رأی
رای شماره ۳۴۸ مورخ ۱۳۹۸/۰۷/۱۰ هیأت تخصصی منابع طبیعی، کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری دولت موظف است جهت حفاظت از محیط زیست در محدوده مناطق چهارگانه محیط زیست توسط سازمان حفاظت محیط زیست بازنگری کند ، " بازنگری " با افزایش محدوده مناطق محیط زیست ملازمه ندارد و امکان کاهش محدوده نیز از حکم " باز
دیوان عدالت اداری
هیات تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست
شماره دادنامه : ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۳۴۸ تاریخ دادنامه : ۱۰/۷/۹۸ شماره پرونده : ۹۷۰۱۴۷۱
شاکی : آقای …
موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخش کاهش محدوده مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست
گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی اعلام کرده است که :
رییس محترم دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام
به استحضار می رساند ؛ با عنایت به اینکه شورای عالی حفاظت محیط زیست بر اساس بند "ظ" ماده ۳۸ قانون برنامه ششم توسعه که بیان داشته است: «ظ- بازنگری در محدوده مناطق چهارگانه محیط زیست و همچنین تعریف و تقسیم بندی جدید مناطق ب. ت. ب. تقسیمات نوین اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت(IUCN) توسط سازمان حفاظت محیط زیست.» نسبت به کاهش ۲۸ منطقه از ۱۲ استان کشور معادل ۷۷ هزار هکتار از مناطق چهارگانه حفاظت شده زیست محیطی اقدام نموده است(متن مصوبه هنوز انتشار نیافته اما قابل تهیه از طریق شورای عالی حفاظت محیط زیست م. ب.)(پیوست ۱)، بر اساس ادله به شرح ذیل این اقدام بر خلاف قوانین کشور تلقی می گردد.
با عنایت به اصل پنجاهم قانون اساسی که عنوان می دارد: «اصل پنجاهم-درجمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.» بر اساس این اصل حفاظت از محیط زیست و حفظ و نگهداری آنها وظیفه ای عمومی تلقی گردیده و بر همین اساس قوانین بعدی مانند قانون صید و شکار مصوب ۱۳۴۶ با اصلاحات بعدی و قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳ با اصلاحات بعدی و... توسط قانونگذار محترم تدوین و لازم الاجرا شده است. در این میان بر اساس بند الف ماده ۳ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳؛ تعیین مناطقی تحت عنوان پارک کلی- آثار طبیعی ملی- پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده و تصویب حدود دقیق این مناطق ... برعهده شورای عالی حفاظت محیط زیست است. که این بند قانونی نیز قبل از احاله وظایف به شورای عالی حفاظت محیط زیست، بر اساس بند «چ» ماده ۶ قانون شکار و صید مصوب ۱۳۴۶ بر عهده شورای عالی شکاربانی و صید بوده است. از مجموعه اقدامات این دو شورا از بدو فعالیت تا کنون ایجاد مناطق حفاظت شده در سطح کشور است که بر اساس سیاست حفاظتی این شورا، همواره گُستره و وسعت آن رو به ازدیاد تعیین شده که دلیل آن اهمیت مناطق با ارزش زیست محیطی و لزوم تشدید حفاظت از آن بوده است. علی ایحال شورای عالی حفاظت محیط زیست طی اقدامی برخلاف رویه قبلی و مستفاد از بند ظ ماده ۳۸ قانون برنامه ششم توسعه، محدوده برخی از این مناطق را طی جلسه مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ کاهش داد، که طی آن مناطق سهند و کیامکی در آذربایجان شرقی، میرآباد و مراکان در آذربایجان غربی، موته، قمصر و برزک در اصفهان، هلن، شیدا، تنگ صیاد، قیصری، سبزکوه و شیرستان در چهارمحالوبختیاری، شاسکوه و درمیان – سربیشه در خراسان جنوبی، قرخود در خراسان شمالی، پوزک و گاندو در سیستانوبلوچستان، ماله گاله، میانجنگل و آبشار مارگون در فارس، کوسالان و شاهو در کردستان، روچون در کرمان، لیسار، لوندویل و چوکام در گیلان، هرمد در هرمزگان و کالمند در یزد در این بازنگری کاهش وسعت پیدا نمود. این در حالی است که اگر به منطوق و مفهوم ماده ۳۸ قانون اخیرالذکر که عنوان می کند: «ماده ۳۸- دولت موظف است اقدامات زیر را جهت حفاظت از محیط زیست به عمل آورد:
الف-...
ب-....
.
.
.
ظ- بازنگری در محدوده مناطق چهارگانه محیط زیست و همچنین تعریف و تقسیم بندی جدید مناطق ب. ت. ب. تقسیمات نوین اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت(IUCN) توسط سازمان حفاظت محیط زیست.
.
.
ف.... .»
توجه شود، ملاحظه می گردد که دولت می بایست در جهت تحقق حفاظت از محیط زیست، اقدامات موضوع الف تا ف را معمول دارد و منطقاً کاهش مناطق حفاظت شده تحقق حفاظت از محیط زیست را منجر نمی شود به عبارتی وضع واژه بازنگری بر مفهوم کاهش، عملاً در تناقض با مقدمه ماده ۳۸ است که می گوید: «دولت موظف است اقدامات زیرا را جهت حفاظت از محیط زیست بعمل آورد:....» فلذا کاهش مناطق حفاظت شده قطعاً منجر به حفاظت از محیط زیست نخواهد گردید بلکه نظارت زیست محیطی بر مناطقی که وسعت آن کاهش پیدا کرده، در مقایسه با سایر مناطق حفاظت شده که در قوانین برای آنها محدودیت ها و ممنوعیت هایی پیش بینی شده است، کمتر می گردد. پس علی القاعده این اقدام، منظور قانونگذار نمی باشد زیرا واژه "بازنگری" در متن این بند قانونی با در نظر گرفتن تحقق حفاظت از محیط زیست موضوع تکلیف بدو ماده ۳۸، با عمل افزایش مناطق حفاظت شده همپوشانی و انطباق خواهد داشت. از سوی دیگر احاله بازنگری مناطق چهارگانه محیط زیست به تقسیم بندی جدید مناطق ب. ت. ب. تقسیمات نوین اتحادیه حفاظت از طبیعت(IUCN)، ضروری می نماید تا اهداف این اتحادیه نیز تبیین تا مشخص گردد؛ آیا مصوبه کاهش مناطق حفاظت شده، شورای عالی حفاظت محیط زیست مبتنی بر سیاست های این اتحادیه بوده است یا خیر؟ از آنجاییکه جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون الحاق دو تبصره به قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمانها و مجامع بین المللی مصوب ۱۳۷۰/۹/۳ مجلس شورای اسلامی(ردیف شماره ۱۰)، عضو اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) شده است لذا اجرای سیاست های زیست محیطی این اتحادیه مستفاد از ماده ۹ قانون مدنی چون الحاق به آن توسط تصویب مجلس شـورای اسلامی و در راستای اصل یکصـد و بیست و پنجم بوده فلذا به عنوان قانون تلقی می شود. این اتحادیه در تعریف منطقه حفاظت شده آورده است (پیوست ۲ از پایگاه اینترنتی سازمان حفاظت محیط زیست کشور): "منطقه حفاظت شده محدوده مشخص جغرافیایی است که جهت دستیابی به حفاظت بلند مدت طبیعت در همبستگی با خدمات اکوسیستمی و ارزشهای فرهنگی، از طریق ابزار قانونی یا سایر روشهای کارآمد، تعیین می شود، به رسمیت شناخته می شود، اختصاص می یابد و مدیریت می شود.»
همانطور که از این تعریف مشخص می شود حفاظت بلند مدت طبیعت شرط تعیین منطقه حفاظت شده تلقی شده که از طریق ابزار های قانونی و... تعیین می شود. از این رو در این تعریف اثری از کاهش مناطق حفاظت شده دیده نمی شود. همچنین این اتحادیه در نشست آیچی ژاپن در سال ۲۰۱۰ مقرر داشتند که (پیوست ۲ از پایگاه اینترنتی سازمان حفاظت محیط زیست کشور): "تا سال ۲۰۲۰ میلادی، حداقل ۱۷ درصد از مناطق خشکی و آبهای داخلی و ۱۰ درصد از مناطق دریایی و ساحلی، بخصوص مناطقی که اهمیت ویژه ای از نظر تنوع زیستی و خدمات اکوسیستمی دارند، از طریق سیستم مناطق حفاظت شده و دیگر ابزار عرصه- محور کارآمد حفاظتی با مدیریت منصفانه و کارآمدی که معرف مناطق اکولوژیکی با ارتباط متناسب بوده، حفاظت شده و به چشم اندازهای خشکی و دریایی وسیعتر متصل می شوند.» از مفهوم این هدف مصوب، مشخص می شود؛ کشورهای متعاهد می بایست مناطق حفاظت شده خ. ر. ب. ۱۷ درصد از مناطق خشکی و ۱۰ درصد مناطق دریایی و ساحلی افزایش دهند پس به تبع آن کاهش در این مقوله در نظر گرفته نشده است کما اینکه هنوز جمهوری اسلامی ایران نتوانسته به طور کامل به این هدف دست یابد.
لازم به ذکر است؛ دلایل توجیهی مستند در کاهش وسعت مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورد شکایت؛ تغییر کاربری اراضی، استقرار تاسیسات نفتی و سایر مستحدثات، احداث رستوران و مراکز خدماتی و نارضایتی محلی عنوان شده که در متن سخنان سرپرست معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست کشور منتشره در سایت دولت( پایگاه اطلاع رسانی دولت-Dolat.ir)(پیوست۳) مشخص شده است و به تبع آن سازمان هایی چون سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس(جلفا) ب. ت. ب. جانمایی محدوده آن (توسط هیات وزیران) در بخش هایی از منطقه حفاظت شده کیامکی و مراکان که مغایر با رای وحدت رویه شماره ۸۵۶ دیوان عدالت اداری نیز هست، رفع این مغایرت قانونی را از طریق سیاست کاهش مناطق حفاظت شده مذکور پیگیری نمودند. بر این اساس و بنا به اظهار مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس(جلفا) ۱۳ هزار و ۵۹۱ هکتار از اراضی تحت حفاظت محیط زیست در محدوده منطقه آزاد ارس آزاد سازی شده است که این اراضی شامل ۱۱ هزار و ۱۶۲ هکتار از اراضی متعلق به پناهگاه حیات وحش کیامکی آذربایجان شرقی و ۲ هزار و ۴۲۹ هکتار از اراضی منطقه حفاظت شده مراکان آذربایجان غربی است. که مجموعاً این اراضی آزاد شده برای تعیین کاربری های مورد عمل در اختیار سازمان منطقه آزاد ارس قرار گرفته است.(پیوست ۴ منتشره در خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) این در حالی است که ماهیت تعیین محدوده ای به عنوان مناطق چهـارگانه حفاظت شده، اولاً می بایست به: تشدید نظارت و حفاظت بیشـتر از آن محدوده ها بیانجامد و به تحقق تکالیف و وظایف پیش بینی شده در قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و قانون صید و شکار و.... منتهی گردد و ثانیاً ساخت و ساز های بی ضابطه و دگرگونی چشم انداز اکولوژیک مناطق حفاظت شده در حال حاضر، نافی قصور و تقصـیر مسیولین ذیربط در این رابطه نمی باشد و نمی توان از آن به عنوان دلیلی برای خارج کردن این مناطق از پهنه مناطق چهارگانه حفاظت محیط زیست استناد نمود زیرا این توجهیات می تواند در آینده، دلیلی برای کاهش سایر مناطق چهارگانه حفاظت شده نیز قرار گیرد و رابعاً لازم به ذکر است به استناد ماده ۴ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳ که عنوان می دارد: "ماده ۴- هر نوع ممنوعیت و محدودیت و مقرراتی که برای مناطق مذکور در بند(الف) ماده ۳ این قانون برقرار می گردد نباید با حق مالکیت یا حق انتفاع اشخاصی که در این مناطق قانوناً دارا هستند مغایر باشد" در نتیجه به نظر نمی رسد حقوق مالکانه و حق انتفاع ساکنین این مناطق، منافاتی با ماهیت کارکردی مناطق اعلامی حفاظت شده داشته باشد و آنچه که محرز است سازمان هایی چون مناطق آزاد که تابع قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی مصوب ۱۳۷۲ با اصلاحات بعدی هستند بر اساس رای شماره ۸۵۶ هیات عمومی دیوان نمی بایست در اینگونه از مناطق تعیین حدود گردند و این دلیل منطقی و قانونی نیست که برای بهره مندی این دسته از سازمان ها از اراضی بکر مناطق حفاظت شده، شورای عالی حفاظت محیط زیست از وسعت این مناطق بکاهد که مصوبه مورد شکایت به طور نمونه، دقیقاً در راستای اهداف سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس در رفع تعارض قانونی به منظور بهره مندی از اراضی منطقه حفاظت شده مراکان و پناهگاه حیات وحش کیامکی، به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده که این موضوع مغایر با اصل پنجاهم قانون اساسی، ماهیت تصویبی ماده ۳۸ قانون برنامه ششم توسعه ، قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمانها و مجامع بین المللی مصوب ۱۳۷۰/۹/۳ و بند پ و چ ماده ۶ قانون شکار و صید مصوب ۱۳۴۶ (با التفات به واگذاری وظایف و اختیارات شورای عالی شکاربانی وفق ماده ۳ قانون حفاظت وبهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست) که عنوان می دارد: "ماده ۶- وظایف سازمان به قرار زیر است: الف...، ب ...،
پ- حفظ و نگاهداری شکارگاه ها و فضای حیاتی حیوانات قابل شکار و حمایت آنها در برابر گرسنگی و تشنگی و صید و شکار بی رویه و عوامل و حوادث جوی و طبیعی مانند حریق جنگل و مراتع و سیل و طغیان رودخانه ها و بیماریهای واگیر و مسمومیت نباتی و امثال آن، ت ...، ث ...، ج ...، چ- ایجاد پارکهای وحش و مناطق حفاظت شده و موزهای حیوان شناسی" و نیز به لحاظ شکلی (با التفات به واگذاری وظایف و اختیارات شورای عالی شکاربانی وفق ماده ۳ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست) مغایرت مصوبه مورد شکایت با ماده ۴ قانون نظارت بر شکار و صید که عنوان می دارد: "ماده ۴- مصوبات شورای عالی در حدود و وظایف و اختیارات مذکوردر این ماده بیست روز پس از درج در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار مرکز و روزنامه رسمی کشور لازم الاجرا است. سازمان موظف است بلافاصله مصوبات شورای عالی را به وسیله رادیو و آگهی و سایر وسایل به اطلاع اهالی برساند." که تا زمان ارایه این دادخواست، مصوبه جلسه ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست از طریق مراجع رسمی و به طور شفاف و کامل به اطلاع عموم مردم نرسیده و نیز در روزنامه رسمی آگهی نشده است اما از فحوای مصاحبه رسمی مدیرعامل سازمان منطـقه آزاد ارس مندرج در پیوست ۴ مشخص می گردد که مصوبه یاد شده اجرایی شده است.
با عنایت به موارد مطروحه و ادله مشروحه به استناد اصل هشتاد و پنجم و یکصد و سی و هشتم قانون اساسی که موید آن است که مصوبات دولتی نمی بایست با روح و متن قوانین مغایر باشد و ب. ت. ب. مغایرت های مطروحه در متن دادخواست در خصوص مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست در کاهش مناطق حفاظت شده با مواد قانونی بیان شده، مستفاده از اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی، ابطال بخش کاهش وسعت مناطق حفاظت شده از مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست را از محضر قضات شریف هیات عمومی دیوان عدالت اداری خواستارم.%
متن مصوبه شماره ۴۳۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست به قرار زیر است :
مصوبه شماره ۴۳۳ شورای عالی حفاظت محیط زیست شورای عالی حفاظت محیط زیست در پنجمین جلسه مورخ ۲/۱۲/۹۶ ( دولت دوازدهم )تصمیماتی به شرح زیر تصویب نمود :
۱- حد و حدود بازنگری شده و تعدیل مساحت (۲۷) منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست که به علت تعارضات مردمی و مشکلات جوامع بومی و محلی و تداخل با محدوده های شهری نیاز به تجدید نظر داشتند مطرح و پس از بررسی حد و حدود بازنگری شده (۲۷) منطقه به شرح جدول پیوست تصویب گردید. در مورد تغییر محدوده منطقه حفاظت شده جاجرود موضوع بند (۲) صورتجلسه مورخ ۲۴/۱۲/۹۵ شورای عالی محیط زیست مقرر شد سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی در اسرع وقت مذاکره و اقدام لازم را در جهت اجرای تصمیمات مورخ ۲۴/۱۲/۹۵ شورای عالی به عمل آورده و نتیجه را در اولین جلسه آتی شورای عالی محیط زیست مطرح نمایند.
۲- سپس موضوع (۱۱) منطقه تحت مدیریت فعلی سازمان حفاظت محیط زیست که در دولت دهم در کمیسیون زیربنایی ، صنعت و محیط زیست یا هیات دولت وقت تصویب شده و به مورد اجرا گذاشته بود ب. ت. ب. ایرادات و پیشنهادات سازمان بازرسی کل کشور ، در جلسه مطرح و حد و حدود بازنگری شده (۱۱) منطقه مورد بحث به شرح جدول پیوست تصویب گردید.
۳- دستور جلسه سوم مبنی بر اصلاح مفاد ماده (۲۰) آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست بوده که مورد تایید قرار نگرفت. دکتر … عباس آخوندی وزیر بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی وزیر راه و شهرسازی دکتر … نیره پیروز بخت وزیر صنعت ، معدن و تجارت رییس سازمان ملی استاندارد ایران دکتر … محمد رضا تابش معاون رییس جمهور و رییس عضو شورای عالی سازمان حفاظت محیط زیست و دبیر شورایعالی دکتر … مجید عباسپور عضو شورای عالی عضو شورای عالی دکتر … رضا کریمی عضو شوای عالی نماینده ناظر مجلس شورای اسلامی در شورای عالی سازمان حفاظت محیط زیست
پ۹۷۰۳۲۲۷۱۸۵۵۲۲۳۶ سازمان حفاظت محیط زیست
در پاسخ به شکایت مذکور ، سازمان حفاظت محیط زیست به موجب لایحه شماره ۲۲۹۷۴/۲۳۰/۹۸ – ۱۳۹۷/۶/۲۴ توضیح داده است که :
مدیر محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع : شکایت آقای …
سلام علیکم ؛ احتراماً بازگشت به نامه شماره ۵۲۹۳۵ مورخ ۲۱/۵/۹۷ به کلاسه پرونده ۹۷۰۱۴۷۱ صادره از آن مرجع محترم در خصوص شکایت آقای … دایر بر ابطال بخش انتزاعی محدوده مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورخ ۲/۱۲/۹۶ شورای عالی حفاظت محیط زیست به علت مغایرت با قوانین ، به طرفیت شورای عالی حفاظت محیط زیست ، موارد ذیل را مبنی بر رد دادخواست خواهان ، به استحضار می رساند :
۱- تعیین مناطق چهارگانه موضوع بند (الف) ماده (۳) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و تصویب حد و حدود آن و به تبع اولی تصمیم گیری در خصوص حد و حدود مذکور قانوناً در صلاحیت شورای عالی حفاظت محیط زیست قرار دارد. بنابراین شورای عالی مذکور به استناد اختیارات ناشی از این قانون در محدوده صلاحیت خود البته پس از بررسی های دقیق کارشناسی عمل کرده است. به نظر می رسد شاکی محترم علیرغم اشارات متعدد و بعضاً بی ارتباط با قوانین و مقررات زیست محیطی و اطاله کلام ، آشنایی چندانی با منطوق و مفهوم ماده (۳) قانون مورد بحث ندارد.
۲- همانگونه که از مفاد بند (ظ) ماده ۳۸ قانون برنامه ششم توسعه استنباط می شود ، سازمان حفاظت محیط زیست موظف به بازنگری در محدوده مناطق چهارگانه و همچنین تعریف و تقسیم بندی جدید که یک مبحث کاملاً فنی و تخصصی زیست محیطی است لذا اقدامات صورت پذیرفته در جهت اصلاح مرز مناطق پس از بررسی های جامع کارشناسی توسط ادارات کل حفاظت محیط زیست استانی و دفاتر ستادی ذیربط با هدف حذف تعارضات استانی و بهبود وضعیت محدوده های حفاظتی به منظور جلوگیری از هزینه در عرصه های فاقد ارزش زیستگاهی صورت گرفته است. مزید استحضار از (۲۷) پرونده ارسالی به جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست ۲۲ منطقه به دلیل اصلاح مرز کاهش مساحت داشته اند که در مجموع مساحت کسر شده از این مناطق ب. ت. ب. توجیهات فنی و کارشناسی در حدود ۴/۰ درصد وسعت مناطق کشور م. ب. و در خصوص دو منطقه شیرستان و کالمند بهادران صرفاً اصلاح آگهی روزنامه رسمی در دستور کار شورایعالی محیط زیست بدون کسر و افزایش محدوده بوده است و در مورد مناطق چوکام و لیسار نیز بر اساس تدقیق مرز صورت پذیرفته و با اصلاح آگهی روزنامه رسمی وسعت این مناطق افزایش یافته است. همچنین ب. ت. ب. پیگیری صورت گرفته از طریق سازمان بازرسی کل کشور و ایرادات وارده بر نحوه ارتقاء سطح حفاظتی مناطق ارتقاء یافته در سال ۱۳۸۹ استان کرمان ، عملاً وسعت ۱۱ منطقه مورد اشاره در سطح استان کرمان به دلیل عدم طی مراحل قانونی جزء مناطق چهارگانه محسوب نگردیده که پس از تشکیل جلسات متعدد کارشناسی و مدیریتی با وزارت صنعت ، معدن و تجارت و دستیابی به توافق و اخذ مجوزهای لازم ضمن پاسخگویی به شکایت وزارت صنعت ، معدن و تجارت ، مناطق مورد بحث در جلسه شورایعالی حفاظت محیط زیست به عنوان مناطق تحت مدیریت سازمان مصوب گردید و عملاً پهنه ای به وسعت تقریبی ۱۹۱۱۲۹۸ هکتار افزایش سطح حفاظتی یافته است.
۳- استناد شاکی به ماده (۹) قانون مدنی و سیاست های زیست محیطی اتحادیه بین المللی حفاظت ارز طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) نیز فاقد وجاهت قانونی و غیر مرتبط م. ب.. گرچه توجه به سیاستها و تقسیمات نوین این اتحادیه مفید و همواره مورد توجه سازمان م. ب.. ولی سیاست های اتحادیه مذکور لازم الاجرا نمی باشد اولاً به این دلیل که اتحادیه مذکور یک معاهده ، قرار داد یا سازمان بین الدولی نبوده و مفاد (۹) در این مورد مصداق ندارد زیرا (IUCN) یک سازمان نهاد بین المللی یا NGO بین المللی است و تصمیمات آن برای دولت ها لازم الاجرا نمی باشد. ثانیاً درج نام این اتحادیه در قانون الحاق دو تبصره به قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمان ها و مجامع بین المللی (۱۳۷۰/۹/۳) صرفاً جهت صدور مجوز قانونی برای پرداخت حق عضویت در این نهاد غیر دولتی بین المللی بوده است که به علت نپرداختن حق عضویت ، عضویت سازمان حفاظت محیط زیست معلق گردیده بود ( لازم به یادآوری است که از سال ۱۳۵۲ تا سال ۱۳۷۰ انجمن غیر دولتی مردم نهاد منابع طبیعی از طرف جمهوری اسلامی ایران عضو این اتحادیه بوده است.)
۴- اشاره شاکی به نحوه افزایش سطح مناطق تحت حفاظت در نشست آیچی نیز صحیح نمی باشد. اولاً این تصمیم در نشست ناگویا اتخاذ شده نه آیچی ثانیاً این افزایش فقط ناظر به افزایش سطح مناطق چهارگانه نبوده و ب. ت. ب. ماده (۲) کنوانسیون تنوع زیستی ناظر بر تمام محدوده ها و شیوه های حفاظتی از قبیل ذخیره گاه های جنگلی و قرق های اختصاصی م. ب.. که باید تا سال ۲۰۲۰ عملی شود.
۵- رای شماره ۸۵۶ هیات عمومی دیوان محترم عدالت اداری که به درستی اتخاذ گردیده و سازمان حفاظت محیط زیست به شدت به دنبال اجرای کامل آن م. ب. ، به هیچ عنوان اختیارات قانونی شورای عالی محیط زیست را محدود نکرده است بلکه با تایید اختیارات و تصمیمات شورای عالی مذکور ، هر نوع تداخل یا تصمیم شورای عالی مناطق آزاد در داخل مناطق تحت اختیار سازمان حفاظت محیط زیست را غیر قانونی و ممنوع اعلام نموده است. لذا این موضوع ماهیتاً ارتباطی با اختیارات شورای عالی و بازنگری در حد و حدود مناطق حفاظت شده ندارد.
۶- در پایان جهت مزید استحضار و بیان علت بازنگری در این تعداد محدود از مناطق تحت کنترل سازمان حفاظت محیط زیست اضافه می نماید که محدوده های حذف شده که اکثراً در حاشیه مناطق قرار دارند از سالهای پیش ارزشهای اکولوژیکی خ. ر. ب. واسطه تبدیل و تغییر کاربری و گسترش روستاها و شهرها ( مانند توسعه شهر نیم ور در غرب منطقه حفاظت شده موته ) از دست داده بودند. سازمان حفاظت محیط زیست از سالها پیش تدابیر لازم را جهت کاهش تنش با جوامع و رفع تعارضات را آغاز کرده بود و یکی از مناسب ترین طرق و تدابیر برای رفع تعارض و جـلوگیری از بروز درگیری های محلی که گاهی به کشتار حیوانات وحشی بی گناه از طرف آنها به قصد انتقام جویی منجر می گردید ، بازنگری در محدوده های تخریب شده در حاشیه مناطق و نقاط آسیب دیده و فاقد ارزش اکولوژیکی بوده که طبیعتاً تشخیص این امر هم به لحاظ فنی هم از جهت مدیریتی و اجرایی قانوناً بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست و چنین تشخیص علمی مبنی بر تعیین ارزشهای زیستی خارج از دانش فنی دیگر ارگان ها م. ب.. که ب. ت. ب. اختیارات قانونی شورایعالی حفاظت محیط زیست مراتب به تصویب شورایعالی حفاظت محیط زیست رسیده است.
مع الوصف با عنایت به عرایض ایضاحی رد شکایت شاکی م. ا..
معصومه حسین پور – مدیر کل دفتر حقوقی و امور مجلس
در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ پرونده به هیات تخصصی منابع طبیعی ،کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع شد و پس از بحث و بررسی محتویات پرونده ، با نظر بیش از ۴/۳ اعضاء حاضر در جلسه ، ختم رسیدگی اعلام و به شرح زیر به صدور رای مبادرت شد.
رای هیات تخصصی
نظر به این که حکم مقرر در بند (ظ) ماده ۳۸ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه دولت موظف است جهت حفاظت از محیط زیست در محدوده مناطق چهارگانه محیط زیست توسط سازمان حفاظت محیط زیست بازنگری کند ، «بازنگری» با افزایش محدوده مناطق محیط زیست ملازمه ندارد و امکان کاهش محدوده نیز از حکم «بازنگری» مستفاد می شود. بنابراین مصوبه شماره ۴۳۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست با بند (ظ) ماده ۳۸ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه و دیگر مقررات مورد استناد شاکی مغایرت ندارد ، مستنداً به بند (ب) ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر و اعلام می شود. این رای ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری یا ۱۰ نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
مهدی دربین - رییس هیات تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
text = matn.replace(regex, '$1');
$('#Div_1').html(text);
if (parseInt(navigator.appVersion)
$("a[name=copy_pre]").click(function () {
range.selectNodeContents(el);
sel.removeAllRanges();
sel.addRange(range);
showNotification1();
}.box.comment-form .form-group {
}fieldset {
}.btncss{
رای شماره 348 مورخ 1398/07/10 هیات تخصصی منابع طبیعی، کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
در دیوان عدالت اداری، شکایتی به منظور ابطال مصوبه مورخ 1396/12/02 شورای عالی حفاظت محیط زیست که به کاهش محدوده مناطق حفاظت شده مربوط میشود، مطرح گردید. شاکی ادعا کرد که این اقدام با اصل پنجاهم قانون اساسی و همچنین مواد قانونی دیگر، از جمله بند «ظ» ماده 38 قانون برنامه ششم توسعه و قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مغایرت دارد، زیرا کاهش وسعت مناطق حفاظت شده به معنای کاهش حفاظت از محیط زیست است. در مقابل، سازمان حفاظت محیط زیست دفاع کرد که بازنگری در محدودهها به منظور اصلاح تعارضات و بهبود وضعیت حفاظتی انجام شده و این اقدام در چارچوب اختیارات قانونی شورای عالی صورت گرفته است. هیات تخصصی دیوان عدالت اداری پس از بررسیهای لازم به این نتیجه رسید که واژه «بازنگری» شامل امکان کاهش محدوده نیز میشود و بنابراین مصوبه مورد شکایت با قوانین مغایرت ندارد و شکایت را رد کرد. رای هیات بر اساس بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر شده و قابل اعتراض در مهلت معین است.
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخش کاهش محدوده مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورخ 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست
با عنایت به اصل پنجاهم قانون اساسی که عنوان می دارد: «اصل پنجاهمدرجمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.» بر اساس این اصل حفاظت از محیط زیست و حفظ و نگهداری آنها وظیفه ای عمومی تلقی گردیده و بر همین اساس قوانین بعدی مانند قانون صید و شکار مصوب 1346 با اصلاحات بعدی و قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات بعدی و... توسط قانونگذار محترم تدوین و لازم الاجرا شده است. در این میان بر اساس بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353؛ تعیین مناطقی تحت عنوان پارک کلی- آثار طبیعی ملی- پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده و تصویب حدود دقیق این مناطق... برعهده شورای عالی حفاظت محیط زیست است. که این بند قانونی نیز قبل از احاله وظایف به شورای عالی حفاظت محیط زیست، بر اساس بند «چ» ماده 6 قانون شکار و صید مصوب 1346 بر عهده شورای عالی شکاربانی و صید بوده است. از مجموعه اقدامات این دو شورا از بدو فعالیت تا کنون ایجاد مناطق حفاظت شده در سطح کشور است که بر اساس سیاست حفاظتی این شورا، همواره گُستره و وسعت آن رو به ازدیاد تعیین شده که دلیل آن اهمیت مناطق با ارزش زیست محیطی و لزوم تشدید حفاظت از آن بوده است. علی ایحال شورای عالی حفاظت محیط زیست طی اقدامی برخلاف رویه قبلی و مستفاد از بند ظ ماده 38 قانون برنامه ششم توسعه، محدوده برخی از این مناطق را طی جلسه مورخ 2/12/1396 کاهش داد، که طی آن مناطق سهند و کیامکی در آذربایجان شرقی، میرآباد و مراکان در آذربایجان غربی، موته، قمصر و برزک در اصفهان، هلن، شیدا، تنگ صیاد، قیصری، سبزکوه و شیرستان در چهارمحالوبختیاری، شاسکوه و درمیان - سربیشه در خراسان جنوبی، قرخود در خراسان شمالی، پوزک و گاندو در سیستانوبلوچستان، ماله گاله، میانجنگل و آبشار مارگون در فارس، کوسالان و شاهو در کردستان، روچون در کرمان، لیسار، لوندویل و چوکام در گیلان، هرمد در هرمزگان و کالمند در یزد در این بازنگری کاهش وسعت پیدا نمود. این در حالی است که اگر به منطوق و مفهوم ماده 38 قانون اخیرالذکر که عنوان می کند: «ماده 38- دولت موظف است اقدامات زیر را جهت حفاظت از محیط زیست به عمل آورد:
توجه شود، ملاحظه میگردد که دولت میبایست در جهت تحقق حفاظت از محیط زیست، اقدامات موضوع الف تا ف را معمول دارد و منطقاً کاهش مناطق حفاظت شده تحقق حفاظت از محیط زیست را منجر نمی شود به عبارتی وضع واژه بازنگری بر مفهوم کاهش، عملاً در تناقض با مقدمه ماده 38 است که می گوید: «دولت موظف است اقدامات زیرا را جهت حفاظت از محیط زیست به عمل آورد:....» فلذا کاهش مناطق حفاظت شده قطعاً منجر به حفاظت از محیط زیست نخواهد گردید بلکه نظارت زیست محیطی بر مناطقی که وسعت آن کاهش پیدا کرده، در مقایسه با سایر مناطق حفاظت شده که در قوانین برای آنها محدودیت ها و ممنوعیت هایی پیش بینی شده است، کمتر میگردد. پس علی القاعده این اقدام، منظور قانونگذار نمیباشد زیرا واژه "بازنگری" در متن این بند قانونی با در نظر گرفتن تحقق حفاظت از محیط زیست موضوع تکلیف بدو ماده 38، با عمل افزایش مناطق حفاظت شده همپوشانی و انطباق خواهد داشت. از سوی دیگر احاله بازنگری مناطق چهارگانه محیط زیست به تقسیم بندی جدید مناطق ب. ت. ب. تقسیمات نوین اتحادیه حفاظت از طبیعت(IUCN)، ضروری مینماید تا اهداف این اتحادیه نیز تبیین تا مشخص گردد؛ آیا مصوبه کاهش مناطق حفاظت شده، شورای عالی حفاظت محیط زیست مبتنی بر سیاست های این اتحادیه بوده است یا خیر؟ از آنجایی که جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون الحاق دو تبصره به قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمانها و مجامع بین المللی مصوب 3/9/1370 مجلس شورای اسلامی(ردیف شماره 10)، عضو اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) شده است لذا اجرای سیاست های زیست محیطی این اتحادیه مستفاد از ماده 9 قانون مدنی چون الحاق به آن توسط تصویب مجلس شورای اسلامی و در راستای اصل یکصد و بیست و پنجم بوده فلذا به عنوان قانون تلقی میشود. این اتحادیه در تعریف منطقه حفاظت شده آورده است (پیوست 2 از پایگاه اینترنتی سازمان حفاظت محیط زیست کشور): "منطقه حفاظت شده محدوده مشخص جغرافیایی است که جهت دستیابی به حفاظت بلند مدت طبیعت در همبستگی با خدمات اکوسیستمی و ارزشهای فرهنگی، از طریق ابزار قانونی یا سایر روشهای کارآمد، تعیین میشود، به رسمیت شناخته میشود، اختصاص می یابد و مدیریت میشود.»
لازم به ذکر است؛ دلایل توجیهی مستند در کاهش وسعت مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورد شکایت؛ تغییر کاربری اراضی، استقرار تاسیسات نفتی و سایر مستحدثات، احداث رستوران و مراکز خدماتی و نارضایتی محلی عنوان شده که در متن سخنان سرپرست معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست کشور منتشره در سایت دولت(پایگاه اطلاع رسانی دولت-Dolat.ir)(پیوست3) مشخص شده است و به تبع آن سازمان هایی چون سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس(جلفا) ب. ت. ب. جانمایی محدوده آن (توسط هیات وزیران) در بخش هایی از منطقه حفاظت شده کیامکی و مراکان که مغایر با رای وحدت رویه شماره 856 دیوان عدالت اداری نیز هست، رفع این مغایرت قانونی را از طریق سیاست کاهش مناطق حفاظت شده مذکور پیگیری نمودند. بر این اساس و بنا به اظهار مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس(جلفا) 13 هزار و 591 هکتار از اراضی تحت حفاظت محیط زیست در محدوده منطقه آزاد ارس آزاد سازی شده است که این اراضی شامل 11 هزار و 162 هکتار از اراضی متعلق به پناهگاه حیات وحش کیامکی آذربایجان شرقی و 2 هزار و 429 هکتار از اراضی منطقه حفاظت شده مراکان آذربایجان غربی است. که مجموعاً این اراضی آزاد شده برای تعیین کاربری های مورد عمل در اختیار سازمان منطقه آزاد ارس قرار گرفته است.(پیوست 4 منتشره در خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) این در حالی است که ماهیت تعیین محدوده ای به عنوان مناطق چهارگانه حفاظت شده، اولاً میبایست به: تشدید نظارت و حفاظت بیشتر از آن محدوده ها بیانجامد و به تحقق تکالیف و وظایف پیش بینی شده در قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و قانون صید و شکار و.... منتهی گردد و ثانیاً ساخت و ساز های بی ضابطه و دگرگونی چشم انداز اکولوژیک مناطق حفاظت شده در حال حاضر، نافی قصور و تقصیر مسئولین ذیربط در این رابطه نمیباشد و نمی توان از آن به عنوان دلیلی برای خارج کردن این مناطق از پهنه مناطق چهارگانه حفاظت محیط زیست استناد نمود زیرا این توجهیات میتواند در آینده، دلیلی برای کاهش سایر مناطق چهارگانه حفاظت شده نیز قرار گیرد و رابعاً لازم به ذکر است به استناد ماده 4 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 که عنوان می دارد: "ماده 4- هر نوع ممنوعیت و محدودیت و مقرراتی که برای مناطق مذکور در بند(الف) ماده 3 این قانون برقرار میگردد نباید با حق مالکیت یا حق انتفاع اشخاصی که در این مناطق قانوناً دارا هستند مغایر باشد" در نتیجه به نظر نمی رسد حقوق مالکانه و حق انتفاع ساکنین این مناطق، منافاتی با ماهیت کارکردی مناطق اعلامی حفاظت شده داشته باشد و آنچه که محرز است سازمان هایی چون مناطق آزاد که تابع قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی مصوب 1372 با اصلاحات بعدی هستند بر اساس رای شماره 856 هیات عمومی دیوان نمیبایست در اینگونه از مناطق تعیین حدود گردند و این دلیل منطقی و قانونی نیست که برای بهره مندی این دسته از سازمان ها از اراضی بکر مناطق حفاظت شده، شورای عالی حفاظت محیط زیست از وسعت این مناطق بکاهد که مصوبه مورد شکایت به طور نمونه، دقیقاً در راستای اهداف سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس در رفع تعارض قانونی به منظور بهره مندی از اراضی منطقه حفاظت شده مراکان و پناهگاه حیات وحش کیامکی، به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده که این موضوع مغایر با اصل پنجاهم قانون اساسی، ماهیت تصویبی ماده 38 قانون برنامه ششم توسعه، قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمانها و مجامع بین المللی مصوب 3/9/1370 و بند پ و چ ماده 6 قانون شکار و صید مصوب 1346 (با التفات به واگذاری وظایف و اختیارات شورای عالی شکاربانی وفق ماده 3 قانون حفاظت وبهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست) که عنوان می دارد: "ماده 6- وظایف سازمان به قرار زیر است: الف...، ب...، پ- حفظ و نگاهداری شکارگاه ها و فضای حیاتی حیوانات قابل شکار و حمایت آنها در برابر گرسنگی و تشنگی و صید و شکار بی رویه و عوامل و حوادث جوی و طبیعی مانند حریق جنگل و مراتع و سیل و طغیان رودخانه ها و بیماریهای واگیر و مسمومیت نباتی و امثال آن، ت...، ث...، ج...، چ- ایجاد پارکهای وحش و مناطق حفاظت شده و موزهای حیوان شناسی" و نیز به لحاظ شکلی (با التفات به واگذاری وظایف و اختیارات شورای عالی شکاربانی وفق ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست) مغایرت مصوبه مورد شکایت با ماده 4 قانون نظارت بر شکار و صید که عنوان می دارد: "ماده 4- مصوبات شورای عالی در حدود و وظایف و اختیارات مذکوردر این ماده بیست روز پس از درج در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار مرکز و روزنامه رسمی کشور لازم الاجرا است. سازمان موظف است بلافاصله مصوبات شورای عالی را به وسیله رادیو و آگهی و سایر وسایل به اطلاع اهالی برساند." که تا زمان ارایه این دادخواست، مصوبه جلسه 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست از طریق مراجع رسمی و به طور شفاف و کامل به اطلاع عموم مردم نرسیده و نیز در روزنامه رسمی آگهی نشده است اما از فحوای مصاحبه رسمی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس مندرج در پیوست 4 مشخص میگردد که مصوبه یاد شده اجرایی شده است.
با عنایت به موارد مطروحه و ادله مشروحه به استناد اصل هشتاد و پنجم و یکصد و سی و هشتم قانون اساسی که موید آن است که مصوبات دولتی نمیبایست با روح و متن قوانین مغایر باشد و ب. ت. ب. مغایرت های مطروحه در متن دادخواست در خصوص مصوبه مورخ 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست در کاهش مناطق حفاظت شده با مواد قانونی بیان شده، مستفاده از اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی، ابطال بخش کاهش وسعت مناطق حفاظت شده از مصوبه مورخ 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست را از محضر قضات شریف هیات عمومی دیوان عدالت اداری خواستارم.%
متن مصوبه شماره 433 مورخ 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست به قرار زیر است:
مصوبه شماره 433 شورای عالی حفاظت محیط زیست شورای عالی حفاظت محیط زیست در پنجمین جلسه مورخ 2/12/96 (دولت دوازدهم)تصمیماتی به شرح زیر تصویب نمود:
1- حد و حدود بازنگری شده و تعدیل مساحت (27) منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست که به علت تعارضات مردمی و مشکلات جوامع بومی و محلی و تداخل با محدوده های شهری نیاز به تجدید نظر داشتند مطرح و پس از بررسی حد و حدود بازنگری شده (27) منطقه به شرح جدول پیوست تصویب گردید. در مورد تغییر محدوده منطقه حفاظت شده جاجرود موضوع بند (2) صورتجلسه مورخ 24/12/95 شورای عالی محیط زیست مقرر شد سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی در اسرع وقت مذاکره و اقدام لازم را در جهت اجرای تصمیمات مورخ 24/12/95 شورای عالی به عمل آورده و نتیجه را در اولین جلسه آتی شورای عالی محیط زیست مطرح نمایند.
2- سپس موضوع (11) منطقه تحت مدیریت فعلی سازمان حفاظت محیط زیست که در دولت دهم در کمیسیون زیربنائی، صنعت و محیط زیست یا هیات دولت وقت تصویب شده و به مورد اجرا گذاشته بود ب. ت. ب. ایرادات و پیشنهادات سازمان بازرسی کل کشور، در جلسه مطرح و حد و حدود بازنگری شده (11) منطقه مورد بحث به شرح جدول پیوست تصویب گردید.
3- دستور جلسه سوم مبنی بر اصلاح مفاد ماده (20) آییننامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست بوده که مورد تایید قرار نگرفت. دکتر … عباس آخوندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزیر راه و شهرسازی دکتر … نیره پیروز بخت وزیر صنعت، معدن و تجارت رئیس سازمان ملی استاندارد ایران دکتر … محمد رضا تابش معاون رئیس جمهور و رئیس عضو شورای عالی سازمان حفاظت محیط زیست و دبیر شورای عالی دکتر … مجید عباسپور عضو شورای عالی عضو شورای عالی دکتر … رضا کریمی عضو شوای عالی نماینده ناظر مجلس شورای اسلامی در شورای عالی سازمان حفاظت محیط زیست
در پاسخ به شکایت مذکور، سازمان حفاظت محیط زیست به موجب لایحه شماره 22974/230/98 - 24/6/1397 توضیح داده است که:
سلام علیکم ؛ احتراماً بازگشت به نامه شماره 52935 مورخ 21/5/97 به کلاسه پرونده 9701471 صادره از آن مرجع محترم در خصوص شکایت آقای … دائر بر ابطال بخش انتزاعی محدوده مناطق حفاظت شده موضوع مصوبه مورخ 2/12/96 شورای عالی حفاظت محیط زیست به علت مغایرت با قوانین، به طرفیت شورای عالی حفاظت محیط زیست، موارد ذیل را مبنی بر رد دادخواست خواهان، به استحضار می رساند:
3- استناد شاکی به ماده (9) قانون مدنی و سیاست های زیست محیطی اتحادیه بین المللی حفاظت ارز طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) نیز فاقد وجاهت قانونی و غیر مرتبط م. ب.. گرچه توجه به سیاستها و تقسیمات نوین این اتحادیه مفید و همواره مورد توجه سازمان م. ب.. ولی سیاست های اتحادیه مذکور لازم الاجرا نمیباشد اولاً به این دلیل که اتحادیه مذکور یک معاهده، قرار داد یا سازمان بین الدولی نبوده و مفاد (9) در این مورد مصداق ندارد زیرا (IUCN) یک سازمان نهاد بین المللی یا NGO بین المللی است و تصمیمات آن برای دولت ها لازم الاجرا نمیباشد. ثانیاً درج نام این اتحادیه در قانون الحاق دو تبصره به قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمان ها و مجامع بین المللی (3/9/1370) صرفاً جهت صدور مجوز قانونی برای پرداخت حق عضویت در این نهاد غیر دولتی بین المللی بوده است که به علت نپرداختن حق عضویت، عضویت سازمان حفاظت محیط زیست معلق گردیده بود (لازم به یادآوری است که از سال 1352 تا سال 1370 انجمن غیر دولتی مردم نهاد منابع طبیعی از طرف جمهوری اسلامی ایران عضو این اتحادیه بوده است.)
5- رای شماره 856 هیات عمومی دیوان محترم عدالت اداری که به درستی اتخاذ گردیده و سازمان حفاظت محیط زیست به شدت به دنبال اجرای کامل آن میباشد، به هیچ عنوان اختیارات قانونی شورای عالی محیط زیست را محدود نکرده است بلکه با تائید اختیارات و تصمیمات شورای عالی مذکور، هر نوع تداخل یا تصمیم شورای عالی مناطق آزاد در داخل مناطق تحت اختیار سازمان حفاظت محیط زیست را غیر قانونی و ممنوع اعلام نموده است. لذا این موضوع ماهیتاً ارتباطی با اختیارات شورای عالی و بازنگری در حد و حدود مناطق حفاظت شده ندارد.
6- در پایان جهت مزید استحضار و بیان علت بازنگری در این تعداد محدود از مناطق تحت کنترل سازمان حفاظت محیط زیست اضافه مینماید که محدوده های حذف شده که اکثراً در حاشیه مناطق قرار دارند از سالهای پیش ارزشهای اکولوژیکی خ. ر. ب. واسطه تبدیل و تغییر کاربری و گسترش روستاها و شهرها (مانند توسعه شهر نیم ور در غرب منطقه حفاظت شده موته) از دست داده بودند. سازمان حفاظت محیط زیست از سالها پیش تدابیر لازم را جهت کاهش تنش با جوامع و رفع تعارضات را آغاز کرده بود و یکی از مناسب ترین طرق و تدابیر برای رفع تعارض و جلوگیری از بروز درگیری های محلی که گاهی به کشتار حیوانات وحشی بی گناه از طرف آنها به قصد انتقام جویی منجر می گردید، بازنگری در محدوده های تخریب شده در حاشیه مناطق و نقاط آسیب دیده و فاقد ارزش اکولوژیکی بوده که طبیعتاً تشخیص این امر هم به لحاظ فنی هم از جهت مدیریتی و اجرایی قانوناً بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست و چنین تشخیص علمی مبنی بر تعیین ارزشهای زیستی خارج از دانش فنی دیگر ارگان ها م. ب.. که ب. ت. ب. اختیارات قانونی شورای عالی حفاظت محیط زیست مراتب به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده است.
نظر به این که حکم مقرر در بند (ظ) ماده 38 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه دولت موظف است جهت حفاظت از محیط زیست در محدوده مناطق چهارگانه محیط زیست توسط سازمان حفاظت محیط زیست بازنگری کند، «بازنگری» با افزایش محدوده مناطق محیط زیست ملازمه ندارد و امکان کاهش محدوده نیز از حکم «بازنگری» مستفاد میشود. بنابراین مصوبه شماره 433 مورخ 2/12/1396 شورای عالی حفاظت محیط زیست با بند (ظ) ماده 38 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه و دیگر مقررات مورد استناد شاکی مغایرت ندارد، مستنداً به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر و اعلام میشود. این رای ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور توسط رئیس دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
مهدی دربین - رئیس هیات تخصصی منابع طبیعی، کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 91
آرای مرتبط 18
-
رأی
هماستناد
رای شماره 77 و 78 مورخ 1397/03/30 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
مواد 2 و 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
دادنامه 140431390001745978 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری — 1404/07/15 — ابطال بخشی از تصویب نامه شماره 22470/ت46519ن مورخ 1390/2/4 نمایندگان ویژه رییس جمهور در شورای هماهنگی مناطق…
مواد 2 و 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۷۴۲ ـ ۱۳۹۴/۵/۶ هیات عمومی دیوان عالی کشور: توقف اجرای حکم با درخواست اعاده دادرسی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 855 مورخ 1399/07/07 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
مواد 3 و 4 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 856 مورخ 1395/10/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 645 مورخ 1401/09/14 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
مواد 3 و 9 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 14033139000079004 مورخ 1403/04/04 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353
-
رأی
هماستناد
رای شماره 214 مورخ 1382/06/09 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353
-
رأی
هماستناد
رای شماره 807 مورخ 1396/08/23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست (مصوب 1353
-
رأی
هماستناد
رای شماره 484 مورخ 1401/07/27 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 29 مورخ 1392/09/09 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست بر عهده سازمان است 2 - منطقه اراضی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 221 مورخ 1387/04/09 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 هستند که در ماده 16 همان
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1258 مورخ 1394/11/020 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مورد استناد قرار گرفته
-
رأی
هماستناد
رای شماره 911 مورخ 1400/08/03 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به پیشنهاد سازمان و با رعایت شرایط
-
رأی
هماستناد
رای شماره 44 مورخ 1387/02/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رای شماره 348 مورخ 1398/07/10 هیات تخصصی منابع طبیعی، کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 856 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع ابطال تصویب نامه های شماره 17139/ت 50408ک مورخ 20/ 2/ 1393 و 72393/ ت 50918 ک مورخ 29/ 6/ 1393 (موضوع الحاق محدوده هایی به منطقه آز
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 221 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال تبصره ماده 4 آیین نامه اجرایی ماده 108 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی‘ اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با اصلاحات و ال
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 هستند که در ماده 16 همان
مواد مرتبط 3
-
استناد
از این صفحه
ماده 3 — قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به شورای عالی حفاظت محیط زیست
-
استناد
از این صفحه
ماده 4 — قانون شکار و صید
ماده 4 قانون نظارت بر شکار و صید که عنوان می دارد: "ماده 4- مصوبات شورای
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 4 — قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 4 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 که عنوان می دارد: "ماده
مقرراتِ مرتبط 40
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه طبیعت گردی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده 28 قانون شکار و صید
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی قانون اخذ ورودیه از بازدیدکنندگان پارکها و موزه های تاریخ طبیعی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اقدام بر اساس مصوبه هیات دولت مبنی بر تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان نماینده دولت در مناطق چهارگانه مذکور در بند الف ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاح آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اقدام ادرات کل ثبت اسناد و املاک استانها براساس مصوبه هیات دولت مبنی بر تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان نماینده دولت درمناطق چهارگانه مذکوردر بند الف ماده (3) قانون حفاظت وبه
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
برنامه مدیریت تغییرات اقلیم کشورهیات وزیران در جلسه 1404/07/20 به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری وزارتخانه های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی و بهداشت، درما
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (۲۸) قانون شکار و صید
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
محسوب شدن مناطقی که در اجرای قانون شکار و صید به عنوان «پارک ملی» و منطقه «حفاظت شده» تعیین شده اند به عنوان «پارک ملی» و «منطقه حفاظت شده»
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی قانون شکار و صید
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی قانون اخذ ورودیه از بازدیدکنندگان پارکها و موزه های تاریخ طبیعی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی تبصره 66 قانون بودجه سال 1363 کل کشور
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالاب ها
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین مناطق تالاب زریوار و کوسالان و شاهو به عنوان پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار (ریزگرد) در کشور
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاح آییننامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالاب ها
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان نماینده دولت درمناطق چهارگانه مذکوردر بند الف ماده (3) قانون حفاظت وبهسازی محیط زیست
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی قانون ایمنی زیستی جمهوری اسلامی ایران
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
ضوابط اجرایی واگذاری اراضی شیبدار
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح ها و پروژه های بزرگ تولیدی، خدماتی و عمرانی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاح آییننامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی قانون اصلاح ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع کشور
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
ضوابط زیست محیطی فعالیتهای معدنی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه اجرایی تبصره (82) قانون برنامه پنجساله دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اجازه عبور خط لوله انتقال گاز به شهرهای قوشه، دامغان، کیاسر، ساری و نکا از پارک ملی کیاسر
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اختصاص ده درصد از منطقه حفاظت شده مظفری برای اسقرار صنایع
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اجازه اقدام وزارت نفت نسبت به اکتشاف نفت در بلوک گرمسار
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین مناطق حفاظت شده زیست محیطی در استانهای سیستان و بلوچستان، کرمانشاه، خراسان شمالی، گیلان، خراسان جنوبی و قم
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
خارج شدن پنج هکتار از اراضی منطقه حفاظت شده اشترانکوه از محدوده منطقه حفاظت شده در استان لرستان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین بهای پروانه شکار و صید و بهای جانوران وحشی از لحاظ مطالبه ضرر و زیان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
اجازه بهره برداری از معدن شن و ماسه دشت نظیر (اجودره) واقع در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی برای استفاده در عملیات احداث آزاد راه تهران - شمال
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
تصویبنامه
هماستناد
انتزاع هشتصد و هفتاد هکتار از اراضی پناهگاه حیات وحش و پارک ملی کلاه قاضی واقع در استان اصفهان و الحاق آن به شهر جدید بهارستان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آئین نامه اجرائی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه حقوق و تکالیف دارندگان پروانه قرق های اختصاصی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست است که پس از اخذ موافقت اولیه وزار
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه مربوط به ضوابط و ترتیبات بهره برداری از معادن
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه قانون اصلاح قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب سال 1359 شورای انقلاب مصوب 1388/5/13 مجمع تشخیص مصلحت نظام
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست از وظایف شهرداری است
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به پیشنهاد سازمان و با رعایت شرایط
نکتههای مرتبط 30
-
هماستناد
اجازه عبور خط لوله هشت اینچ دالان- شیراز از حاشیه پارک ملی بمو
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
شرایط برداشت از معادن گرانیت روستای حسن رباط از توابع بخش میمه شهرستان شاهین شهر و میمه
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
حذف گردیدن بخشی از منطقه حفاظت شده انگوران از محدوده منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اتخاذ تصمیمات زیست محیطی در محدوده و حریم شهر جدید پردیس
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اجازه برداشت پنجاه هزار تن سنگ معدن تراورتن از معدن مجاور معدن کاظم خانی محلات برای مدت یک سال
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اصلاح آئین نامه اجرائی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اقدام بر اساس مصوبه هیأت دولت مبنی بر تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان نماینده دولت در مناطق چهارگانه مذکور در بند الف ماده ( 3 ) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با اصلاحات و ا
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
ابلاغ مقررات و ضوابط استقرار واحدهای تولیدی و صنعتی سال 1402
ماده 3 آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1354/03/12 هیات
-
هماستناد
تعیین و اعلام منطقه حفاظت شده حله واقع در استان بوشهر
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست منطقه حله واقع در استان بوشهر با ح
-
هماستناد
تعیین و اعلام تقسیم منطقه حفاظت شده بیستون در استان کرمانشاه
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اعلام تغییر عنوان و تقلیل مساحت پناهگاه حیات وحش سیاه کشیم به منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پناهگاه حیات وحش سیاه کشیم واقع در
-
هماستناد
تعیین محدوده پناهگاه حیات وحش ورجین واقع در استان تهران
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پناهگاه حیات وحش ورجین واقع در است
-
هماستناد
تعیین و اصلاح منطقه حفاظت شده خوش ییلاق به عنوان پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
تعیین انواع، مدت اعتبار و بهای پروانه های شکار و صید
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست انواع و مدت اعتبار و بهای پروانه ه
-
هماستناد
تعیین و اعلام منطقه هرمد واقع در استان ساحلی به عنوان منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اعلام ارتقاء سطح منطقه حفاظت شده سرانی و لیسار به عنوان پارک ملی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اعلام تقسیم منطقه حفاظت شده انگوران در استان زنجان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
تعیین و اعلام منطقه جنگلی جهان نما واقع در ارتفاعات گرگان به عنوان منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست منطقه جنگلی جهان نما واقع در ارتفا
-
هماستناد
اعلام تغییر عنوان و تقلیل مساحت پناهگاه حیات وحش موته به منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پناهگاه حیات وحش موته واقع در استا
-
هماستناد
اعلام و ادغام دو منطقه پارک ملی گلستان و منطقه حفاظت شده قرخود تحت عنوان پارک ملی گلستان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اعلام محیط زیست آب بندان (تالاب) لبو واقع بین بابلسر و محمودآباد در استان مازندران به عنوان منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست آب بندان (تالاب
-
هماستناد
تعیین و اعلام ارتقاء منطقه حفاظت شده بین المللی ارژن واقع دراستان فارس به عنوان پارک ملی دشت ارژن و دریاچه پریشان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
تعیین و اعلام منطقه جنگلی دودانگه و چهادانگه واقع دراستان مازندران به عنوان منطقه حفاظت شده
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست منطقه جنگلی دو دانگه و چهاردانگه و
-
هماستناد
اعلام تقسیم منطقه حفاظت شده موته در استان اصفهان
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
تعیین و اعلام منطقه حفاظت شده مند واقع در استان بوشهر
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست منطقه مند واقع در استان بوشهر با ح
-
هماستناد
تعیین و اعلام غار خفاش و چشمه قیر و چشمه آبگرم تحت عنوان آثار طبیعی ملی دهلران
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
تعیین و اعلام رویشگاه گیاه سوسن سفید به عنوان اثر طبیعی ملی سوسن سفید
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
طبقه بندی جدید مناطق سازمان تحت اختیار سازمان حفاظت محیط زیست با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست (مصوب خرداد ماه 2533
-
هماستناد
اعلام تقسیم منطقه حفاظت شده موته در استان اصفهان با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
هماستناد
اعلام ارتقاء سطح منطقه حفاظت شده سرانی و لیسار به عنوان پارک ملی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
