مصادیق عسروحرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: در تاریخ ۱۴۰۰/۴/۲۹ اقای ع. ف. ب. لت از طرف خانم ز. ف. بطرفیت اقای ع. ع. پ. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از سوی رفتار زوج و اخراج از منزل و ایراد تهمت و افتراو کراهت خواهان از خوانده تقدیم نموده که پس از اعلام شورای حل اختلاف مبنی بر عدم توفیق خود در ایجاد صلح و سازش بین طرفین حسب الارجاع در شعبه *ثبت و با تعیین وقت از طرفین دعوت به رسیدگی بعمل امد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۸/۱۷ فقط زوجه ( خواهان ) حضور یافته و اظهار داشت سال ۱۳۸۱ عقد و ۱۳۸۲ عروسی کردیم دو سال جدا زندگی می کنیم و در خانه پدری هستم من ۱۷ سال با این اقا زندگی کردم انهم در خانه پدرش و دخالت خانواده اش را تحمل کردم بوی گفتم خانه برای من تهیه کند که انجام نداد چند سال است.ما با هم اختلاف داریم خرجی نمی دهد و شکاک شده و تهمت می زند دو فرزند ۱۷ و ۱۲ ساله داریم که پیش خودش و خانواده اش زندگی می کنند و در این دو سال اختلاف هم نفقه ای به من پرداخت نکرده است.از بابت مهریه ام یک چهارم از حقوقش کسر و به حساب من واریز می شود. من به شدت از این اقا نفرت دارم. این اقا پیش بچه ها با من هم خوابی انجام می دهد و بچه ها رابطه این اقا با من را دیده اند من به شدت از این رفتار وی عصبی شدم من به هیچ وجه قادر به زندگی با این اقا نیستم حتی لازم باشد. مهریه خود را می بخشم علت طلاق تنفر از همسرم و عدم پرداخت نفقه است.به تمکین محکوم شدم و قطعی شده است.و حکم تمکین *است.و از ۹۸/۶/۱ دعوا کردیم و خانه را ترک کردم و الان *زندگی می کنم خانه پدر و مادرم و ادرس در دادخواست ادرس تقدیمی من است.و ادرس خواهرم م. ب.. و ادرس واقعی و محل سکونت و اقامتگاه من *خیابان …. م. ب.. و دو سال است.که در این ادرس ساکن هستم و پرونده های قبلی همه در *رسیدگی شده است.در هر صورت من در ادامه زندگی با زوج در عسر و حرج هستم و دلیلم شهود م. ب.. در صورت لزوم می اورم. مهریه ام به نرخ روز حدود هشتاد میلیون تومان تعیین شده که حدود سی میلیون تومان از طریق توقیف ۱/۴ حقوق همسرم دریافت نمودم و در صورت توافق حاضرم کل مهریه را ببخشم و انچه گرفته ام مسترد نمایم و به علت کراهت و عدم علاقه به همسرم کل مهریه را در قبال طلاق و د. ح. ایشان جهت اثبات عسر و حرج بذل و ذمه ایشان را با طلاق ابرای نمایم و انچه را گرفته ام مسترد می نمایم و نفقه معوقه و اجرت المثل علی فرض استحقاقی د. ح. زوج بذل می نمایم جهیزیه در منزل شوهرم است.جداگانه مطالبه می کنم باردار نیستم فرزند ان نزد پدر هستند. خوانده که در جلسه دادرسی حضور یافته در مقام دفاع و در پاسخ به اظهارت همسرش مطالب مفصلی بیان نموده که در صورتمجلس درج شده که خلاصه ان اینستکه خ. د. ت. ۹۸/۹/۶ منزل را ترک کرده و در طول ۱۷ سال زندگی مشترک مشکلی نداشتیم و در این اواخر متوجه رفتارهای مشکوکی از طرف ایشان شدم ( عضو ممیز- خوانده درخصوص رفتارهای غیرمتعارف و غیراخلاقی خواهان مطالبی بیان نموده است ) من دو دختر ۱۸ و ۱۲ ساله دارم. و در منزل شخصی که پدرم به من هدیه داده زندگی می کنم این خانم با این رفتارها به سرنوشت این دو دختر لطمه زده است.دختر بزرگم اصلا راضی به دیدن ایشان نیست تا مدتی قبل بخاطر فرزند انم که دختر هستند می خواستم که این خانم با هر گذشته ای که دارد. به سر زندگی برگردد. و این موارد را به دادگاه نگفته بودم ولی الان مجبور شدم. محل زندگی من *متعلق به منزل خواهرش م. ب.. تا الان در دادگاه *ادامه کار انجام شود. سرانجام دادگاه ختم دادرسی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۲۳ بلحاظ اینکه زوجین هر دو در *سکونت دارند باستناد ماده ۴ و مفهوم ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ و مواد ۱۱ و ۲۶ و ۲۷ و ۸۹ قانون ایین دادرسی مدنی قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. صلاحیت دادگاه خانواده شهرستان *صادر نموده و پس از وصول پرونده به دادگستری شهرستان *حسب الارجاع در شعبه *حقوقی ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۶ که با حضور زوجین تشکیل گردیده خ. ا. د. خواسته ام الزام زوج به طلاق به دلیل عسر و حرج م. ب.. ایشان با من بدرفتاری دارد. قبلا دادخواست طلاق مطرح نمودم که حکم به بطلان دعوی صادر شد من مالی را در قبال طلاق بذل نمی کنم خ. ا. د. من طلاق نمی دهم با وی بدرفتاری نداشته و ندارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۹ با اعلام اینکه خواهان دلیلی بر تحقق موارد عسر و حرج ارائه ننموده و ادعای خواهان بر دادگاه ثابت نیست و خوانده با طلاق خواهان مخالف م. ب.. لذا دعوی خواهان را غیروارد تشخیص و حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است. خواهان در مهلت قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به ان تجدیدنظرخواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به مرجع تجدیدنظر استان *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۴ ز. ا. د. همسرم رعایت مسایل جنسی را نمی کند دو دختر بزرگ دارم. می گویم بچه ها در خانه هستند رعایت کن بچه من دیده است.من نگران بچه هایم هستم همسرم به من تهمت رابطه نامشروع می زند می گوید با این و ان رابطه دارم. و زنگ زده به خواهرم که خواهرت جنده خانه باز کرده است.و مرا اذیت می کند سه سال است.که از همسرم جدا هستم و در خانه پدرم زندگی می کنم و از همسرم نفرت دارم. بدم می اید بچه ها که هر دو دختر هستند نزد شوهرم زندگی می کنند من حدود ۴۰٫۵۰ میلیون تومان از مهریه ام را گرفته ام و الباقی مهریه را در قبال طلاق بذل خواهم کرد نسبت به نفقه و اجرت المثل ایام زوجیت ادعایی ندارم. در مورد جهیزیه دادخواست جداگانه مطرح خواهم کرد. ز. ا. د. همسرم به من ضرر زده است.باید ضرر ببیند من نمی گذارم همسرم بچه ها را ببیند به این دلیل که مثل مادرشان نشوند اگر خانم … بد نکرده بود طلاق می دادم حالا که کار بد کرده طلاقش نمی دهم یکی ، دو بار دخترم رابطه جنسی ما را دیده است.همسرم با فرد دیگری است.به نام ح. م. شیشه ما را شکسته است.همسرم می گفت مزاحم بوده فحش دادم و من به کلانتری رفتم و رضایت دادم ولی بعد فهمیدم که همسرم با اقای م. یا فرد دیگری است.همسرم با اقای م. مدتی رابطه داشته بعد از مدتی رابطه اش را قطع کرده و با فرد دیگری رابطه برقرار کرده و ح. م. از این کار ناراحت شد و می امد شیشه ما را می شکست و مداح به ممن گفت ۱۲ سال است.ز. کارش همین است.یعنی با افراد رابطه نامشروع دارد. پرونده در شعبه *با رضایت بسته شده است.من تا بحال دو بار شکایت کردم ولی نتوانستم اثبات کنم و پرونده ها مختومه شده است. کارمند اداره گاز هستم ز. ا. د. من از همسرم بدم می اید و نفرت دارم.ز. ا. د. همسرم به خاطر بچه ها برگردد. به خانه نزدیک سه سال است.جدا هستیم ز. ا. د. من در عسر و حرج هستم همسرم رعایت مسایل اخلاقی و شرعی را نمی کند تهمت می زند و مرا نمی خواهد و من هم از ایشان نفرت دارم. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۵ با استدلال منعکس در ان تحقق بند دوم از شروط مندرج در سند نکاحیه را محرز تشخیص و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی با قبول اعتراض ت. ن. خ. ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته مفادا حکم به تجویز اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه صادر و مدت اعتبار اجرایی رای صادره را شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی اعلام نموده و توضیح داده که فرزند ان مشترک کبیر هستند و در حال حاضر با پدر زندگی می کنند و زوجه مابقی مهریه و دیگر حقوق احتمالی مالی ( نفقه و اجرت المثل ) خود را در قبال طلاق بذل می نماید. دادامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۲۷ به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۲۹ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع که در نوبت رسیدگی هیات شعبه به موضوع رسیدگی وطی دادنامه شماره *۰۱/۴/۱۴بشرح زیر انشای رای نموده است. دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۵ شعبه *که به موجب ان بلحاظ احراز سوی رفتار ز. ن. ب. زوجه و تحقق بند دوم از شروط ضمن العقد مندرج در سند نکاحیه ضمن نقض دادنامه صادره از دادگاه بدوی حکم به تجویز اعمال وکالت در طلاق از سوی زوجه ( فرجام خوانده ) صادر گردیده و از سوی زوج ( ف. خ. ) مورد فرجام خواهی قرار گرفته است.قطع نظر از صحت و سقم اعتراضات ف. خ. از حیث شکلی واجد ایراد قانونی بوده و درخور نقض م. ب.. زیرا ، زوج ( فرجام خوانده ) ب. ش. د. نخستین و توضیحات بعدی در جلسات دادرسی به علت عسر و حرج ناشی از سوی رفتار زوج و کراهت خود از ایشان صدور حکم طلاق را خواستار گردیده و حتی در دادخواست تجدیدنظر نسبت به دادنامه بدوی هم برخواسته طلاق خویش بلحاظ عسر و حرج تاکید نموده است.و دادگاه بدوی هم به لحاظ عدم اثبات و احراز عسر و حرج زوجه حکم بر بطلان دعوی طلاق ایشان صادر نموده است. لیکن دادگاه محترم تجدیدنظر بدون توجه به علل و اسباب دعوی طلاق مطروحه که مورد استناد خواهان بوده با احراز سوی رفتار زوج و تخلف نامبرده از بند دوم از شرایط ضمن عقد نکاح بلحاظ تحقق شرط مذکور حکم به تجویز اعمال وکالت در طلاق از سوی زوجه صادر نموده است. از انجاییکه دادگاه وفق اصول و موازین ایین دادرسی مکلف است.که به دعوی مطروحه براساس همان علل و اسباب مورد استناد خواهان رسیدگی لازم معمول و نسبت به ان انشای رای نماید. و در مانحن فیه علیرغم اینکه دادگاه بدوی دعوی خواهان را براساس همان علت و سبب مورد استناد یعنی عسر و حرج مورد رسیدگی قرار داده و نسبت به ان مبادرت به صدور حکم نموده است.لیکن دادگاه محترم تجدیدنظر در مقام رسیدگی به تجدیدنظرخواهی مطروحه ، بر مبنای علت و سبب دیگری که اساسا مورد استناد زوجه خواهان نبوده یعنی براساس شرط ضمن عقد نکاح به اعتراض و دعوی طلاق مطرح رسیدگی و سرانجام ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته بلحاظ احراز تخلف زوج از بند دوم شرط مندرج در سند نکاحیه حکم به تجویز اعمال وکالت در طلاق از سوی زوجه صادر نموده است. و در واقع دادگاه محترم تجدیدنظر درخصوص دعوی طلاق مطروحه براساس علت و سبب مورد استناد خواهان هیچ حکمی صادر ننموده و حکم صادره از این دادگاه بر مبنای علت و سبب دیگری بوده که اساسا مورد استناد خواهان نبوده که خارج از حدود خواسته خواهان محسوب می گردد. بنابراین دادنامه فرجام خواسته که بدون توجه به مراتب مرقوم در فوق انشای گردیده ، بلحاظ خروج ان از حدود خواسته خواهان و عدم مطابقت ان با اصول و مقررات ایین دادرسی واجد ایراد قانونی بوده و بعلت نقص رسیدگی قابلیت ابرام ندارد. لهذا مستندا به بندهای ۳ و ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض ان رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض ارجاع می گردد. تا با لحاظ علت و سبب مورد استناد زوجه خواهان به اعتراض و دعوی طلاق مطروحه رسیدگی لازم معمول و نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. پس از وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *وضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۵/۱۱ با استدلال منعکس در ان عسر و حرج زوجه ناشی از سوی رفتار زوج را محرز و مالا اعتراض زوجه ت. ن. خ. را وارد تشخیص و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته مستندا به تبصره ماده ۱۱۳۰ و تبصره ذیل ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی و مواد ۲۴ و ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ حکم بر الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه صادر و بلحاظ بذل بقیه مهریه از سوی زوجه نوع طلاق را خلع و دارای سه طهر عده اعلام نموده است.و به سردفتر مجری طلاق نمایندگی داده تا در صورت امتناع زوج از اجرای حکم و مطلقه نمودن ز. ن. ب. اجرای صیغه طلاق اقدام نماید. و مدت اعتبار رای صادره را شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی اعلام و توضیح داده که ز. ن. ب. نفقه و اجرت المثل و جهیزیه ادعایی ندارد. و فرزند ان مشترک کبیر هستند. دادنامه صادره در تاریخ ۱۴۰۱/۵/۱۲ به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ ۱۴۰۱/۵/۱۸ با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه فرجام خواهی اقای ع. ع. پ. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۵/۱۱ شعبه *که بموجب ان بلحاظ احراز عسر و حرج زوجه در استمرار زوجیت ضمن نقض دادنامه صادره از دادگاه نخستین حکم بر الزام ز. ف. خ. به مطلقه نمودن زوجه فرجام خوانده صادر گردیده است. ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد. دادنامه فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی دلایل و قرائن موجود و مبتنی بر استنباط و تشخیص دادگاه بوده ، با التفات جهات و مبانی استدلال و استنباط دادگاه و اسباب توجیهی منعکس در حکم و توجها به محتویات پرونده و چگونگی رفتار زوج با زوجه در امر زناشویی و ذهنیت منفی ایشان نسبت به زوجه و مفارقت طویل المدت بین طرفین و وجود اختلاف شدید بین طرفین و کراهت ز. ن. ب. زوج بنحویکه حاضر شده قسمت اعظم از مهریه خود را در قبال طلاق بذل نماید. و موثر واقع نشدن مساعی داوران در اصلاح ذات البین و لحاظ دیگر قرائن موجود در پرونده در مجموع موجها و مطابق موازین و مقررات قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراض ف. خ. د. حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه معترض عنه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض ان را فراهم سازد. فلذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. باستناد مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رییس شعبه *: ح. ع. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی