فسخ نکاح در مذهب اهل تسنن به علت عدم پرداخت نفقه

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: خانم ع. ع. پ. با وکالت ت. ا. اط به طرفیت ج. ا. ز. دادخواستی به خواسته فسخ نکاح و صدور حکم مبنی بر تایید فسخ نکاح به انضمام خسارات دادرسی مستند به سند ازدواج ۳۹۲۰ مورخ ۹۱/۱/۷ در دادگاه خانواده *مطرح نموده است.در متن دادخواست خواهان و وکیل او توضیح داده اند از تاریخ عقد زوجیت تا تاریخ فروردین ۱۳۹۷ خوانده در منزل مشترک زندگی زناشویی داشته اند مستند به شهادت شهود و سایر اسناد و مدارک تقدیمی در مورد موصوف خوانده محترم موکله را از منزل مشترک اخراج نموده و نفقه ایشان را پرداخت ننموده و هیچگونه مالی از ایشان جهت تامین نفقه در دسترس نیست و تاکنون خانواده پدری موکله نفقه ایشان را تامین نموده اند که بر اساس دادنامه شماره *خوانده محترم محکوم به پرداخت نفقه به موکله گردیده که در شعبه *شورای حل اختلاف پرونده کلاسه *اموالی از خوانده جهت وصول محکوم به شناسایی نشده و هیچگونه مالی از ایشان در دسترس نمی باشد. النهایه حسب طرح دعوی اعسار خوانده وفق دادنامه *محکوم به تقسیط شد لیکن نامبرده حتی قادر به تادیه اقساط نیز نبوده که النهایه منتهی به صدور دستور جلب نامبرده گردیده است.نظر به تحقق حق فسخ نکاح به علت عدم پرداخت نفقه زوجه و با عنایت به اینکه موکله طی اظهارنامه *پیوستی نکاح را فسخ نموده حکم به تایید فسخ نکاح از محضر عالی استدعا دارد. با ارجاع پرونده به شعبه *و تعیین وقت جهت رسیدگی و دعوت طرفین دادگاه مقرر نموده است.خواهان مسجلین ذیل استشهادیه تقدیمی را همراه بیاورد در جلسه دادرسی ۱۴۰۰/۱۱/۲۳ در اوراق ۳۱ و ۳۲ پرونده از شهود تعرفه شده توسط خواهان و وکیل وی بدون حضور خوانده تحقیق به عمل امده است.شهود که سه نفر بوده اند و نوع فسخ نکاح از سوی زوجه را در جلسه ای که حضور داشته اند تایید نموده اند دادگاه طی نامه ای به شورای روحانیت اهل تسنن استفتای نموده است.در صورتی که زوجین اهل تسنن و شافعی مذهب باشند و زوج نفقه زوجه را برای مدت دو سال نپردازد ایا صدور حکم به فسخ نکاح جایز م. ب.. یا نه؟ نتیجه را جهت پیوست به پرونده اعلام نمایند دادگاه پرونده کلاسه *از شعبه ۶ شورا جهت ملاحظه مطالبه نموده است.در برگ ۳۶ پرونده دبیر اعضای شورای روحانیت *با امضای سه نفر از چهار نفر اعضای شورا عطف به نامه مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۲۵ شعبه *اعلام نموده است. در صورتی که زوج قادر به تادیه نفقه همسر نباشد. و فاقد مال و دارایی و اگر محل زوج مشخص و محرز قاضی می تواند به او اعلام نماید. تا نسبت به ادای نفقه همسرش اقدام و در صورتی که زوج حاضر نشود. و هم چنین امکان تادیه نفقه به زوجه وجود نداشته باشد. و زوجه درخواست فسخ نکاح کرده و این موضوع نزد قاضی محرز در این صورت قاضی به زوج مدت ۳ روز مهلت داده در صورتی که زوج نتواند در این مدت نفقه همسر را پرداخت نماید. قاضی می تواند حکم فسخ نکاح را صادر نماید. توضیح اینکه اگر زوج صاحب مال و ثروت بوده و این محرز باشد. و نیز حاضر به پرداخت نفقه نباشد. قاضی نمی تواند حکم فسخ نکاح نماید. پرونده مورد مطالبه دادگاه از شعبه *واصل شده که در برگ ۳۷ پرونده جریان محکومیت زوج بابت نفقه معوقه از تاریخ ۹۷/۱/۲۴ لغایت اجرای حکم د. ح. خانم ع. و نفقه فرزند مشترک طی دادنامه *و دادنامه ۱۱۲۰/۹۹ تا ۹۹/۹/۵ که به پرداخت هشت میلیون و بیست و هشت هزار تومان نفقه معوقه محکوم شده است.که پس از قطعیت رای و صدور اجراییه و ارسال ان به اجرای احکام پرونده حکایت داشته است.تصویر اوراق پرونده نیز استخراج و پیوست پرونده کار شده است.و پرونده اصلی به شورا اعاده شده است.قاضی دادگاه مقرر نموده است.دفتر برای کشف هرگونه مال و اموال از مراجع ذیربط ثبت و پلیس راهور و بانک در مورد اموال زوج استعلام شود. و طی اخطاریه ای به خوانده اخطار شود. ظرف مهلت ۳ روزه نفقه معوقه زوجه را تا روز حاضر طی فیش بانکی به حساب زوجه واریز و فیش بانکی ان را تقدیم نماید. چون مالی از زوج معرفی نشده است.نظر قاضی مشاور به صدور رای طبق پاسخ اعلامی شورای افتای روحانیت اهل تسنن مبنی بر تنفیذ فسخ نکاح زوجه اعلام گردیده است.دادگاه در تاریخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۳ با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی طی دادنامه *با مشروع دانستن دعوای خواهان به استناد مواد ۱۱۲۹ قانون مدنی و تبصره ذیل ماده ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۹۱/۱۲/۱ و ماده واحده قابل رعایت احوال شخیصه ایرانیان غیر شیعه در محاکم و فتوای معتبر و مسلم فقه مذهب ا. ش. زوجین از جمله مشروحا صفحات ۱۸۶٫۱۸۷ جلد دوم کتاب فقه السنه و صفحات ۲۲۲ و ۲۲۳ جلد سوم کتاب شریعت اسلام و ۴۴۲ و ۴۴۳ جلد سوم کتاب معنی الحتاج علی متن منها ج الطالبین حکم به تایید و تنفیذ فسخ نکاح خواهان و خوانده و تفریق قضایی بین انان از مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۸ صادر و اعلام می نماید. رای صادره قابل تجدیدنظر خواهی به لحاظ ابلاغ واقعی به خوانده و حضوری بودن ان اعلام گردیده است.که اقای ج. ا. ز. نسبت به این رای تجدیدنظر خواهی به شرح برگ ۶۷ پرونده به عمل اورده است.عمده اعتراض وی این است.که جواب شورای روحانیت به هیچ وجه با موضوع پرونده ما ارتباطی نداشته و مربوط به پرونده دیگری بوده است.در فرض صحت و سقم جواب استفتاییه از شورای روحانیت به شعبه *و ابلاغ ان در مهلت سه روز ( ۱۴۰۰/۱۲/۲ ) جهت پرداخت نفقه ( پیوست شماره ۳ ) باید عرض نمایم که مستند به گواهی فوت پیوستی در موعد سه روزه که بنده مبلغ نفقه را کلا پرداخت نمایم متاسفانه در کمال ناباوری مادرم در مورخه ۱۴۰۰/۱۲/۵ دار فانی را وداع گفتند ( پیوست شماره ۴ و به دلیل انجام مراسمات کفن و دفن و مجلس ترحیم نتوانستم در مهلت سه روزه ادای دین نمایم و این خود دلیل و عذر موجه برای عدم پرداخت از جانب بنده بوده است.نقض رای تجدیدنظر خواسته را ب. ت. ب. اینکه طبق پیوستی شماره ۵ و ۶ و ۷ و ۸ صادره از اجرای احکام شعبه *اقدام به پرداخت نفقه نموده ام خواستار شده است.و صدور حکم شایسته ب. ت. ب. وجود تنها فرزند مشترک ۵ ساله که مشکلات بی پدری یا بی مادری را تجربه خواهد نمود م. ا. پس از تشریفات تبادل لوایح و ارجاع پرونده به محاکم تجدیدنظر که به شعبه ۵ ارجاع گردیده هیات محترم شعبه مذکور در وقت فوق العاده مورخه ۱۴۰۱/۲/۲۱ پس از بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی طی دادنامه *مورخ ۱۴۰۱/۲/۲۸ ب. ت. ب. اینکه اعتراض معترض با هیچ کدام از جهات مذکور در ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی مدنی انطباق نداشته و دادنامه معترض عنه از لحاظ شکلی و ماهوی وفق موازین قانونی اصدار یافته است.و اعتراض موثری که موجبات نقص دادنامه را ایجاب نماید. به عمل نیامده است.مستندا به ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظر خواهی به عمل امده حکم به تایید و ابرام رای تجدیدنظر خواسته صادر و اعلام نموده اکنون از این رای نیز اقای ج. ا. ز. فرجام خواهی نموده است.که هنگام شور متن دادخواست فرجام خواهی وی با گزارش پرونده قرائت می شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ع. ن. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی متن رأی رای شعبه ن. ب. ا. اصحاب دعوا ( زوجین ) پیرو مذهب ا. ش. بوده اند که در صورت عدم پرداخت نفقه و عدم امکان الزام زوج به پرداخت نفقه به مدت طولانی امکان صدور حکم فسخ نکاح توسط دادگاه و حاکم پس از احراز ترک انفاق زوج وجود داشته است.و دادگاه رسیدگی کننده به دعوی فسخ نکاح و تنفیذ فسخ صورت گرفته از جانب زوجه به جهت عدم پرداخت نفقه به مدت ۲ سال پس از استفتای از شورای روحانیت اهل تسنن پیروان ا. ش. ادعای زوجه را در مورد فسخ نکاح که طی اظهارنامه به زوج اعلام شده است.ثابت دانسته است.و دادگاه نیز در اجرای نظریه شورا و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اینکه زوج در دفاع از ادعای زوجه دلیل متقن و قابل قبولی بر رد دعوی مطروحه ارائه نداده است.چون رای فرجام خواسته منطبق با محتویات پرونده و موازین قانونی اصدار یافته است.و در عملکرد محاکم نقصی که موجب نقض رای شود. مشهود نیست با رد فرجام خواهی اقای ج. ا. ز. مستندا به ماده ۳۷۰ قانون ایین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته را ابرام می نماید. شعبه * رییس: ع. ن. مستشار: ع. ک. ص. س. عضو معاون: س. م. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی فسخ نکاح در مذهب اهل تسنن به علت عدم پرداخت نفقه در این پرونده، درخواست فسخ نکاح به دلیل عدم پرداخت نفقه از سوی زوج به دادگاه خانواده ارائه شده است. خ. ا. د. که طرف مقابل از تاریخ عقد تا فروردین 1397 در منزل مشترک زندگی کرده‌اند، اما پس از آن، زوج زوجه را از منزل اخراج و نفقه او را پرداخت نکرده است. با استناد به مستندات و شهادت شهود، خواهان به عدم وجود مالی از سوی زوج اشاره کرده و درخواست تایید فسخ نکاح به دلیل عدم پرداخت نفقه را مطرح نموده است. <br>پس از بررسی مدارک و استعلام از شورای روحانیت اهل تسنن، دادگاه به این نتیجه رسید که در صورت عدم پرداخت نفقه به مدت بیش از دو سال، امکان صدور حکم فسخ نکاح وجود دارد. در تاریخ 23 اسفند 1400، دادگاه حکم به تایید فسخ نکاح و تفریق قضایی صادر کرد. اعتراض به این رای صورت گرفت و درخواست تجدیدنظر ارائه شد، اما دادگاه تجدیدنظر با رد اعتراض، رای اولیه را تایید و ابرام کرد. <br>پس از آن، فرجام‌خواهی انجام شد که در نهایت شعبه فرجامی نیز با استناد به عدم وجود نقص در رای، فرجام‌خواهی را رد و رای تجدیدنظر را ابرام نمود. این تصمیمات بر اساس مواد 1129 قانون مدنی و 358 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید. خانم ع. ع. پ. با وکالت ت. ا. اط به طرفیت ج. ا. ز. دادخواستی به خواسته فسخ نکاح و صدور حکم مبنی بر تایید فسخ نکاح به انضمام خسارات دادرسی مستند به سند ازدواج 3920 مورخ 91/1/7 در دادگاه خانواده *مطرح نموده است.در متن دادخواست خواهان و وکیل او توضیح داده اند از تاریخ عقد زوجیت تا تاریخ فروردین 1397 خوانده در منزل مشترک زندگی زناشویی داشته اند مستند به شهادت شهود و سایر اسناد و مدارک تقدیمی در مورد موصوف خوانده محترم موکله را از منزل مشترک اخراج نموده و نفقه ایشان را پرداخت ننموده و هیچگونه مالی از ایشان جهت تامین نفقه در دسترس نیست و تاکنون خانواده پدری موکله نفقه ایشان را تامین نموده‌اند که بر اساس دادنامه شماره *خوانده محترم محکوم به پرداخت نفقه به موکله گردیده که در شعبه *شورای حل اختلاف پرونده کلاسه *اموالی از خوانده جهت وصول محکوم به شناسایی نشده و هیچگونه مالی از ایشان در دسترس نمی‌باشد. النهایه حسب طرح دعوی اعسار خوانده وفق دادنامه *محکوم به تقسیط شد لیکن نامبرده حتی قادر به تادیه اقساط نیز نبوده که النهایه منتهی به صدور دستور جلب نامبرده گردیده است.نظر به تحقق حق فسخ نکاح به علت عدم پرداخت نفقه زوجه و با عنایت به اینکه موکله طی اظهارنامه *پیوستی نکاح را فسخ نموده حکم به تایید فسخ نکاح از محضر عالی استدعا دارد. با ارجاع پرونده به شعبه *و تعیین وقت جهت رسیدگی و دعوت طرفین دادگاه مقرر نموده است.خواهان مسجلین ذیل استشهادیه تقدیمی را همراه بیاورد در جلسه دادرسی 1400/11/23 در اوراق 31 و 32 پرونده از شهود تعرفه شده توسط خواهان و وکیل وی بدون حضور خوانده تحقیق به عمل امده است.شهود که سه نفر بوده اند و نوع فسخ نکاح از سوی زوجه را در جلسه ای که حضور داشته اند تایید نموده‌اند دادگاه طی نامه ای به شورای روحانیت اهل تسنن استفتای نموده است.در صورتی که زوجین اهل تسنن و شافعی مذهب باشند و زوج نفقه زوجه را برای مدت دو سال نپردازد ایا صدور حکم به فسخ نکاح جایز م. ب.. یا نه؟ نتیجه را جهت پیوست به پرونده اعلام نمایند دادگاه پرونده کلاسه *از شعبه 6 شورا جهت ملاحظه مطالبه نموده است.در برگ 36 پرونده دبیر اعضای شورای روحانیت *با امضای سه نفر از چهار نفر اعضای شورا عطف به نامه مورخ 1400/11/25 شعبه *اعلام نموده است. در صورتی که زوج قادر به تادیه نفقه همسر نباشد. و فاقد مال و دارایی و اگر محل زوج مشخص و محرز قاضی می‌تواند به او اعلام نماید. تا نسبت به ادای نفقه همسرش اقدام و در صورتی که زوج حاضر نشود. و هم چنین امکان تادیه نفقه به زوجه وجود نداشته باشد. و زوجه درخواست فسخ نکاح کرده و این موضوع نزد قاضی محرز در این صورت قاضی به زوج مدت 3 روز مهلت داده در صورتی که زوج نتواند در این مدت نفقه همسر را پرداخت نماید. قاضی می‌تواند حکم فسخ نکاح را صادر نماید. توضیح اینکه اگر زوج صاحب مال و ثروت بوده و این محرز باشد. و نیز حاضر به پرداخت نفقه نباشد. قاضی نمی‌تواند حکم فسخ نکاح نماید. پرونده مورد مطالبه دادگاه از شعبه *واصل شده که در برگ 37 پرونده جریان محکومیت زوج بابت نفقه معوقه از تاریخ 97/1/24 لغایت اجرای حکم د. ح. خانم ع. و نفقه فرزند مشترک طی دادنامه *و دادنامه 1120/99 تا 99/9/5 که به پرداخت هشت میلیون و بیست و هشت هزار تومان نفقه معوقه محکوم شده است.که پس از قطعیت رای و صدور اجراییه و ارسال ان به اجرای احکام پرونده حکایت داشته است.تصویر اوراق پرونده نیز استخراج و پیوست پرونده کار شده است.و پرونده اصلی به شورا اعاده شده است.قاضی دادگاه مقرر نموده است.دفتر برای کشف هرگونه مال و اموال از مراجع ذیربط ثبت و پلیس راهور و بانک در مورد اموال زوج استعلام شود. و طی اخطاریه ای به خوانده اخطار شود. ظرف مهلت 3 روزه نفقه معوقه زوجه را تا روز حاضر طی فیش بانکی به حساب زوجه واریز و فیش بانکی ان را تقدیم نماید. چون مالی از زوج معرفی نشده است.نظر قاضی مشاور به صدور رای طبق پاسخ اعلامی شورای افتای روحانیت اهل تسنن مبنی بر تنفیذ فسخ نکاح زوجه اعلام گردیده است.دادگاه در تاریخ 1400/12/23 با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی طی دادنامه *با مشروع دانستن دعوای خواهان به استناد مواد 1129 قانون مدنی و تبصره ذیل ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 91/12/1 و ماده واحده قابل رعایت احوال شخیصه ایرانیان غیر شیعه در محاکم و فتوای معتبر و مسلم فقه مذهب ا. ش. زوجین از جمله مشروحا صفحات 186٫187 جلد دوم کتاب فقه السنه و صفحات 222 و 223 جلد سوم کتاب شریعت اسلام و 442 و 443 جلد سوم کتاب معنی الحتاج علی متن منها ج الطالبین حکم به تایید و تنفیذ فسخ نکاح خواهان و خوانده و تفریق قضایی بین انان از مورخ 1400/10/18 صادر و اعلام می نماید. رای صادره قابل تجدیدنظر خواهی به لحاظ ابلاغ واقعی به خوانده و حضوری بودن ان اعلام گردیده است.که اقای ج. ا. ز. نسبت به این رای تجدیدنظر خواهی به شرح برگ 67 پرونده به عمل اورده است.عمده اعتراض وی این است.که جواب شورای روحانیت به هیچ وجه با موضوع پرونده ما ارتباطی نداشته و مربوط به پرونده دیگری بوده است.در فرض صحت و سقم جواب استفتاییه از شورای روحانیت به شعبه *و ابلاغ ان در مهلت سه روز (1400/12/02) جهت پرداخت نفقه (پیوست شماره 3) باید عرض نمایم که مستند به گواهی فوت پیوستی در موعد سه روزه که بنده مبلغ نفقه را کلا پرداخت نمایم متاسفانه در کمال ناباوری مادرم در مورخه 1400/12/05 دار فانی را وداع گفتند (پیوست شماره 4 و به دلیل انجام مراسمات کفن و دفن و مجلس ترحیم نتوانستم در مهلت سه روزه ادای دین نمایم و این خود دلیل و عذر موجه برای عدم پرداخت از جانب بنده بوده است.نقض رای تجدیدنظر خواسته را ب. ت. ب. اینکه طبق پیوستی شماره 5 و 6 و 7 و 8 صادره از اجرای احکام شعبه *اقدام به پرداخت نفقه نموده ام خواستار شده است.و صدور حکم شایسته ب. ت. ب. وجود تنها فرزند مشترک 5 ساله که مشکلات بی پدری یا بی مادری را تجربه خواهد نمود م. ا. پس از تشریفات تبادل لوایح و ارجاع پرونده به محاکم تجدیدنظر که به شعبه 5 ارجاع گردیده هیات محترم شعبه مذکور در وقت فوق العاده مورخه 1401/02/21 پس از بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی طی دادنامه *مورخ 1401/02/28 ب. ت. ب. اینکه اعتراض معترض با هیچ کدام از جهات مذکور در ماده 348 قانون ایین دادرسی مدنی انطباق نداشته و دادنامه معترض عنه از لحاظ شکلی و ماهوی وفق موازین قانونی اصدار یافته است.و اعتراض موثری که موجبات نقص دادنامه را ایجاب نماید. به عمل نیامده است.مستندا به ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظر خواهی به عمل امده حکم به تایید و ابرام رای تجدیدنظر خواسته صادر و اعلام نموده اکنون از این رای نیز اقای ج. ا. ز. فرجام خواهی نموده است.که هنگام شور متن دادخواست فرجام خواهی وی با گزارش پرونده قرائت می‌شود. رئیس: ع. ن. مستشار: ع. ک. ص. س. عضو معاون: س. م.