لزوم اثبات عسر و حرج از سوی زوجه

رأی شعبه دیوان عالی کشور بسمه تعالی ف. خ.: خانم ا. س. با وکالت اقای م. م. ز. ش. فرجام خوانده: اقای ع. ک. فرجام خواسته: دادنامه شماره *۱۴۰۱/۷/۲۳ صادره از شعبه * مرجع رسیدگی: شعبه * هییت شعبه اقایان: ی. ا. ( رییس ) و س. ن. ا. ا. ( مستشار ) خلاصه جریان پرونده: در تاریخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰ خانم ا. س. با وکالت اقای م. م. ز. ش. و خانم ز. ا. د. ب. ط. اقای ع. ک. به خواسته طلاق تقدیم دادگستری شهرستان * ( ( مشکین دشت ) ) نموده و وکیل خواهان اجمالا توضیح داده است. حسب سند ازدواج که تصویر ان پیوست دادخواست گردیده موکله همسر خوانده است. و فرزند مشترک ندارند ، حسب اظهار موکله به علت عدم تهیه ملزومات زندگی مانند منزل و عدم پرداخت نفقه توسط زوج ، زندگی مشترک برای وی بسیار سخت و مشقت بار بوده و زوج تاکنون به مدت قریب به ۹ سال هیچ گونه نفقه پرداخت نکرده است. که دادنامه های تقدیمی و اقرار زوج در این خصوص مثبت ادعا م. ب.. … موکله حاضر به بذل حقوق بوده و تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارد. ، پرونده ابتدا در شورای حل اختلاف مطرح و چون موفق به ایجاد صلح و سازش نمی شوند به دادگستری اعاده و رسیدگی به شعبه *ارجاع می شود. و جلسه دادگاه در تاریخ ۱۴۰۰/۱۱/۲۲ در وقت مقرر با حضور خواهان و خوانده و حضور ا. از وکلای خ. ت. م. گردد. ، خواهان بیان می دارد. سال ۹۱ ازدواج کردیم مهریه ام ۵۰۵ سکه و ۳۷ مثقال طلا م. ب.. ، فرزند مشترک نداریم سال ۹۱ زندگی مشترک را اغاز کردیم تا حدود ۹۵ زندگی مشترک داشتیم ، خودم زندگی مشترک را ترک کردم چون شرایط نگهداری را ندارد. و علت طلاق این است. که نمی خواهم زندگی کنم و نمی توانم تحمل کنم ، توضیح اینکه منزل مشترک به نام مادرم م. ب.. و ایشان اجازه استفاده را داده بودند که چون ابتدا همسرم منزل را ترک کردند. من نیز رفتم منزل پدر و مادرم و تمام حقوق و مهریه و نفقه و اجرت المثل را در قبال طلاق بذل می کنم ، همسرم دست بزن دارد. ولی پزشکی قانونی نرفتم و گواهی نگرفته ام ، فحاشی می کند شکایت نکرده ام تحت هیچ شرایطی حاضر به برگشت به زندگی نیستم و همسرم منزل تهیه نکرده است. ادعای او کذب است. منزل مربوط به اقوام خودش است که در روستا است ، ز. ا. م. دارد تا مرداد ۹۸ با هم زندگی می کردیم و تحت هیچ شرایطی حاضر به طلاق ایشان نیستم و ایشان را دوست دارم. ، منزل اجاره کرده ام ، من منزل ا. را به نام مادرشان سند زده ام و پول بابت ان نداده اند البته من هیچ مشکلی با این موضوع ندارم. الزام به تمکین داده ام همسرم نیامد و همسرم مطالبه نفقه داده است. لیکن حکم بی حقی صادر شده است… ، دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر می کند ، داور زوجه نظر به عدم امکان سازش داده ولی داور زوج با طلاق مخالفت می نماید. ، دادگاه به موجب دادنامه شماره *۱۴۰۱/۳/۱ نظر به مفارقت فیزیکی زوجین و بذل تمام حقوق مالی ( مهریه و غیره ) توسط زوجه ، عسر و حرج زوجه را احراز حکم به الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه با رعایت شرایط مقرر در دادنامه صادر می نماید. و رای را غیابی و قابل واخواهی و سپس قابل تجدیدنظر خواهی و بعد هم قابل فرجام خواهی اعلام می کند ، زوج از رای صادره واخواهی می نماید. و دادگاه با قید اینکه رای صادره حضوری بوده و قید غیابی بودن ماهیت رای را تغییر نمی دهد اعتراض و واخواهی زوج را تجدید نظرخواهی تلقی و پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال و رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه *محول می گردد. و این دادگاه طی دادنامه شماره *۱۴۰۱/۷/۲۳ با این استدلال که در پرونده دلیل قانونی از ناحیه زوجه در جهت اثبات مدعا و. م. ب. وقوع در عسر و حرج اقامه نگردیده است. و زوجه به تمکین از زوج محکوم شده و به دلیل نشوز وی دعوی او به خواسته نفقه رد شده است. و عامل مفارقت جسمانی مالا زوجه م. ب.. و صرف بذل حقوق مالی هم ، مثبت عسر و حرج زوجه نیست ، تجدیدنظرخواهی زوج را وارد و رای تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان اولیه را صادر می کند ، خانم ا. س. با وکالت اقای م. م. ز. ش. نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر فرجام خواهی به عمل می اورد و پرونده پس از انجام تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ ۱۴۰۱/۱۰/۴ به این شعبه ارجاع می گردد. که به هنگام شور مشروح لایحه اعتراضیه ف. خ. و لایحه جوابیه فرجام خوانده بررسی و قرائت خواهد شد. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ی. ا. عضو ممیزو ملاحظه اوراق پرونده اجمالا مبنی بر ابرام دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه از ناحیه ف. خ. اعتراض موجه و مستدل نسبت به دادنامه فرجام خواسته به عمل نیامده است. و ب. ت. ب. اوراق پرونده و دلایل و مدارک موجود ، رای صادره مغایرتی با موازین شرعی و قانونی و محتویات پرونده ندارد. و از حیث رعایت قواعد دادرسی نیز ایراد بر دادنامه در حدی نیست که نقض ان را ایجاب نماید. علیهذا دادنامه موصوف به شماره *۱۴۰۱/۷/۲۳ شعبه *خالی از اشکال و ایراد موثر بوده و به استناد ماده ۳۷۰ قانون ایین دادرسی مدنی ابرام می گردد. شعبه * ی. ا. ( رییس ) س. ن. ا. ا. ( مستشار ) فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی لزوم اثبات عسر و حرج از سوی زوجه در این پرونده، درخواست طلاق از سوی ی. ا. ط. مطرح شده است که ادعا می‌کند به دلیل عدم تامین ملزومات زندگی و عدم پرداخت نفقه، ادامه زندگی مشترک برای وی دشوار شده است. وی به عدم پرداخت نفقه به مدت 9 سال اشاره کرده و اعلام نموده که در صورت طلاق، حقوق مالی خود را خواهد بخشید. طرف مقابل، به عدم تمایل به طلاق و ابراز محبت به همسرش اشاره نموده و ادعا کرده که زندگی مشترک همچنان ادامه دارد. <br>دادگاه در مرحله اول به دلیل وجود عسر و حرج برای طرف درخواست‌کننده، حکم به طلاق صادر کرده است. اما این رای در مرحله تجدیدنظر به دلیل عدم ارائه دلیل کافی برای اثبات عسر و حرج نقض و دعوی طرف درخواست‌کننده باطل گردید. پس از این، طرف درخواست‌کننده نسبت به این رای اعتراض کرده و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شد. <br>دیوان عالی کشور پس از بررسی دقیق پرونده و مدارک موجود، به این نتیجه رسید که اعتراض مطرح‌شده موجه نبوده و رای تجدیدنظر از هر لحاظ صحیح است. بنابراین، دیوان عالی کشور با استناد به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر را تایید و ابرام نمود. رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواسته: دادنامه شماره *1401/07/23 صادره از شعبه * هییت شعبه اقایان: ی. ا. (رئیس) و س. ن. ا. ا. (مستشار) در تاریخ 1400/11/10 خانم ا. س. با وکالت اقای م. م. ز. ش. و خانم ز. ا. د. ب. ط. اقای ع. ک. به خواسته طلاق تقدیم دادگستری شهرستان * ((مشکین دشت)) نموده و وکیل خواهان اجمالا توضیح داده است. حسب سند ازدواج که تصویر ان پیوست دادخواست گردیده موکله همسر خوانده است. و فرزند مشترک ندارند، حسب اظهار موکله به علت عدم تهیه ملزومات زندگی مانند منزل و عدم پرداخت نفقه توسط زوج، زندگی مشترک برای وی بسیار سخت و مشقت بار بوده و زوج تاکنون به مدت قریب به 9 سال هیچ گونه نفقه پرداخت نکرده است. که دادنامه های تقدیمی و اقرار زوج در این خصوص مثبت ادعا م. ب.. … موکله حاضر به بذل حقوق بوده و تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارد.، پرونده ابتدا در شورای حل اختلاف مطرح و چون موفق به ایجاد صلح و سازش نمی شوند به دادگستری اعاده و رسیدگی به شعبه *ارجاع می‌شود. و جلسه دادگاه در تاریخ 1400/11/22 در وقت مقرر با حضور خواهان و خوانده و حضور ا. از وکلای خواهان تشکیل می‌گردد.، خواهان بیان می دارد. سال 91 ازدواج کردیم مهریه ام 505 سکه و 37 مثقال طلا م. ب..، فرزند مشترک نداریم سال 91 زندگی مشترک را اغاز کردیم تا حدود 95 زندگی مشترک داشتیم، خودم زندگی مشترک را ترک کردم چون شرایط نگهداری را ندارد. و علت طلاق این است. که نمی خواهم زندگی کنم و نمی توانم تحمل کنم، توضیح اینکه منزل مشترک به نام مادرم م. ب.. و ایشان اجازه استفاده را داده بودند که چون ابتدا همسرم منزل را ترک کردند. من نیز رفتم منزل پدر و مادرم و تمام حقوق و مهریه و نفقه و اجرت المثل را در قبال طلاق بذل می کنم، همسرم دست بزن دارد. ولی پزشکی قانونی نرفتم و گواهی نگرفته ام، فحاشی می کند شکایت نکرده ام تحت هیچ شرایطی حاضر به برگشت به زندگی نیستم و همسرم منزل تهیه نکرده است. ادعای او کذب است. منزل مربوط به اقوام خودش است که در روستا است، زوج اظهار می‌دارد تا مرداد 98 با هم زندگی می کردیم و تحت هیچ شرایطی حاضر به طلاق ایشان نیستم و ایشان را دوست دارم.، منزل اجاره کرده ام، من منزل ا. را به نام مادرشان سند زده ام و پول بابت ان نداده اند البته من هیچ مشکلی با این موضوع ندارم. الزام به تمکین داده ام همسرم نیامد و همسرم مطالبه نفقه داده است. لیکن حکم بی حقی صادر شده است…، دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر می کند، داور زوجه نظر به عدم امکان سازش داده ولی داور زوج با طلاق مخالفت می نماید.، دادگاه به موجب دادنامه شماره *1401/03/01 نظر به مفارقت فیزیکی زوجین و بذل تمام حقوق مالی (مهریه و غیره) توسط زوجه، عسر و حرج زوجه را احراز حکم به الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه با رعایت شرایط مقرر در دادنامه صادر می نماید. و رای را غیابی و قابل واخواهی و سپس قابل تجدیدنظر خواهی و بعد هم قابل فرجام خواهی اعلام می کند، زوج از رای صادره واخواهی می نماید. و دادگاه با قید اینکه رای صادره حضوری بوده و قید غیابی بودن ماهیت رای را تغییر نمی دهد اعتراض و واخواهی زوج را تجدید نظرخواهی تلقی و پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال و رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه *محول می‌گردد. و این دادگاه طی دادنامه شماره *1401/07/23 با این استدلال که در پرونده دلیل قانونی از ناحیه زوجه در جهت اثبات مدعا و. م. ب. وقوع در عسر و حرج اقامه نگردیده است. و زوجه به تمکین از زوج محکوم شده و به دلیل نشوز وی دعوی او به خواسته نفقه رد شده است. و عامل مفارقت جسمانی مالا زوجه م. ب.. و صرف بذل حقوق مالی هم، مثبت عسر و حرج زوجه نیست، تجدیدنظرخواهی زوج را وارد و رای تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان اولیه را صادر می کند، خانم ا. س. با وکالت اقای م. م. ز. ش. نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر فرجام خواهی به عمل می اورد و پرونده پس از انجام تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ 1401/10/04 به این شعبه ارجاع می‌گردد. که به هنگام شور مشروح لایحه اعتراضیه ف. خ. و لایحه جوابیه فرجام خوانده بررسی و قرائت خواهد شد. از ناحیه ف. خ. اعتراض موجه و مستدل نسبت به دادنامه فرجام خواسته به عمل نیامده است. و ب. ت. ب. اوراق پرونده و دلایل و مدارک موجود، رای صادره مغایرتی با موازین شرعی و قانونی و محتویات پرونده ندارد. و از حیث رعایت قواعد دادرسی نیز ایراد بر دادنامه در حدی نیست که نقض ان را ایجاب نماید. علیهذا دادنامه موصوف به شماره *1401/07/23 شعبه *خالی از اشکال و ایراد موثر بوده و به استناد ماده 370 قانون ایین دادرسی مدنی ابرام می‌گردد. ی. ا. (رئیس) س. ن. ا. ا. (مستشار)