محدوده اعمال شرط انفساخ در فرض عدم تادیه ثمن

رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * خوانده: خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * خواسته ها: ۱. تایید انفساخ قرارداد ۲. مطالبه خسارت ۳. سایر دعاوی غیرمالی به نام خدا به تاریخ فوق در وقت فوق العاده پرونده کلاسه *به تصدی امضایکننده ذیل تحت نظر قرار دارد. با ملاحظه اوراق و محتویات پرونده ختم رسیدگی به دعوی را اعلام و با استعانت از خداوند متعال به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. درخصوص دعوای اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. به طرفیت خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. د. به خواسته تقاضای صدور حکم مبنی بر تایید انفساخ معامله موضوع قرارداد شماره *مورخ ۹۶/۷/۲۴ به لحاظ حدوث شرط فاسخ م. ب. ۷۰٫۵۲۸٫۰۰۰ ریال و صدور حکم استرداد مورد معامله به لحاظ منفسخ شدن معامله م. ب. ۲۱٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال و مطالبه مبلغ ۳۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال به عنوان وجه التزام و ضرر و زیان منفسخ شدن به انضمام کلیه خسارات قانونی و حق الوکاله وکیل ، ن. ب. ا. حسب مفاد قرارداد عادی مذکور ، خواهان یک دستگاه اپارتمان را در قبال ثمن معلوم به خوانده فروخته بود و یکی از چک هایی که بابت ثمن معامله داده شده بود ، چک شماره ۲ *عهده بانک تجارت بوده و ضمن معامله شرط گردیده بود که در صورت عدم وصول چک قید شده در بند-۲-۳ و چک های دیگر که از بابت ثمن معامله داده شده معامله با رضایت دو طرف منفسخ اعلام گشته و خریدار می بایست مبلغ ۳۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال به عنوان ضرر و زیان منفسخ شدن را به فروشنده پرداخت نماید. و ن. ب. ا. حسب حکم قطعی صادره در کلاسه *، بر این مبنا که شرط موصوف ، شرط انفساخ قهری معامله فی مابین طرفین ، در صورت عدم وصول چک هایی که بابت ثمن معامله داده شده ، م. ب.. رای داوری را برخلاف قوانین موجد حق دانسته و حکم ابطال رای داوری صادر شده را تایید نموده است.و ن. ب. ا. دادگاه می بایست از مبنای رای دادگاه پیشین پیروی نماید. و طبق گواهی عدم پرداخت بانک محال علیه ، چک موصوف در تاریخ سررسید ان وصول نشده و در مورخ ۹۷/۲/۳۰ ، منجر به برگشتی از بانک گردیده است.لذا شرط ضمن عقد محقق گردیده و به استناد مواد ۲۱۹ و ۲۳۰ قانون مدنی و مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ( در امور مدنی ) حکم به تایید انفساخ معامله مذکور در مورخه ۹۷/۲/۳۰ و محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ ۳۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال به عنوان وجه التزام و استرداد اپارتمان موضوع معامله مذکور بابت اصل خواسته و نیز پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل م. ت. ق. بابت متفرعات دعوا د. ح. خ. صادر و اعلام می دارد. حکم صادره حضوری بوده و ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر *م. ب.. رییس شعبه *- ه. م. ز. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * خوانده: خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * خواسته ها: ۱. سایر دعاوی غیرمالی ۲. مطالبه خسارت ۳. تایید انفساخ قرارداد بسمه تعالی شعبه *تصمیم نهایی شماره خواهان: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * خوانده: خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * خواسته ها: ۱. تایید انفساخ قرارداد ۲. سایر دعاوی غیرمالی ۳. مطالبه خسارت پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره خواهان: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * خوانده: خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * خواسته ها: ۱. تایید انفساخ قرارداد ۲. سایر دعاوی غیرمالی ۳. مطالبه خسارت در حال حاضر به دلیل تخلیه ملک مذبور اجرای حکم گردیده ولی نیم عشر و محکومیت مالی فعلا پرداخت نشده. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * ت. ن. خ.: خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * ت. ن. خ.: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * تجدیدنظر خواسته : دادنامه شماره *صادره از شعبه * بتاریخ ۹۹/۰۴/۲۴ ، در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضای کنندگان ذیل تشکیل است.پرونده به کلاسه شماره */۱۹ /ت ، تحت نظر قرار گرفت. دادگاه با مطالعه دقیق اوراق پرونده بدوی و دادخواست تجدیدنظر خواهی و لایحه اعتراضیه و لایحه پاسخگویی و انجام مشاوره بین اعضای دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استعانت از خداوند قادر متعال بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. ( ( رای دادگاه ) ) تجدیدنظرخواهی خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. نسبت به دادنامه شماره *صادره از شعبه *که بموجب ان حکم به تایید انفساخ معامله مورخ ۹۷/۰۲/۳۰ ، محکومیت مشارالیه به پرداخت سیصد میلیون ریال به عنوان وجه التزام و استرداد اپارتمان موضوع معامله بابت اصل خواسته و نیز پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل م. ت. ق. بابت متفرعات دعوا د. ح. ت. ن. خ. صادر گردیده است.ب. ت. ب. محتویات پرونده متکی به دلیلی نیست که بتواند به اساس دادنامه صادره لطمه وارد ساخته و موجبات فسخ ان را فراهم نماید. لکن ن. ب. ا. تاریخ قرارداد فیمابین طرفین به شماره *۹۶/۰۷/۲۴ بوده که در رای دادگاه بدوی سهوا و به اشتباه *قید گردیده است.با اصلاح ان در سطر ۱۴ رای دادگاه بدوی و اینکه دادنامه صادره وفق مقررات و خالی از ایراد و منقصت قانونی اصدار یافته است.مستندا به ماده ۳۵۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه معترض عنه را با اصلاح بعمل امده تایید می نماید. رای صادره قطعی است. رییس و مستشاران شعبه * م. ف. س. ح. ز. ا. ع. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان : خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. فرزند ع. به نشانی * خوانده : اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * خواسته : اعاده دادرسی از دادنامه شماره *صادره از شعبه *ا.غربی بسمه تعالی - بتاریخ ۹۹/۰۵/۲۵ ، در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضای کنندگان ذیل تشکیل است.پرونده به کلاسه شماره */۱۹ /ت ، تحت نظر قرار گرفت. دادگاه با مطالعه دقیق اوراق پرونده بدوی و دادخواست تجدیدنظر خواهی و لایحه اعتراضیه و لایحه پاسخگویی و انجام مشاوره بین اعضای دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استعانت از خداوند قادر متعال بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. ( ( رای دادگاه ) ) در خصوص درخواست خانم م. ن. ب. فرزند ا. به طرفیت اقای ب. ح. ز. گ. مبنی بر اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره *صادره از شعبه *به استناد بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون ایین دادرسی مدنی ب. ت. ب. محتویات پرونده ن. ب. ا. مدرک تقدیمی شهادت نامه دو نفر شاهد و نامه بنیاد شهید و امور ایثارگران بوده و بند ۷ ماده ۴۲۶ ناظر به اسناد و مدارکی بوده که دلیل حقانیت درخواست کننده اعاده دادرسی بوده واینکه ثابت شود. اسناد و مدارک یاد شده در جریان دادرسی مکتوم بوده و در اختیار متقاضی نبوده است. چون شهادت نامه فاقد ارکان مذکور بوده و برابر ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی سند محسوب نمی شود. نامه بنیاد شهید و امور ایثارگران نیز دلیل حقانیت متقاضی نبوده مستندا به تبصره ماده ۴۳۵ قانون مرقوم قرار رد درخواست اعاده دادرسی صادر و اعلام می نماید. رای صادره قطعی است. رییس و مستشاران شعبه * م. ف. س. ح. ز. ا. ع. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * ت. ن. خ.: اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ا. ک. فرزند ن. به نشانی *و اقای پ. ن. پ. فرزند ع. به نشانی * ت. ن. خ.: خانم م. ن. ب. فرزند ا. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: تصمیم دادگاه ب. ت. ب. انجام تحقیقات مدنظر شعبه ۱۹ دیوان عالی محترم کشور پرونده از امار کسر و عینا اعاده گردید. رأی خلاصه جریان پرونده به شرح گزارش مورخ ۱۴۰۱/۴/۲۲ این شعبه است. بدین صورت که اقای ب. ح. ز. گ. بدوا با مراجعه به داور که مرکز داوری مشاورین املاک * بوده موفق به تحصیل رای داوری مبنی بر تایید فسخ قرارداد عادی مورخ ۹۶/۷/۲۴ میان خود و خانم م. ن. و اقای ا. ا. شده که با طرح دعوای خانم م. ن. و همسرش اقای ا. به خواسته ابطال رای داوری شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ ۹۸/۴/۱۹ حکم بر اعلام بطلان رای داوری صادر نموده و شعبه *هم طی دادنامه شماره *مورخ ۹۸/۱۰/۱۵ با رد تجدیدنظرخواهی اقای گ. دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. متعاقبا وکیل نامبرده دادخواستی بطرفیت ن. بخواسته مطالبه مبلغ سیصد میلیون ریال وجه التزام و ضرر و زیان منفسخ شدن قرارداد و تایید انفساخ قرارداد شماره *مورخ ۹۶/۷/۲۴ به لحاظ حدوث شرط فاسخ تقدیم محاکم عمومی حقوقی *کرده که شعبه *ها عهده دار رسیدگی شده و پس از رسیدگی لازم چنین رای صادر کرده است:. در خصوص دعوای اقای ب. ح. ز. گ. فرزند ب. با وکالت اقای پ. ن. پ. به طرفیت خانم م. ن. ب. فرزند ا. با وکالت اقای م. د. د. به خواسته تقاضای صدور حکم مبنی بر تایید انفساخ معامله موضوع قرارداد شماره *مورخ ۹۶/۷/۲۴ به لحاظ حدوث شرط فاسخ م. ب. ۷۰/۵۲۸/۰۰۰ ریال و صدور حکم استرداد مورد معامله به لحاظ منفسخ شدن معامله م. ب. ۲۱/۰۰۰/۰۰۰ ریال و مطالبه مبلغ ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به عنوان وجه التزام و ضرر و زیان منفسخ شدن به انضمام کلیه خسارات قانونی و حق الوکاله وکیل ، ن. ب. ا. حسب مفاد قرارداد عادی مذکور ، خواهان یک دستگاه اپارتمان را در قبال ثمن معلوم به خوانده فروخته بود. و یکی از چک هایی که بابت ثمن معامله داده شده بود ، چک *۸ عهده بانک تجارت بوده و ضمن معامله شرط گردیده بود. که در صورت عدم وصول چک قید شده در بند ۳ ۲ و چک های دیگر که از بابت ثمن معامله داده شده معامله با رضایت دو طرف منفسخ اعلام گشته و خریدار می بایست مبلغ ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به عنوان ضرر و زیان منفسخ شدن را به فروشنده پرداخت نماید. و ن. ب. ا. حسب حکم قطعی صادره در کلاسه *، بر این مبنا که شرط موصوف ، شرط انفساخ قهری معامله فی مابین طرفین ، در صورت عدم وصول چک هایی که بابت ثمن معامله داده شده ، م. ب.. رای داوری را بر خلاف قوانین موجد حق دانسته و حکم ابطال رای داوری صادر شده را تایید نموده است. و ن. ب. ا. دادگاه می بایست از مبنای رای دادگاه پیشین پیروی نماید. و طبق گواهی عدم پرداخت بانک محال علیه ، چک موصوف در تاریخ سررسید ان وصول نشده و در مورخ ۹۷/۲/۳۰ ، منجر به برگشتی از بانک گردیده است. لذا شرط ضمن عقد محقق گردیده و به استناد مواد ۲۱۹ و ۲۳۰ قانون مدنی و مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ( در امور مدنی ) حکم به تایید انفساخ معامله مذکور در مورخه ۹۷/۲/۳۰ و محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به عنوان وجه التزام و استرداد اپارتمان موضوع معامله مذکور بابت اصل خواسته و نیز پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل م. ت. ق. بابت متفرعات دعوا د. ح. خ. صادر و اعلام می دارد. حکم صادره حضوری بوده و ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر *م. ب.. این رای پس از ابلاغ مورد تجدیدنظرخواهی اقای م. د. به وکالت از خوانده واقع شده که شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۴/۲۴ ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه معترض عنه را تایید کرده است. در ادامه خانم م. ن. و همسرش اقای ا. با ادعای صدور رای خلاف شرع بین نزد رییس کل محترم دادگستری استان *عارض شده اند. که پس از بررسی موضوع پرونده با نظر مثبت ایشان به معاونت قضایی قوه ارسال شده و پس از اظهار عقیده مشاوران محترم معاونت مذکور بدین خلاصه که: ازانجاکه دادخواهان در خرید یک باب اپارتمان بخشی از ثمن را طی چک و قسمتی دیگر را در قالب یک باب اپارتمان به فروشنده ( خواهان ) داده اند و فروشنده ( خواهان ) با تصرف اپارتمان مذکور ( مابه ازای ثمن ) ان را به دیگری فروخته و درواقع معامله را با وضعیت موجود ( برگشت چک ) قبول کرده است. لذا شرط فاسخ مندرج در قرارداد بیع بین دادخواهان و داد خوانده زایل و منتفی شده و به استناد ان انفساخ عملا جایگاه قانونی رسیدگی ندارد. پیشنهاد تجویز اعاده دادرسی را مطرح کرده اند و پس از تجویز اعاده دادرسی از سوی ریاست محترم قوه قضاییه پرونده به دیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ا. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۰۴/۲۴ مشاوره نموده چنین رای می دهد: ب. ت. ب. مطالب و اشکالات عنوان شده از سوی مشاوران محترم معاونت قضایی قوه پرونده در اجرای مقررات ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری به شعبه *ارسال می شود. تا با تعیین وقت رسیدگی مناسب دو طرف و وکلای انها دعوت و اظهارات و مدافعات انان راجع به اشکالات عنوان شده مذکور اخذ و صورتجلسه شده از دادخوانده و وکیلش راجع به سرنوشت اپارتمان د. که بابت بخشی از ثمن به وی تحویل شده تحقیق شود. و چنانچه ان را ب. غ. فروخته تصویر سند و مدرک مربوطه اخذ و ضمیمه شود. سپس پرونده تکمیلا برای رسیدگی و صدور رای نهایی به این مرجع اعاده گردد. پس از ارسال پرونده دادگاه فوق الذکر اقدامات مورد نظر را انجام و ان را اعاده داده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ا. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. تحقیقات بعمل امده و اظهارات و مدافعات طرفین دعوی ومندرجات قرارداد عادی منعقده میان انان گرچه در قرارداد مذکور طرفین توافق کرده اند در صورت عدم وصول چک قید شده در بند ۳ ۲ یا چکهای دیگری که بابت ثمن صادر شده معامله با رضایت طرفین منفسح اعلام گشته و خریدار می بایست مبلغ ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال بابت ضرر و زیان منفسخ شدن به فروشنده پرداخت نماید. منتها قسمتی از ثمن معامله در قالب تملیک یک اپارتمان به فروشنده پرداخت شده که مشارالیه اپارتمان مذکور را به فرد دیگری به نام ر. ح. ز. فروخته است. و با این اوصاف چنانچه فروشنده تمایل داشت از مزایای شرط پیش بینی شده فوق برای انفساخ عقد بهره مند شود. نمی بایست اپارتمان فوق الذکر را که بعنوان جز عمده ثمن معامله بوده به دیگری انتقال دهد که اکنون هم به ناچار ان را در حکم تلف به حساب اورده و در واقع همانگونه که مشاوران محترم معاونت قضایی قوه قضاییه عنوان کرده اند فروشنده با اقدام به فروش اپارتمان مذکور از اعمال شرط راجع به انفساخ صرف نظر کرده است. از طرفی در شرط مورد توافق طرفین هم عبارت با رضایت طرفین منفسخ اعلام گشته که شایبه ضرورت توافق مجدد انان برای انفساخ عقد را هم به ذهن متبادر می کند بنا به مراتب و با صایب و وارد دانستن ایرادات و اشکالات عنوان شده از سوی رییس کل محترم دادگستری استان *و مشاوران محترم معاونت قضایی قوه قضاییه مبنیا برخلاف شرع بین اعلام شده و تجویز اعاده دادرسی ریاست محترم قوه قضاییه و مستندا به ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۴/۲۴ صادره از شعبه *و دادنامه شماره *صادره از شعبه *نقض و حکم به بطلان دعوای خواهان بدوی اقای ب. ح. ز. را صادر و اعلام می نماید. رای صادره قطعی است. رییس شعبه *: ع. م. مستشار: ا. م. فهرست دادگاه بدوی دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه تجدیدنظر استان خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی