منفعت مورد معامله

منفعت مورد معامله خ. م.: در تاریخ 30 تیرماه 1395، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای پرداخت که در آن خواسته ابطال مبایعه‌نامه‌ای به تاریخ 10 مرداد 1384 به دلیل معیوب بودن و فقدان منفعت عقلایی، به واسطه قرارگیری در حریم راه آهن و خطوط لوله نفت و گاز مطرح شده بود. همچنین، خواهان مطالبه ثمن معامله و خسارات وارده را نیز درخواست کرده بود. دادگاه بدوی با استناد به مستندات و شرایط قرارداد، از جمله حریم‌ها و آگاهی کامل خواهان از وضعیت ملک در زمان انعقاد قرارداد، دعوی را غیرموجه تشخیص داد و حکم به رد آن صادر کرد. در مرحله فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور با تاکید بر اینکه اعتراض ف. خ. ب. مبانی استدلال دادگاه بدوی خدشه‌ای وارد نمی‌کند و با استناد به مواد 215 و 348 قانون مدنی و تبصره 1 ماده 17 قانون اصلاحی قانون ایمنی راه‌ها مصوب 1379، رای دادگاه بدوی را تایید نمود. در نتیجه، رای صادره از دادگاه عمومی حقوقی شازند مورد تایید قرار گرفت. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: مورد معامله باید دارای منفعتی باشد که جامعه و عقلا آن را بپذیرند ولو آنکه این منفعت ناچیز باشد. بنابراین اگر فردی آگاهانه زمینی را بخرد که در مسیر خطوط راه آهن و خط لوله نفت و گاز قرار گرفته است، بعدا نمی تواند به استناد نداشتن منفعت عقلایی و عدم قابلیت انتفاع خواستار ابطال بیع گردد چرا که چنینی زمینی قابلیت انتفاع محدود دارد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه نوزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/30 - 12 : 58 قاضی: مصطفی فاتحی قاضی: عبدالرضا کریمی صحنه سرائی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش مورخ 1392/02/31 و دادنامه شماره --- شعبه --- دیوان عالی کشور، شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان شازند به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1394/09/07 چنین رای صادر کرده است « رای دادگاه: در خصوص دعوی تقدیمی آقای …. ر. فرزند الف. به طرفیت آقای ف. داوودی مکی نژاد فرزند ت. به خواسته رسیدگی و صدور حکم بر 1 - ابطال مبایعه نامه مورخ 1384/05/10 نسبت به میزان 1095 مترمربع از آن به علت معیوب بودن و فقدان منفعت وبهره برداری عقلایی بواسطه قرار گرفتن درحریم و 2 - مطالبه ثمن معامله بانضمام کلیه غرامات وخسارات وارده باجلب نظر کارشناس به استناد رونوشت مبایعه نامه مورخه 1384/05/10 و دادنامه مورخ 1392/02/31 به شماره 9209970907900074 صادره از شعبه --- دیوان عالی کشور و پاسخ استعلام اداره کل راه آهن بدین شرح که خواهان بیان میدارد در سال 1384 اقدام به خرید 1470 متر مربع از اراضی معروف به «شتا بزرگ »; شازند را خریداری نموده و ثمن معامله را پرداخت کرده لکن متراژ 900 متر مربع از طرف خط راه آهن در حریم قرار گرفته و عملا هیچ قابلیت انتفاع نداشته و بهره برداری عقلایی از آن امکان پذیر نیست و از سویی به میزان 195 متر مربع نیز در حریم خطوط لوله نفت و گاز است و جمعا 1095 متر مربع قابلیت انتفاع ندارد 0 فلذا وفق ستون خواسته تقاضای رسیدگی دارد 0 وکیل مستعفی خوانده آقای … در پاسخ بیان داشته است: حسب قانون حریم راه 17 متر است و بعد از 17 متر ساخت و ساز تا فاصله 70 متری منوط به اجازه وزارت راه و شهرسازی است که با این وصف این حریم به هیچ عنوان اضافه نشده است و حریم همچنان 17 متر است 0 از طرفی زمین مزبور زمین مزروعی است و در حال حاضر کاملا دارای منفعت عقلایی م. ب. 0 فلذا دعوی خ. ر. و. نمیداند 0 دادگاه با عنایت به جمع اوراق و محتویات پرونده و اینکه در قرار داد معنونه در زمان انعقاد صراحتا به وقوع ملک در حریم خطوط لوله نفت و گاز غربا و نیز حریم راه آهن شرقا اشاره شده است و در تعیین حدود اربعه به این دو پرداخته شده و حتی در بند دوم قرار داد هر گونه تغییر در حریم لوله نفت و گاز را به عنوان یکی از بندهای توافق و شرط ضمن عقد مطرح نموده که در صورت حدوث طبق عرف محل اقدام گردد و صرفا تغییر در خطوط لوله نفت و گاز در این بند آمده است و به تغییر در حریم راه آهن اساسا اشاره نشده علیرغم آنکه متعاملین مترافعین در مقام بیان بوده اند که البته این خود نیز واجد آثار حقوقی خاص است و موجب ابطال قرار داد نیز نمی‌باشد و این جملگی حکایت از اطلاع کامل و دقیق خریدار (خواهان) از وضعیت ملک در زمان انعقاد عقد داشته و بر اساس شرایط و اوضاع و احوال و توجه به استقرار ملک با تعیین دقیق حدود اربعه و حتی تحویل ملک به خواهان پس از ایجاب و قبول به عمل حقوقی انجام پذیرفته است 0 از سوی دیگر حسب ذیل مستند صفحه دوم پیوست دادخواست موضوع استعلام اداره کل راه آهن به عدم هر گونه تغییراتی در میزان حریم راه آهن از سال 1384 پرداخته و اشاره نموده است و از طرفی با استعانت از مواد 215 و 348 از قانون مدنی و اینکه مورد معامله باید منفعتی داشته باشد که جامعه و عقلا آن را بپذیرد ولو آنکه منفعت ناچیز باشد و به اعتباری دیگر متضمن منفعت عقلایی باشد 0 در ما نحن فیه خریدار (خواهان) با اطلاع کامل و بررسی منافع آن توجها به متن قرار داد نسبت به انعقاد آن اقدام نموده است و اساسا عدم منفعت عقلایی موضوع ماده 348 قانون مدنی را منصرف از موضوع معنونه میداند 0 بنا علیهذا دادگاه با عنایت به شرح پیش گفت و محتویات پرونده های استنادی به کلاسه های 880150 شعبه دوم حقوقی و 920366 شعبه اول حقوقی شازند و با نظر به اصل لزوم و نیز صحت قرار دادها و توجه به اینکه شرایط اساسی صحت قرار دادها موضوع ماده 190 از قانون مدنی در عقد بیع مورخه 1384/05/10 رعایت گردیده و موجبی جهت ابطال آن ارائه نشده است لذا دعوی خ. ر. و. ندانسته خواسته را ثابت تشخیص نداده مستندا به مفهوم و منطوق مواد 348 و 215 و 190 و 10 از قانون مدنی و ماده 197 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام میدارد 0 رای صادره حضوری ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر مرکز استان م. ب. 0 »; این دادنامه ظاهرا در تاریخ 94/9/9 به آقای …. ر. ابلاغ شده است مشارالیه در تاریخ 94/10/7 طی دادخواست و لایحه چهار صفحه ای به شرح منعکس در آن نسبت به دادنامه --- صادره از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شازند فرجام خواهی کرده است 0 ف. خ. ن. لایحه جوابیه خ. ر. ب. شرح صفحه 157 تقدیم نموده است 0 پرونده به دیوان عالی کشور ارسال جهت رسیدگی به شعبه --- دیوان ارجاع شده است کلیه محتویات پرونده به هنگام شور قرائت می‌شود 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … سرائی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه اعتراض ف. خ. بر رای فرجامخواسته در حدی نیست که بر مبانی استدلال دادگاه در صدور رای مورد اعتراض خدشه و خللی وارد نماید با عنایت به اینکه حد شرقی زمین مورد معامله بحریم راه آهن محدود گردیده و طول حریم راه آهن 17 متر از وسط ریل مشخص گردیده است و بمستفاد از آیین‌نامه تبصره 1 ماده 17 قانون اصلاحی قانون ایمنی راه ها مصوب 1379 سلب مالکیت از اراضی مالکین بعد از حریم بطول 30 متر نشده است و بهره برداری از آنها محدود و بعضا نیاز بمجوز از راه آهن گردیده است و به موجب بند 6 قرار داد طرفین خیارات ر. ا. خ. سلب نموده‌اند استنباط دادگاه از دلائل و محتویات پرونده خالی از اشکال است رای فرجامخواسته به شماره 94099978620300677 شعبه اول دادگاه عمومی شازند تایید میگردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشورمصطفی فاتحی مستشار- عبدالرضا کریمی صحنه سرائی