قلمرو رسیدگی در مرحله تجدیدنظر

قلمرو رسیدگی در مرحله تجدیدنظر خ. م.: موضوع این پرونده، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای طلاق از سوی ی. ا. ط. م. ب.. خ. ب. ا. به ماده 1133 قانون مدنی و مفاد عقدنامه، به سوء رفتار طرف مقابل و عدم امکان ادامه زندگی مشترک اشاره نموده و درخواست صدور گواهی مذکور را مطرح کرده است. طرف مقابل نیز در دفاع از خود، ادعا کرده که از درخواست طلاق مطلع نبوده و به سوء رفتار خواهان اعتراض کرده است. دادگاه بدوی ب. ت. ب. گزارش مشاورین اجتماعی و عدم همکاری طرفین، اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش کرده و همچنین مهریه و اجرت‌المثل را تعیین نموده است. طرف مقابل به رای بدوی اعتراض کرده و در مرحله تجدیدنظر، دادگاه تجدیدنظر با اصلاح اجرت‌المثل و حذف مبلغ نحله، رای را تایید نموده است. در مرحله فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور با بررسی مستندات، رای تجدیدنظر را اصلاح کرده و مبلغ نحله را به رای بدوی اضافه نموده و فرجام‌خواهی طرف مقابل را رد کرده است. رای نهایی دیوان بر اساس مواد 403 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردیده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/06/09 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که در رای بدوی حکم به پرداخت اجرت المثل و نحله به طور توامان صادر شود، دادگاه تجدیدنظر تنها در صورتی می‌تواند نحله را حذف کند که ز. ن. ب. رای، تجدیدنظرخواهی کرده یا در پاسخ به تجدیدنظرخواهی ز. ن. ب. جمع این دو اعتراض کرده باشد. رای خلاصه جریان پرونده آقای ع. ز. با وکالت آقای ر. م. وکیل دادگستری به طرفیت خانم ط. ت. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق در محاکم حقوقی سبزوار مطرح نموده است و در متن دادخواست وکیل خ. ب. ا. به عقدنامه... مورخ 1385/04/15 که شماره ثبت آن در شناسنامه وی به شماره... به ثبت رسیده است و طبق شناسنامه دارای 5 فرزند در شناسنامه زوج به ثبت رسیده است و زوجین برابر تصویر سند نکاحیه هیچ یک از شروط ضمن‌العقد را امضا نکرده‌اند گفته است یک سال است به لحاظ سوء رفتار زوجه امکان ادامه زندگی وجود دارد مستندا به ماده 1133 قانون مدنی صدور گواهی عدم امکان سازش مورد درخواست است زوجین به مرکز مشاوران اجتماعی خانواده بهزیستی معرفی شده‌اند که برابر گزارش به علت عدم همکاری زوجین و عدم حضور در جلسات مشاوره امکان مشاوره میسر نگردیده است پرونده به شعبه چهارم حقوقی سبزوار ارجاع شده آقای ج. ط. به عنوان وکیل ز. د. ج. مورخ 1393/03/26 حضور یافته است وکیل خ. د. ا. جلسه گفته است دعوی ب. ش. د. مطروحه است به علت سوء رفتار زوجه به هیچ وجه موکل نمی‌تواند با وی ادامه زندگی مشترک بدهد موکل کهولت سن دارد و توان تحمل زوجه را ندارد، زوجه با او بدرفتاری می‌کند فرزندان موکل نامبرده را به منزل خود برده تا از حرکات ایذائی زوجه در امان و به دور باشد مستندا به ماده 1133 قانون مدنی به مصداق قاعده الطلاق بید من اخذ بالساق صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق مورد درخواست است موکل آماده پرداخت حق و حقوق زوجه م. ب. وکیل خ. گ. ا. در خصوص نظر مشاور موکله هیچ گونه اطلاعی از تقاضای طلاق همسر خود نداشته و به هیچ جلسه مشاوره‌ای دعوت نگردیده است در خصوص ادعای سوء رفتار زوجه بایستی نظر دادگاه محترم را به این نکته جلب نمایم که فرزندان خواهان مبادرت به انتقال پدر خود از منزل مشترک و محل سکونت با موکل به مکانی دیگر نموده و حتی مبادرت به تعویض قفل‌های درب خروجی منزل جهت جلوگیری از ورود و خروج موکل نموده به نحوی که در حال حاضر موکل جهت خرید از منزل خارج گردیده به دلیل تعویض قفل‌ها در داخل خیابان به سر برده و از بنده استمداد نموده، فرزندان به دلیل کهولت سن سعی دارند قبل از فوت پدرشان موکل را طلاق بدهد که ارثیه به وی تعلق نگیرد حتی در زمان ازدواج پدر ایشان با موکل مبادرت به اخذ دست نوشته‌ای از موکل مبنی بر عدم تعلق ارث به ایشان اخذ نموده‌اند حسب اعلام موکل همسر ایشان دچار آلزایمر م. ب. به نحوی که در پاره‌ای اوقات قادر به شناسائی اطرافیان خود نیست در این خصوص دارای پرونده پزشکی است درخواست دعوت ایشان را به محکمه و استعلام در مورد پرونده پزشکی دارم وکیل خ. گ. ا. اظهارات وکیل محترم خوانده صحت ندارد هیچگونه دلیل یا مستندی به صحت اظهارات ایشان ارائه نکرده و در مورد پرونده پزشکی نیز در مورد بیماری عنوان شده چیزی وجود ندارد دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است آقای م. ز. داور زوج اعلام آمادگی و قبول داوری نموده است نظریه داور زوج در برگ 23 پرونده اعلام شده است داور زوجه نیز توسط وکیل او معرفی شده است در برگ 26 پرونده نظریه مشترک داوران اعلام گردیده است دادگاه با اعلام ختم دادرسی در تاریخ 1393/06/09 شرح دادنامه --- ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش مستندا به ماده 1133 قانون مدنی به خواهان اجازه داده است با مراجعه به یکی از دفاتر طلاق نسبت به مطلقه نمودن خوانده اقدام نماید ضمنا مهریه زوجه را می‌بایست به نرخ روز نقدا پرداخت نماید طرفین فاقد فرزند مشترک می‌باشند و زوج می‌بایست بابت اجرت‌المثل ایام زندگی مشترک مبلغ پنجاه میلیون ریال و بابت نحله مبلغ پنجاه میلیون ریال و یک میلیون تومان بابت نفقه دوران عده به زوجه پرداخت نماید از این رای خانم ط. ت. تجدیدنظرخواهی نموده است وکیل او در لایحه تقدیمی زوج را که دچار آلزایمر است دارای اهلیت برای طرح دعوی ندانسته و تقاضای استعلام پرونده پزشکی نامبرده را نموده است ازدواج موکل با خوانده به علت بیماری موکل بوده و به قصد مراقبت و مواظبت موکل صورت گرفته است دادگاه محترم بدون ارجاع به کارشناس مبادرت به تعیین رقم ناچیزی بابت حق نحله و اجرت‌المثل نموده است که محل ایراد و اعتراض موکل است ب. ت. ب. اینکه موکله 8 سال مبادرت به نگهداری همسر خود نموده است از طرفی حتی یک جلسه نیز زوج در دادگاه حاضر نشده است و دادگاه در جهت سازش در این مورد جلسه تشکیل نداده است رای یک طرفه صادر شده درخواست نقض رای را دارم وکیل زوج در لایحه‌ای در پاسخ به تجدیدنظرخواهی وکیل ز. گ. ا. دادگاه با هر دو طرف در جلسه صحبت کرده است و موکل حاضر شده است ب. ت. ب. اینکه اعتراض موجهی به عمل نیامده است رد دعوی ت. ن. خ. و تایید رای بدوی را خواستار شده است. پرونده پس از تبادل نظر به شعبه --- دادگاه تجدیدنظر ارجاع شده است در تاریخ 1393/10/30 هیات شعبه --- چون در مورد ادعای آلزایمر گواهی پزشکی اخذ نشده به لحاظ نقص پرونده را اعاده داده است تا زوج به پزشکی قانونی معرفی شود تا مشخص شود آیا بیماری آلزایمر یا مشکل روحی و روانی در حدی که تشخیص خیر و شر برای او مشکل باشد دارد یا خیر و آیا جنون و سفاهت دارد یا نه، ثانیا برای تعیین اجرت‌المثل با عنایت به وضعیت زوج که گویا نیاز به یک نفر سرپرست دارد که وی را نگهداری نماید از طریق اخذ نظر کارشناس در صورت اعتراض نظر هیات کارشناسی اقدام شود با وصول پرونده دادگاه بدوی زوج را به پزشکی قانونی معرفی نموده است تا وضعیت روحی و روانی او را معاینه و اعلام نظر نمایند در برگ 47 پرونده پاسخ پزشکی قانونی سبزوار حاکی است « حسب معاینه انجام شده در تاریخ 1393/12/06 در حال حاضر هیچگونه شواهدی دال بر اختلال روانپزشکی که ناقض توانایی تصمیم‌گیری ایشان در امور مربوط به خودشان باشد و یا علائم دال بر جنون و سفاهت باشد احراز نگردیده » دادگاه قرار کارشناسی صادر نموده تا کارشناس پس از مطالعه پرونده نظریه خ. ر. ب. شعبه ارائه دهد در برگ 49 پرونده نظریه کارشناس حاکی است میزان اجرت‌المثل کارهائی که زوجه انجام داده است مبلغ 110/277/419 ریال برآورد می‌گردد. با اعاده پرونده به دادگاه تجدیدنظر هیات شعبه در تاریخ 1394/02/27 ضمن بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی به شرح رای صادره چون اعتراض موجهی که موجب رای بدوی شود به عمل نیامده و از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز اشکالی به آن وارد نیست و د. ا. م. از دادرسی دلیل موجه و موثری که موجبات نقض و بی‌اعتباری رای فراهم شود به عمل نیامده است لذا ب. ت. ب. مراتب مستندا به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا با اصلاح اجرت المثل به میزان 110/277/419 ریال و حذف نحله تایید و استوار می‌نماید: اکنون از این رای خانم ط. ت. فرجام‌خواهی کرده که هنگام شور متن دادخواست فرجامی وی با گزارش پرونده قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رای شایسته وفق موازین قانونی مورد درخواست است. در خصوص دادنامه شماره --- فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور بر دادنامه فرجام‌خواسته از این حیث که متقاضی صدور گواهی عدم امکان سازش زوج بوده و برابر سند نکاحیه زوجین هیچ یک از شروط ضمن‌العقد را امضا نکرده‌اند و شرط مالی که معموله به عنوان شرط الف در سندهای نکاحیه چاپی وجود دارد زوجین آن را قبول و امضا نکرده‌اند بنابراین درخواست اعمال شرط تنصیف دارائی از جانب زوجه قابلیت رسیدگی نداشته است النهایه چون در رای دادگاه بدوی که مورد اعتراض زوج قرار نگرفته است دادگاه رقمی بابت نحله نیز منظور نموده است که رقم مذکور در مرحله تجدیدنظرخواهی زوجه نیز از جانب زوج و وکیل او به شرح لایحه پاسخ به دعوی تجدیدنظرخواهی مورد خدشه قرار نگرفته است و جز حقوق ثابته زوجه محسوب شده است حذف رقم پنجاه میلیون ریال بابت نحله منظور شده در رای بدوی توسط دادگاه محترم تجدیدنظر که باید در حدود اعتراض زوجه رسیدگی خود را انجام می‌داد فاقد وجاهت قانونی بوده است و از طرفی در لایحه فرجامی زوجه اعتراض شده است که دادگاه در مورد نفقه معوقه وی نفیا یا اثباتا اظهار نظری نکرده است درحالی که چنین درخواستی از جانب زوجه در رسیدگی‌های معموله در مرحله بدوی و تجدیدنظر نشده مع‌الوصف چون گفته است دادخواست مستقل برای نفقه داده است بر فرض استحقاق او وفق قانون آیین دادرسی مدنی به حقوق متصوره او از این بابت رسیدگی خواهد شد و از این حیث اشکالی بر رای فرجام‌خواسته وارد نیست بنابراین با اصلاح دادنامه صادره از دادگاه محترم تجدیدنظر استان با الحاق مجدد مبلغ پنجاه میلیون ریال که اشتباها بر خلاف موازین آیین دادرسی مدنی از رای بدوی توسط آن دادگاه حذف گردیده رای فرجام‌خواسته را که واجد ایراد و اشکال موثر در نقض به نظر نمی‌رسد با رد فرجام‌خواهی زوجه مستند به مواد 403 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام می‌نماید. رئیس و مستشار و عضو معاون شعبه --- دیوان عالی کشور علی رازینی - عبدالعلی ناصح - محسن یکتن خدایی