رای شماره 635 مورخ 1388/08/25 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
خ. م.:
در پرونده با کلاسه 86/536، شاکی خواستار ابطال ماده 122 آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1364 هیات وزیران است و این درخواست را به دلیل مغایرت آن با بند (الف) ماده 44 این قانون مطرح کرده است. شاکی بر این باور است که مفهوم «یگانه مراقب و نگهدارنده» باید شامل افرادی شود که تنها سرپرست مکفول هستند، حتی اگر چند فرزند وجود داشته باشد. از سوی دیگر، نمایندگان دولت اظهار داشتند که ماده 122 به درستی مصادیق «یگانه مراقب» را تعیین کرده و محدودیتهای آن مطابق با اختیارات هیات وزیران و تفسیر مضیق قانون است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از بررسی موضوع، با استناد به ماده 44 و تفسیر ارائهشده در ماده 122، درخواست شاکی را رد کرد و اعلام نمود که نیازی به ابطال ماده 122 وجود ندارد.
تاریخ دادنامه: 25 آبان 1388
شماره دادنامه: 635
کلاسه پرونده: 86/536
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای …
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 122 آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1364 هیات وزیران
مقدمه: شاکی ب. ش. د. تقدیمی اعلام داشته است، بند (الف) ماده 44 یکی از مشمولین معافیت کفالت را عبارت میداند از «یگانه مراقب ونگهدارنده پدر یا مادر... که قادر به اداره امور خود نباشد» منظور از یگانه مراقب همان یگان نگهدارنده و به عبارت دیگر کسی است که تنها سرپرست افراد مشارالیه م. ب.. مفهوم این بند روشن است. یگانه نگهدارنده اعم است از موردی که مکفول دارای پسران متعددی باشد که تنها یکی از آنها عهدهدار نگهداری مکفول م. ب. یا موردی که مکفول دارای تنها یک پسر باشد که عهدهدار نگهداری از مکفول م. ب.. ممکن است مکفول چند فرزند داشته باشد که از بین آنها تنها یک نفر توانایی تکفل وی را داشته باشد. چه رجحانی است در مورد کسی که تنها پسر مکفول بوده و به قهر روزگار، عهدهدار مسئولیت شده است، نسبت به کسی که چند برادر دارد که همگی از تکفل مادر امتناع مینمایند یا توانایی تکفل مکفول را ندارند و وی با از خود گذشتگی تنها کسی است که قبول مسئولیت مینماید. این در حالی است که ماده 122 آییننامه موصوف مقرر میدارد «منظور از یگانه مراقب و نگهدارنده یا سرپرست مندرج در ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی، مشمولی م. ب. که به شرح مواد زیر تنها فرزند یا نوه ذکور بیش از 18 سال هر پدر یا مادر یا جد یا جده یا تنها برادر بیش از 18 سال خواهر یا برادر خود باشد» اصولاً آییننامه نمیتواند حوزه شمول قانون را کم یا زیاد کند. آییننامه مجموعه دستورالعملهایی است که دستگاه اجرایی جهت اجرای بهتر و یکنواخت قانون در کلیه واحدهای اجرایی تهیه و ابلاغ مینماید و لذا ماده 122 آییننامه خارج از حدود اختیارات قوه مجریه م. ب.. این ماده آشکارا در مقام تضییق محدود ماده 44 قانون م. ب. و بدین وسیله حقوق مکتسبه اینجانب از ماده 44 را که یگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر هستم ولی تنها فرزندذکور ایشان نیستم رانقض مینماید. لذاباعنایت به رای وحدت رویه دیوان عدالت اداری شماره ه/82/775 مورخ 25/6/1383 و به استناد اصول 170 و 173 قانون اساسی و شق یک ماده 19 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 به علت مغایرت ماده 122 آییننامه فوقالذکر با بند (الف) ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی تقاضای ابطال آن را دارم. مشاور و مدیرکل دفتر امور حقوقی دولت، در پاسخ به شکایت شاکی طی نامه شماره 6944/371113 مورخ 11/7/1388، ضمن ارسال تصویرنامه شماره 61/6/6857 مورخ 22/1/1387 وزارت کشور اعلام داشتهاند، مفهوم منطقی و عرفی «یگانه مراقب و نگهدارنده» مندرج در ماده 44 قانون به شرح زیر: «ماده 44: مشمولان زیر حصب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند.
الف- یگانه مراقب و نگهدارنده پدر یا جد یا برادر و یا مادر یا جده یا خواهر که قادر به اداره امور خود نباشد.» مراقب و نگهدارنده واحد است بنابراین چنانچه چند برادر همزمان مشمول ضوابط فوقالذکر باشند، قانوناً هر کدام یگانه مراقب محسوب نخواهند شد، هر چند واقعاً یکی از آنها متکفل مخارج و اداره خانواده باشد. زیرا اثبات این گونه امور از امور جزئی و اجرایی است و متن قانون در این خصوص کلی م. ب. و در خصوص استثنائات یا موارد ضروری حکمی ندارد. ضمن اینکه به موجب ماده 166 قانون یاد شده، تصویب آییننامه اجرایی که متضمن ضوابط لازم برای به مرحله اجرا درآمدن قانون باشد، بر عهده هیات وزیران قرار گرفته و هیات وزیران بر اساس این اختیار ماده 122 را در مقام بیان نحوه اجرای بند (الف) ماده 44 قانون تصویب نموده که مغایرتی هم با متن قانون ندارد. این نکته قابل توجه است که تنها «فرزند یا نوه یا برادر» در ماده 122 آییننامه یاد شده مقید به عبارت «بیش از 18 سال شده» است و از این جهت قلمرو شمول یگانه مراقب، محدود شده است و به علاوه این قید در مورد برادر با قید «که قادر به اداره امور خود نباشد» مندرج در بند (الف) ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی هماهنگ م. ب.. همچنین معاون امور حقوقی و مجلس و بینالملل وزارت کشور، در خصوص شکایت فوقالذکر اعلام نمودند، بر ماده مورد شکایت ایرادی وارد نیست، زیرا بند (الف) ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی که شاکی خود را مشمول آن میداند، بیان کننده حکم استثناء بر اصل کلی انجام خدمت وظیفه عمومی است و از آنجا که باید حکم استثناء را تفسیر مضییق نمود، توجیه شاکی مبنی بر شمول خود در ذیل بند (الف) ماده مذکور صحیح نمیباشد. زیرا تفسیرمضیق عبارت«یگانه مراقب و نگهدارنده»ناظر به مراقب واحد است نه مراقبی که تامین کننده هزینههای مادر است. بنابراین از آنجا که شاکی به ادعای خود دارای دو برادر میباشد، نمیتواند به عنوان یگانه مراقب و نگهدارنده و نهایتاً مشمول بند (الف) ماده 44 قانون مذکور تلقی شود. بدین ترتیب از آنجا که ماده 122 آییننامه قانون خدمت وظیفه عمومی نیز در تفسیر مضییق از ماده 44 یگانه مراقب را تنها فرزند یا نوه ذکور پیش از 18 سال هر پدر یا مادر دانسته است، مطابق اصول کلی حقوقی بوده ومغایرتی با ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی ندارد. ب. ت. ب. مراتب فوق رد دادخواست مورد استدعا است. هیات عمومی دیوان در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی مقرر داشته است «مشمولان زیر حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند الف- یگانه مراقب و نگهدارنده پدر یا جد یا برادر و یا مادر یا جده یا خواهر که قادر به اداره امور خود نباشند.» ن. ب. ا. ماده 122 آییننامه اجرایی قانون مذکور در مقام تعیین مصادیق یگانه مراقب و نگهدارنده میباشد، بنابراین موجبی برای پذیرش درخواست شاکی و ابطال ماده 122 مرقوم وجود ندارد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - منتظری
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 49
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390000246229مورخ 1402/02/05 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 44 مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 203 مورخ 1372/11/030 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1888 مورخ 1397/10/04 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 44 اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
معافیت از خدمت وظیفه
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
معافیت از خدمت وظیفه
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
تاریخ دادنامه: 1402/2/5
ماده 44 مکرر قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 1888 ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 10 آیین نامه اجرایی مواد 44، 44 مکرر و 45 قانون خدمت وظیفه عمومی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 44 اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی
-
رأی
هماستناد
موارد لزوم ارجاع امر به کارشناس جهت صدور رأی کمیسیون ماده صد قانون شهرداری
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1169 مورخ 1399/09/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری واجد شرایط وکالت در
-
رأی
هماستناد
رای شماره 3274 مورخ 1400/12/17 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 122 و 27 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
ثبت املاک شخصی به عنوان آثار ملی و تاریخی
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
-
رأی
هماستناد
نظریه کارشناسان رسمی دادگستری در کمیسیون ماده صد قانون شهرداری
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
-
رأی
هماستناد
طرح دعوا به طرفیت شرکت مخابرات و صلاحیت دیوان
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1304 مورخ 1399/10/16 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 مقررات مر
-
رأی
هماستناد
دیوان عدالت اداری و شرکت بیمه البرز
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به دعاوی علیه شرکت مخابرات
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
نظر مشورتی شماره 59/127 مورخ 1393/06/26 کمیسیون صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
طرح شکایت به استناد وکالتنامه مدنی
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
تابعیت افراد و صلاحیت شورای تامین شهرستان
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002883555 مورخ 1403/11/30 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 نسخ ضمنی و یا تعدیل شده یا استث
-
رأی
هماستناد
رای شماره 80 مورخ 1392/11/26 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و رعایت مواد 309 و
-
رأی
هماستناد
تجدیدنظرخواهی از آرای صادر شده در زمان حاکمیت قانون دیوان مصوب 1385
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2161 و 2162.2 مورخ 1398/05/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
حقوق حالت اشتغال و شرط از کارافتادگی کلی
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
خسارت ناشی از اجرای عمل قانونی
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ناظر بر بند ب ماده
-
رأی
هماستناد
صلاحیت دیوان و دعاوی علیه شرکت مخابرات
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
تصدیق و تایید ورود خسارت و صلاحیت دیوان
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر شد
-
رأی
هماستناد
حق اعتراض به دستور موقت صادره از شعب دیوان
ماده 122 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1227 مورخ 1399/10/06 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 25/3/1392 شکای
-
رأی
هماستناد
تجدیدنظرخواهی از دستور موقت
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1185 مورخ 1401/06/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و آرای قبلی خود
-
رأی
هماستناد
رای شماره 603 مورخ 1396/06/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مبنی بر رعایت ضوابط
-
رأی
هماستناد
عدم پذیرش سند عادی در محاکم
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 اتخاذ گرد
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1145857 مورخ 1402/06/04 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون دیوان عدالت اداری ناظر به ماده 309 قانون آیین دادرسی و دادگ
-
رأی
هماستناد
موارد لزوم ارجاع موضوع به هیات سه نفره کارشناسی در کمیسیون ماده 100 شهرداری
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140009970906021226مورخ 1401/03/28 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 641 مورخ 1392/09/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در موارد سکوت قانون
-
رأی
هماستناد
اعتبار اسناد عادی مالکیت در مراجع قضایی
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2805.2 مورخ 1398/10/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و همچ
-
رأی
هماستناد
شرط صدور مجوز ساختمانی توسط شهرداری و رسیدگی به تخلفات ساختمانی توسط کمیسیون ماده 100
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و ماده 122
نظریات مشورتی 5
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/937 مورخ 1398/07/10
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/937 — 1398/07/10
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/1541 مورخ 1397/05/21
ماده 122 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1039 مورخ 1396/05/07
ماده 122 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ناظر به م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/641 مورخ 1403/09/18
ماده 122 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392
مواد مرتبط 2
-
اعمال
از این صفحه
ماده 44 — قانون خدمت وظیفه عمومی
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی هماهنگ می باشد
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 122 — قانون دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۸۵/۰۳/۰۹)
قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 به علت مغایرت ماده 122
مقرراتِ مرتبط 2
-
آییننامه
استناد
از این صفحه
آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1391/09/22
متن در بانک نیست
ماده 122 آیین نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1364 هیات وزیران است و ا
-
آییننامه
هماستناد
آئین نامه اجرائی قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1363/7/29 مجلس شورای اسلامی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
