شرط دعوی طلاق به جهت عسر و حرج ناشی از اعتیاد زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1392/11/16 خانم ع. ع.ن. فرزند م. د. ب. ط. آقای م. ن.م. فرزند غ. به خواسته صدور حکم طلاق تقدیم دادگستری همدان نموده و توضیح می دهد در تاریخ 1390/08/04 با خوانده ازدواج نموده و ثمرۀ این ازدواج یک فرزند م. ب. و علت درخواست طلاق را اعتیاد خوانده به مواد مخدر و عدم تأثیر اقدامات انجامی در ترک اعتیاد وی و هکذا عدم کسب و کار و ندادن نفقه و فحاشی و کتکاری اعلام و ادامه می دهد مواد مصرفی وی شیشه م. ب. لذا درخواست حکم طلاق نموده است مرکز مدافعات مشاوره همدان اظهارات زوجین را از اصرار زوجه به طلاق و عدم تمایل زوج به طلاق در فرم اعلام نتیجه قید و مراتب را به دادگاه اعلام می نماید جلسه دادگاه در تاریخ 1393/03/20 با حضور طرفین تشکیل و خ. ا. د. سه سال است با خوانده ازدواج کرده ام و حدوداً هشت ماه است که منزل پدرم زندگی می کنم و دارای یک فرزند بیست ماهه می باشیم همسرم دارای اعتیاد است شیشه و هروئین مصرف می کند سه بار خانواده اش وی را به کمپ ترک اعتیاد برده اند هیچ گونه نفقه ای هم پرداخت نمی کند و برای مهریه و نفقه جداگانه دادخواست داده ام خوانده در جواب اظهار داشته من معتاد نیستم حاضرم آزمایش بدهم و حاضر به طلاق همسرم نیز نمی باشم حتی حاضرم مهریه اش را پرداخت کنم ولی طلاق نمی دهم دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و داروان منتخب بصورت مکتوب نظر خ. ر. ب. دادگاه ارائه نموده اند که حکایت از عدم توفیق آنان در جهت اصلاح بین زوجین دارد ص 33 و 34 پزشکی قانونی نتیجه تست بارداری زوجه را منفی اعلام کرده است ص 41 دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شمارۀ 1035 مورخ 1393/07/06 در خصوص دادخواست خانم ع. ع.ن. فرزند م. با طرفیت م. ن.م. به خواسته صدور حکم طلاق پس از انعکاس خلاصه دادخواست و اظهارات زوجه که علت درخواست طلاق را اعتیاد خوانده به هروئین و شیشه اعلام نموده و بهزیستی طی نامه شماره ........... اعلام کرده آقای م. ن.م. در مرکز اقامتی میان مدت ی. ب. بستری بوده و علت آن اعتیاد به شیشه و هروئین و تریاک بوده است و مدافعات خوانده ب. ت. ب. دادخواست تقدیمی، سند عقد نامه که حاکی از رابطه زوجیت طرفین است و عدم توفیق داوران جهت ایجاد سازش و سابقه بستری شدن زوج در کمپ ترک اعتیاد... خواسته خواهان را ثابت تشخیص و به استناد بند 2 تبصره الحاقی ماده 1130 ق م و بند 7 و 2 شروط ضمن عقد حکم به الزام زوج به طلاق زوجه با احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق صادر می نماید و به زوجه اجازه می دهد در صورت تأیید و قطعیت دادنامه با شرائط ذیل الذکر با حضور در دفترخانه خود را مطلقه نماید که سردفتر طلاق در صورت امتناع زوج از سوی دادگاه نمایندگی خواهد داشت. زوجه در خصوص وصول مهریه جداگانه اقدام کرده است ، اجرت المثل و نفقه ایام عده و 14 سکه بهار آزادی را در قبال طلاق د. ح. زوج بذل و خودش قبول ما بذل نموده و حضانت فرزند دو ساله مشترک را به زوجه سپرده وبرای زوج حق ملاقات قائل گردیده است و نوع طلاق را خلعی اعلام می نماید زوج از دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی نموده و شعبه دهم دادگاه تجدیدنظراستان همدان با اعلام ختم رسیدگی برابر دادنامه شماره 00743 مورخ 1393/11/21 پس از درج خلاصه تجدیدنظرخواهی و جواب آن با عنایت به استدلالی که می نماید اعتیاد و ترک انفاق از سوی زوج را احراز و ن. ب. ا. ت. ن. خ. دلیل موجه و مؤثری که موجب نقض یا اصلاح دادنامه تجدیدنظرخواسته گردد به عمل نیاورده لذا ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید می نماید دادنامه در تاریخ 1393/11/29 به زوج ابلاغ و در تاریخ 1393/12/18 دادخواست فرجامی خود را تقدیم نموده و در لایحه پیوست اعلام داشته به هیچ وجه راضی به طلاق همسرم نیستم و به حکم صادره شدیداً اعتراض دارم و چندین سال است اعتیاد را ترک کرده و گواهی سلامت از کمپ گرفته ام که تقدیم می گردد بارها درخواست معرفی به پزشکی قانونی جهت تست اعتیاد نمودم ولی توجهی نشده و بارها از همسرم درخواست بازگشت نمودم ولی اجابت نکرد و حتی حکم تمکین گرفته ام و نفقه به ایشان تعلق نمی گیرد که لایحه و ضمائم آن به هنگام شور قرائت و مورد توجه قرار خواهد گرفت پرونده پس از طی مراحل قانونی به دیوان عالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجامخواسته مالاً واجد خدشه و ایراد است زیرا خواهان عمدتاً علت درخواست طلاق را اعتیاد زوج به مواد مخدر اعلام نموده است و دادگاه هم ب. ت. ب. سابقه اعیتاد زوج و بستری شدن او در کمپ ترک اعتیاد ادعای زوجه را پذیرفته و با استناد به بند 7 از شرایط ضمن عقد و <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> حکم طلاق صادر نموده است حال آنکه اعتیاد در صورتی قابل استناد برای طلاق است که مضر و به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورده و ترک آن ممکن نباشد و در مانحن فیه هر چند اعتیاد زوج در بر هه ای از زمان باعنایت به مدارک ارائه شده محرز است لیکن راجع به اعتیاد مضر وی بررسی لازم به عمل نیامده و به ادعای او درباره ترک اعتیادش توجهی نشده و احیاناً به پزشکی قانونی معرفی نشده است به ویژه اینکه مؤسسه غیر دولتی ی. ب. گواهی نموده اند که مشارُالیه در راستای ترک و بهبودی می باشد، علیهذا در وضعیت حاضر به جهت اشعاری قابلیت تأیید را ندارد و نقض می گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادر کننده رأی منقوض محول تا با بررسی همه جانبه رأی مقتضی صادر فرمایند. شعبه 23 دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار یعقوب انصاری - موسی جعفری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی شرط دعوی طلاق به جهت عسر و حرج ناشی از اعتیاد زوج در تاریخ 16 بهمن 1392، درخواست طلاق به دادگستری همدان ارائه شد. در این درخواست، دلایل طلاق شامل اعتیاد به مواد مخدر، عدم پرداخت نفقه و رفتارهای خشونت‌آمیز طرف مقابل ذکر گردید. در جریان رسیدگی، با وجود اظهارات مبنی بر عدم بهبود وضعیت اعتیاد، به دلیل عدم تمایل طرف مقابل به طلاق و ادعای او مبنی بر عدم اعتیاد، پرونده به داوری ارجاع شد. با ناکامی داوران در اصلاح رابطه، دادگاه بر اساس بند 2 تبصره الحاقی <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> و شرایط ضمن عقد، حکم به طلاق صادر کرد. درخواست تجدیدنظر طرف مقابل نیز به تایید دادگاه تجدیدنظر رسید و رد شد. پس از آن، درخواست فرجامی به دیوان عالی کشور ارائه گردید که در آن ادعای ترک اعتیاد و استناد به گواهی‌های موجود مطرح شد. شعبه دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات، به این نتیجه رسید که نیاز به بررسی جامع‌تری در خصوص اعتیاد وجود دارد و به ادعای ترک اعتیاد توجه نشده است. لذا، حکم صادره نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض واگذار شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/02/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: استناد زوجه به اعتیاد زوج جهت احراز عسروحرج و تحقق شرط ضمن عقد نکاح در صورتی قابلیت استماع و ترتیب اثر دارد که احراز شود این اعتیاد مضر بوده، به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورده و ترک آن ممکن نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1392/11/16 خانم ع. ع.ن. فرزند م. د. ب. ط. آقای م. ن.م. فرزند غ. به خواسته صدور حکم طلاق تقدیم دادگستری همدان نموده و توضیح می دهد در تاریخ 1390/08/04 با خوانده ازدواج نموده و ثمره این ازدواج یک فرزند م. ب. و علت درخواست طلاق را اعتیاد خوانده به مواد مخدر و عدم تاثیر اقدامات انجامی در ترک اعتیاد وی و هکذا عدم کسب و کار و ندادن نفقه و فحاشی و کتکاری اعلام و ادامه می دهد مواد مصرفی وی شیشه م. ب. لذا درخواست حکم طلاق نموده است مرکز مدافعات مشاوره همدان اظهارات زوجین را از اصرار زوجه به طلاق و عدم تمایل زوج به طلاق در فرم اعلام نتیجه قید و مراتب را به دادگاه اعلام می‌نماید جلسه دادگاه در تاریخ 1393/03/20 با حضور طرفین تشکیل و خ. ا. د. سه سال است با خوانده ازدواج کرده ام و حدودا هشت ماه است که منزل پدرم زندگی می کنم و دارای یک فرزند بیست ماهه می باشیم همسرم دارای اعتیاد است شیشه و هروئین مصرف می کند سه بار خانواده اش وی را به کمپ ترک اعتیاد برده اند هیچ گونه نفقه ای هم پرداخت نمی کند و برای مهریه و نفقه جداگانه دادخواست داده ام خوانده در جواب اظهار داشته من معتاد نیستم حاضرم آزمایش بدهم و حاضر به طلاق همسرم نیز نمی باشم حتی حاضرم مهریه اش را پرداخت کنم ولی طلاق نمی دهم دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و داروان منتخب به صورت مکتوب نظر خ. ر. ب. دادگاه ارائه نموده‌اند که حکایت از عدم توفیق آنان در جهت اصلاح بین زوجین دارد ص 33 و 34 پزشکی قانونی نتیجه تست بارداری زوجه را منفی اعلام کرده است ص 41 دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/07/06 در خصوص دادخواست خانم ع. ع.