رای شماره 302 مورخ 1401/05/11 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری

رای شماره 302 مورخ 1401/05/11 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع شکایت به ابطال مصوبه شماره 54057؍ت17667ک مورخ 27؍3؍1376 هیات وزیران در خصوص تبدیل روستای نیاسر به شهر نیاسر مربوط می‌شود. شاکی با استناد به ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1371، ادعا کرده است که جمعیت نیاسر کمتر از حد نصاب لازم برای تبدیل به شهر است و شرایط لازم برای این تبدیل را نیز محقق نمی‌داند. در پاسخ به این ادعا، وزارت کشور و امور حقوق دولت با استناد به تبصره 5 الحاقی به ماده 4 و ماده 13 قانون مذکور، اعلام کردند که روستاهای مرکز بخش می‌توانند بدون رعایت حد نصاب جمعیت به شهر تبدیل شوند و مصوبه در چارچوب قوانین و اختیارات قانونی صادر شده است. هیات تخصصی دیوان عدالت اداری پس از بررسی مستندات، به این نتیجه رسید که مصوبه مورد شکایت مطابق با قوانین و مقررات بوده و بنابراین شکایت را رد کرد. این رای قابل اعتراض در مهلت قانونی تعیین‌شده است. شماره پرونده: ه- ع / 0003868شماره دادنامه: 140109970906000302 تاریخ: 11/05/1401 شاکی: آقایان … و یوسف نجف زاده طرف شکایت: هیات وزیران و وزارت کشور موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 54057؍ت17667ک مورخ 27؍3؍1376 وزاری عضو کمیسیون سیاسی- دفاعی هیات دولت در خصوص تبدیل روستای نیاسر تابع شهرستان کاشان در استان اصفهان به شهر نیاسر شاکی د. ب. ط. هیات وزیران و وزارت کشور به خواسته ابطال مصوبه شماره 54057؍ت17667ک مورخ 27؍3؍1376 وزاری عضو کمیسیون سیاسی- دفاعی هیات دولت در خصوص تبدیل روستای نیاسر تابع شهرستان کاشان در استان اصفهان به شهر نیاسر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب.: روستای نیاسر مرکز بخش نیاسر تابع شهرستان کاشان در استان اصفهان به شهر تبدیل شده و به عنوان شهر نیاسر شناخته شود. دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1) مطابق ماده 4 قانون مذکور حداقل جمعیت لازم برای ایجاد و تبدیل شهر 10 هزار نفر م. ب. درحالی‌که جمعیت ابوزیدآباد طبق سرشماری سال 1395 یعنی قریب 20 سال پس از مصوبه مذکور،5976 نفر بوده است. 2)مطابق ماده 4 قانون فوق‌الذکر برای تبدیل روستا به شهر لازم است شهر ایجادی "از لحاظ بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی خاص بوده به نوعی که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب و تجارت، صنعت، کشاورزی و خدمات و فعالیت‌های دارای اشتغال داشته باشد." در ما نحن فیه دقیقاً هیچ یک از این شرایط جز اشتغال به کشاورزی محقق نیست. ابوزیدآباد کاملاً سیمایی روستایی دارد و نوع پوشش و فرهنگ کاملاً روستایی و اشتغال اکثر قریب به اتفاق آنان باغداری و دامداری است. حضور میدانی در آن و سیری در سایت‌های منتسب به شهرداری آن کاملاً گویای این مطلب است. 3) تبدیل مناطق بکر طبیعی و کشاورزی به شهرهای فقیر غیر مولد نه تنها موجب تداخلات فرهنگی و بی‌هویتی آن می‌شود بلکه موجب نابودی مراکز کشاورزی و اضمحلال مراکز تولید کالاهای اساسی کشور، و بی‌انگیزگی مردمان روستا جهت اشتغال و کشاورزی و دامداری می‌شود؛ علاوه بر آن، منتج به آن می‌گردد که مردم و جوانان با شانه خالی کردن اجباری از کارهای مولد و مفید عملاً به خیل بیکاران کشور بپیوندند چرا که اقتصاد کشور در چنین شرایطی، توانایی ایجاد اشتغال صنعتی یا اداری برای آنها نخواهد داشت؛ ایجاد رقابت جهت تبدیل به شهر شدن و بعد استان شدن بین روستاها و شهرستان‌های کشور رواج می‌یابد و عملاً موجب گسست قومی و ایجاد حق استقلال طلبی می‌شود. در پاسخ به شکایت مذکور، امور حقوق دولت به موجب لایحه مورخ 4؍4؍1401 به طور خلاصه توضیح داده است که: 1-به موجب تبصره«5» الحاقی به ماده ( 4) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1371، «روستاهای مرکز بخش با هر میزان جمعیت می‌توانند به عنوان شهر شناخته شوند.» لذا اولاً: لزوم رعایت نصاب جمعیت برای روستاهای مستقر در مرکز بخش موضوعاً منتفی است. ثانیاً: روستای مورد بحث پس از احراز شرایط لازم برای شهر شناخته شدن توسط وزارت کشور که در گزارش توجیهی ارائه شده از سوی این وزارتخانه به آنها اشاره شده است به موجب مصوبه هیات وزیران و در چارچوب قانون به عنوان مرکز بخش نیاسر و تابع شهرستان کاشان در استان اصفهان به شهر تبدیل شده و به عنوان شهر نیاسر شناخته شده است و لذا از این جهت ایراد شاکی وارد نیست. 2-برابر ماده (13) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، « هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نام گذاری واحد تقسیمات کشوری، به جزء استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.» و به موجب ماده (18) قانون تقسیمات کشوری نیز اجرای این قانون از وظایف وزارت کشور محسوب می‌شود. 3- علاوه بر احکام قانونی یاد شده در ماده (6) آیین‌نامه اجرایی قانون فوق‌الذکر مصوب 1363 هم به این موضوع اشاره شده است که «تشخیص و شناخت "شهر" براساس ضوابط و معیارهای مندرج در ماده (14) قانون تقسیمات کشوری با پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران م. ب..» بر این مبنا مصوبه مورد اشاره در چارچوب وظایف و اختیارات قانونی دولت تدوین و تصویب شده است. 4- لازم به ذکر است، ب. ت. ب. گذشت حدود 24 سال از تاریخ مصوبه و شکل‌گیری مناسبات مرتبط اقتصادی، اجتماعی و حقوق مکتسبه ای که برای مردم منطقه ایجاد شده است، ابطال احتمالی مصوبه تبعات اجتماعی، سیاسی و امنیتی داشته و فاقد محمل منطقی و عقلایی است. جوابیه مورخ 22؍12؍1400 وزارت کشور بر اساس تبصره 5 الحاقی به ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب سال 1371 مرکز بخش با هر میزان جمعیتی به شهر تبدیل می‌شود لذا روستای نیاسر مرکز بخش نیاسر شهرستان کاشان با استناد به این ماده قانون نیازی به جمعیت 10 هزار نفر نداشته و به شهر تبدیل گردید و منطبق با قانون م. ب.. پرونده شماره ه- ع؍0003868 مبنی بر درخواست ابطال مصوبه شماره 540570؍ت17667ک مورخ 27؍03؍1376 وزرای عضو کمیسیون سیاسی - دفاعی هیات دولت در خصوص تبدیل روستای نیاسر تابع شهرستان کاشان در استان اصفهان به شهر نیاسر، در جلسه مورخ 02؍05؍1401 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضای هیات به اتفاق به شرح زیر اقدام به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست ن. ب. ا. اولاً، اگر چه براساس ماده (4) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 15؍04؍1362 مقرر شده است که شهر حداقل باید دارای ده هزار نفر جمعیت باشد لیکن براساس تبصره ( 5) الحاقی به این ماده مصوب 04؍12؍1389 پیش‌بینی شده است: «روستاهای مرکز بخش با هر جمعیتی و روستاهای واجد شرایط چنانچه دارای سه هزار و پانصد نفر جمعیت باشند، شهر شناخته می‌شوند.» ثانیاً، مطابق ماده (13) قانون مذکور: «هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحدهای تقسیمات کشوری، به جز استان ‌بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.» ثالثاً، براساس ماده ( 6) آیین‌نامه اجرایی قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 22؍07؍1363: «تشخیص و شناخت شهر براساس ضوابط و معیارهای مندرج در ماده 4 قانون تقسیمات کشوری موکول به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران م. ب..» بنا به مراتب فوق، مصوبه شماره 540570؍ت17667 ک مورخ 27؍03؍1376 مبنی بر تبدیل روستای نیاسر به شهر که براساس اختیار تفویضی هیات وزیران و بنا به پیشنهاد وزرات کشور به تصویب وزرای عضو کمیسیون سیاسی - دفاعی هیات دولت رسیده است براساس قوانین و مقررات فوق‌الذکر وضع شده است، لذا مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مقام وضع‌ کننده نبوده و رای به رد شکایت صادر می‌گردد. این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. حمیدرضا شریعت‌فر رئیس هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری