رای شماره ۷۴۲ و ۷۴۳ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۰۴ هیأت تخصصی اراضی شهرسازی ، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری(مـوضـوع شـکایت و خواسته : ابطال بند ۲ مصوبه صورت جلسه مورخه ۱۳۹۹/۰۲/۲۷ شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران)

شماره پــرونـــده : هـ ع؍ ۰۰۰۰۴۸۶ – ۰۰۰۰۹۶۲ شماره دادنامه:۷۴۳- ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۷۴۲ تاریخ: ۱۴۰۱/۱۰/۰۴ * شاکیان : آقایان … و مجید معماری *طرف شکایت : سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان قم- اداره کل هواشناسی استان قم- دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی قم- آب منطقه ای قم- اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم *مـوضـوع شـکایت و خواسته : ابطال بند ۲ مصوبه صورت جلسه مورخه ۲۷؍۲؍۱۳۹۹ شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران * شاکیان د. ب. ط. سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان قم- اداره کل هواشناسی استان قم- دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی قم- آب منطقه ای قم- اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم به خواسته ابطال بند ۲ مصوبه صورت جلسه مورخه ۲۷؍۲؍۱۳۹۹ شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : طرح احداث آرامستان جدید شهر قم واقع در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران از سوی شهرداری قم تهیه و در کارگروه مطرح و در دو گزینه ۷؍۱۴۷ و ۲؍۲۴۶ هکتاری به شورای برنامه ریزی و توسعه استان پیشنهاد گردید. موضوعات مربوط به این طرح شامل پیشینه، طرح توجیهی، پژوهشی و مطالعاتی آن با نقشه موقعیت UTM در جلسه ارایه و سپس طرح نظرات موافق و مخلاف و اعلام عدم نیاز به بررسی مجدد در خصوص مکان یابی دیگری برای آرامستان از سوی رییس شورای شهر و شهرداری قم طرح احداث آرامستان جدید شهر قم طبق مختصات UTM ارایه شده به مساحت ۷؍۱۴۷ هکتار با ۱۲ رای موافق و ۷ رای مخلاف از مجموع ۱۹ عضو حاضر دارای حق رای به تصویب رسید. *دلایل شاکیان برای ابطال مقرره مورد شکایت : ۱- مغایرت با ماده (۱) آیین نامه مقررات بهداشتی آرامستانها و فاصله آرامستان تا محدوده متمرکز از ۱۰ کیلومتر نباشد به دلایل مذکور در دادخواست در حالی که فاصله آرامستان مورد اعتراض با منطقه مسکونی جمکران کمتر از ششصد متر و با مسجد مقدس جمکران ۱۶۰ متر م. ب.. ۲- مغایرت با ماده ۲ آیین نامه یاد شده: آرامستان باید در محلی انتخاب شود که امکان توسعه شهر در آن جهت وجود نداشته باشد در حالی که طبق نقشه های شهرداری و طرح جامع قم توسعه شهر در این محدوده م. ب.. ۳- مغایرت با ماده ۳ آیین نامه یاد شده آرامستان نباید در اراضی سیل گیر رانشی و یا در مجاورت رودخانه، چشمه ، قنات، مراکز آموزشی و تربیتی، مراکز صنعتی و تولید مواد غذایی احداث گردد در حالی که دقیقاً در منطقه کوهستانی و روی گسل بوده که علاوه بر تخریب توپوگرافی طبیعت کوهستان در مجاورت سفره های آب زیرزمینی و منطقه مسکونی دور بالا دست منابع آب سطحی و چاه های کشاورزی قرار دارد. ۴- مغایرت با ماده ۴ آیین نامه مذکور، آرامستان نباید در جهت وزش بادهای غالب به طرف شهر انتخاب شود در حالی که باد غالب شهر مقدس قم برخلاف این ماده مذکور م. ب.. ۵- مغایرت با ماده ۶ آیین نامه مذکور، آرامستان باید در محلی انتخاب شود که جنس خاک آن باتلاقی، صخره ای، گسل و دج نباشد در حالی که این قبرستان در دل کوهستان است و خاک این محدوده سنگی و صخره ای است. ۶- مغایرت با ماده ۷ آیین نامه مزبور: اگر آرامستان و مجتمع زمینی در یک شیب قرار دارند، آرامستان باید در ارتفاع پایین تر از مجتمع زیستی قرار گیرد تا آبهای آلوده به طرف مجتمع جریان نیابد در حالی که این قبرستان در سطح بالاتری از منطقه مسکونی جمکران و مسجد مقدس جمکران قرار دارد. ۷ -ماده ۶۳ آیین نامه یاد شده مرجع ناظر بر اجرای این آیین نامه معاونت های بهداشتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و مراکز تابعه آنها م. ب. در حالی که دانشگاه علوم پزشکی قم هیچ گونه مجوزی برای احداث صادر ننموده است. ۸- مغایرت با ماده ۶۳ آیین نامه مقررات بهداشتی آرامستانها طبق آیین نامه مقررات بهداشتی آرامستانها مرجع ناظر بر اجرای آیین نامه مذکور معاونت های بهداشتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و مراکز تابعه آنها م. ب. در حالیکه ب. ت. ب. تمام معضلات فوق، دانشگاه علوم پزشکی قم به عنوان متولی بهداشت و درمان استان مخلاف صد در صدی این قبرستان بوده و هیچ گونه مجوزی برای احداث آن صادر ننموده است. ۹- مغایرت با بند ۳ از ماده ۲ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری و مواد ۵ و ۶ و ۱۴ آیین نامه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محلی طبق مواد قانونی مربوطه ضروری است طرحهای شهری به تایید شورای عالی شهرسازی و معماری کشور برسند لذا قبل از اخذتایید مربوطه صلاحیت اجرایی نخواهند داشت در حالیکه طرح آرامستان مزبور قبل از اخذ تایید شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و حتی قبل از مصوبه شورای برنامه ریزی و توسعه استان و برخلاف قانون در حال اجرا بوده است. ۱۰- مغایرت با ماده ۲۵ آیین نامه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محلی مطابق ماده قانونی مربوطه در صورت وجود اختلاف نظر اعضاء ضروری است نظرات مختلف اعضاء عیناً در متن صورتجلسه درج و جهت اتخاذ تصمیم نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری کشور ارسال گردد و شروع عملیات اجرایی قبل از طی فرآیند تعریف شده غیرقانونی م. ب.. ۱۱- مغایر با ماده ۱۰ آیین نامه نصاب اراضی قابل واگذاری اراضی ملی و دولتی، طرحهای کشاورزی و غیرکشاورزی طبق ماده قانونی مربوطه ضروری است نصاب واگذاری اراضی طرحها در حریم شهرها با رعایت قوانین و مقررات مربوطه به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران برسد که ب. ت. ب. جمعیت شهر قم و سرانه های تعریف شده در مورد آرامستانهای مورد نیاز و با وجود ۲۵۰ هکتار آرامستان بهشت معصومه (س)- و امکان توسعه آن- نیاز به احداث آرامستان دیگری وجود ندارد. ۱۲- طبق مطالعات طرح جامع و طرح تفصیلی شهر قم، احداث کاربریهای کلان آموزشی و فرهنگی و کمپینگ های اقامتی و رفاهی زایرین شهر مقدس قم در محدوده جمکران و تبدیل آن به قطب ثانویه توسعه فرهنگی از ضروریات و نیازهای شهر مقدس قم م. ب. و لذا ساخت قبرستان در کنار موارد فوق مغایر با طراحی شهری و اسناد بالادست بوده است. ۱۳- طبق مطالعات طرح توسعه ای مسجد مقدس جمکران با رویکرد ایجاد تسهیلات رفاهی و اقامتی زایرین و همچنین احداث فضاهای فرهنگی و آموزشی با رویکرد معرفت افزایی بر اساس جمعیتی بالغ بر ۱۰۰ میلیون نفر زایر در سال – طبق فرمایش مقام معظم رهبری به تولیت محترم مسجد مقدس جمکران- و لزوم ایجاد زیر ساختهای متناسب، قرارگیری قبرستان در کنار موارد فوق مغایر با طراح جامع و اسناد بالادستی مسجد بوده است. * در پاسخ به شکایت مذکور ، سرپرست مدیریت امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی قم به موجب لایحه شماره ۸۳۳۸؍۳۴؍پ مورخ ۲۲؍۴؍۱۴۰۱ به طور خلاصه توضیح داده است که : ۱- در جلسه تشکیل شده در این رابطه در سال ۹۷ نماینده معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قم به استناد ماده یک آیین نامه مقررات بهداشتی آرامستان ها که مقرر می دارد؛ فاصله آرامستان تا محدده شهر کمتر از ۱۰ کیلومتر نباشد، با احداث آرامستان در جمکران مخلافت نموده است که اغلب اعضای حاضر در جلسه نیز همین نظر را داشته اند. ۲- با استناد به ماده ۲ آیین نامه مقررات بهداشتی آرامستان ها، آرامستان باید در محلی انتخاب شود که امکان توسعه شهر در آن جهت وجود نداشته باشد، در حالی که توسعه شهری به سمت منطقه جمکران در حال گسترش م. ب.. ۳- به استناد ماده ۳ آیین نامه مذکور، آرامستان نباید در مجاورت مرکز آموزشی - تربیتی و ... احداث شود در حالی که با گسترش ساخت مراکز فرهنگی