ن. فرزند م. با طرفیت م. ن.م. به خواسته صدور حکم طلاق پس از انعکاس خلاصه دادخواست و اظهارات زوجه که علت درخواست طلاق را اعتیاد خوانده به هروئین و شیشه اعلام نموده و بهزیستی طی نامه شماره........... اعلام کرده آقای م. ن.م. در مرکز اقامتی میان مدت ی. ب. بستری بوده و علت آن اعتیاد به شیشه و هروئین و تریاک بوده است و مدافعات خوانده ب. ت. ب. دادخواست تقدیمی، سند عقد نامه که حاکی از رابطه زوجیت طرفین است و عدم توفیق داوران جهت ایجاد سازش و سابقه بستری شدن زوج در کمپ ترک اعتیاد... خواسته خواهان را ثابت تشخیص و به استناد بند 2 تبصره الحاقی ماده 1130 ق م و بند 7 و 2 شروط ضمن عقد حکم به الزام زوج به طلاق زوجه با احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق صادر می‌نماید و به زوجه اجازه می دهد در صورت تایید و قطعیت دادنامه با شرایط ذیل الذکر با حضور در دفترخانه خود را مطلقه نماید که سردفتر طلاق در صورت امتناع زوج از سوی دادگاه نمایندگی خواهد داشت. زوجه در خصوص وصول مهریه جداگانه اقدام کرده است، اجرت المثل و نفقه ایام عده و 14 سکه بهار آزادی را در قبال طلاق د. ح. زوج بذل و خودش قبول ما بذل نموده و حضانت فرزند دو ساله مشترک را به زوجه سپرده وبرای زوج حق ملاقات قائل گردیده است و نوع طلاق را خلعی اعلام می‌نماید زوج از دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی نموده و شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر استان همدان با اعلام ختم رسیدگی برابر دادنامه شماره --- مورخ 1393/11/21 پس از درج خلاصه تجدیدنظرخواهی و جواب آن با عنایت به استدلالی که می‌نماید اعتیاد و ترک انفاق از سوی زوج را احراز و ن. ب. ا. ت. ن. خ. دلیل موجه و موثری که موجب نقض یا اصلاح دادنامه تجدیدنظرخواسته گردد به عمل نیاورده لذا ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید می‌نماید دادنامه در تاریخ 1393/11/29 به زوج ابلاغ و در تاریخ 1393/12/18 دادخواست فرجامی خود را تقدیم نموده و در لایحه پیوست اعلام داشته به هیچ وجه راضی به طلاق همسرم نیستم و به حکم صادره شدیدا اعتراض دارم و چندین سال است اعتیاد را ترک کرده و گواهی سلامت از کمپ گرفته ام که تقدیم می‌گردد بارها درخواست معرفی به پزشکی قانونی جهت تست اعتیاد نمودم ولی توجهی نشده و بارها از همسرم درخواست بازگشت نمودم ولی اجابت نکرد و حتی حکم تمکین گرفته ام و نفقه به ایشان تعلق نمی گیرد که لایحه و ضمائم آن به هنگام شور قرائت و مورد توجه قرار خواهد گرفت پرونده پس از طی مراحل قانونی به دیوان عالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجامخواسته مالا واجد خدشه و ایراد است زیرا خواهان عمدتا علت درخواست طلاق را اعتیاد زوج به مواد مخدر اعلام نموده است و دادگاه هم ب. ت. ب. سابقه اعیتاد زوج و بستری شدن او در کمپ ترک اعتیاد ادعای زوجه را پذیرفته و با استناد به بند 7 از شرایط ضمن عقد و <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> حکم طلاق صادر نموده است حال آنکه اعتیاد در صورتی قابل استناد برای طلاق است که مضر و به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورده و ترک آن ممکن نباشد و در مانحن فیه هر چند اعتیاد زوج در بر هه ای از زمان باعنایت به مدارک ارائه شده محرز است لیکن راجع به اعتیاد مضر وی بررسی لازم به عمل نیامده و به ادعای او درباره ترک اعتیادش توجهی نشده و احیانا به پزشکی قانونی معرفی نشده است به ویژه اینکه موسسه غیر دولتی ی. ب. گواهی نموده‌اند که مشارُالیه در راستای ترک و بهبودی می‌باشد، علیهذا در وضعیت حاضر به جهت اشعاری قابلیت تایید را ندارد و نقض می‌گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادر کننده رای منقوض محول تا با بررسی همه جانبه رای مقتضی صادر فرمایند. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار