رابطه اجرت المثل ایام زوجیت و شرط تنصیف دارایی

رأی خلاصه جریان پرونده اول- در تاریخ 1392/11/30 آقای ر. ع.ف. ی بطرفیت همسرش خانم ع. ک. دادخواستی بخواسته صدور حکم طلاق تقدیم و توضیح داده که طبق عقدنامه پیوست خوانده همسر اینجانب م. ب. و نامبرده موجبات اذیت و آزار بنده را فراهم نموده و بنده را در عسروحرج شدید قرار داده و ادامه زندگی مشترک را در حال و آینده برایم غیرممکن نموده است لذا صدور حکم طلاق م. ا.. دادخواست مطروحه در شعبه نهم دادگاه حقوقی زنجان ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد. 2- در تاریخ 1393/3/7 زوجه بطرفیت زوج دو فقره دادخواست یکی بخواسته مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک فعلاً مقوم بمبلغ یکصد هزار ریال و دیگری بخواسته مطالبه مهریه مقوم بمبلغ نوزده میلیون تومان تقدیم نموده که هر دو دادخواست در شعبه نهم دادگاه حقوقی زنجان ثبت و هر دو پرونده لف پرونده طلاق گردیده است. در جلسه دادرسی مورخ 1393/3/31 خوانده حضور نیافته ولی شخصی بنام ا. ک. بعنوان نماینده و وکیل زوجه لایحه ای در دو صفحه تقدیم و بعلت اینکه زوجه که خواهرش بوده بعلت افسردگی و ناراحتی روحی و روانی در مرکز حکیم بستری م. ب. از جانب او مدافعات وی را در قبال دعوی خواهان (زوج) بیان نموده است. خواهدن که بعلت لال بودن در معیت دو نفر مترجم باسامی ف.ع. و ر. ن. در دادگاه حضور یافته با ایماء و اشاره اعلام نموده که تمام حقوق زوجه را پرداخت و او را مطلقه مینماید دارای یک فرزند مشترک دختر بنام خ. 20 ساله می باشند که عروسی کرده است من طلاهائی که برای همسرم خریده ام میخواهم همسرم در سرای سالمندان است در سال 1369 ازدواج کرده ایم سپس دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر نمود و داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را تقدیم داشته اند سپس دادگاه جهت تعیین میزان نفقه معوقه و ایام عده و اجرت المثل خدمات ایام زندگی مشترک زوجه و تعیین اموالی که زوج در ایام زندگی مشترک بدست آورده است موضوع را به کارشناس ارجاع نموده و متقاقباً در تاریخ 1393/6/1 قرار رسیدگی توامان هر سه پرونده مطروح از ناحیه زوجین علیه یکدیگر را صادر نموده است. کارشناس منتخب دادگاه بشرح برگ 41 پرونده نظریه کتبی خود را ارائه و طی آن میزان نفقه معوقه زوجه از تاریخ 1391/9/1 لغایت 1393/5/31 را جمعاً بمبلغ 63/100/000 ریال و نفقه ایام عده را ماهیانه بمبلغ سه میلیون ریال و اجرت المثل ایام زندگی مشترک از تاریخ 1369/10/1 لغایت 1391/9/1 جمعاً بمبلغ 202/000/000 ریال تعیین و اعلام نموده است نظریه کارشناس به طرفین دعوی ابلاغ شد ز. ب. ت. لایحه‌ای به نظریه کارشناس اعتراض نموده و دادگاه قرار ارجاع امر به هیئت سه نفره کارشناسان صادر نموده و کارشناسان منتخب دادگاه بشرح نظریه کتبی تقدیمی (برگ 49 پرونده) میزان نفقه معوقه زوجه را از 1391/9/1 لغایت 1393/5/31 جمعاً مبلغ 63/100/000 ریال و اجرت المثل ایام زندگی مشترک از تاریخ 1369/10/1 لغایت 1391/9/1 جمعاً 202/000/000 ریال و نفقه ایام عده را ماهانه مبلغ سه میلیون و پانصد هزار ریال جمعاً بمبلغ ده میلیون و پانصد هزار ریال تعیین و در خصوص تحصیل اموال بعد از تاریخ ازدواج اعلام داشته اند که صرفاً یک باب منزل باب مسکونی به پلاک ثبتی ...فرعی از ... اصلی بخش یک زنجان (ص.) بمساحت 114/60 متر مربع بنام خواهان به ثبت رسیده و اموال دیگری تحصیل نگردیده است نظریه هیئت کارشناسان بطرفین دعوی ابلاغ شد اعتراضی نسبت به آن در پرونده مشهود نیست. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه شماره 1907 مورخ 1393/9/25 در خصوص دعوی زوج ضمن احراز رابطه زوجیت دائم با مهرالمسمای دویست هزار تومان بین زوجین با اعلام اینکه مساعی دادگاه و تلاش داوران جهت برقراری صلح و سازش بین طرفین منتج به نتیجه نگردیده و زوج کماکان اصرار به طلاق دارد و برابر ماده 1133 قانون مدنی و قاعده فقهی الطلاق بید من اخذ بالساق مرد با پرداخت حقوق زوجه می تواند از دادگاه تقاضای طلاق نماید لذا دادگاه خواسته ایشان را ثابت و قانونی تشخیص مستنداً بمواد 1133 و 1143 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش بین زوجین صادر و آنها سه ماه مهلت دارند پس از قطعیت دادنامه یا ابلاغ رأی قطعی با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق و جاری نمودن صیغه طلاق نسبت به ثبت آن اقدام نماید. خواهان دارای یک باب ساختمان مسکونی به پلاک ثبتی ...فرعی از ...اصلی بخش یک زنجان به مساحت 114/60 متر مربع بوده که قبل از اجرای صیغه طلاق دو دانگ آن را در اجرای بند الف شروط ضمن عقد به زوجه منتقل خواهد کرد، اجرت المثل سالهای زندگی مشترک بمبلغ 202/000/000 ریال قبل از اجرای صیغه طلاق نقداً پرداخت خواهد شد. جهیزیه زوجه برابر لیست آن آنچه باقیمانده مسترد میشود و از اعیان جهیزیه هر چه بر اثر استعمال از بین رفته تکلیفی متوجه زوجه نمی باشد. نفقه ایام معوقه از تاریخ 1391/9/1 لغایت 1393/5/31 جمعاً بمبلغ 63/100/000 ریال از مورخه 1393/6/1 لغایت انقضای ایام عده ماهیانه مبلغ سیصد و پنجاه هزار تومان پرداخت خواهد شد. زوجین دارای یک فرزند مشترک بنام خ. 20 ساله هستند و فاقد حمل و اولاد دیگری م. ب. نوع طلاق رجعی است و در مورد دعاوی زوجه بطرفیت زوج بخواسته مطالبه مهریه و اجرت المثل ایام زندگی مشترک در مورد مهریه زوج را به پرداخت مبلغ دو میلیون ریال بابت اصل مهریه بتاریخ 1369/10/1 که با شاخص روز محاسبه خواهد شد محکوم نموده و در مورد اجرت المثل ب. ت. ب. اینکه زوجه قصد تبرع نداشته و زوج دفاع موثری بعمل نیاورده و هرگاه قصد تبرع نباشد عرف متعارف برای آن اجرت تعیین مینماید. لذا با لحاظ نظریه کارشناس مستنداً به تبصره ماده 336 قانون مدنی حکم به محکومیت زوج به پرداخت 202/000/000 ریال بابت اجرت المثل کارهائیکه زوجه در ایام زندگی مشترک از تاریخ 1369/10/1 لغایت 1391/9/1 انجام داده صادر و بلحاظ اینکه زوجه معلول و تحت پوشش بهزیستی است به استناد ماده 5 قانون حمایت خانواده از پرداخت هزینه دادرسی معاف است. پس از ابلاغ رأی صادره ز. ن. ب. آن در قسمت مربوط به حقوق مالی زوجه تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان بموضوع رسیدگی و پس از مطالبه و اخذ رونوشت سند ازدواج فیمابین از زوجه سرانجام با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه شماره 254 مورخ 1394/2/23 اعتراض ت. ن. خ. را غیر وارد تشخیص و ضمن رد آن دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید نموده است دادنامه اخیرالذکردر تاریخ 1394/2/29 به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 1394/3/6 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجامخواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است لوایح طرفین بهنگام شور قرائت میگردد.هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور آقای ر. ع.ف. نسبت به دادنامه شماره 254-94 مورخ 1394/2/23 شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان که در جهت تأیید دادنامه بدوی انشاء گردیده و بموجب دادنامه نخستین به درخواست ز. ف. خ. گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق بالحاظ حقوق مالی زوجه فرجامخوانده صادر شده فرجامخواهی نموده و اساس اعتراض وی راجع به قسمتی از حقوق مالی زوجه بوده که ادعا نموده شرط تنصیف دارائی با اجرت المثل ایام زندگی مشترک قابل جمع نبوده و بعلاوه منزل مسکونی وی که مشمول شرط تنصیف دارائی قرار گرفته ملک موروثی وی بوده و از محل همین منزل مسکونی بایستی حقوق زوجه را که جزء دیون وی محسوب بوده پرداخت نماید و در مقام اجرای شرط مذکور این دیون وی بایستی محاسبه و از آن کسر شود که هیچیک از اعتراضات معنونه وارد و موجه نمی باشد زیرا اولاً: ممنوعیت جمع بین شرط تنصیف دارائی و اجرت المثل ایام زندگی مشترک ناشی از حکم مقرر در تبصره 6 ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق بوده که با تصویب و لازم الاجرا شدن قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و فسخ ماده واحده مذکور بموجب این قانون این ممنوعیت قانونی مرتفع گردیده و بعلاوه ماده 29 قانون حمایت خانواده نه تنها صراحتی بر این ممنوعیت نداشته بلکه مفاد آن موید قابل جمع بودن آنها م. ب. از این رو استحقاق ز. ن. ب. هر یک از حقوق ناشی از اجرای شرط تنصیف دارائی و اجرت المثل ایام زندگی مشترک بلحاظ مختلف بودن مبانی قانونی هر یک از آنها موجب اسقاط استحقاق ز. ن. ب. حق دیگر نخواهد بود بدین لحاظ علاوه بر تعیین اجرت المثل خدمات ایام زندگی مشترک برای زوجه ، تعیین حقوق ایشان از بابت اجرای شرط تا نصف دارائی موضوع بند الف شرط ضمن العقد مقید در قباله نکاحیه فیمابین که به صراحت رونوشت قباله نکاحیه پیوست پرونده بامضاء ز. ف. خ. رسیده و ادعای و. م. ب. عدم قبول و امضاء آن فاقد وجاهت م. ب. از موجبات ورود خدشه بردادنامه فرجامخواسته نخواهد بود. ثانیا : با فرض اینکه پلاک ملکی ف. خ. موروثی محسوب که بوی و سایر وراث بارث رسیده باشد بهر تقدیر سهم سایر وراث در این ملک که شامل دو پسر و بک دختر بوده در دوران زوجیت فیمابین ف. خ. و فرجامخوانده بموجب سند رسمی شماره .....مورخ 1381/6/5 دفتر اسناد رسمی شماره ...زنجان که تصویر آن از طرف خود ف. خ. ابراز گردیده از طرف وراث مذکور به ف. خ. انتقال قطعی یافته است و دو دانگ این ملک که بموجب دادنامه بدوی مقرر گردیده که ف. خ. د. مقام اجرای شرط تنصیف ف قبل از اجرای صیغه طلاق به زوجه منتقل نماید در هر حال کمتر از نصف سهام انتقال یافته بایشان از طرف سایر وراث م. ب. که جزء دارائی بدست آمده ایشان در دوران زوجیت محسوب خواهد شد مضافاً بفرض اینکه ف. خ. د. نظر داشته باشد که از محل همین ملک حقوق ناشی از زوجیت را به زوجه پرداخت نماید چون این امر دیون مربوط به همان ملک محسوب نبوده لذا تکلیف زوج به پرداخت حقوق ناشی از زوجیت د. ح. زوجه مانع اعمال شرط تنصیف دارائی و تعیین سهم برای زوجه در ملک مذکور نخواهد بود بنا بمراتب اشعاری نظر باینکه از ناحیه ز. ف. خ. اعتراض موثر و موجهی که نقض دادنامه فرجامخواسته را ایجاب نماید بعمل نیامده و دادنامه فرجامخواسته در قسمت معترض عنه موجهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نمی باشد فلذا ضمن رد اعتراض ف. خ. مستنداً بماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته در قسمت معترض عنه ابرام می‌گردد. شعبه 8 دیوانعالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون حسن عباسیان - مسعود کریم پور نطنزی - جعفر پور بدخشان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی