دعوای طلاق زوجین اهل تسنن (شافعی)

رأی خلاصه جریان پرونده در این پرونده خانم ف. ح. با وکالت خانم س. خ. دادخواست طلاق به طرفیت اقای م. ا. تقدیم شعبه *نموده و اظهار داشته موکله در تاریخ ۹۷/۶/۱۴ با خوانده ازدواج نموده و در حال حاضر در دوران عقد بسر می برند نظر به اختلافات حاصله دیگر قادر به ادامه زندگی با خوانده محترم نمی باشد. لذا از دادگاه تقاضای رسیدگی و طلاق م. ا.. دادگاه در تاریخ ۱۴۰۱/۳/۲۱ وقت رسیدگی تعیین کرده و طرفین را دعوت کرده است.وکیل خ. ب. د. شورای حل اختلاف زوج را به پرداخت نفقه محکوم کرده و هم اکنون به جهت کراهتی که از زوج دارد. تقاضای طلاق دارد. زوج دو مرتبه دادخواست الزام به تمکین داده که هر دو بار مسترد شده است.موکل در عسر و حرج است. موکله پانصد عدد سکه بهار ازادی مهریه دارد. که چهارصد و پنجاه عدد را در قبال طلاق بذل می کند و خ. د. م. دفاع اظهار داشته زوجه بطور کامل در جریان شرایط بنده بوده است.ایشان به تکلیف خود عمل نمی کند بنده راضی به طلاق نیستم بنده وسایل زندگی تهیه کردم ایشان هر وقت بخواهد می تواند برگردد. و زندگی کند سه سال است.زوجه مرا بازی می دهد زوج می گوید من شافعی مذهب هستم و طبق مذهب شافعی برخورد گردد. دادگاه درنهایت در تاریخ ۱۴۰۱/۳/۲۱ مبادرت به صدور رای به بی حقی خواهان طلاق نموده است.سپس زوجه بشرح لایحه وکیل خ. ن. ب. رای صادره مذکور دادخواست تجدیدنظر تقدیم داشته که پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده و دادگاه مذکور در تاریخ ۱۴۰۱/۸/۲۹ مبادرت به صدور رای به رد درخواست تجدیدنظرخواهی و تایید دادنامه تجدیدنظرخواسته نموده است.متعاقبا زوجه بشرح لایحه وکیل خ. ک. ع. تکرار مطالب و اظهارات در فرایند دادرسی است.نسبت به رای صادره مذکور معترض است.و از دیوان عالی کشور تقاضای فرجامخواهی کرده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. م. ه. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره *فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور درخصوص دادخواست فرجامخواهی خانم ف. ح. با وکالت خانم س. خ. نسبت به رای شماره *مورخ ۱۴۰۱/۸/۲۹ شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۳/۲۱ شعبه *مبنی بر صدور حکم به بی حقی ز. ن. ب. خواسته طلاق بلحاظ عدم احراز عسر و حرج وی ب. ت. ب. محتویات پرونده فرجامخواهی وارد است. زیرا ، اولا – زوجین تابع مذهب شافعی اهل تسنن می باشند و لذا برابر تبصره ماده چهارم قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ دادگاهها موظفند به دعاوی اشخاص موضوع اصول دوازدهم و سیزدهم قانون اساسی حسب مورد طبق قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه مصوب ۱۳۱۲/۴/۳۱ و قانون رسیدگی به دعاوی مطروحه راجع به احوال شخصیه و تعلیمات دینی ایرانیان غیرشیعه رای صادر نمایند. علی هذا دادگاهها پس از اخذ تصمیمات ان مراجع عالی ان را تنفیذ و اجرای می نمایند. ن. ب. ا. دادگاههای بدوی و تجدیدنظر به فرایند مقرر قانونی مذکور عمل ننمودند. لذا پرونده از جهت مذکور ناقص بوده و قابلیت ابرام ندارد. ثانیا – دادگاههای بدوی و تجدیدنظر پیرامون ادعاهای زوجه مبنی بر ترک زندگی توسط زوج و عدم پرداخت نفقه هیچ گونه تحقیقی بعمل نیاوردند. زیرا ، حسب اظهارات زوجین مسلم است.که زوجین بیش از سه سال است.از یکدیگر مفارقت جسمانی دارند ، ولی تحقیق نشده است. اولا- علت بروز اختلاف چیست ثانیا – ایا زوج در طول مدت مذکور اقدام مفید و موثری در جهت ترغیب زوجه به بازگشت به زندگی مشترک بعمل اورده است.یا خیر. ایا زوج دادخواست الزام زوجه به تمکین و فراهم نمودن مقدمات تمکین را انجام داده است.یا خیر. ثالثا – زوجه مدعی است.زوج علی رغم محکومیت به پرداخت نفقه از پرداخت محکوم به نفقه استنکاف نموده است.در این پرونده زمینه پرونده استنادی محکومیت نفقه و پرونده اجرایی مربوطه از مرجع مربوطه درخواست شده و ضمن تهیه گزارش مفید از ان رفع ابهام گردد. ، ایا زوج در موعد مقرر و برابر مقررات مربوطه محکوم به نفقه را به زوجه پرداخت نموده است.یا خیر. رابعا – دادگاه هنگام رسیدگی به دعاوی طلاق موظف است.برابر ماده ۲۷ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ قرار داوری جهت مساعدت در صلح و سازش صادر کرده و نظریه داوران را جلب نماید. ن. ب. ا. دادگاههای بدوی و تجدیدنظر به تکلیف مذکور عمل ننمودند. لذا پرونده از جهت مذکور نیز ناقص است.و ضرورت دارد. رفع نقص گردد. علی هذا ب. ت. ب. مراتب مذکور رای فرجامخواسته قابلیت ابرام ندارد. و مستندا به مواد ۳۷۱ و ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ان را نقض کرده و پرونده را جهت رسیدگی مجدد در راستای مطالب گفته شده به شعبه *ارجاع می نماید. رییس شعبه *: ح. ع. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی دعوای طلاق زوجین اهل تسنن (شافعی) در تاریخ 17 بهمن 1400، درخواست طلاق به دادگاه ارائه گردید. خواهان اعلام کرد که در تاریخ 11 اردیبهشت 1399 به عقد طرف مقابل درآمده و در آبان 1400، طرف مقابل با بیان لفظ "سه طلاق" در حضور خانواده، اقدام به طلاق وی نموده است. شورای روحانیت اهل سنت پس از بررسی اظهارات طرفین و گواهان، وقوع طلاق ثلاثه را تایید کرد. در جلسه رسیدگی، خواهان درخواست ثبت طلاق و دریافت حقوق شرعی خود را مطرح کرد. وکیل طرف مقابل به فتوای شورای روحانیت اعتراض کرده و ادعا نمود که موکلش هرگز نیت طلاق نداشته است. دادگاه در تاریخ 30 بهمن 1400، حکم به وقوع طلاق ثلاثه صادر و طرف مقابل را موظف به پرداخت حقوق مالی زوجه نمود. وکیل طرف مقابل نسبت به این رای تجدیدنظر خواهی کرد که در تاریخ 18 خرداد 1401 تایید شد. سپس وکیل خواهان فرجام‌خواهی نمود که دیوان عالی کشور، با استناد به مقررات مذهب اهل سنت و تایید شورای روحانیت، فرجام‌خواهی را رد و رای دادگاه‌های قبلی را ابرام کرد. رای نهایی مطابق با مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردید. در تاریخ 1400/11/17 خانم ف. ب. به طرفیت اقای ا. ز. دادخواستی تقدیم و توضیح داده اینجانب در تاریخ 1399/02/11 طبق سند رسمی ازدواج پیوست پرونده با مهریه معین به عقد نکاح خوانده در امدم در ابان ماه سال جاری که عده ای از اعضای فامیل خوانده و اینجانب در منزل ما حضور داشتند خوانده با بهانه جویی در حضور اعضای فامیل لفظ سه طلاق را جاری نموده که شما را نمی خواهم و بعد از ان اینجانبه یک هفته در منزل زوج تنها مانده و سپس در تاریخ 1400/08/13 پدرم جهت عرض تسلیت به منزل خوانده امده و بعد از خروج وی از خانه خوانده مجددا لفظ سه طلاقه را جاری نموده و بدنبال ان اینجانب به لحاظ رعایت حریم شرعی به خانه پدری خود بازگشته ام ب. ت. ب. اینکه اینجانب و خوانده از اهل سنت و شافعی مذهب می باشیم لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر وقوع طلاق و ثبت ان م. ا.. دادخواست مطروح جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردید.و دادگاه طرفین دعوی را جهت احراز وقوع یا عدم وقوع طلاق بین انان به شورای روحانیت اهل سنت شهرستان *معرفی نموده و در جوابیه مورخ 1400/11/19 شورای روحانیت (افتای) شهرستان *اعلام گردیده پس از اظهارات و استماع طرفین و اقرار اقای ا. ز. و تایید همسرش خانم ف. ب. در دو جلسه به لفظ طلاق ثلاثه به (عبارت سه طلاقش افتاده باشد. ان را ببرند نمی خواهمش) بعد از بحث و بررسی از نظر این شورا طلاق نامبردگان واقع و بینونت ک. حاصل و خانم … به کلیه حقوقات شرعی م. ب.. …. خانم م. ب. *پ. ی. و مشاور حقوقی ب. ت. و. از جانب خوانده اعلام وکالت نموده است. در جلسه رسیدگی مورخ 1400/11/25 که با حضور خواهان و وکیل خ. ت. گ. خ. ا. د. عرایض خود را ب. ش. د. تقدیمی بعرض رسانده ام مطابق اسناد و مدارک موجود در پرونده طلاق بنده جاری و واقع گردیده است.و حقوق خود را مطابق سند نکاحیه خواستارم تقاضای صدور رای شایسته را دارم. وکیل خ. ا. د. نسبت به فتوای شورای روحانیت اعتراض دارم. چرا که موکل اعلام نموده کلام و منظور مرا نادیده گرفته اند و با بهانه جویی از نحوه پوشش و لباس موکل مفهوم و مقصود اصلی را نادیده گرفته اند بنا به گفته موکل الفاظی را که در شورای روحانیت گفته خارج از نیت و مفهوم واقعی استفاده کرده اند و در هیچ زمانی قصد و نیت طلاق و جدایی از همسرش را نداشته است.و زوج جهت بازگشت زوجه به زندگی مشترک تلاش زیادی کرده و نهایتا مجبور شده اظهارنامه و دادخواست تمکین تقدیم دادگاه نماید. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/11/30 پس از ذکر خواسته و شرح دعوی خواهان و توضیحات تکمیلی ایشان و مدافعات وکیل خ. د. ج. دادرسی با استدلال و ذکر منابع فقهی مندرج در رای صادره و نظریه شورای روحانیت اهل سنت *حکم بر وقوع طلاق ثلاثه بین زوجین صادر نموده و زوج را مکلف نموده که تمامی حقوق زوجه از جمله 19 مثقال طلای هیجده عیار و هشتاد عدد سکه بهار ازادی و نفقه سه ماه اذر و دی و بهمن را بمبلغ ده میلیون ریال و نیز مبلغ پنجاه میلیون ریال حقوق قانونی و حق الزحمه زوجه را در اجرای ماده واحده قانون مربوط به طلاق مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام به اضافه حق ثبت قانونی طلاق را قبل از ثبت واقعه طلاق به زوجه تسلیم نماید. وکیل ز. ب. ت. دادخواست نسبت به دادنامه صادره تجدیدنظر خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر شعبه *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و طرفین دعوی را جهت احراز وقوع یا عدم وقوع طلاق بین انان به شورای روحانیت *معرفی نموده و شورای مذکور طی جوابیه مورخ 1401/03/16 اعلام نموده که نظریه شورای افتای شهرستان *که در رای معترض عنه بیان شده است.از نظر این شورا قابل اعتماد است.زاید بر ان خانم ها س. و ل. ب. در تاریخ 1401/02/31 در محضر شورا با لفظ جلاله ….شهادت داده اند که در حضور انها ا. ز. با لفظ طلاق ثلاثه ف. ب. را سه طلاق داده است.و ز. ن. د. تاریخ 1401/03/08 در محضر شورا به لفظ جلاله … سوگند یاد کرده است.که شوهرش او را با لفظ سه طلاقه طلاق داده است. در نتیجه با عنایت به مجموع ادله قاطعه به نظر این شورا طلاق ثلاثه اقای ا. ز. واقع و بینونت ک. فیما بین وی و خانم ف. ب. حاصل گردیده است.و تمام حقوق شرعیه به مطلقه تعلق میگیرد. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ 1401/03/18 با استدلال منعکس در ان و نیز استناد به نظریه شورای روحانیت و افتای اهل سنت *اعتراض ت. ن. خ. را غیر وارد و دادنامه تجدیدنظرخواسته را صحیح و مطابق موازین قانونی تشخیص و به استناد ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. وکیل ز. ب. ت. دادخواست نسبت به دادنامه اخیر الذکر فرجام خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وکیل ف. خ. ا. ا. ز. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/03/18 شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ 1401/11/30 صادره از شعبه *ح و طلاق *که به موجب ان حکم بر وقوع طلاق ثلاثه بین اقای ا. ز. (ف. خ.) و خانم ف. ب. (فرجام خوانده) با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه صادر گردیده است، ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست.زیرا، زوجین حسب مندرجات سند نکاحیه پیوست پرونده از پیروان اهل سنت و شافعی مذهب بوده و طبق مقررات قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم در احوال شخصیه خود که طلاق جزی ان محسوب بوده تابع مقررات مذهب متبوع خود می‌باشند. و چون در اصل وقوع طلاق بین طرفین اختلاف وجود داشته دادگاه جهت احراز اینکه ایا مطابق مقررات مذهب متبوع زوجین بین طرفین طلاق واقع شده است.یا خیر؟ مراتب را از شورای روحانیت اهل سنت استعلام نموده و شورای افتای اهل سنت شهرستان *طی جوابیه مورخ 1400/11/19 بر اساس اظهارات زوجین و اقرار انان و هم چنین شورای روحانیت اهل سنت شهرستان *پس از استماع گواهی گواهان زوجه و نیز اظهارات زوجه و اتیان سوگند از طرف نامبرده طی جوابیه مورخ 1401/03/16 بالصراحه وقوع طلاق ثلاثه و بینونت کبری بین زوجین و استحقاق ز. ن. ب. حقوق مالی ناشی از زوجیت را اعلام داشته اند. بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته که مطابق نظریات شورای روحانیت و افتای اهل سنت *و ب. ر. م. مذهب متبوع زوجین اصدار یافته صحیح و مطابق موازین قانونی بوده و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر ارای مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. د. حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه معترض عنه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض انرا فراهم سازد.و چون از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد موثری در نحوه رسیدگی دادگاه و صدور حکم مشهود نمی‌باشد. لهذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. ب. استناد مواد 370و396 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام میگردد. رئیس شعبه: ح. ع. مستشاران: ح. م. ه. -م. ج. ح. م. در این پرونده، زوجه درخواست طلاق را به دلیل وجود اختلافات و عدم امکان ادامه زندگی مشترک ارائه کرده است. وی ادعا نموده که در وضعیت عسر و حرج قرار دارد و مهریه‌اش معادل پانصد سکه بهار آزادی است که از این تعداد، چهارصد و پنجاه سکه را در ازای طلاق بذل می‌کند. در مقابل، زوج اعلام کرده که زوجه از شرایط او آگاه بوده و به طلاق رضایت ندارد. همچنین، وی به عدم تمکین زوجه و عدم پرداخت نفقه اشاره کرده و ادعا نموده که زوجه او را بازی می‌دهد.<br>دادگاه بدوی به درخواست زوجه رسیدگی کرده و رای به بی‌حقی وی در خواسته طلاق صادر نموده که این رای در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شده است. زوجه پس از این مراحل به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرده است. دیوان عالی کشور با استناد به تبصره ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و عدم رعایت روند قانونی توسط دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر، رای صادره را نقض کرده و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه مربوطه ارجاع داده است. همچنین، دیوان به عدم تحقیق کافی در خصوص ادعاهای زوجه و عدم صدور قرار داوری برای صلح و سازش اشاره کرده و این موارد را از نقص‌های پرونده دانسته است. در این پرونده خانم ف. ح. با وکالت خانم س. خ. دادخواست طلاق به طرفیت اقای م. ا. تقدیم شعبه *نموده و اظهار داشته موکله در تاریخ 97/6/14 با خوانده ازدواج نموده و در حال حاضر در دوران عقد بسر می برند نظر به اختلافات حاصله دیگر قادر به ادامه زندگی با خوانده محترم نمی‌باشد. لذا از دادگاه تقاضای رسیدگی و طلاق م. ا.. دادگاه در تاریخ 1401/03/21 وقت رسیدگی تعیین کرده و طرفین را دعوت کرده است.وکیل خ. ب. د. شورای حل اختلاف زوج را به پرداخت نفقه محکوم کرده و هم اکنون به جهت کراهتی که از زوج دارد. تقاضای طلاق دارد. زوج دو مرتبه دادخواست الزام به تمکین داده که هر دو بار مسترد شده است.موکل در عسر و حرج است. موکله پانصد عدد سکه بهار ازادی مهریه دارد. که چهارصد و پنجاه عدد را در قبال طلاق بذل می کند و خ. د. م. دفاع اظهار داشته زوجه به طور کامل در جریان شرایط بنده بوده است.ایشان به تکلیف خود عمل نمی کند بنده راضی به طلاق نیستم بنده وسایل زندگی تهیه کردم ایشان هر وقت بخواهد می‌تواند برگردد. و زندگی کند سه سال است.زوجه مرا بازی می دهد زوج می گوید من شافعی مذهب هستم و طبق مذهب شافعی برخورد گردد. دادگاه درنهایت در تاریخ 1401/03/21 مبادرت به صدور رای به بی حقی خواهان طلاق نموده است.سپس زوجه به شرح لایحه وکیل خ. ن. ب. رای صادره مذکور دادخواست تجدیدنظر تقدیم داشته که پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده و دادگاه مذکور در تاریخ 1401/08/29 مبادرت به صدور رای به رد درخواست تجدیدنظرخواهی و تایید دادنامه تجدیدنظرخواسته نموده است.متعاقبا زوجه به شرح لایحه وکیل خ. ک. ع. تکرار مطالب و اظهارات در فرایند دادرسی است.نسبت به رای صادره مذکور معترض است.و از دیوان عالی کشور تقاضای فرجامخواهی کرده است. در خصوص دادخواست فرجامخواهی خانم ف. ح. با وکالت خانم س. خ. نسبت به رای شماره *مورخ 1401/08/29 شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ 1401/03/21 شعبه *مبنی بر صدور حکم به بی حقی ز. ن. ب. خواسته طلاق به لحاظ عدم احراز عسر و حرج وی ب. ت. ب. محتویات پرونده فرجامخواهی وارد است. زیرا، اولا - زوجین تابع مذهب شافعی اهل تسنن می‌باشند و لذا برابر تبصره ماده چهارم قانون حمایت خانواده مصوب 1391 دادگاهها موظفند به دعاوی اشخاص موضوع اصول دوازدهم و سیزدهم قانون اساسی حسب مورد طبق قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه مصوب 1312/04/31 و قانون رسیدگی به دعاوی مطروحه راجع به احوال شخصیه و تعلیمات دینی ایرانیان غیرشیعه رای صادر نمایند. علی هذا دادگاهها پس از اخذ تصمیمات ان مراجع عالی ان را تنفیذ و اجرای می نمایند. ن. ب. ا. دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر به فرایند مقرر قانونی مذکور عمل ننمودند. لذا پرونده از جهت مذکور ناقص بوده و قابلیت ابرام ندارد. ثانیا - دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر پیرامون ادعاهای زوجه مبنی بر ترک زندگی توسط زوج و عدم پرداخت نفقه هیچ گونه تحقیقی به عمل نیاوردند. زیرا، حسب اظهارات زوجین مسلم است.که زوجین بیش از سه سال است.از یکدیگر مفارقت جسمانی دارند، ولی تحقیق نشده است. اولا- علت بروز اختلاف چیست ثانیا - ایا زوج در طول مدت مذکور اقدام مفید و موثری در جهت ترغیب زوجه به بازگشت به زندگی مشترک به عمل اورده است.یا خیر. ایا زوج دادخواست الزام زوجه به تمکین و فراهم نمودن مقدمات تمکین را انجام داده است.یا خیر. ثالثا - زوجه مدعی است.زوج علی رغم محکومیت به پرداخت نفقه از پرداخت محکوم به نفقه استنکاف نموده است.در این پرونده زمینه پرونده استنادی محکومیت نفقه و پرونده اجرایی مربوطه از مرجع مربوطه درخواست شده و ضمن تهیه گزارش مفید از ان رفع ابهام گردد.، ایا زوج در موعد مقرر و برابر مقررات مربوطه محکوم به نفقه را به زوجه پرداخت نموده است.یا خیر. رابعا - دادگاه هنگام رسیدگی به دعاوی طلاق موظف است.برابر ماده 27 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 قرار داوری جهت مساعدت در صلح و سازش صادر کرده و نظریه داوران را جلب نماید. ن. ب. ا. دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر به تکلیف مذکور عمل ننمودند. لذا پرونده از جهت مذکور نیز ناقص است.و ضرورت دارد. رفع نقص گردد. علی هذا ب. ت. ب. مراتب مذکور رای فرجامخواسته قابلیت ابرام ندارد. و مستندا به مواد 371 و 401 قانون ایین دادرسی مدنی ان را نقض کرده و پرونده را جهت رسیدگی مجدد در راستای مطالب گفته شده به شعبه *ارجاع می نماید.