیت و ثبت رسمی واقعه ازدواج پرداخته است. خ. ب. ا. به ازدواج دائم خود که در تاریخ 10 مهر 1370 انجام شده و منجر به تولد یک فرزند دختر 21 ساله گردیده، درخواست ثبت این واقعه را مطرح کرده است. در جریان دادرسی، یکی از وراث متوفی ادعا کرده که ازدواج مذکور موقت بوده و به ثبت نرسیده است. دادگاه بدوی با استناد به مواد 1062 و 1075 قانون مدنی، خواسته خ. ر. و. تشخیص داده و حکم به اثبات زوجیت و ثبت واقعه ازدواج صادر کرد. اما در مرحله تجدیدنظر، به دلیل عدم اقامه دعوی علیه تمامی وراث متوفی، قرار عدم استماع دعوی صادر شد. دیوان عالی کشور نیز با تاکید بر این نکته که دعوی باید به طرفیت تمام وراث اقامه می‌شد، دادنامه تجدیدنظر را تایید و اعتراض خواهان را رد کرد. در نهایت، دادنامه صادره از سوی دیوان عالی کشور بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/12 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: دعوی به خواسته اثبات رابطه زوجیت با شخص متوفی و ثبت رسمی نکاح، دعوی بر میت محسوب شده و باید به طرفیت کلیه وراث قانونی مطرح گردد؛ در غیراین صورت دعوی قابل استماع نیست. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/12/12 خلاصه جریان پرونده خانم م. خ.ز. به طرفیت خانم … ح.م. وآقای م. ح.م. دادخواستی به خواسته اثبات زوجیت و ثبت رسمی واقعه ازدواج تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که اینجانبه در تاریخ 1370/07/10 به عقد ازدواج دائم مرحوم م ح. ح.م. در آمدم و این ازدواج در شناسنامه درج نشده و حاصل ازدواج یک فرزند دختر 21 ساله م. ب. بدلیل مفقود شدن شناسنامه و اخذ شناسنامه المثنی از آنجا که نام همسرم در شناسنامه قید شده بود به ثبت مراجعه که اعلام نمودند این واقعه اعلام نشده است حال پس از گذشت 22 سال به استناد کپی شناسنامه فرزند مشترک تقاضای صدور حکم بر اثبات زوجیت و ثبت رسمی واقعه نکاح را دارم به ضمیمه دادخواست تصویر گواهی فوت مرحوم م ح. ح.م. و تصویر شناسنامه و کارت ملی خانم … ح.م. تقدیم شده است. دادخواست مطروحه در دادگاه عمومی بخش ماهان ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد. جلسه اول دادرسی به تاریخ 92/12/10 با حضور خواهان و خ. ر. ا. به نام زهرا ح.م. تشکیل گردید و خ. ر. د. حضور نیافته و لایحه ای تقدیم نکرده است در این جلسه خ. ا. د. ب. ش. د. تقدیمی تقاضای رسیدگی دارم. خ. ر. د. به عنوان جد پدری برای خ. ر. ا. که دخترم م. ب. آمده است امضا کرده است (در دفتر خانه) قیم فرزندم زهرا هم شده است و اسم دخترم در شناسنامه همسر متوفایم م ح. ح.م. ثبت شده است. خانم … ح.م. (خ. ر. ا.) اظهار داشت خواهان مادرم م. ب. ولی چون ازدواجشان موقت بوده ثبت نشده است و نود ساله بوده است خواهان مجددا اظهار داشت مهریه ام دومیلیون تومان بوده و تاریخ آن هم 70/7/1 بوده است و ازدواجمان موقت به مدت نود ساله بوده است. سپس دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 92/12/20 پس ازذکر مقدمه ای ازخواسته خواهان و توضیحات او در جلسه دادرسی به شرح ذیر انشاء رای نموده است.با توجه بمفاد دادخواست تقدیمی خواهان وملاحظه اسناد و مدارک هویتی خواهان و همسر متوفایش و ملاحظه شناسنامه وی که حکایت از یاد داشت نام خ. ر. ا. به عنوان فرزند در شناسنامه نامبرده و ملاحظه گواهی فوت وی و ملاحظه گواهی ولایت نامه شماره 10/7/75 نسبت به خ. ر. ا. برای خ. ر. د. ونظر به قبول ادعای خواهان از سوی خ. ر. ا. وعدم شرکت خ. ر. د. در جلسه دادرسی و عدم ارسال لایحه دفاعیه از سوی وی لذا دعوی خ. ر. و. تشخیص مستندا به مواد 1062 و 1075 قانون مدنی رای به اثبات زوجیت نکاح موقت از تاریخ 1370/07/01 بین خواهان و م ح. ح.م. به مدت نود سال و الزام خواندگان به ثبت واقعه ازدواج موقت فوق الذکر در یکی از دفاتر ثبت ازدواج صادر و رای صادره نسبت به خ. ر. ا. حضوری و قابل اعتراض در محاکم تجدید نظر استان و نسبت به خ. ر. د. غیابی و قابل واخواهی در دادگاه صادر کننده رای توصیف و تعریف گردیده است. پس از ابلاغ رای صادره به اطراف دعوی آقای م. ح.م. نسبت به آن با تقدیم دادخواست اعتراض نموده که پرونده پس از طی تشریفات قانونی بمرجع تجدیدنظر استان کرمان ارسال ودر شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر ثبت و نهایتا شعبه مزبور به شرح تصمیم مورخ 93/7/14 بااعلام اینکه رای صادره نسبت به معترض غیابی بوده و دادخواست اعتراض در مهلت 20 روز تقدیم گردیده لذا اعتراض مطروحه را واخواهی تلقی و پرونده را جهت رسیدگی به واخواهی مطروحه به دادگاه بدوی اعاده نموده است د. ا. م. دادگاه صادر کننده رای بدوی وارد رسیدگی شده و خانم … وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب خانم م. خ.ز. (واخوانده) اعلام وکالت نموده است. در جلسه دادرسی مورخ 93/10/23 که با حضور واخواه و واخوانده و وکیل ایشان تشکیل گردیده است وکیل وا خ. ا. د. 1 - ب. ت. ب. دادخواست تقدیمی و سند نکاحیه عادی مورخ 1370/07/10 موکله به عقد دائم آقای م ح. ح.م. در آمده که متاسفانه سهوا در صورتمجلس و رای دادگاه حکم به نکاح منقطع به مدت 99 سال صادر گردید. 2 - آقای م. ح.م. به عنوان جد پدری خانم … ح.م. فرزند موکله، اذن خ. ر. ب. عنوان ولی قهری مطابق مستندات پرونده جهت ازدواج نوه باکره خود اعلام که نکاح خانم … و نوه ت. ن. خ.(واخواه) با اذن ایشان به ثبت رسیده است 3 - موکله به استناد یک برگ اخطاریه در سال 73 دادخواست طلاق به طرفیت زوج آقای م ح. ح.م. به دادگاه کرمان تقدیم نموده که پرونده تحت کلاسه --- /73 و سوابق قضایی در بایگانی کرمان موجود که به علت سازش طرفین موکله از طلاق منصرف و دادخواست را مسترد نموده که جهت اثبات ادعای موکل مندرجات پرونده مورد استناد م. ب. 4 - پس از فوت همسر موکله، آقای ح.م. مجددا به عنوان جد پدری به نوه خود جهت اخذ گذرنامه در دفتر اسناد رسمی، اجازه لازم را تفویض نموده و متعاقب اجازه ایشان گذرنامه در تاریخ 82/5/5 جهت خروج خانم … ح.م. صادر گردیده است 5 - موکله حاضر به اقامه بینه شهادت شهود م. ب. که همگی حاضر به شهادت در دادگاه مبنی بر وقوع نکاح دائم فیمابین موکله و آقای م ح. ح.م. می‌باشند و از سوئی جهت احراز واقع، کلیه موارد استنادی از سوی دادگاه قابل استعلام م. ب.. وا خ. ا. د. پسرم م ح. با خانم خ.ز. رابطه داشتند و بعد از اینکه بازداشت شدند این صیغه نامه تنظیم و پسرم ح. به جای م ح. ح.م. امضا کرد و امضا را کارشناسی نمائید که متعلق به کدامیک از پسرانم است (عضو ممیز- خانم م. خ.ز. در جریان تبادل لوایح به پیوست لایحه جوابیه خود تصویر غیر مصدق عقد نامه عادی مورخ 1370/07/10 را تقدیم نموده که در برگ 49 پیوست پرونده م. ب.) و دادگاه در جلسه دادرسی از آقای ح. ح.م. به عنوان گواه در برگ 73 پرونده استماع گواهی به عمل آورده و نامبرده اظهار داشت من برادر م ح. ح.م. می باشم. شکم م. خ.ز. بالا آمده بود و برادرم قبول کرد که بچه مال خودش است و در آن تاریخ که صیغه محرمیت خوانده میشود م ح. بازداشت بوده و من به جای برادرم صیغه را امضا کردم و برادرم از این بابت با من دعوا داشت که چرا این کار را کرده ای و بعدا خودشان دعوا داشتند و برای طلاق به دادگاه مراجعه کردند که از همدیگر طلاق بگیرند که عمر آن خدا بیامرز کفاف نکرد و اگر میخواست که اسمش داخل شناسنامه اش باشد خودشان اقدام میکردند. سپس دادگاه جهت مطابقت امضا ذیل سند عادی ازدواج با امضا م ح. و ح. ح.م. قرار ارجاع امر بکارشناس صادر نمود در این اثنا آقای … وکیل پ. ی. و مشاور حقوقی ب. ت. و. از جانب واخواه اعلام وکالت نموده است. واخواه متعاقب صدور قرار کارشناسی ظاهرا علیرغم ابلاغ قانونی اخطاریه در مهلت قانونی نسبت به تودیع دستمزد کارشناس اقدام نکرده است. سر انجام دادگاه در وقت نظارت با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 93/11/26 اعتراض واخواه را غیر وارد و بدون دلیل تشخیص و ضمن رد آن دادنامه واخواسته را تایید نموده است. پس از ابلاغ دادنامه مزبور وکیل واخواه در مهلت قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به آن تجدیدنظر خواهی نموده و در لایحه اعتراضیه ادعا نموده که دستمزد کارشناس تودیع گردیده و فیش واریزی ضمیمه پرونده م. ب. و مرحوم م ح. ح.م. هرگز عقدنامه ادعائی را امضا و تایید نکرده و برادر ایشان عقدنامه را فضولا امضا کرده است ومرحوم هیچ قصد و انشائی در خصوص عقد نامه نداشته است و هم چنین وکیل خانم م. خ.ز. هم با تقدیم دادخواست نسبت به دادنامه مزبور تجدیدنظر خواهی نموده که پرونده پس از تبادل لوایح و وصول بمرجع تجدیدنظر استان کرمان در شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد در جلسه دادرسی مورخ 94/7/22 که با حضور طرفین دعوی و وکلای آنان تشکیل گردیده دادگاه اظهارات وکلای طرفین را در صورتمجلس منعکس نموده است که وکیل آقای م. ح.م. احد از تجدیدنظر خواهان در قسمتی از اظهارات خود گفته است که دادخواست بایستی به طرفیت ورثه مرحوم م ح. ح.م. طرح میشد که شامل دختر و پدر و مادر مرحوم و چون مادر مرحوم خانم … نیز در سال 84 بعد از پسر فوت کرده ورثه ای دارد که طرف دعوی قرار نگرفته اند که با این ایراد شکلی و ورود در ماهیت فاقد وجاهت قانونی است و دعوی بایستی رد گردد. وکیل خانم م. خ.ز. در پاسخ به ایراد شکلی مطروحه اظهار داشت اقامه دعوی علیه وراث متوفی در قانون آیین دادرسی مدنی موضوعیت داشته نه وراث ورثه متوفی و به لحاظ اینکه مادر آقای م ح. ح.م. در سال 84 فوت نموده و بنا به نص قانون دعوی صرفا به طرفیت ورثه متوفی (آقای م ح. ح.م.) اقامه گردیده نه وراث ورثه متوفی که شامل برادران و خواهران آقای م ح. ح.م. می‌باشند) که ب. ت. ب. خواسته موکله یعنی اثبات ازدواج و زوجیت،دعوی به خواهران و برادران زوج متوفی توجهی ندارد. در پایان جلسه دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 94 مورخ 94/7/26 با استدلال به اینکه حسب محتویات پرونده و دفاعیات و ایراد وکیل ت. ن. خ. ردیف اول، خواهان بدوی که همان ت. ن. خ. ردیف دوم است به طرفیت تمام ورثه طرح دعوی نکرده است در حالی که طبق قانون در دعوای بر میت آنجا که امر غیر مالی است باید به طرفیت تمام ورثه مطرح شود لهذا دعوا طبق قانون طرح نشده است و قابلیت استماع ندارد و دادگاه به استناد ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوا را صادر نموده است. دادنامه مزبور در تاریخ 1394/08/13 به وکیل خواهان بدوی خانم م. خ.ز. ابلاغ شد و خانم یاد شده (خواهان بدوی) در تاریخ 1394/09/01 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده که نسخه ثانی دادخواست و ضمائم آن به وکیل فرجام خوانده ابلاغ واقعی شده ولی لایحه جوابیه از ایشان در پرونده مشهود نیست. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لایحه فرجامی به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای ح. عباسیان عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم م. خ.ز. نسبت به دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/07/26 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان کرمان که مفادا بر نقض دادنامه بدوی اشعار داشته و متضمن قرار عدم استماع دعوی خواهان (ف. خ. فعلی) به خواسته اثبات زوجیت و الزام خواندگان به ثبت رسمی واقعه ازدواج م. ب. ب. ت. ب. محتویات پرونده وارد و موجه نیست زیرا ف. خ. ب. ش. د. نخستین بادعای اینکه در تاریخ 1370/07/10 به عقد ازدواج دائم مرحوم م ح. ح.م. در آمده و ثمره این ازدواج یک فرزند دختر 21 ساله م. ب. و واقعه ازدواج به ثبت نرسیده و شوهرش طبق گواهی وفات صادره در تاریخ 73/10/13 در اثرتصادف فوت نموده است لذا صدور حکم بر اثبات زوجیت دائم فیمابین خود و مرحوم م ح. ح.م. و ثبت رسمی واقعه ازدواج را خواستار گردیده است بنابراین چون دعوی مطروحه دعوی برمیت محسوب بوده قانونا بایستی به طرفیت کلیه وراث قانونی متوفی اقامه شود و ب. ت. ب. توضیحات وکیل فرجام خوانده و هم چنین وکیل ف. خ. د. مرحله تجدیدنظر به شرح صورتجلسه دادرسی مورخ 94/7/22 معلوم و محرز است که ف. خ. د. مرحله بدوی دعوی خ. ر. ب. طرفیت کلیه وراث قانونی مرحوم م ح. ح.م. اقامه ننموده است و بدین لحاظ دعوی ف. خ. ب. کیفیت مطروحه قابلیت استماع را نداشته است از این رو دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. استدلال منعکس در آن در اساس موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات ف. خ. د. حدی نیست که خدشه ای بر دادنامه مزبور وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد اعتراض ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته نتیجتا ابرام میگردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون حسن عباسیان - سیروس کیقبادی - جعفر پوربدخشان