مسئولیت ورثه در تدارک زیان ناشی از ملک مورث

مسئولیت ورثه در تدارک زیان ناشی از ملک مورث خ. م.: در تاریخ 26 تیرماه 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی نمود که در آن خ. ه. ب. دنبال جبران خسارات ناشی از نشت رطوبت و تخریب ساختمان بودند. خواسته شامل مبلغ 50,000,000 ریال خسارت و 10,000,000 ریال خسارت ناشی از عدم امکان انتفاع از ملک بود. دادگاه ابتدایی به دلیل عدم تصرف خواندگان در ملک و تعلق آن به وراث یک متوفی، حکم به رد دعوی صادر کرد. با این حال، دیوان عالی کشور در بررسی فرجام‌خواهی به این نتیجه رسید که خواندگان به عنوان وراث، مسئول جبران خسارت هستند، حتی در صورت عدم تصرف در ملک. بر اساس بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، رای دادگاه نخستین نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض ارجاع شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اگر در اثر نشت آب یا خرابی ملک متوفی، خسارت و آسیبی به ملک مجاور وارد گردد، تمام ورثه بنابه قاعده قبول ماترک، قائم مقام قهری و قانونی مورث خود بوده و در قبال آن مسئولیت دارند ولو اینکه در ملک هیچ تصرفی نداشته باشند. لذا در صورت ورود خسارت به ملک مجاور به میزان سهم الارث خود مسئول جبران زیان وارده هستند. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هجدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/26 - 08 : 04 قاضی: حسین جان طالبی قاضی: سعید عمرانی خلاصه جریان پرونده در پرونده پیوست آقای س.ت. غ. به وکالت از آقای … غ. و خانم … ق.و. د. ب. ط. آقایان م.م.، م.پ. و م.س. غ. به خواسته صدور حکم بر محکومیت تضامنی خواندگان به 1 - جبران خسارات ناشی از بی احتیاطی و بی مبالاتی در نشت رطوبت و تخریب ساختمان و اسباب و وسایل دیگر م. ب. 50000000 ریال با خسارات قانونی و 2 - جبران خسارات ناشی از عدم امکان انتفاع از خانه و خسارات قانونی از باب قاعده تسبیب و با جلب نظر کارشناس فعلا از نظر صلاحیت مراجع قضایی م. ب. 10/000/000 ریال به دادگاه بخش یامچی تقدیم نموده پرونده ابتدائا به شورای اسلامی روستا جهت تلاش برای ایجاد صلح و سازش ارجاع شده ولیکن توفیقی حاصل نشده و موضوع جهت رسیدگی به دادگاه مرجوع شده است دادرس محترم شعبه اول دادگاه یامچی در تاریخ 94/6/25 با حضور وکیل خ. ه. و دونفر از خواندگان (م.س. و م.م.) تشکیل جلسه داده آقای م.م. غ. احد از خواندگان اظهار داشته:«.... منزلی که نشت کرده متعلق به دوازده نفر وراث م. ب. و متعلق به اینجانب نمی‌باشد و در مورد تعهدی که داده ام کدخدامنشی بوده و جهت حل و فصل موضوع انجام شده است و تمامی تعهداتم را در حضور رئیس شورای روستا و آقای … غ. انجام داده ام کف برداری کرده و یک متر دیوارها را کنده ام و کف سازی کرده ام با ماسه پشت سرندی پر کرده ام و آقای … غ. یک روز نیز در این کار به من کمک کرده است و چهل کیسه گچ و دو کیسه سیمان و یک ماشین ماسه به آن جا آورده ام و بنده با کاظم چرخ زرین قرارداد بستم و گفته بودم که تمام هزینه ها را پرداخت می کنم که در ادامه بنای ساختمان آقای … به بنده گفت که خواهان‌های پرونده اجازه نمی دهند حق الزحمه ساختمانی را از شما بگیرم و خ. ه. بدون اجازه بنده حق الزحمه را پرداخت کرده بودند و تمام فرش ها و وسایل را خواهرانم شسته اند و آقایان … و میرمحمد غ. شاهد بودند »; و آقای م.س. غ. خوانده دیگر اظهار داشته:« قبلا خواهان علیه ما شکایت کیفری مطرح کرده بود که حکم برائت صادر شده است و چون قدمت ساختمان که قدمت آن بیش از صد سال است در اثر کوچکترین آب باران آسیب می بیند و تعهد برادرم آقای م.پ. غ. به صورت کدخدامنشی بوده است و ما در قبال خ. ه. هیچ تعهدی نداریم... »; دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناسی را صادر نموده و آقای … کارشناس ر. د. ب. شرح اوراق 37 و 38 پرونده ضمن تهیه گزارش کارشناسی در انتها و قسمت نتیجه مرقوم داشته اند:« جمع میزان خسارت وارده به خ. ه. ناشی از نفوذ آب و رطوبت طبق محاسبات فوق برابر 23800000 ریال برآورد می‌شود.»; دادگاه ختم رسیدگی را اعلام کرده و برابر دادنامه شماره --- مورخ 94/11/13 چنین رای داده است:« در خصوص دعوی خانم ش.الف. ق.و. و م. م. با وکالت س.ت. غ. به طرفیت آقایان م.م.، م.پ.، م.س. همگی غ. فرزندان میر حسین به خواسته صدور حکم بر محکومیت تضامنی خواندگان به 1 - جبران خسارات ناشی از بی احتیاطی و بی مبالاتی در نشت رطوبت و تخریب ساختمان و اسباب م. ب. پنجاه میلیون ریال 2 - جبران خسارات ناشی از عدم امکان انتفاع از خانه از باب قاعده تسبیب دادگاه توجها به محتویات پرونده و اظهارات طرفین ن. ب. ا. خسارات وارده به ملک خواهان از طریق نشت آب بواسطه خرابی آبگرمکن ملک مرحوم حسنعلی غ. بوده که نامبرده پدر بزرگ متوفی خواندگان بوده که این امر حسب استشهادیه شورای اسلامی روستای یکان کهریز مورد تایید قرار گرفته و وکیل خ. د. ل. شماره 9410096409001695 مورخه 94/10/5 به این موضوع اذعان نموده و اظهار کرده « ملک مورد تصرف آنها متعلق به وراث مرحوم حسنعلی غ. بوده »; از طرفی ملک مذکور خالی از سکنه بوده و وکیل خواهان دلیلی بر تصرف خواندگان ارائه ننموده هرچند خواندگان از باب نسبت اقربایی به تعمیر بخش از ملک خواهان اقدام نموده‌اند لکن به نظر دادگاه خواسته خ. ر. و. ندانسته و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 1257 قانون مدنی حکم به رد دعوی خواهان صادر و اعلام میدارد رای صادره حضوری بوده و ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی م. ب..»; دادنامه صادره در تاریخ 94/11/5 ابلاغ شده آقای س.ت. غ. به وکالت از خانم … ق.و. و آقای م. غ. با تقدیم دادخواست که به شماره 94000253 مورخ 94/12/4 ثبت گردیده از رای دادگاه نخستین فرجام خواهی نموده است دادگاه پس از انجام تشریفات مربوط به تبادل لوایح پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال کرده که پس از وصول و ثبت در دفتر کل در تاریخ 95/3/29 جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. مشروح لوایح هنگام شور قرائت خواهد شد. هیات شعبه در ترایخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه فرجام خواهی خانم ش.الف. ق.و. و غیره از دادنامه شماره --- مورخ 94/10/13 صادره از شعبه اول دادگاه بخش یامچی وارد است زیرا استدلال دادگاه محترم مبنی بر اینکه « ملک متعلق به پدر بزرگ خواندگان بوده و چون خواندگان تصرف در آن نداشته اند »; مبادرت به صدور حکم بر رد دعوی خواهان نموده است که رای صحیح نیست، آبگرمکن ملک مرحوم حسنعلی غ. حسب نظریه کارشناس ر. د. ب. ملک مجاور متعلق به خ. ه. خسارت وارد کرده خواندگان بنابه قاعده قبول ماترک مورث خود قائم مقام قهری و قانونی مرحوم می‌باشند و در قبال آن مسئولیت دارند ولو اینکه در ملک هیچ تصرفی نداشته باشند، بنا به مراتب تمام ورثه قانونی به میزان سهم الارث خود، در قبال تدارک خسارت نیز مسئول هستند در نتیجه رای برخلاف موازین قانونی و شرعی اصدار یافته و مخدوش است فلذا با انطباق موضوع با بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته نقض و با اختیار حاصله از بند ج ماده 401 قانون فوق الاشعار جهت تجدید رسیدگی به شعبه هم عرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌شود. حسین طالبی - رئیس سعید عمرانی - مستشار