ملی اعلام کردن اراضی موقوفه

ملی اعلام کردن اراضی موقوفه خ. م.: موضوع مورد بحث در این پرونده، اعتراض به تشخیص ملی بودن و مستثنیات قانونی اراضی متعلق به یک موقوفه خاص است که در برابر اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مطرح گردیده است. خ. ب. ا. به سوابق ثبتی و مدارک ارائه‌شده، ادعا کرده که شش سهم از 15 سهم مزرعه مورد نظر به عنوان اراضی موقوفه و دارای سابقه کشت و زرع، نباید به عنوان اراضی ملی تلقی شود. در پاسخ، خوانده با ارسال لایحه‌ای، اعلام کرده که تشخیص ملی بودن اراضی بر اساس مقررات قانونی و با رعایت موازین حقوقی صورت گرفته و دعوی خواهان را فاقد وجاهت قانونی دانسته است. دادگاه در مراحل مختلف، با ارجاع موضوع به کارشناسی، نظر کارشناسان مبنی بر مستثنیات بودن مساحت 664128/7 متر مربع از اراضی مورد ادعا را پذیرفته و مازاد آن را ملی اعلام کرده است. در نهایت، دادگاه تجدیدنظر با نقض بخشی از رای اولیه، کل اراضی مورد ادعای خواهان را مستثنی اعلام نموده است. فرجام‌خواهی اداره کل منابع طبیعی به دیوان عالی کشور ارجاع شده و دیوان با بررسی مستندات و رعایت موازین قانونی، رای دادگاه تجدیدنظر را تایید و ابرام نموده است. رای صادره به دلیل عدم وجود اشکال موثر، تایید گردیده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/07/04 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اعلام نظر کارشناسان در خصوص ملی بودن یا نبودن یک زمین، به اراضی موقوفه تسری نمی یابد. بنابراین هر آنچه از اراضی واقع در محدوده قریه موقوفه که عنوان خاص موقوفه شامل آن می‌شود، محکوم به وقف است و ملی اعلام کردن آن صحیح نیست. رای خلاصه جریان پرونده آ.با تولیت آ. و. با وکالت آقای …. ک.ج. اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان... به خواسته اعتراض به تشخیص ملی و مستثنیات قانونی اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری... رضوی تقدیم دادگستری مشهدنموده است وکیل خ. د. ش. دادخواست بیان داشته به موجب سوابق ثبتی و فتوکپی مدارک تقدیمی، 6 سهم ازمقدار 15 سهم مزرعه... پلاک...- اصلی بخش... چ. موقوفه و متعلق به آستان... است اداره کل منابع طبیعی و آبخیز داری... ضمن ملی اعلام کردن قسمتی از پلاک موقوفه به مساحت 4911/3386 هکتار مراتب را در تاریخ 6259 - 1388/08/03 - ازطریق روزنامه... منتشر نموده است ن. ب. ا. اولا - اراضی موقوفه به عنوان مزرعه سابقه ثبت داشته و دارد واساسا مزرعه به اراضی اطلاق میگردد که سابقه کشت و زرع واحیاء است و در آن فعالیت کشاورزی انجام می‌شود مضافا عملیات ثبتی و تصرفات موقوفه موید حقانیت اداره موکل است لذا تشخیص ملی بودن آن به نظر خلاف واقع و فاقد وجاهت قانونی است ثانیا براساس مقررات قانونی و موازین شرعی وفتاوی فقهاءی عظام در خصوص عدم جواز دخل و تصرفی دراراضی موقوفه حتی اراضی که مربوط به حریم آنهاست.می بایستی کماکان به همان حالت وقف باقی بماند ونظر قانونگذار ناظربه جلوگیری از تصرف وتعرض اشخاص به اراضی ملی بوده نه تعرض به اراضی فوق الذکر برخلاف موازین شرعی ومقررات قانونی وموجبات تضییع حقوق م. ب. که نسبت به آن معترض بوده، مستندا به تبصره یک ماده 9 قانون بهره وری بخش کشاورزی ومنابع طبیعی مصوب 89/04/23 توکیلا استدعای رسیدگی وبطلان آن را دارم رسیدگی به شعبه --- دادگاه حقوقی محول گردیده است اولین جلسه دادگاه در تاریخ 1391/04/01 تشکیل گردیده خوانده دعوی لایحه ای ارسال که به شماره 234 - 1391/03/13 ثبت گردیده است و طی آن خلاصتا مرقوم داشته باعنایت به تنظیم برگ تشخیص و اجرای مقررات منابع ملی توسط جنگلدار واداره منابع طبیعی شهرستان چ. انجام گردیده است و اداره مذکور نیز دارای شخصیت حقوقی مستقل از این اداره کل م. ب. و اراضی موضوع دعوی نیز در حوزه استحفاظی آن شهرستان واقع است لذا طرح دعوی مطروحه فعلی به طرفیت این اداره کل فاقد وجاهت قانونی بوده و مستندا به بند 4 ماده 84 ق. آ.د.م رددعوی مطروحه مورد تقاضا م. ب. دادگاه به همین جهت طی دادنامه --- - 1391/04/05 با این استدلال که خوانده قبل از تشکیل اولین جلسه دادرسی ایراد مبنی بر عدم توجه دعوی مطرح نموده و بدین جهت که برگ تشخیص واجرای تعهدات منابع ملی توسط اداره منابع طبیعی... تنظیم شده ومی‌بایست دعوی علیه این اداره طرح شود که مورد پذیرش دادگاه م. ب. لذا به استناد بند 4 ماده 87 وماده 89 ق. آ.د.م قرار رد دعوی صادر نموده است وکیل آستان... نسبت به قرار صادره اعتراض نموده است که به موجب دادنامه --- - 1391/10/21 صادره از سوی شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی با این استدلال که آگهی منتشره از ناحیه ت. ن. خ. برای اراضی و پلاک های متفاوت درسطح استان خراسان صادر گردیده است و توجها به اینکه اختیارات ادارات شهرستانها ناشی از اختیار مرکز استان دریافت می کنند و برهمان اساس تفویض اختیار اقدام می نمایند لذا باقبول اعتراض ضمن نقض قرار صادره پرونده راجهت رسیدگی به دادگاه صادر کننده قرار مذکور اعاده نموده است د. ا. م. دادگاه قرار ارجاع موضوع به کارشناسی صادر و کارشناسی منتخب پس از ملاحظهCD نقشه مربوط به اراضی مورد ادعاء آستان... و پس از مطالعه سوابق و پرونده های استان قدس و اداره منابع طبیعی و بازدید از محل اراضی مورد نزاع پس از یک ماه استمهال برای بررسی دقیق و اعلام نظر در نهایت مساحت سه هزار و سی و دو هکتار وشش هزار وششصد ونود وپنج هکتار از اراضی متنازع فیه را اراضی مستثنیات و اراضی مزروعی تشخیص و بقیه را جزء اراضی ملی تلقی که در اجرای ماده 56 قانون حفاظت وبهره برداری از جنگلها و مراتع ملی تشخیص داده شده است وکیل آستان قدس رضوی نسبت به نظریه کارشناس بدوی معترض شده و دادگاه موضوع رابه هیات سه نفره کارشناسان ارجاع داده و حاصل نظر هیات به شرح زیر است « از کل عرصه مورد نزاع به مساحت 3386911 متر مربعه، در 32 قطعه به مساحت کلی 664128/7 متر مربع سابقه کشت قبل از سال 1341 وجود داشته است لذا مستثنیات بوده و بقیه عرصه سابقه کشت قبل از سال 1341 نداشته ملی م. ب. » دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه --- - 1393/11/30 چنین رای داده است « در خصوص دعوی آستان... با وکالت آقای …. ک.ج. به طرفیت اداره کل منابع طبیعی وآبخیز داری... به خواسته نقض تشخیص ملی دادن و صدور حکم براعلام مستثنیات قانونی نسبت به مساحت 3386/4911 هکتار اراضی واقع در پلاک... - اصلی بخش چ.- بااین توضیح که خواهان با ادعای تصرفات چندین ساله براراضی مذکور و سوابقی از قبیل کشت وزرع ومانند آن مدعی شده اراضی مذکور در زمره اراضی ملی نبوده وخواستار نقض تشخیص ملی بودن وصدور حکم براعلام مستثنیات قانونی به شرح موضوع خواسته گردیده است و در مقابل خوانده با رد دعوی خ. ا. د. اراضی مذکور مورد ادعای خواهان پس از اجرای کامل تشرفات قانونی ملی اعلام گردیده وتصرفات خواهان مورد قبول نبوده و یااینکه مربوط به بعداز سال 1341 م. ب. - دادگاه به لحاظ فنی بودن موضوع با صدور قرار کارشناسی وارجاع امر به کارشناسان ذیصلاح نظریه کارشناسی راخواستار که برابر نظریه هیات سه نفره کارشناسی که مصون از اعتراض مانده مساحت 664128/7 مترمربع ازاراضی موردادعای خواهان را خارج از محدوده اراضی ملی و جزء مستثنات اعلام نموده‌اند لذا دادگاه با پذیرش دعوی خ. د. ا. قسمت واین مرحله ومستندا به تبصره 1 ماده 9 قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی ومنابع طبیعی سال 1389 حکم بر نقض تشخیص ملی بودن واعلام مستثنیات قانونی مساحت 664128/7 متر مربع از اراضی مورد ادعای خواهان را صادر واعلام می دارد، لکن در خصوص دعوی خ. ن. ب. مازاد مساحت یاد شده باغیر وارد دانستن دعوی خواهان ومستندا به ماده 197 ق. آ.د.م حکم بر بطلان دعوی نامبرده صادر واعلام می دارد، رای صادره حضوری ودر هردو قسمت طرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی است » رای صادره مورد اعتراض و تجدیدنظرخواهی وکیل آستان... قرار گرفته است که به موجب دادنامه شماره --- - 1394/03/10 صادره از شعبه نوزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی بااین استدلال که صرفنظر از نظریات کارشناسان که وضعیت بالفعل اراضی از حیث قابل زرع بودن یا نبودن در گزارش خود منعکس نموده اند، النهایه این گزارش واعلام نظر در مواردی که ملک موقوفه نبوده و در نتیجه مشمول فتوای فقهاء عظام قرار نگرفته باشد ،تسری دارد، لکن این اعلام نظر در اراضی موقوفه که، هر چند اراضی حسب نظر کارشناس فاقد سابقه زراعی باشد نبوده و نخواهد بود زیرا این موارد وموارد مشابه فتوی است که حاکمیت دارد و چون برحسب فتوای حضرت امام خمینی ره و مقام معظم رهبری حفظه اله در خصوص هر آنچه از اراضی واقعه در محدوده قریه موقوفه که طبعا پلاک ثبتی موقوفه را شامل می‌گردد که عنوان خاص موقوفه شامل آن می‌شود محکوم به وقف بوده ونتیجه ملی اعلام نمودن اراضی موقوفه محکوم به رد بوده است درنتیجه باقبول تجدیدنظر خواهی و نقض آن قسمت از رای مورد که به موجب آن مازاد برمساحت 664128/7 متر مربع را ملی اعلام نموده حکم به مستثنی بودن کل آن قسمت از اراضی که خواهان اصلی مدعی ملی بودن بوده صادر نموده است که د. ا. م. اداره کل منابع طبیعی خراسان رضوی از رای صادره فرجامخواهی نموده ورای صادره توسط شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی را خلاف موازین قانونی اعلام کرده است و استناد به فتوی حضرت امام راحل بوده درحالی که طبق فتوای امام وهمه مراجع درصحت وقف سابقه مالکیت خصوصی شرعی واقف شرط است و جنگلها ومراتع که از انفال واموال عمومی که ملک خاص کسی نیست قابل وقف نیست ودراین راستا جهت تشخیص اراضی ملی از مستثنیات نظرکارشناسان رسمی دادگستری است که بامعاینه محل وتفسیر عکس هوایی اعلام نموده‌اند که صرفا مساحت 664128/7 متر مربع از اراضی مذکور مستثنیات وبقیه پلاک ملی م. ب. و... که پس از تبادل لوایح و ارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ( 23 ) ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای …. ی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ف. خ. اعتراض موجهی که مستلزم نقض رای فرجامخواسته باشد ارائه نداده است و دادنامه معترض عنه مباینتی با موازین شرعی وقانونی ومحتویات پرونده نداشته و استنباط دادگاه از دلایل خالی از اشکال است و از نظر رعایت تشریفات دادرسی نیز ایراد در حدی نیست که نقض رای را موجب گردد علیهذا دادنامه موصوف به شماره 227 - 1394/03/10 صادره از شعبه نوزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی فاقد از اشکال موثر تشخیص و ابرام میگردد. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی