شرایط ایجاد خیار تدلیس در نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده خواهان، زوج، آقای م.ت.، 22 ساله، شغل آزاد، اهل و ساکن سروستان روستای دولت آباد با وکالت س.الف. طی دادخواست تقدیمی پیوست کپی رونوشت سند به دادگستری به طرفیت خوانده زوجه اش خانم ف.ج.20 ساله خانه دار اهل و ساکن تقاضای فسخ نکاح به جهت تدلیس به انضمام حکم به پرداخت کلیه هزینه ها و خسارات وارده، نموده است و توضیح داده که طبق سند نکاحیه خواهان و خوانده در تاریخ 5/1/89 به عقد دائم یکدیگر درآمده اند هر چند در عقد ازدواج شرط صحّت و سلامت نشده لیکن عقد متبایناً بر آن واقع شده و خوانده محترم مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. که موجب شکستگی بیش از حد گلبول های قرمز خون م. ب. و بستگان وی به خواهان نگفته بودند حدود 10 ماه از تاریخ وقوع عقد می گذرد و مواقعه ای صورت نگرفته است و جهت روشن شدن صحت ادعا، تقاضای ارجاع امر به پزشکی قانونی و صدور حکم به فسخ نکاح م. ا. و در لایحه تقدیمی نیز مطالب مذکور را تکرار نموده است. پزشک معالج خانم ف. نوشته ب. ت. ب. آزمایش های انجام شده نامبرده مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. و در صورت سلامت کامل طرف دیگر ازدواج، مانعی برای ازدواج وجود ندارد، تنها احتمال به ارث رسیدن این بیماری به فرزندان آنها را دارد و وکیل خانم ف.ج. در لایحه تقدیمی اعلام داشته اولاً: زوج از بیماری زوجه مطلع بوده است و ثانیاً: تدلیس در نکاح در صورتی محقق می شود که سلامت از بیماری در ضمن عقد لفظاً شرط شده باشد و در موضوع پرونده شرط لفظی ضمن العقد صورت نگرفته است و اظهار داشته در خصوص اطلاع خواهان از بیماری موکل شهودی در جلسه دادگاه حاضر می باشند، تقاضای استماع شهادت شهود م. ا. و شعبه دوم دادگاه حقوقی اظهارات شهود را استماع و در برگ های جداگانه ثبت نموده است و پس از تحقیقات انجام شده در دادنامه شماره 0000596-30/3/90 در خصوص دادخواست آقای م.ت. با وکالت خانم س.الف. به طرفیت ف.ج. به خواسته اعلام فسخ نکاح به جهت تدلیس به انضمام کلیه هزینه ها و خسارات قانونی با این استدلال که در عقد ازدواج شرط صحت و سلامت خوانده از شرایط ضروری است و خوانده فاقد سلامت بوده و مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. که موجب شکستگی بیش از حد گلبول های خونی می شود و خوانده و والدینش این موضوع را با زوج در میان نگذاشته است و در نهایت موکل پس از ازدواج این موضوع را مطلع شده است لذا تقاضای فسخ نکاح را دارم. دادگاه با عنایت به جمیع اوراق پرونده و استماع اظهارات شهود طرفین، خواسته خ. ر. و. ندانسته به لحاظ اینکه اظهارات هیچ کدام از شهود بالصراحه و شفاف دلالت به این موضوع ندارد که خوانده و والدین ایشان این موضوع را گوشزد ننموده باشند مضافاً اینکه خوانده و والدین ایشان اظهار می دارند موضوع را با خواهان در میان گذاشته اند لهذا خواسته خواهان محکوم به رد است و حکم به رد خواسته خواهان صادر و اعلام می نماید که از ناحیه زوج با وکالت س.الف. مورد اعتراض واقع شده و طی دادخواست و لایحه تجدیدنظر، تجدیدنظرخواهی نموده است لذا پرونده در شعبه 9 دادگاه تجدیدنظر استان مطرح و در دادنامه شماره 0000841-5/7/90 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ت. از دادنامه شماره 000596 شعبه دوم دادگاه حقوقی مبنی بر حکم به رد دعوای فسخ نکاح به جهت تدلیس زوجه، دادگاه ب. ت. ب. محتوای پرونده ن. ب. ا. ت. ن. خ. مبتلا به بیماری ارثی خونی است که امکان انتقال به فرزندان نیز وجود دارد عقد ازدواج، عرفاً متبایناً بر صفت سلامتی منعقد می شود به نوعی که عموماً اگر زوج به بیماری خاص مذکور اطلاع داشت، ازدواج واقع نمی گردید مگر اینکه ثابت شود موضوع به صراحت به زوج تفهیم شده و او این امر را پذیرفته باشد و این امر برای دادگاه ثابت نیست و مؤدی گواهان طرفین متعارض است لذا با نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم به فسخ نکاح منعقده بین طرفین صادر نموده است و ت. ن. خ. را مکلف به پرداخت خسارات دادرسی د. ح. ت. ن. خ. نموده است که از ناحیه زوجه خانم ف.ج. با وکالت آقای ع.ح. مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی نسبت به دادنامه شعبه 9 دادگاه تجدیدنظر استان فرجام خواهی نموده است و آقای م.ت. با وکالت س.الف. نیز لایحه ای در پاسخ از فرجام خواهی مذکور تقدیم و ضمیمه پرونده گردیده است بدین جهت پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه (26 دیوان عالی کشور) ارجاع گردیده است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و دقت در اوراق پرونده در مورد دادنامه شماره 0000841-5/7/90 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوجه، خانم ف.ج.، با وکالت آقای ع.ح. به طرفیت فرجام خوانده، زوج، آقای م.ت. با وکالت س.الف. نسبت به دادنامه فرجام خواسته فوق صادره از شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان که به موجب آن دادنامه شماره 0000596-30/3/90 شعبه دوم دادگاه حقوقی مبنی بر حکم به رد دعوای زوج به خواسته فسخ نکاح به جهت تدلیس زوجه نقض و حکم به فسخ نکاح منعقده بین طرفین صادر نموده است متذکر می گردد اعتراض و فرجام خواهی وارد است زیرا بیماری اسفروسیتوز زوجه از مصادیق عیوب خمسه که موجب خیار فسخ نکاح می گردد، نمی باشد کما اینکه تدلیس موجب خیار فسخ نکاح نیز، در موضوع پرونده محقق نشده است زیرا طبق فتاوای فقها از جمله حضرت امام قدس سره در جلد دوم تحریرالوسیله مسئله 13 از مسائل عیوب موجبه خیار فسخ و تدلیس ص 295 فرموده تدلیس در صورتی موجب خیار فسخ است که عدم نقص مانند بیماری مذکور و یا وجود صفت کمال به نحو اشتراط لفظی در عقد نکاح ذکر شود مثلاً بگوید انکحت هذه المرئه به شرط اینکه سالم باشد یا زوجه را با وصف سلامتی از بیماری مذکور لفظاً توصیف کند مثلاً بگوید انکحت هذه المرئه السالمه من المرض الفلانی و یا قبل از عقد، زوجه را توصیف به صفت کمال یا به عدم نقص و بیماری توصیف کند و بلافاصله عقد را مبنیاً بر آن جاری کند و در موضوع پرونده جهت مذکور محقق نشده است لذا با فرجام خواهی موافقت می شود و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته فوق پرونده طبق بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع و ارسال می گردد. رییس شعبه 26 دیوان عالی کشور- مستشار انصاری - افشاری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی شرایط ایجاد خیار تدلیس در نکاح در تاریخ 5 دی‌ماه 1391، دادنامه‌ای در مورد دعوایی صادر شد که در آن خواهان درخواست فسخ نکاح به دلیل تدلیس و عدم افشای بیماری همسر را مطرح کرده بود. وی مدعی شد که بیماری همسر (اسفروسیتوز ارثی) به وی اطلاع داده نشده و این موضوع موجب عدم سلامت عقد نکاح شده است. در مقابل، طرف مقابل و وکیل وی ادعا کردند که خواهان از بیماری همسر آگاه بوده و تدلیس محقق نشده است. <br>دادگاه بدوی با استناد به اظهارات شهود و عدم اثبات تدلیس، درخواست خواهان را رد کرد. خواهان به این رای اعتراض کرد و دادگاه تجدیدنظر با نقض رای بدوی، حکم به فسخ نکاح صادر نمود. پس از آن، طرف مقابل نسبت به این رای فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور پس از بررسی پرونده، اعلام کرد که بیماری همسر از مصادیق عیوب خمسه نیست و تدلیس نیز محقق نشده است. بنابراین، با فرجام‌خواهی موافقت کرده و پرونده را به شعبه دیگری از دادگاه تجدیدنظر ارجاع داد. این تصمیم بر اساس بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1391/10/05 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تدلیس در صورتی موجب خیار است که عدم نقص و یا وجود صفت کمال با الفاظ روشن در عقد نکاح ذکر شود. رای خلاصه جریان پرونده خواهان، زوج، آقای م.ت.، 22 ساله، شغل آزاد، اهل و ساکن سروستان روستای دولت آباد با وکالت س.الف. طی دادخواست تقدیمی پیوست کپی رونوشت سند به دادگستری به طرفیت خوانده زوجه اش خانم ف.ج. 20 ساله خانه دار اهل و ساکن تقاضای فسخ نکاح به جهت تدلیس به انضمام حکم به پرداخت کلیه هزینه ها و خسارات وارده، نموده است و توضیح داده که طبق سند نکاحیه خواهان و خوانده در تاریخ 5/1/89 به عقد دائم یکدیگر درآمده اند هر چند در عقد ازدواج شرط صحّت و سلامت نشده لیکن عقد متباینا بر آن واقع شده و خوانده محترم مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. که موجب شکستگی بیش از حد گلبول های قرمز خون م. ب. و بستگان وی به خواهان نگفته بودند حدود 10 ماه از تاریخ وقوع عقد می گذرد و مواقعه ای صورت نگرفته است و جهت روشن شدن صحت ادعا، تقاضای ارجاع امر به پزشکی قانونی و صدور حکم به فسخ نکاح م. ا. و در لایحه تقدیمی نیز مطالب مذکور را تکرار نموده است. پزشک معالج خانم ف. نوشته ب. ت. ب. آزمایش های انجام شده نامبرده مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. و در صورت سلامت کامل طرف دیگر ازدواج، مانعی برای ازدواج وجود ندارد، تنها احتمال به ارث رسیدن این بیماری به فرزندان آنها را دارد و وکیل خانم ف.ج. در لایحه تقدیمی اعلام داشته اولا: زوج از بیماری زوجه مطلع بوده است و ثانیا: تدلیس در نکاح در صورتی محقق می‌شود که سلامت از بیماری در ضمن عقد لفظا شرط شده باشد و در موضوع پرونده شرط لفظی ضمن العقد صورت نگرفته است و اظهار داشته در خصوص اطلاع خواهان از بیماری موکل شهودی در جلسه دادگاه حاضر می‌باشند، تقاضای استماع شهادت شهود م. ا. و شعبه دوم دادگاه حقوقی اظهارات شهود را استماع و در برگ های جداگانه ثبت نموده است و پس از تحقیقات انجام شده در دادنامه شماره --- - 30/3/90 در خصوص دادخواست آقای م.ت. با وکالت خانم س.الف. به طرفیت ف.ج. به خواسته اعلام فسخ نکاح به جهت تدلیس به انضمام کلیه هزینه ها و خسارات قانونی با این استدلال که در عقد ازدواج شرط صحت و سلامت خوانده از شرایط ضروری است و خوانده فاقد سلامت بوده و مبتلا به بیماری اسفروسیتوز ارثی م. ب. که موجب شکستگی بیش از حد گلبول های خونی می‌شود و خوانده و والدینش این موضوع را با زوج در میان نگذاشته است و در نهایت موکل پس از ازدواج این موضوع را مطلع شده است لذا تقاضای فسخ نکاح را دارم. دادگاه با عنایت به جمیع اوراق پرونده و استماع اظهارات شهود طرفین، خواسته خ. ر. و. ندانسته به لحاظ اینکه اظهارات هیچ کدام از شهود بالصراحه و شفاف دلالت به این موضوع ندارد که خوانده و والدین ایشان این موضوع را گوشزد ننموده باشند مضافا اینکه خوانده و والدین ایشان اظهار می دارند موضوع را با خواهان در میان گذاشته اند لهذا خواسته خواهان محکوم به رد است و حکم به رد خواسته خواهان صادر و اعلام می‌نماید که از ناحیه زوج با وکالت س.الف. مورد اعتراض واقع شده و طی دادخواست و لایحه تجدیدنظر، تجدیدنظرخواهی نموده است لذا پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان مطرح و در دادنامه شماره --- - 5/7/90 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ت. از دادنامه شماره --- شعبه دوم دادگاه حقوقی مبنی بر حکم به رد دعوای فسخ نکاح به جهت تدلیس زوجه، دادگاه ب. ت. ب. محتوای پرونده ن. ب. ا. ت. ن. خ. مبتلا به بیماری ارثی خونی است که امکان انتقال به فرزندان نیز وجود دارد عقد ازدواج، عرفا متباینا بر صفت سلامتی منعقد می‌شود به نوعی که عموما اگر زوج به بیماری خاص مذکور اطلاع داشت، ازدواج واقع نمی گردید مگر اینکه ثابت شود موضوع به صراحت به زوج تفهیم شده و او این امر را پذیرفته باشد و این امر برای دادگاه ثابت نیست و مودی گواهان طرفین متعارض است لذا با نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم به فسخ نکاح منعقده بین طرفین صادر نموده است و ت. ن. خ. را مکلف به پرداخت خسارات دادرسی د. ح. ت. ن. خ. نموده است که از ناحیه زوجه خانم ف.ج. با وکالت آقای ع.ح. مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی نسبت به دادنامه شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان فرجام خواهی نموده است و آقای م.ت. با وکالت س.الف. نیز لایحه ای در پاسخ از فرجام خواهی مذکور تقدیم و ضمیمه پرونده گردیده است بدین جهت پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و دقت در اوراق پرونده در مورد دادنامه شماره --- - 5/7/90 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوجه، خانم ف.ج.، با وکالت آقای ع.ح. به طرفیت فرجام خوانده، زوج، آقای م.ت. با وکالت س.الف. نسبت به دادنامه فرجام خواسته فوق صادره از شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان که به موجب آن دادنامه شماره --- - 30/3/90 شعبه دوم دادگاه حقوقی مبنی بر حکم به رد دعوای زوج به خواسته فسخ نکاح به جهت تدلیس زوجه نقض و حکم به فسخ نکاح منعقده بین طرفین صادر نموده است متذکر می‌گردد اعتراض و فرجام خواهی وارد است زیرا بیماری اسفروسیتوز زوجه از مصادیق عیوب خمسه که موجب خیار فسخ نکاح می‌گردد، نمی‌باشد کما اینکه تدلیس موجب خیار فسخ نکاح نیز، در موضوع پرونده محقق نشده است زیرا طبق فتاوای فقها از جمله حضرت امام قدس سره در جلد دوم تحریرالوسیله مسئله 13 از مسائل عیوب موجبه خیار فسخ و تدلیس ص 295 فرموده تدلیس در صورتی موجب خیار فسخ است که عدم نقص مانند بیماری مذکور و یا وجود صفت کمال به نحو اشتراط لفظی در عقد نکاح ذکر شود مثلا بگوید انکحت هذه المرئه به شرط اینکه سالم باشد یا زوجه را با وصف سلامتی از بیماری مذکور لفظا توصیف کند مثلا بگوید انکحت هذه المرئه السالمه من المرض الفلانی و یا قبل از عقد، زوجه را توصیف به صفت کمال یا به عدم نقص و بیماری توصیف کند و بلافاصله عقد را مبنیا بر آن جاری کند و در موضوع پرونده جهت مذکور محقق نشده است لذا با فرجام خواهی موافقت می‌شود و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته فوق پرونده طبق بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع و ارسال می‌گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار