صدورحکم غیابی در جرایم مواد مخدر

رأی شعبه دیوان عالی کشور براساس دادنامه 30-95-95/1/18 صادره از شعبه 2 دادگاه انقلاب اسلامی بیرجند واخواهی خانم ش.ک. به وکالت از آقای ح. ک. نسبت به دادنامه 682-87/5/31 که طی آن به حبس ابد و پرداخت 360 میلیون ریال جزای نقدی و تحمل 74 ضربه شلاق به اتهام مشارکت در حمل 634 کیلوگرم تریاک محکوم شده بود رد شده و دادنامه مذکور عیناً تأیید گردیده محتویات پرونده حاکی از این است که آقای ن.ب. در هنگام تفهیم اتهام در مورد نگهداری 653/600 کیلوگرم تریاک اظهار داشته قبول دارم مواد را از آقای ح.ک. و ... گرفتم تا دستمزد بگیرم صاحب اصلی مواد را نمی شناسم قرار بود صد و پنجاه هزار تومان بگیرم آقای ح. ک. در بازجویی مقدماتی هنگام تفهیم اتهام 653/600 کیلوگرم تریاک (حمل و نگهداری) اظهار داشته قبول دارم مواد از شخصی بنام پ.ن. در دشت سفید تحویل من و .... شد از او سوأل شده قرار بود بابت حمل مواد چقدر پول بگیری پاسخ داده یک میلیون تومان می خواستم به راننده هم مبلغ دویست هزار تومان هم بدهم و به ن. مبلغ پنجاه هزار تومان بدهم . در تاریخ 84/1/22 متهم در نزد دادیار هنگام تحقیق اظهار داشته قبول ندارم دخالتی در موادمخدر نداشتم اگر موادی بوده متعلق به ن.ب. است با صدور کیفرخواست پرونده در تاریخ 84/1/24 به دادگاه ارجاع شده صفحه 24 پرونده دایره پذیرش موادمخدر آن را 634 کیلو خالص تریاک اعلام نموده است متهم در تاریخ 84/6/8 در محضر دادگاه هنگام تفهیم اتهام پاسخ داده خبری نداشتم اظهارات خود در نیروی انتظامی را قبول ندارم چون مرا کتک زدند وکیل مدافع متهمین در دادگاه اظهار داشته آنها از وجود موادمخدر اطلاعی نداشتند در نیروی انتظامی بر اثر ترس و دلهره مطالبی گفتند که صحت ندارد بعلاوه براهویی هم حمل مواد را به عهده گرفته و هم عدم اطلاع سایر متهمین را تصدیق نموده است موکلین اصلاً سابقه کیفری هم نداشتند با صدور دادنامه 1021-84/6/16 متهم از بزه انتسابی تبرئه شده است در نهایت با پیشنهاد دادیاران (دادستانی کل کشور) و معاون محترم قضایی رئیس دیوان عالی کشور دائر بر نقض رأی برائت رئیس محترم وقت دیوان عالی کشور حکم برائت متهم به نام ح. ک. را نقض نموده تا در دادگاه هم عرض رسیدگی شود و پرونده جهت رسیدگی به شعبه دوم انقلاب اسلامی بیرجند ارجاع گردیده است و در تاریخ 85/6/7 در جهت دستگیری متهم نیابت قضایی خطاب به دادگاه انقلاب اسلامی زاهدان تنظیم و ارسال شده است بر اثر عدم شناسایی محل اقامت متهم د. ا. م. دستگیر نشده لذا در روزنامه حمایت شده 1455-87/4/24 از طریق آگهی روزنامه احضار شده است و در آگهی ذکر شده بود که برای خود وکیل معرفی کند لذا در تاریخ 87/5/19 به علت اینکه متهم خود را معرفی نکرده و وکیل نیز معرفی ننموده دادگاه آقای م. را بعنوان وکیل ت. م. تعیین نموده است و ایشان با تقدیم 1 برگ لایحه در دفاع از متهم بیانداشته که موکل در بازپرسی منکر مشارکت در حمل مواد شده است و در نزد دادگاه نیز اتهام خود را نپذیرفته سابقه کیفری هم ندارد بنابراین برائت وی را از محضر دادگاه درخواست نموده است د. ا. م. دادگاه با صدور دادنامه 672-87-87/5/31 نامبرده را به حبس ابد و پرداخت 360 میلیون ریال جزای نقدی و تحمل 74 ضربه شلاق محکوم و اعلام نموده که این رأی غیابی است و قابلیت واخواهی دارد رأی صادره در روزنامه حمایت به شماره 1486-87/6/5 آگهی شده است و خطاب به دادسرای زاهدان در جهت اجرای حکم نیابت قضایی صادر گردیده است. اقدامات مختلف در جهت دستگیری متهم به نتیجه نرسیده تا اینکه شخصی بنام شهین کرم زاده با تقدیم وکالت نامه از متهم اعلام وکالت نموده است و با تقدیم 2 برگ لایحه تقاضای رفع ابهام و دستور توقف اجرای حکم را مطرح نموده که پس از دستور دادستان مبنی بر در اختیار وی قرار داده شدن پرونده درتاریخ 94/9/16 اظهار داشته نسبت به حکم غیابی اعتراض دارم و لایحه تقدیم می کنم بر این اساس با تقدیم 4 برگ لایحه تقاضای واخواهی از حکم غیابی را مطرح نموده است در تاریخ 94/9/22 صفحه 198 پرونده رئیس شعبه دوم نوشته اند (بسمه تعالی - پرونده در شعبه اول دادگاه انقلاب رسیدگی شده عیناً به نظر ریاست محترم شعبه اول دادگاه انقلاب برسد) و در تاریخ 94/10/2 نوشته اند بسمه تعالی - دفتر ثبت واخواهی و بدواً به وکیل محترم اعلام که ایراد واعتراض درخصوص کیفرخواست و پرونده را ظرف مهلت 10 روز به این مرجع اعلام دارد و پرونده در وقت نظارت باشد در تاریخ 95/1/17 دادگاه تشکیل شده متهم حاضر نشده وکیل وی در دادگاه حاضر و در دفاع از وی گفته است دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی م. ب. و خودروی حامل مواد متعلق به موکل نبوده و نمی باشد تقاضای توجه به آن را دارم و به عنوان آخرین دفاع گفته بنا بر اظهارات آقای ب. اتهامی متوجه موکل نیست و همچنین آقای ز. هم به این موضوع اشاره دارد تقاضای برائت موکل را دارم نهایتاً دادگاه با صدور دادنامه ای 30-95-95/1/18 با ردّ واخواهی دادنامه 672-87/5/31 را مورد تأیید قرار داده است در تاریخ 95/1/29 دادنامه به متهم ابلاغ قانونی شده و در تاریخ 95/1/28 به وکیل وی ابلاغ گردیده است وکیل مذکور با تقدیم 5 برگ لایحه و ضمائم درخواست فرجام خواهی نموده که توسط دادگاه در تاریخ 95/2/26 دستور ارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به فرجام خواهی صادر شده خلاصه درخواست وی این است که : 1- راننده خودرو به نام ز. گفته هرچه هست از ن. است من اطلاعی ندارم بنابراین موکل نقشی در رانندگی و حمل مواد نداشته است 2- ن.ب. در صفحه 13 گفته حمل و نگهداری مواد را قبول دارم و در پاسخ به این سوأل که آیا موکل و متهم دیگر در جریان مواد بودند یا نه اظهار داشته خیر آنها اطلاع نداشته و چیزی به آنها نگفتم اشتباه کردم 3- آقای ب. در صفحه 49 گفته اتهام را قبول دارم مواد مال یک افغانی بوده خودش ماشین را برد و مواد را تحویل من داد و در صفحه 52 گفته دو نفر دیگر خبر نداشتند دنبال آنها رفتم گفتم که سیگار است بنابراین موکل از موادمخدر بی اطلاع بوده 4- موکل فقط در مرجع انتظامی به بارگیری اقرار نموده و استناد دادگاه به اقرار موکل در دادسرا صحیح نیست اما چه چیزی را بارگیری کرده اند اطلاع نداشته است و معمولاً در نیروی انتظامی تحت فشار روحی و روانی و جسمی قرار می گیرند ناچاراً قبول اتهام می کند یا مأمورین (هر چه) می نویسند (متهمین) امضاء و انگشت می زنند 5- موکل در صفحه 50 گفته اظهارات در نیروی انتظامی را قبول ندارم مرا کتک کاری کردند و در صفحه 14 گفته اتهام را قبول ندارم من دخالتی در مواد نداشتم اگر موادی بوده متعلق به ن. است 6- استناد دادگاه به اینکه وکیل اولیه متهمین اقدام به جعل اوراق پرونده و تغییر اظهارات متهمین نموده است دلیلی بر آن نیست پس تمام برگها و اوراق پرونده جعلی است در این صورت صدور رأی و محکومیت متهمین در پرونده خلاف قانون و شرع م. ب. 7- چون ب. در آن لحظه اعلام کرده محموله خودرو موادمخدر است موکل از ترس فرار کرده تا اتهام دامنگیر وی نگردد 8- دادگاه با استناد به گفتار متهمین دیگر خودرو را متعلق به موکل دانسته بر فرض صحت باید گفت اتهام از باب معاونت در جرم باید رسیدگی می گردید در این خصوص نیز محتویات پرونده حاکی از عدم اطلاع از وجود مواد در پرونده توسط موکل م. ب. و وحدت قصد و عنصر معنوی تحقق نیافته است 9- صرف سرنشین بودن خودرو دلیل بر توجه اتهام نمی تواند باشد و در این حالت نیز از باب معاونت باید رأی صادر می شد 10- مقررات قانونی ابلاغ دادنامه قبلی به دادستان که خارج از فرجه قانونی مورد فرجام خواهی در دیوان قرار گرفته رعایت نشده و رأی بر برائت موکل بوده و قطعیت یافته است و رسیدگی مجدد وجهه قانونی نداشته است بنابراین اتهامی متوجه موکل نیست تقاضای نقض دادنامه و صدور رأی برائت وی را دارم هیئت شعبه ب. ت. ب. مراتب فوق به شرح برگ آتی مبادرت به صدور رأی می نماید .هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر تقاضای اتخاذ تصمیم شایسته وفق مقررات قانونی دارم . درخصوص دادنامه شماره 9509975615300030-95/1/18 مشاوره نموده چنین رأی می دهد : رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. موضوع جرم با عنوان حمل موادمخدر فاقد جنبه حق الناسی است براساس ماده 406 قانون آئین دادرسی کیفری محکوم نمودن متهم با صدور رأی غیابی صحیح نبوده و براساس مفهوم مخالف ماده 350 قانون مذکور ب. ت. ب. اینکه موضوع پرونده مشتمل بند ب ماده 302 م. ب. حضور متهم در جلسه رسیدگی الزامی بوده و بدون حضور وی رسیدگی فاقد وجاهت قانونی بوده است بنابراین فرجامخواهی خانم … به وکالت از آقای ح. ک. فرزند ش. نسبت به دادنامه فوق الذکر وارد و موجه تشخیص داده شده با استناد به بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392/12/4 دادنامه فوق الذکر نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض دادگاه صادرکننده آن ارجاع می گردد . شعبه پنجاه دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار محمدحسین راضی - علیرضا رحمانی فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی صدورحکم غیابی در جرایم مواد مخدر در تاریخ 29 خرداد 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن، فردی به اتهام مشارکت در حمل 634 کیلوگرم تریاک به مجازات حبس ابد، پرداخت جزای نقدی و تحمل شلاق محکوم شده بود. واخواهی نسبت به دادنامه قبلی رد و تایید گردید. وکیل متهم ادعا کرد که موکلش در حمل مواد دخالت نداشته و اظهارات او تحت فشار بوده است. همچنین، به عدم اطلاع از وجود مواد مخدر در خودرو استناد کرد و خواستار برائت موکل شد. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 406 قانون آیین دادرسی کیفری، حکم غیابی را غیرقانونی تشخیص داد و به دلیل عدم حضور متهم در جلسه رسیدگی، دادنامه را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض ارجاع داد. این رای بر اساس بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری صادر شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در جرایم مواد مخدر مستوجب حبس ابد،صدور حکم غیابی فاقد وجاهت قانونی است. رای شعبه دیوان عالی کشور براساس دادنامه --- - 95 - 95/1/18 صادره از شعبه --- دادگاه انقلاب اسلامی بیرجند واخواهی خانم ش.ک. به وکالت از آقای ح. ک. نسبت به دادنامه --- - 87/5/31 که طی آن به حبس ابد و پرداخت 360 میلیون ریال جزای نقدی و تحمل 74 ضربه شلاق به اتهام مشارکت در حمل 634 کیلوگرم تریاک محکوم شده بود رد شده و دادنامه مذکور عینا تایید گردیده محتویات پرونده حاکی از این است که آقای ن.ب. در هنگام تفهیم اتهام در مورد نگهداری 653/600 کیلوگرم تریاک اظهار داشته قبول دارم مواد را از آقای ح.ک. و... گرفتم تا دستمزد بگیرم صاحب اصلی مواد را نمی شناسم قرار بود صد و پنجاه هزار تومان بگیرم آقای ح. ک. در بازجویی مقدماتی هنگام تفهیم اتهام 653/600 کیلوگرم تریاک (حمل و نگهداری) اظهار داشته قبول دارم مواد از شخصی به نام پ.ن. در دشت سفید تحویل من و.... شد از او سوال شده قرار بود بابت حمل مواد چقدر پول بگیری پاسخ داده یک میلیون تومان می خواستم به راننده هم مبلغ دویست هزار تومان هم بدهم و به ن. مبلغ پنجاه هزار تومان بدهم. در تاریخ 84/1/22 متهم در نزد دادیار هنگام تحقیق اظهار داشته قبول ندارم دخالتی در مواد مخدر نداشتم اگر موادی بوده متعلق به ن.ب. است با صدور کیفرخواست پرونده در تاریخ 84/1/24 به دادگاه ارجاع شده صفحه 24 پرونده دایره پذیرش مواد مخدر آن را 634 کیلو خالص تریاک اعلام نموده است متهم در تاریخ 84/6/8 در محضر دادگاه هنگام تفهیم اتهام پاسخ داده خبری نداشتم اظهارات خود در نیروی انتظامی را قبول ندارم چون مرا کتک زدند وکیل مدافع متهمین در دادگاه اظهار داشته آنها از وجود مواد مخدر اطلاعی نداشتند در نیروی انتظامی بر اثر ترس و دلهره مطالبی گفتند که صحت ندارد به علاوه براهویی هم حمل مواد را به عهده گرفته و هم عدم اطلاع سایر متهمین را تصدیق نموده است موکلین اصلا سابقه کیفری هم نداشتند با صدور دادنامه --- - 84/6/16 متهم از بزه انتسابی تبرئه شده است در نهایت با پیشنهاد دادیاران (دادستانی کل کشور) و معاون محترم قضایی رئیس دیوان عالی کشور دائر بر نقض رای برائت رئیس محترم وقت دیوان عالی کشور حکم برائت متهم به نام ح. ک. را نقض نموده تا در دادگاه هم عرض رسیدگی شود و پرونده جهت رسیدگی به شعبه دوم انقلاب اسلامی بیرجند ارجاع گردیده است و در تاریخ 85/6/7 در جهت دستگیری متهم نیابت قضایی خطاب به دادگاه انقلاب اسلامی زاهدان تنظیم و ارسال شده است بر اثر عدم شناسایی محل اقامت متهم د. ا. م. دستگیر نشده لذا در روزنامه حمایت شده 1455 - 87/4/24 از طریق آگهی روزنامه احضار شده است و در آگهی ذکر شده بود که برای خود وکیل معرفی کند لذا در تاریخ 87/5/19 به علت اینکه متهم خود را معرفی نکرده و وکیل نیز معرفی ننموده دادگاه آقای م. را به عنوان وکیل ت. م. تعیین نموده است و ایشان با تقدیم 1 برگ لایحه در دفاع از متهم بیانداشته که موکل در بازپرسی منکر مشارکت در حمل مواد شده است و در نزد دادگاه نیز اتهام خود را نپذیرفته سابقه کیفری هم ندارد بنابراین برائت وی را از محضر دادگاه درخواست نموده است د. ا. م. دادگاه با صدور دادنامه --- - 87 - 87/5/31 نامبرده را به حبس ابد و پرداخت 360 میلیون ریال جزای نقدی و تحمل 74 ضربه شلاق محکوم و اعلام نموده که این رای غیابی است و قابلیت واخواهی دارد رای صادره در روزنامه حمایت به شماره 1486 - 87/6/5 آگهی شده است و خطاب به دادسرای زاهدان در جهت اجرای حکم نیابت قضایی صادر گردیده است. اقدامات مختلف در جهت دستگیری متهم به نتیجه نرسیده تا اینکه شخصی به نام شهین کرم زاده با تقدیم وکالت نامه از متهم اعلام وکالت نموده است و با تقدیم 2 برگ لایحه تقاضای رفع ابهام و دستور توقف اجرای حکم را مطرح نموده که پس از دستور دادستان مبنی بر در اختیار وی قرار داده شدن پرونده در تاریخ 94/9/16 اظهار داشته نسبت به حکم غیابی اعتراض دارم و لایحه تقدیم می کنم بر این اساس با تقدیم 4 برگ لایحه تقاضای واخواهی از حکم غیابی را مطرح نموده است در تاریخ 94/9/22 صفحه 198 پرونده رئیس شعبه دوم نوشته اند (بسمه تعالی - پرونده در شعبه اول دادگاه انقلاب رسیدگی شده عینا به نظر ریاست محترم شعبه اول دادگاه انقلاب برسد) و در تاریخ 94/10/2 نوشته اند بسمه تعالی - دفتر ثبت واخواهی و بدوا به وکیل محترم اعلام که ایراد واعتراض در خصوص کیفرخواست و پرونده را ظرف مهلت 10 روز به این مرجع اعلام دارد و پرونده در وقت نظارت باشد در تاریخ 95/1/17 دادگاه تشکیل شده متهم حاضر نشده وکیل وی در دادگاه حاضر و در دفاع از وی گفته است دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی م. ب. و خودروی حامل مواد متعلق به موکل نبوده و نمی‌باشد تقاضای توجه به آن را دارم و به عنوان آخرین دفاع گفته بنا بر اظهارات آقای ب. اتهامی متوجه موکل نیست و همچنین آقای ز. هم به این موضوع اشاره دارد تقاضای برائت موکل را دارم نهایتا دادگاه با صدور دادنامه ای 30 - 95 - 95/1/18 با ردّ واخواهی دادنامه --- - 87/5/31 را مورد تایید قرار داده است در تاریخ 95/1/29 دادنامه به متهم ابلاغ قانونی شده و در تاریخ 95/1/28 به وکیل وی ابلاغ گردیده است وکیل مذکور با تقدیم 5 برگ لایحه و ضمائم درخواست فرجام خواهی نموده که توسط دادگاه در تاریخ 95/2/26 دستور ارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به فرجام خواهی صادر شده خلاصه درخواست وی این است که: 1 - راننده خودرو به نام ز. گفته هرچه هست از ن. است من اطلاعی ندارم بنابراین موکل نقشی در رانندگی و حمل مواد نداشته است 2 - ن.ب. در صفحه 13 گفته حمل و نگهداری مواد را قبول دارم و در پاسخ به این سوال که آیا موکل و متهم دیگر در جریان مواد بودند یا نه اظهار داشته خیر آنها اطلاع نداشته و چیزی به آنها نگفتم اشتباه کردم 3 - آقای ب. در صفحه 49 گفته اتهام را قبول دارم مواد مال یک افغانی بوده خودش ماشین را برد و مواد را تحویل من داد و در صفحه 52 گفته دو نفر دیگر خبر نداشتند دنبال آنها رفتم گفتم که سیگار است بنابراین موکل از مواد مخدر بی اطلاع بوده 4 - موکل فقط در مرجع انتظامی به بارگیری اقرار نموده و استناد دادگاه به اقرار موکل در دادسرا صحیح نیست اما چه چیزی را بارگیری کرده اند اطلاع نداشته است و معمولا در نیروی انتظامی تحت فشار روحی و روانی و جسمی قرار می گیرند ناچارا قبول اتهام می کند یا مامورین (هر چه) می نویسند (متهمین) امضا و انگشت می زنند 5 - موکل در صفحه 50 گفته اظهارات در نیروی انتظامی را قبول ندارم مرا کتک کاری کردند و در صفحه 14 گفته اتهام را قبول ندارم من دخالتی در مواد نداشتم اگر موادی بوده متعلق به ن. است 6 - استناد دادگاه به اینکه وکیل اولیه متهمین اقدام به جعل اوراق پرونده و تغییر اظهارات متهمین نموده است دلیلی بر آن نیست پس تمام برگها و اوراق پرونده جعلی است در این صورت صدور رای و محکومیت متهمین در پرونده خلاف قانون و شرع م. ب. 7 - چون ب. در آن لحظه اعلام کرده محموله خودرو مواد مخدر است موکل از ترس فرار کرده تا اتهام دامنگیر وی نگردد 8 - دادگاه با استناد به گفتار متهمین دیگر خودرو را متعلق به موکل دانسته بر فرض صحت باید گفت اتهام از باب معاونت در جرم باید رسیدگی می گردید در این خصوص نیز محتویات پرونده حاکی از عدم اطلاع از وجود مواد در پرونده توسط موکل م. ب. و وحدت قصد و عنصر معنوی تحقق نیافته است 9 - صرف سرنشین بودن خودرو دلیل بر توجه اتهام نمی تواند باشد و در این حالت نیز از باب معاونت باید رای صادر می شد 10 - مقررات قانونی ابلاغ دادنامه قبلی به دادستان که خارج از فرجه قانونی مورد فرجام خواهی در دیوان قرار گرفته رعایت نشده و رای بر برائت موکل بوده و قطعیت یافته است و رسیدگی مجدد وجهه قانونی نداشته است بنابراین اتهامی متوجه موکل نیست تقاضای نقض دادنامه و صدور رای برائت وی را دارم هیات شعبه ب. ت. ب. مراتب فوق به شرح برگ آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر تقاضای اتخاذ تصمیم شایسته وفق مقررات قانونی دارم. در خصوص دادنامه شماره --- - 95/1/18 مشاوره نموده چنین رای می دهد: ن. ب. ا. موضوع جرم با عنوان حمل مواد مخدر فاقد جنبه حق الناسی است براساس ماده 406 قانون آیین دادرسی کیفری محکوم نمودن متهم با صدور رای غیابی صحیح نبوده و براساس مفهوم مخالف ماده 350 قانون مذکور ب. ت. ب. اینکه موضوع پرونده مشتمل بند ب ماده 302 م. ب. حضور متهم در جلسه رسیدگی الزامی بوده و بدون حضور وی رسیدگی فاقد وجاهت قانونی بوده است بنابراین فرجامخواهی خانم … به وکالت از آقای ح. ک. فرزند ش. نسبت به دادنامه فوق الذکر وارد و موجه تشخیص داده شده با استناد به بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392/12/04 دادنامه فوق الذکر نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض دادگاه صادرکننده آن ارجاع می‌گردد. شعبه پنجاه دیوان عالی کشور رئیس: محمدحسین راضی; مستشار: علیرضا رحمانی