درخواست طلاق زوجه به علت ناباروری زوج

رأی خلاصه جریان پرونده محتویات پرونده واصله حاکی از این است که آقای م.ن. به وکالت از خانم م.ر. د. ب. ط. آقای ….خ. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد (عقیم بودن زوج) تقدیم دادگاه عمومی مشهد نموده و در شرح دادخواست توضیح می دهد که خواهان و خوانده به دلالت سند نکاحیه رسمی با یکدیگر ازدواج دائم نموده و تمام شروط ضمن عقد ازجمله شرط دهم آن به امضاء زوجین رسیده است و علی رغم گذشت چند سال از زندگی مشترک زوجین مذکور، تاکنون خواهان باردار نشده و با مراجعه به پزشک متخصص مشخص گردیده است این امر به جهت وجود عارضه جسمی در خوانده م. ب. لذا نظر به تحقق بند دهم از شرایط ضمن عقد ازدواج تقاضای صدور حکم به شرح ستون خواسته نموده و فتوکپی سند نکاحیه رسمی شماره 1591 ـ 17/11/83 تنظیمی در دفتر ازدواج شماره . . . مشهد مبنی بر موقع عقد نکاح دائم فی مابین م.ر. و الف.خ. را پیوست دادخواست تقدیمی می نماید. دادخواست مذکور در تاریخ 22/6/90 به منظور رسیدگی به شعبه 21 دادگاه عمومی حقوقی مشهد ارجاع شده و طرفین دعوت به دادرسی می گردند. در تاریخ 20/9/90 جلسه دادرسی شعبه مذکور با حضور خواهان و وکیل وی و خوانده تشکیل شده و وکیل خ. ا. م. دارد که بیش از 5 سال از زندگی مشترک خواهان و خوانده می گذرد و خوانده به جهت عارضه جسمی، توان بارور کردن خواهان را ندارد و با تحقق شرط دهم از شرایط ضمن عقد، صدور حکم ب. ش. د. را می نماید. خواهان نیز تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش نموده و اضافه می نماید که مهریه و حق وحقوق خود را می خواهد. خوانده نیز خلاصتاً اظهار می دارد که هیچ گونه عارضه ای ندارد و تقاضای معرفی خود و خواهان را به پزشک قانونی می نماید تا با آزمایش از وی و خواهان، عدم عارضه وی (خوانده) مشخص گردد و حتی چند بار هم زیر نظر پزشکان متخصص بیمارستان رضوی اسپرم وی در رحم خواهان کشت شده و خواهان اسپرم را قبول نکرد و مشکلی در رابطه با ازدواج و زناشویی نداشته و تقاضای ردّ دعوی خواهان را می نماید و عدم رضایت خود را با طلاق همسرش اعلام می دارد. دادگاه در جلسه مزبور خوانده را از جهت احراز عقیم بودن یا غیر عقیم بودن خوانده و اینکه آیا قدرت بارور نمودن را دارد یا خیر و همچنین خواهان را از حیث احراز اینکه مشارالیها نازا م. ب. یا خیر به پزشکی قانونی معرفی می نماید. اداره کل پزشکی قانونی خراسان رضوی پس از معاینه از م.ر. و مشاوره تخصصی طی نامه مورخ 17/11/90 به عنوان شعبه 21 دادگاه عمومی حقوقی مشهد اعلام می دارد که دلیلی بر عدم قدرت باروری نزد نامبرده احراز نگردد. همچنین اداره کل پزشکی قانونی خراسان رضوی به موجب نامه مورخ 20/7/91 در پاسخ شعبه 21 دادگاه عمومی خانواده مشهد اعلام می دارد که: (در خصوص آقای ….خ. فرزند الف.، هنوز پاسخ استعلام مشاوره تخصصی اورولوژی را به این مرکز ارائه نکرده است. البته به استحضار می رساند آزمایش انجام شده از نامبرده حاکی از ضعف قابل توجه در قدرت باروری وی م. ب. که می تواند عامل ناباروری (با آمیزش طبیعی) شود البته احتمال باروری به طرق مصنوعی منتفی نمی باشد. دادگاه مذکور مجدداً از پزشکی قانونی استعلام می نماید که خوانده عقیم محسوب می شود یا خیر؟ اداره کل پزشکی قانونی استان خراسان رضوی مجدداً طی نامه مورخ 4/8/91 به شعبه 21 دادگاه عمومی مشهد اعلام می دارد که: (در خصوص آقای ….خ. فرزند الف.، حسب بررسی مجدد آزمایشات نامبرده و مشاورات تخصصی انجام شده، همان گونه که قبلاً عنوان شده ب. ت. ب. کاهش حرکت اسپرم ها، نامبرده دچار ضعف شدید قدرت باروری است به گونه ای که منجر به عدم بارداری زوجه به طور طبیعی شده است. مع هذا به وسیله روش های درمانی ناباروری (که البته پرهزینه می باشند) امکان باروری مشارالیه منتفی نیست و لذا نامبرده در صورت مؤثر بودن روش های درمانی مربوطه عقیم محسوب نمی گردد.) دادگاه مذکور در تاریخ 7/8/91 در اجرای ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری می نماید. آقای ح.ح. (داور زوجه) به موجب نظریه ابرازی که در تاریخ 28/10/91 تقدیم دادگاه نموده است اعلام داشته که در جهت رفع اختلاف و برقراری صلح و سازش فی مابین زوجین سعی و تلاش خود را مصروف داشته که به لحاظ عدم تفاهم اخلاقی مناسب قادر به ادامه زندگی مشترک و مسالمت آمیز نمی باشند و زوجه خواهان طلاق م. ب.. آقای ….خ. (داور زوج) نیز طی نظریه خود که در تاریخ 19/11/91 تقدیم داشته است که موفق به ایجاد صلح و سازش بین طرفین نشده ولی چنانچه زوجه دست از لجاجت بردارد عسر و حرجی بین آنان در زندگی با یکدیگر احراز نمی گردد. بالاخره شعبه 21 دادگاه عمومی حقوقی خانواده مشهد به موجب دادنامه شماره 9109975114602368 ـ 25/11/91 در رابطه با دعوی م.ر. به طرفیت الف.خ. به خواسته گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به علت عقیم بودن زوج، ب. ت. ب. اظهارات طرفین و وکلای آنان در دادگاه و باملاحظه نتایج پزشکی قانونی خصوصاً پاسخ پزشکی قانونی در رابطه با زوج که به شماره 9110095114600768 ثبت و ضم سابقه گردیده که حاکی از آن است که زوج عقیم نمی باشد و باملاحظه نظریه داوران منتخب الطرفین، ن. ب. ا. عنایت به نظر پزشکی قانونی زوج عقیم نمی باشد و قادر به بارور نمودن همسرش م. ب. و با عنایت به اینکه زوج راضی به مطلقه کردن همسرش نمی باشد و چنانچه زوجه دست از لجاجت بردار و به خانه اش برگردد عسر و حرجی در ادامه زندگی آنان با یکدیگر احراز نمی گردد لذا به استناد ماده 1133 قانون مدنی، حکم به ردّ دعوی خواهان صادر می نماید. دادنامه مذکور مورد تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. واقع شده و شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی بر اساس دادنامه شماره 9209975133500763 ـ 27/4/92 به لحاظ اینکه به موجب گواهی های پزشکی قانونی که دلالت بر وجود عارضه نزد زوج و عدم وجود آن نزد زوجه را دارد و تخلف از بند 10 قسمت ب شروط ضمن العقد نکاح محرز دانسته و ضمن نقض حکم بدوی، با استناد ماده 1119 قانون مدنی حکم به تحقق شرط وکالت ضمن العقد صادر نموده و به زوجه اجازه می دهد تا با حضور دریکی از دفاتر رسمی طلاق ظرف 6 ماه پس از ابلاغ رأی فرجامی و با استفاده از وکالت ضمن العقد خود را با انتخاب نوع طلاق، مطلقه نموده و طلاق را به ثبت برساند و اضافه می گردد که زوجه مدخوله بوده و مهریه وی غیر از آنچه که در هنگام طلاق احیاناً بذل می نماید به قوت خویش باقی است. دادنامه مرقوم حسب گزارش مأمور ابلاغ در ذیل برگ ابلاغیه مربوط بدان در تاریخ 6/5/92 به وکیل آقای ….خ. ابلاغ شده و آقایان ی.پ. و ح.ی. به وکالت از آقای ….خ. به موجب دادخواستی که در تاریخ 27/4/92 در دفتر دادگاه صادرکننده رأی مذکور به ثبت رسیده است مبادرت به فرجام خواهی از دادنامه فوق نموده و دفتر دادگاه یادشده پس از انجام تکلیف قانونی خویش، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال داشته و رسیدگی به موضوع به این شعبه ارجاع می شود و مندرجات عرضحال فرجام خواهی تقدیمی وکلای ف. خ. و لایحه پیوست آن و همچنین لایحه جوابیه وکیل ف. خ. ب. هنگام شور قرائت خواهند گردید. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقایان ی.پ. و ح.ی. به وکالت از آقای ….خ. از دادنامه شماره 9209975133500763 ـ 27/4/92 صادره از شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که متضمن اعطای اجازه به فرجام خوانده (زوجه) جهت حضور دریکی از دفاتر رسمی طلاق به منظور مطلقه ساختن خویش با استفاده از وکالت ضمن العقد به لحاظ تحقق بند 10 قسمت ب شروط ضمن العقد نکاح به کیفیت مشروح و مقرر در دادنامه مذکور و پرونده امر می باشد، درخور پذیرش نیست زیرا از ناحیه وکلای مذکور در قبال دادنامه معترض عنه ایراد و اعتراض موجه و خاصی که از قابلیت تدقیق برخوردار باشد صورت نپذیرفته و مندرجات عرضحال فرجامی وکلای فوق الذکر و لایحه پیوست آن نیز علاوه بر عدم اتکاء به دلیل معارض با استدلال دادگاه مزبور و تکرار مطالبی که در مراحل سابق دادرسی نیز عنوان شده و مورد لحاظ دادگاه تجدیدنظر واقع گردیده است، با عنایت به جهات موجهه منعکس در دادنامه فرجام خواسته، به گونه ای هم نیستند که خدشه یا خللی به اساس رأی یادشده و مبانی استنباط قضایی و تشخیص دادگاه مرقوم که مبتنی بر ارزیابی دلایل موجود و اظهارات طرفین و وکلای آنان و نظریات پزشکی قانونی و بالأخص احراز تحقق شرط ضمن العقد نکاح اصدار یافته است، وارد ساخته و مخالفت آن را با مقررات قانونی مدلل نموده و نقض آن را ایجاب نماید علی هذا مستنداً به مادتین 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن ردّ فرجام خواهی وکلای فرجام خواه، دادنامه فرجام خواسته موصوف ابرام می گردد. رئیس شعبه 22 دیوان عالی کشور ـ مستشار جنتی ـ جلیلی تقویان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی درخواست طلاق زوجه به علت ناباروری زوج در تاریخ 8 بهمن 1391، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از بیماری یکی از طرفین، ارائه شد. خ. ب. ا. به سند ازدواج و مدارک پزشکی، ادعا نمود که به دلیل بیماری طرف مقابل، امکان بچه‌دار شدن وجود ندارد. دادگاه در تاریخ 20 اسفند 1391، پس از بررسی مدارک و گزارش پزشکی قانونی، دعوای خواهان را رد کرد. خواهان به این حکم تجدیدنظرخواهی نمود و در دادگاه تجدیدنظر، خواسته خود را مجدداً مطرح کرد که طرف مقابل نیز دفاعیات خود را ارائه داد. دادگاه با استناد به نظرات پزشکی قانونی و شرایط ضمن عقد، حکم به طلاق صادر کرد و خواهان با بذل ده عدد سکه از مهریه خود، طلاق را پذیرفت. طرف مقابل به این رای فرجام‌خواهی کرد، اما دیوان عالی کشور در تاریخ 27 اردیبهشت 1393، ب. ت. ب. رعایت تشریفات دادرسی و عدم وجود دلیل موجه برای رد دعوای خواهان، رای دادگاه تجدیدنظر را تایید و پرونده را به دادگاه تجدیدنظر اعاده نمود. این تصمیم بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/02/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: منظور از ناباروری زوج (که به زوجه حق درخواست طلاق می دهد) ناتوانی زوج از فرزند آوری به طور طبیعی است لذا امکان بچه دار شدن از طرق دیگر، نافی حق زوجه در تقاضای طلاق نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1391/11/08 بانو ز.ز. با وکالت آقای م.م. وکیل مرکز امور مشاوران حقوقی قوه قضائیه که پایه وکالت او در وکالت نامه درج نشده است به استناد سند ازدواج شماره 10943 - 1383/10/10 دفتر ازدواج شماره... حوزه ثبتی خوانسار دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ عسر و حرج به واسطه بیماری خوانده به طرفیت آقای ک.س. تقدیم و وکیل خ. ت. م. دهد حسب سند ازدواج موکل همسر دائمی خوانده است و مهریه او 246 عدد سکه بهار آزادی است باگذشت مدت 8 سال از زندگی مشترک به علت بیماری زوج بچه دار نشده و با مراجعات مکرر به پزشک متخصص بیماری او درمان نشده است با تقدیم تصویر مدارک پزشکی و تحقق شرایط ضمن عقد تقاضای رسیدگی می‌شود (دادگاه عمومی حقوقی خوانسار) در تاریخ 1391/12/20 با حضور وکیل خواهان و خوانده تشکیل جلسه می دهد وکیل خواهان خواسته موکل خود را تکرار و خوانده در قبال آن توضیح می دهد مدافعات من به شرح لایحه پیوست م. ب. وکیل خواهان تقاضای معرفی خوانده به پزشکی قانونی را می‌نماید پزشکی قانونی استان اصفهان طی نامه مورخ 1391/12/24 اعلام می کند از آقای ک.س. فرزند ج. در تاریخ 1391/12/20 معاینه به عمل آمد نتیجه اسپرموگرام نامبرده رویت شد ب. ت. ب. تعداد کم اسپرم و حرکات ناچیز آن ها هرچند عقیم محسوب نمی گردد لیکن امکان بارورسازی نامبرده در شرایط طبیعی وجود ندارد و نیاز به روش های کمک باروری آزمایشگاهی دارد دادگاه پایان رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- - 1391/10/26 با شرح دعوای خواهان و احراز رابطه زوجیت و ملاحظه پاسخ شماره 46575 - 24/12/91 پزشکی قانونی که دلالت بر عدم عقیم بودن زوج و با روش آزمایشگاهی امکان باروری خواهان وجود دارد لذا دعوای خواهان را ثابت ندانسته و به استناد ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 حکم به ردّ دعوای مشارالیها را صادر و اعلام می‌دارد پس از ابلاغ رای زوجه با وکالت آقای م. نسبت به آن تجدیدنظرخواهی می کند شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان با حضور وکیل ت. ن. خ. و خوانده تشکیل جلسه می دهد وکیل خواهان خواسته موکل خود را تکرار و اظهار می‌دارد موکل برای مداوای زوج اقدام پزشکی نموده ولی موثر واقع نشده زوجه اظهار می‌دارد من شاغل هستم و روزها باید سرکار بروم و کارخانه انجام می دهم زوج قادر به بچه دار شدن نیست او مرا آزار می کند ده عدد سکه بهار آزادی از مهریه ام را در قبال طلاق بذل می کنم و مهریه خود را مطالبه کردم جهیزیه در نزدم م. ب. خوانده اظهار می‌دارد دفاع اینجانب به شرح لایحه تقدیمی است اگر زوجه تمام مهریه خود را بذل کند او را طلاق نمی دهم ولی اگر به من مهلت بدهد تا برای درمان به پزشک مراجعه کنم امکان بچه دار شدن زنم وجود دارد دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر می کند داوران زوجه و ز. د. ت. های 16 - 1392/07/20 نظرات خود را تقدیم می کنند دادگاه در تاریخ 1392/08/18 در وقت فوق العاده تشکیل جلسه می دهد ب. ت. ب. اظهارات زوج مبنی بر اینکه ممکن است زوجه مشکل نازایی داشته باشد لذا زوجه را برای معاینه به پزشکی قانونی استان اصفهان معرفی که مرجع مذکور طی نامه شماره 30119 /م/ 2 - 1392/09/04 اعلام می کند از بانو ز.ز. فرزند ح. معاینه به عمل آمد نامبرده از نظر متخصصان زنان دارای قدرت باروری م. ب. لذا دادگاه پایان رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- مورخ 1392/09/09 با شرح دعوای ت. ن. خ. و اظهارات وکیل نامبرده و مدافعات ت. ن. خ. و نظرات پزشکی قانونی در مورد علت نابارور نمودن زوج و باردارشدن زوجه و اینکه زوجه تعداد ده عدد سکه بهار آزادی از مهریه خود را در قبال طلاق بذل و قبول بذل نموده و نظرات داوران استدلال می کند ن. ب. ا. زوجه مشکل بارور شدن ندارد و ازاین جهت سالم م. ب. و نامبرده حق دارد از نعمت خداوندی صاحب فرزند شدن از زندگی خود (به طور مطلوب) استفاده نماید و تحمیل زندگی در وضعیت فعلی (مشقتی است که بر وی تحمیل) خواهد شد لذا با پذیرش تجدیدنظرخواهی مشارالیها مستندا به مواد 1119 - 1133 قانون مدنی و مواد 24 - 27 - 29 - 32 - 34 قانون حمایت خانواده با احراز تحقق شرط ده از شرایط ضمن عقد با نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته رای به طلاق زوجه را صادر و توضیح می دهد زوجه با استفاده از وکالت تفویضی دریکی از دفاتر رسمی طلاق حضور یافته و با بذل ده عدد سکه بهار آزادی از مهریه خود و قبول بذل از سوی زوج خ. ر. ب. طلاق خلعی مطلقه نماید زوجه در مورد مهریه خود اقدام کرده و جهیزیه خود را تحویل گرفته است و نسبت به نفقه معوقه ادعایی ندارد و اعتبار رای پس از قطعیت آن شش ماه تمام م. ب. در تاریخ 1392/11/01 آقای ک.س. نسبت به آن فرجام خواهی می کند که پرونده پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و برای رسیدگی به این شعبه ارجاع می‌گردد ضمنا متذکر می‌گردد تاریخ ابلاغ دادنامه به ف. خ. د. پرونده به نظر نرسید. و این شعبه طی تصمیم شماره 1280 - 1392/12/04 پرونده را جهت اقدام به دفتر شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان ارسال می دارد. «تصمیم شعبه»; (با بررسی اوراق پرونده مشخص می‌شود رای فرجام خواسته به شماره 1052 - 1392/09/09 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان به ف. خ. آقای ک.س. ابلاغ نشده است و ب. ت. ب. تاریخ صدور رای دادگاه تجدیدنظر استان مذکور 1392/09/09 و تاریخ تقدیم دادخواست فرجام خواهی ( 1392/11/01 ) ملاحظه رای ابلاغ شده دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان برای محاسبه مهلت فرجام خواهی ضرورت دارد لذا پرونده در وضعیت فعلی قابل طرح در دیوان عالی کشور نمی‌باشد عینا جهت ملاحظه اعضاء محترم دادگاه تجدیدنظر استان و دستور لازم برای رفع نقص به دفتر دادگاه مذکور پرونده اعاده می‌گردد) پس از اعاده پرونده دفتر شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان رای ابلاغ شده به ف. خ. که در تاریخ 1392/10/15 بوده پیوست پرونده کرده و پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و برای رسیدگی به این شعبه ارجاع می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اعتراض ف. خ. وارد نیست و رای دادگاه ب. ت. ب. رسیدگی های به عمل آمده و رعایت تشریفات دادرسی مخالف قانون نمی‌باشد و نظر به شرط مقرر بین طرفین و فرزند دار نشدن زوجه بیش از شرط مورد توافق بین زوجین و اینکه مدافعات ف. خ. برای ردّ دعوا زوجه و پیشنهاد وی برای بچه دار شدن از طرق دیگر، تکلیف شاق و مالایطاق است که خلاف شرع و انصاف بوده و زوجه موافق با آن نبوده لذا مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 رای فرجام خواسته ابرام و پرونده اعاده می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار در تاریخ 29 اردیبهشت 1393، دادنامه‌ای از دیوان عالی کشور صادر شد که به درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل عقیم بودن ی. ا. ط. پرداخته است. در این پرونده، خواهان به نمایندگی از زوجه با استناد به بند دهم شروط ضمن عقد و عدم باروری خود، درخواست طلاق را مطرح نمود. طرف مقابل، عقیم بودن خود را رد کرده و خواستار بررسی پزشکی قانونی شد. پس از ارجاع به پزشکی قانونی، نتایج نشان داد که طرف مقابل دارای ضعف شدید در قدرت باروری است، اما امکان باروری از طریق روش‌های درمانی وجود دارد. دادگاه بدوی به دلیل عدم احراز عقیم بودن طرف مقابل، دعوی را رد کرد. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه با استناد به گواهی‌های پزشکی قانونی، حکم به تحقق شرط ضمن عقد و اجازه طلاق به زوجه صادر کرد. وکلای طرف مقابل به این حکم فرجام‌خواهی کردند، اما دیوان عالی کشور با رد فرجام‌خواهی و تایید حکم تجدیدنظر، بر صحت استدلال‌های دادگاه تاکید و به عدم وجود ایراد موجه در اعتراضات وکلا اشاره نمود. این تصمیم بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/02/29 پیام: چنانچه امکان باروری به روش طبیعی وجود نداشته باشد صرف امکان باروری به کمک روش های علمی شرط وکالت در طلاق زوجه را منتفی نمی‌سازد. محتویات پرونده واصله حاکی از این است که آقای م.ن. به وکالت از خانم م.ر. د. ب. ط. آقای ….خ. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد (عقیم بودن زوج) تقدیم دادگاه عمومی مشهد نموده و در شرح دادخواست توضیح می دهد که خواهان و خوانده به دلالت سند نکاحیه رسمی با یکدیگر ازدواج دائم نموده و تمام شروط ضمن عقد ازجمله شرط دهم آن به امضا زوجین رسیده است و علی رغم گذشت چند سال از زندگی مشترک زوجین مذکور، تاکنون خواهان باردار نشده و با مراجعه به پزشک متخصص مشخص گردیده است این امر به جهت وجود عارضه جسمی در خوانده م. ب. لذا نظر به تحقق بند دهم از شرایط ضمن عقد ازدواج تقاضای صدور حکم به شرح ستون خواسته نموده و فتوکپی سند نکاحیه رسمی شماره 1591 - 17/11/83 تنظیمی در دفتر ازدواج شماره... مشهد مبنی بر موقع عقد نکاح دائم فی مابین م.ر. و الف.خ. را پیوست دادخواست تقدیمی می‌نماید. دادخواست مذکور در تاریخ 22/6/90 به منظور رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد ارجاع شده و طرفین دعوت به دادرسی می گردند. در تاریخ 20/9/90 جلسه دادرسی شعبه مذکور با حضور خواهان و وکیل وی و خوانده تشکیل شده و وکیل خواهان اظهار می‌دارد که بیش از 5 سال از زندگی مشترک خواهان و خوانده می گذرد و خوانده به جهت عارضه جسمی، توان بارور کردن خواهان را ندارد و با تحقق شرط دهم از شرایط ضمن عقد، صدور حکم ب. ش. د. را می‌نماید. خواهان نیز تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش نموده و اضافه می‌نماید که مهریه و حق وحقوق خود را می خواهد. خوانده نیز خلاصتا اظهار می‌دارد که هیچ گونه عارضه ای ندارد و تقاضای معرفی خود و خواهان را به پزشک قانونی می‌نماید تا با آزمایش از وی و خواهان، عدم عارضه وی (خوانده) مشخص گردد و حتی چند بار هم زیر نظر پزشکان متخصص بیمارستان رضوی اسپرم وی در رحم خواهان کشت شده و خواهان اسپرم را قبول نکرد و مشکلی در رابطه با ازدواج و زناشویی نداشته و تقاضای ردّ دعوی خواهان را می‌نماید و عدم رضایت خود را با طلاق همسرش اعلام می دارد. دادگاه در جلسه مزبور خوانده را از جهت احراز عقیم بودن یا غیر عقیم بودن خوانده و اینکه آیا قدرت بارور نمودن را دارد یا خیر و همچنین خواهان را از حیث احراز اینکه مشارالیها نازا م. ب. یا خیر به پزشکی قانونی معرفی می‌نماید. اداره کل پزشکی قانونی خراسان رضوی پس از معاینه از م.ر. و مشاوره تخصصی طی نامه مورخ 17/11/90 به عنوان شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد اعلام می‌دارد که دلیلی بر عدم قدرت باروری نزد نامبرده احراز نگردد. همچنین اداره کل پزشکی قانونی خراسان رضوی به موجب نامه مورخ 20/7/91 در پاسخ شعبه --- دادگاه عمومی خانواده مشهد اعلام می‌دارد که: (در خصوص آقای ….خ. فرزند الف.، هنوز پاسخ استعلام مشاوره تخصصی اورولوژی را به این مرکز ارائه نکرده است. البته به استحضار می رساند آزمایش انجام شده از نامبرده حاکی از ضعف قابل توجه در قدرت باروری وی م. ب. که می‌تواند عامل ناباروری (با آمیزش طبیعی) شود البته احتمال باروری به طرق مصنوعی منتفی نمی‌باشد. دادگاه مذکور مجددا از پزشکی قانونی استعلام می‌نماید که خوانده عقیم محسوب می‌شود یا خیر؟ اداره کل پزشکی قانونی استان خراسان رضوی مجددا طی نامه مورخ 4/8/91 به شعبه --- دادگاه عمومی مشهد اعلام می‌دارد که: (در خصوص آقای ….خ. فرزند الف.، حسب بررسی مجدد آزمایشات نامبرده و مشاورات تخصصی انجام شده، همان گونه که قبلا عنوان شده ب. ت. ب. کاهش حرکت اسپرم ها، نامبرده دچار ضعف شدید قدرت باروری است به گونه ای که منجر به عدم بارداری زوجه به طور طبیعی شده است. مع هذا به وسیله روش های درمانی ناباروری (که البته پرهزینه می‌باشند) امکان باروری مشارالیه منتفی نیست و لذا نامبرده در صورت موثر بودن روش های درمانی مربوطه عقیم محسوب نمی گردد.) دادگاه مذکور در تاریخ 7/8/91 در اجرای ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری می‌نماید. آقای ح.ح. (داور زوجه) به موجب نظریه ابرازی که در تاریخ 28/10/91 تقدیم دادگاه نموده است اعلام داشته که در جهت رفع اختلاف و برقراری صلح و سازش فی مابین زوجین سعی و تلاش خود را مصروف داشته که به لحاظ عدم تفاهم اخلاقی مناسب قادر به ادامه زندگی مشترک و مسالمت آمیز نمی‌باشند و زوجه خواهان طلاق م. ب.. آقای ….خ. (داور زوج) نیز طی نظریه خود که در تاریخ 19/11/91 تقدیم داشته است که موفق به ایجاد صلح و سازش بین طرفین نشده ولی چنانچه زوجه دست از لجاجت بردارد عسر و حرجی بین آنان در زندگی با یکدیگر احراز نمی گردد. بالاخره شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی خانواده مشهد به موجب دادنامه شماره --- - 25/11/91 در رابطه با دعوی م.ر. به طرفیت الف.خ. به خواسته گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به علت عقیم بودن زوج، ب. ت. ب. اظهارات طرفین و وکلای آنان در دادگاه و باملاحظه نتایج پزشکی قانونی خصوصا پاسخ پزشکی قانونی در رابطه با زوج که به شماره 9110095114600768 ثبت و ضم سابقه گردیده که حاکی از آن است که زوج عقیم نمی‌باشد و باملاحظه نظریه داوران منتخب الطرفین، ن. ب. ا. عنایت به نظر پزشکی قانونی زوج عقیم نمی‌باشد و قادر به بارور نمودن همسرش م. ب. و با عنایت به اینکه زوج راضی به مطلقه کردن همسرش نمی‌باشد و چنانچه زوجه دست از لجاجت بردار و به خانه اش برگردد عسر و حرجی در ادامه زندگی آنان با یکدیگر احراز نمی گردد لذا به استناد ماده 1133 قانون مدنی، حکم به ردّ دعوی خواهان صادر می‌نماید. دادنامه مذکور مورد تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. واقع شده و شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی بر اساس دادنامه شماره --- - 27/4/92 به لحاظ اینکه به موجب گواهی های پزشکی قانونی که دلالت بر وجود عارضه نزد زوج و عدم وجود آن نزد زوجه را دارد و تخلف از بند 10 قسمت ب شروط ضمن العقد نکاح محرز دانسته و ضمن نقض حکم بدوی، با استناد ماده 1119 قانون مدنی حکم به تحقق شرط وکالت ضمن العقد صادر نموده و به زوجه اجازه می دهد تا با حضور دریکی از دفاتر رسمی طلاق ظرف 6 ماه پس از ابلاغ رای فرجامی و با استفاده از وکالت ضمن العقد خود را با انتخاب نوع طلاق، مطلقه نموده و طلاق را به ثبت برساند و اضافه می‌گردد که زوجه مدخوله بوده و مهریه وی غیر از آنچه که در هنگام طلاق احیانا بذل می‌نماید به قوت خویش باقی است. دادنامه مرقوم حسب گزارش مامور ابلاغ در ذیل برگ ابلاغیه مربوط بدان در تاریخ 6/5/92 به وکیل آقای ….خ. ابلاغ شده و آقایان ی.پ. و ح.ی. به وکالت از آقای ….خ. به موجب دادخواستی که در تاریخ 27/4/92 در دفتر دادگاه صادرکننده رای مذکور به ثبت رسیده است مبادرت به فرجام خواهی از دادنامه فوق نموده و دفتر دادگاه یادشده پس از انجام تکلیف قانونی خویش، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال داشته و رسیدگی به موضوع به این شعبه ارجاع می‌شود و مندرجات عرضحال فرجام خواهی تقدیمی وکلای ف. خ. و لایحه پیوست آن و همچنین لایحه جوابیه وکیل ف. خ. ب. هنگام شور قرائت خواهند گردید. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی آقایان ی.پ. و ح.ی. به وکالت از آقای ….خ. از دادنامه شماره --- - 27/4/92 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که متضمن اعطای اجازه به فرجام خوانده (زوجه) جهت حضور دریکی از دفاتر رسمی طلاق به منظور مطلقه ساختن خویش با استفاده از وکالت ضمن العقد به لحاظ تحقق بند 10 قسمت ب شروط ضمن العقد نکاح به کیفیت مشروح و مقرر در دادنامه مذکور و پرونده امر می‌باشد، درخور پذیرش نیست زیرا از ناحیه وکلای مذکور در قبال دادنامه معترض عنه ایراد و اعتراض موجه و خاصی که از قابلیت تدقیق برخوردار باشد صورت نپذیرفته و مندرجات عرضحال فرجامی وکلای فوق الذکر و لایحه پیوست آن نیز علاوه بر عدم اتکاء به دلیل معارض با استدلال دادگاه مزبور و تکرار مطالبی که در مراحل سابق دادرسی نیز عنوان شده و مورد لحاظ دادگاه تجدیدنظر واقع گردیده است، با عنایت به جهات موجهه منعکس در دادنامه فرجام خواسته، به گونه ای هم نیستند که خدشه یا خللی به اساس رای یادشده و مبانی استنباط قضایی و تشخیص دادگاه مرقوم که مبتنی بر ارزیابی دلایل موجود و اظهارات طرفین و وکلای آنان و نظریات پزشکی قانونی و بالاخص احراز تحقق شرط ضمن العقد نکاح اصدار یافته است، وارد ساخته و مخالفت آن را با مقررات قانونی مدلل نموده و نقض آن را ایجاب نماید علی هذا مستندا به مادتین 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن ردّ فرجام خواهی وکلای فرجام خواه، دادنامه فرجام خواسته موصوف ابرام می‌گردد. جنتی - جلیلی تقویان