آموزشی و نیز تاسیسات گردشگری و هتلها در اطراف مسجد مقدس جمکران که پذیرای هزاران زایر از نقاط مختلف کشور و جهان م. ب. با دایر شدن آرامستان علاوه بر ایجاد منظر نامناسب، امکان ایجاد مشکلات و مخاطرات بهداشتی عدیده در منطقه متصور خواهد بود. علی ایحال این دانشگاه ب. ت. ب. دلایل فوق الذکر با احداث آرامستان در فاصله ۲ کیلومتری مسجد مقدس جمکران (منطقه مذکور) وفق مقررات مخلاف م. ب.. پرونده های شماره هـ ع؍۰۰۰۰۴۸۶ و ۰۰۰۰۹۶۲ مبنی بر درخواست ابطال بند ۲ مصوبه صورتجلسه مورخ ۲۷؍۲؍۱۳۹۹ شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران، در جلسه مورخ ۲۷؍۹؍۱۴۰۱ هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست ن. ب. ا. اولاً موضوع مورد شکایت، مختص شخص واحد نبوده و عموم افراد از آن متاثر می گردند، بنابراین مطابق رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری، عام الشمول محسوب گردیده و رسیدگی به مصوبه مذکور، در صلاحیت هیات عمومی م. ب.. ثانیاً ب. ت. ب. اینکه مقرره مورد شکایت با هیچ کدام از مواد قانونی مخلافتی نداشته و مغایرت های اعلام شده صرفاً نسبت به موادی از برخی از آیین نامه ها بوده است، بنابراین مطابق بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۹۲) که جهات ابطال مقرره را صرفاً «مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص میشود» اعلام کرده است، علیهذا مقرره معترض عنه به جهت عدم مغایرت با قانون، قابل ابطال نمی باشد. بنا به مراتب فوق، بند ۲ مصوبه صورتجلسه مورخ ۲۷؍۲؍۱۳۹۹ شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران، بر اساس رای اکثریت اعضای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست، مغایر با قانون نبوده و قابل ابطال تشخیص نمی گردد. این رای به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا ۱۰ نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. سعید کریمی رییس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای شماره 742 و 743 مورخ 1401/10/04 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری شکایت حاضر به طرفیت سازمان‌های مختلف استان قم، به منظور ابطال بند 2 مصوبه صورت جلسه مورخ 1399/2/27 شورای برنامه‌ریزی استان قم در خصوص احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران ارائه شده است. شاکیان به مغایرت این مصوبه با مواد مختلف آیین‌نامه مقررات بهداشتی آرامستان‌ها (مواد 1، 2، 3، 4، 6، 7 و 63) و همچنین مواد قانونی مرتبط با شورای عالی شهرسازی و معماری استناد کرده و ادعا می‌کنند که این مصوبه به لحاظ بهداشتی و توسعه شهری مشکلاتی را به همراه دارد. در مقابل، نماینده دانشگاه علوم پزشکی قم نیز به مخالفت با احداث آرامستان در این محل اشاره کرده و مشکلات بهداشتی و شهری ناشی از آن را مطرح نموده است. در نهایت، هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری، با استناد به بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، اعلام کرد که مصوبه مورد شکایت مغایرتی با قوانین ندارد و بنابراین قابل ابطال نیست. این رای به موجب بند «ب» ماده 84 قانون مذکور ظرف بیست روز قابل اعتراض است. شماره پرونده: ه- ع؍ 0000486 - 0000962 شماره دادنامه:743- 140109970906000742 تاریخ: 04/10/1401 موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 مصوبه صورت جلسه مورخه 27؍2؍1399 شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران طرح احداث آرامستان جدید شهر قم واقع در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران از سوی شهرداری قم تهیه و در کارگروه مطرح و در دو گزینه 7؍147 و 2؍246 هکتاری به شورای برنامه ریزی و توسعه استان پیشنهاد گردید. موضوعات مربوط به این طرح شامل پیشینه، طرح توجیهی، پژوهشی و مطالعاتی آن با نقشه موقعیت UTM در جلسه ارائه و سپس طرح نظرات موافق و مخالف و اعلام عدم نیاز به بررسی مجدد در خصوص مکان یابی دیگری برای آرامستان از سوی رئیس شورای شهر و شهرداری قم طرح احداث آرامستان جدید شهر قم طبق مختصات UTM ارائه شده به مساحت 7؍147 هکتار با 12 رای موافق و 7 رای مخالف از مجموع 19 عضو حاضر دارای حق رای به تصویب رسید. 6- مغایرت با ماده 7 آیین‌نامه مزبور: اگر آرامستان و مجتمع زمینی در یک شیب قرار دارند، آرامستان باید در ارتفاع پآیین تر از مجتمع زیستی قرار گیرد تا آبهای آلوده به طرف مجتمع جریان نیابد در حالی که این قبرستان در سطح بالاتری از منطقه مسکونی جمکران و مسجد مقدس جمکران قرار دارد. 8- مغایرت با ماده 63 آیین‌نامه مقررات بهداشتی آرامستانها طبق آیین‌نامه مقررات بهداشتی آرامستانها مرجع ناظر بر اجرای آیین‌نامه مذکور معاونت های بهداشتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و مراکز تابعه آنها م. ب. در حالی که ب. ت. ب. تمام معضلات فوق، دانشگاه علوم پزشکی قم به عنوان متولی بهداشت و درمان استان مخالف صد در صدی این قبرستان بوده و هیچ گونه مجوزی برای احداث آن صادر ننموده است. 12- طبق مطالعات طرح جامع و طرح تفصیلی شهر قم، احداث کاربریهای کلان آموزشی و فرهنگی و کمپینگ های اقامتی و رفاهی زائرین شهر مقدس قم در محدوده جمکران و تبدیل آن به قطب ثانویه توسعه فرهنگی از ضروریات و نیازهای شهر مقدس قم م. ب. و لذا ساخت قبرستان در کنار موارد فوق مغایر با طراحی شهری و اسناد بالادست بوده است. 13- طبق مطالعات طرح توسعه ای مسجد مقدس جمکران با رویکرد ایجاد تسهیلات رفاهی و اقامتی زائرین و همچنین احداث فضاهای فرهنگی و آموزشی با رویکرد معرفت افزایی بر اساس جمعیتی بالغ بر 100 میلیون نفر زائر در سال - طبق فرمایش مقام معظم رهبری به تولیت محترم مسجد مقدس جمکران- و لزوم ایجاد زیر ساختهای متناسب، قرارگیری قبرستان در کنار موارد فوق مغایر با طراح جامع و اسناد بالادستی مسجد بوده است. 1- در جلسه تشکیل شده در این رابطه در سال 97 نماینده معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قم به استناد ماده یک آیین‌نامه مقررات بهداشتی آرامستان ها که مقرر می دارد؛ فاصله آرامستان تا محدده شهر کمتر از 10 کیلومتر نباشد، با احداث آرامستان در جمکران مخالفت نموده است که اغلب اعضای حاضر در جلسه نیز همین نظر را داشته اند. 3- به استناد ماده 3 آیین‌نامه مذکور، آرامستان نباید در مجاورت مرکز آموزشی - تربیتی و... احداث شود در حالی که با گسترش ساخت مراکز فرهنگی آموزشی و نیز تاسیسات گردشگری و هتلها در اطراف مسجد مقدس جمکران که پذیرای هزاران زائر از نقاط مختلف کشور و جهان م. ب. با دائر شدن آرامستان علاوه بر ایجاد منظر نامناسب، امکان ایجاد مشکلات و مخاطرات بهداشتی عدیده در منطقه متصور خواهد بود. علی ایحال این دانشگاه ب. ت. ب. دلایل فوق الذکر با احداث آرامستان در فاصله 2 کیلومتری مسجد مقدس جمکران (منطقه مذکور) وفق مقررات مخالف م. ب.. پرونده های شماره ه- ع؍0000486 و 0000962 مبنی بر درخواست ابطال بند 2 مصوبه صورتجلسه مورخ 27؍2؍1399 شورای برنامه ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران، در جلسه مورخ 27؍9؍1401 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند: ثانیاً ب. ت. ب. اینکه مقرره مورد شکایت با هیچ کدام از مواد قانونی مخالفتی نداشته و مغایرت های اعلام شده صرفاً نسبت به موادی از برخی از آیین‌نامه ها بوده است، بنابراین مطابق بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (مصوب 1392) که جهات ابطال مقرره را صرفاً «مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود» اعلام کرده است، علیهذا مقرره معترض ‌عنه به جهت عدم مغایرت با قانون، قابل ابطال نمی‌باشد. بنا به مراتب فوق، بند 2 مصوبه صورتجلسه مورخ 27؍2؍1399 شورای برنامه‌ ریزی استان قم در رابطه با احداث آرامستان در جنوب شرقی مسجد مقدس جمکران، بر اساس رای اکثریت اعضای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست، مغایر با قانون نبوده و قابل ابطال تشخیص نمی گردد. این رای به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست