نحوه احراز استحقاق مستأجر در مطالبه حق کسب و پیشه

رأی دادگاه بدوی در خصوص دعوی خواهان آقای ه.و. با وکالت آقایان ع.ع. و ح.م. ساکنین تهران به طرفیت خواندگان آقایان و خانم 1-ب.پ. 2-ب.پ. 3-ش.گ. 1و2 مجهول المکان، به خواسته الزام تضامنی محکومیت خواندگان به پرداخت حق کسب و پیشه یک واحد صنفی عکاسی موضوع سند اجاره 88838-1358/2/24 با جلب نظر کارشناس به شرح متن، علی الحساب م. ب. 51/000/000 ریال؛ با این وصف که وکلای خ. ب. ا. به پرونده کلاسه 85/245 حوزه 273 مجتمع شماره 6 شورای حل اختلاف تهران، دادنامه 201089 شعبه 90 ضمن دادخواست اظهار داشتند: «موکل به موجب اجاره‌نامه مضبوط دادخواست سوابق پرونده استنادی، یک باب زیر زمین از پلاک ثبتی ... جهت فعالیت صنفی عکاسی (لابراتوار عکاسی ...) اجاره می‌نمایند و از آنجاییکه پلاک ثبتی مذکور حسب پروانه ساختمانی شهرداری به صورت مسکونی بوده، النهایه فی‌‌ما‌بین موکل و موجر تصریح می‌گردد که محل مذکور جهت شغل عکاسی به اجاره واگذار می‌گردد. ولی چون تنظیم سند سرقفلی به جهت موقعیت ملک فراهم نبوده، سند رسمی اجاره به صورت مسکونی تنظیم می‌گردد.» ولی چون سوابق موجود در اداره دارایی و همچنین شهرت تجاری موکل، صریحاً دلالت دارد که محل مذکور از همان ابتدا جهت فعالیت واحد صنفی به اجاره واگذار شده و در اثناء مدت اجاره، نه تنها موجر اقدام عملی برای تخلیه موکل معمول نداشته است، بلکه با پذیرش رابطه تجاری در مقام أخذ اجاره‌بها و تعدیل آن بر آمده، که قرائن موصوف به انضمام استمرار فعالیت کسبی موکل، دلالت بر وجود رابطه تجاری ضمنی داشته و از آنجا که طرفین عقد در فریب قانون سند اجاره را به صورت مسکونی تحریر نموده اند، لذا ب. ت. ب. شهرت کسبی موکل تحت عنوان لابراتوار مذکور که زبانزد خاص و عام و اهالی منطقه می‌باشد، ن. ب. ا. موجر در مقام فریب قضات و اعضای محترم شورای حل اختلاف با ارائه سند اجاره مسکونی نسبت به تخلیه محل اقدام نموده است، با لحاظ مقررات روابط موجر و مستأجر سال 1356 و همچنین مقررات قانون سال 1376 تقاضای رسیدگی نمودند و در جلسه دادرسی همین مطالب را ذکر کردند، و به شرح لایحه‌ای که به شماره 2053-1389/7/19 ثبت و ضمّ سابقه شده است، تقاضای جلب نظر کارشناس کردند. خواندگان علیرغم ابلاغ صحیح و قانونی و دعوت از طریق نشر آگهی به لحاظ شناخته نشدن در آدرس اعلامی، حضور نیافته و لایحه‌ای ارسال نداشته و دفاعی در قبال خواسته مطروحه خواهان و وکلای وی معمول نداشتند، دادگاه نظر به ضرورت امر، قرار ارجاع امر به کارشناس صادر و کارشناس منتخب ضمن مطالعه پرونده و حضور در محل، نهایتاً نظریه خود را ارائه که به شماره 3563-1389/11/19 ثبت و ضمّ سابقه شده است و به وکلای خواهان ابلاغ و برای خواندگان از طریق نشر آگهی تبلیغ و در موعد مقرر اعتراضی واصل نشد. نظر به ملاحظه کپی مدارک استنادی وکلای خواهان و آراء استنادی و نحوه اظهارات ایشان و نظریه کارشناسی که ضمن اینکه مصون از اعتراض باقیمانده، با اوضاع و احوال قضیه مطابقت نیز دارد، دعوی را وارد و ثابت تشخیص، مستنداً به قانون روابط موجر و مستأجر سال 1356 و 1376 و ماده 198 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ 1/000/200/000 ریال بابت حق کسب و پیشه و تجارت د. ح. خ. صادر و اعلام می‌دارد. خواهان مکلف است ما به التفاوت هزینه دادرسی را ابطال نماید و اجرای احکام مکلف به محاسبه و وصول است. رأی صادره غیابی، ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل واخواهی در این شعبه و سپس ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران خواهد بود. رئیس شعبه90 دادگاه عمومی حقوقی تهران حسینی زاده اردلی رأی دادگاه در خصوص واخواهی واخواهان آقایان1- ب.پ 2- ب.پ. با وکالت بعدی آقایان ….و.، الف.ی. و ع.م. ساکنین تهران به طرفیت واخوانده آقای ه.و. با وکالت بعدی آقای ح.م.ی. ساکن تهران به خواسته واخواهی نسبت به دادنامه 900314-4/4/90 بایگانی 890069 با این وصف که وا خ. ب. ا. به محتویات پرونده فوق و پرونده 85/273/245 شورای حل اختلاف منطقه 6 و دادنامه‌های اصداری و رأی محکومیت کیفری واخوانده و سند مجعول اجاره و سند رسمی اجاره ضمن دادخواست، تقاضای واخواهی نمودند و مطالبی را ذکر کردند و وکلای واخواهان ضمن اعلام وکالت و طی لایحه و رسیدگی همان مطالب را ذکر کردند. وکیل واخوانده نیز ضمن اعلام وکالت و تقدیم لوایحی و حضور در جلسات دادرسی به دفاع پرداخت. النهایه وکلای واخواهان گواهی حصر وراثت خانم ش.گ. را علی‌رغم ابلاغ ارائه ندادند. لذا ب. ت. ب. مراتب و محتویات پرونده اصلی واخواهی و اظهارات غیرموجه وکلای واخواهان و دفاعیات موجه وکیل واخوانده ضمن رد واخواهی، دادنامه واخواسته را عیناً تأیید و استوار اعلام می‌دارد. رأی صادره حضوری، ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران خواهد بود. رئیس شعبه 90 دادگاه عمومی حقوقی تهران حسینی زاده اردلی رأی دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی آقایان ع.م. و الف.و. و الف.ی. به وکالت از طرف آقایان ب. و ب. هر دو نفر به نام خانوادگی پ. به‌ طرفیت آقای ه. و. با وکالت آقای ح.م. نسبت به دادنامه شماره 1036 مورخ 1392/12/3 صادره از شعبه 90 دادگاه عمومی حقوقی تهران دائر بر رد واخواهی تجدید‌نظر‌خ. ه. و تأیید دادنامه غیابی شماره 314 مورخ 1390/4/4 صادره از شعبه اخیرالذکر مبنی بر محکومیت تجدید‌نظر‌خ. ه. ب. پرداخت مبلغ 1/000/200/000 ریال بابت حق کسب و پیشه و تجارت به نحو تضامنی، موضوع یک واحد صنفی عکاسی سند رسمی اجاره به شماره 88838 مورخ 1358/2/24 د. ح. ت. ن. خ. به‌شرح متن دادنامه، این دادگاه نظر به جمیع اوراق و محتویات پرونده و مستندات ابرازی طرفین در مرحله بدوی و تجدیدنظر و لوایح طرفین و اظهارات آنان در جلسات دادرسی در هر دو مرحله و سایر قرائن و امارات، اعتراض ت. ن. خ. را غیر وارد تشخیص و آن را مردود می‌داند. زیرا حسب قرارداد اجاره عادی مورخ 1358/2/24 به پیوست دادخواست واخواهی، موجر کتباً اجازه ایجاد لابراتوار عکاسی و فیلم برداری را در محل مورد اجاره داده و اجرای تغییرات و تعمیرات و تزئینات را به خرج مستأجر مجاز دانسته که صرفنظر از جعل در عبارت آخر سند مذکور و تخدیش عبارت«محل مذکور مورد کسب نخواهد بود» به «خواهد بود»، مطلب فوق دلالت بر استفاده تجاری از محل مسکونی دارد و دیگر اینکه خواهان دعوی بدوی مکاتباتی با مراجع دولتی به منظور اخذ مجوز و پروانه بهره‌برداری از محل به منظور پذیرش سفارشات کلی و جزیی از عکاسان نموده که پاسخ های مراجع مذکور دائر بر قبول و پذیرش درخواست موجود که ضمیمه دادخواست نخستین می‌باشد، ایضاً فتوکپی دادنامه شماره 1941 مورخ 1381/9/30 صادره از شعبه 303 دادگاه عمومی تهران که دائر است بر مطالبه ما‌به‌التفاوت تعدیل اجاره بهاء موضوع تعدیل اجاره به موجب دادنامه شماره 106/72 شعبه 78 دادگاه حقوقی دو تهران توسط وراث مرحوم موجر که ضمیمه دادخواست نخستین م. ب. و همگی دلالت بر استفاده تجاری از محل مورد اجاره دارد. علیرغم تذکر و تأکید مندرج در قرارداد رسمی اجاره و قرارداد عادی متعاقب آن بر مسکونی بودن محل مورد اجاره، آنچه محرز و مسلم است استفاده تجاری از محل است که موضوع را مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 می‌نماید و حسب ماده 30 قانون أخیرالذکر که حکایت از باطل و بلا‌اثر بودن کلیه طرق مختلف که به منظور جلوگیری از اجرای مقررات قانون مذکور می‌نماید، م. ب. و ب. ت. ب. اینکه مستأجر بابت حق سر قفلی هیچ وجهی به موجر پرداخت ننموده، محاسبه حق کسب و پیشه و تجارت که به درستی از طرف دادگاه محترم بدوی و توسط کارشناس رسمی دادگستری برآورد و تقویم شده، حق مستأجر بوده و لاجرم دادنامه اصدار یافته که دلالت بر استحقاق مستأجر در مطالبه حق مذکور دارد، وفق قانون و مطابق مقررات جاری و ساری، صادر شده و تجدیدنظر خ. ه. ایراد و اعتراض موثری که در نقض یا تخدیش دادنامه مورد اعتراض موثر باشد، ابراز ننموده‌اند؛ الّا اینکه صدور حکم به نحو تضامن، جایگاه قانونی در مانحن فیه نداشته و هریک از مالکین به نسبت سهم‌الشرکه خود مکلف به پرداخت محکومٌ‌به می‌باشند. بنابراین دادگاه مستنداً به مواد 351 و 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن رد اعتراض معترض و اصلاح دادنامه از پرداخت تضامنی به پرداخت به نسبت سهم‌الشرکه، دادنامه اصدار یافته را تأیید و استوار می‌نماید. رأی صادره حضوری و قطعی است. رئیس و مستشار شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان تهران موسوی - مداح فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی نحوه احراز استحقاق مستأجر در مطالبه حق کسب و پیشه در تاریخ 16 آذر 1393، دادگاه عمومی حقوقی تهران به دعوی مطروحه رسیدگی کرد. خواسته مطروحه الزام تضامنی خواندگان به پرداخت حق کسب و پیشه یک واحد صنفی عکاسی به مبلغ 1,000,200,000 ریال بود. خواهان استدلال کرد که علی‌رغم تنظیم سند اجاره به صورت مسکونی، محل مذکور از ابتدا برای فعالیت صنفی عکاسی اجاره شده و موجر نیز هیچ اقدام قانونی برای تخلیه آن انجام نداده است. خواندگان در جلسه دادرسی حاضر نشده و دفاعی از خود به عمل نیاوردند. دادگاه با استناد به قوانین مربوطه، حکم به محکومیت تضامنی خواندگان صادر کرد. در مرحله واخواهی، درخواست واخواهی رد و حکم اولیه تایید شد. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه با بررسی مستندات و دفاعیات ارائه شده، اعتراض تجدیدنظرخواهان را غیرموجه تشخیص داده و حکم به پرداخت به نسبت سهم‌الشرکه صادر کرد. همچنین، دادگاه تاکید کرد که استفاده تجاری از محل اجاره‌ای مشمول قوانین مربوطه است و به همین دلیل حکم اولیه را تایید و اصلاح نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/09/16 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه علی رغم تصریح به مسکونی بودن مورد اجاره، توافق واقعی طرفین، استفاده تجاری از عین مستاجره باشد، ب. ت. ب. باطل بودن کلیه طرق جلوگیری از اجرای قانون روابط موجر و مستاجر 1356 ، مستاجر استحقاق مطالبه حق کسب و پیشه را دارد. در خصوص دعوی خواهان آقای ه.و. با وکالت آقایان ع.ع. و ح.م. ساکنین تهران به طرفیت خواندگان آقایان و خانم 1 - ب.پ. 2 - ب.پ. 3 - ش.گ. 1 و 2 مجهول المکان، به خواسته الزام تضامنی محکومیت خواندگان به پرداخت حق کسب و پیشه یک واحد صنفی عکاسی موضوع سند اجاره 88838 - 1358/02/24 با جلب نظر کارشناس به شرح متن، علی الحساب م. ب. 51/000/000 ریال؛ با این وصف که وکلای خ. ب. ا. به پرونده کلاسه --- حوزه 273 مجتمع شماره 6 شورای حل اختلاف تهران، دادنامه --- شعبه --- ضمن دادخواست اظهار داشتند: «موکل به موجب اجاره‌نامه مضبوط دادخواست سوابق پرونده استنادی، یک باب زیر زمین از پلاک ثبتی... جهت فعالیت صنفی عکاسی (لابراتوار عکاسی...) اجاره می‌نمایند و از آنجاییکه پلاک ثبتی مذکور حسب پروانه ساختمانی شهرداری به صورت مسکونی بوده، النهایه فی‌ما‌بین موکل و موجر تصریح می‌گردد که محل مذکور جهت شغل عکاسی به اجاره واگذار می‌گردد. ولی چون تنظیم سند سرقفلی به جهت موقعیت ملک فراهم نبوده، سند رسمی اجاره به صورت مسکونی تنظیم می‌گردد.» ولی چون سوابق موجود در اداره دارایی و همچنین شهرت تجاری موکل، صریحا دلالت دارد که محل مذکور از همان ابتدا جهت فعالیت واحد صنفی به اجاره واگذار شده و در اثناء مدت اجاره، نه تنها موجر اقدام عملی برای تخلیه موکل معمول نداشته است، بلکه با پذیرش رابطه تجاری در مقام اخذ اجاره‌بها و تعدیل آن بر آمده، که قرائن موصوف به انضمام استمرار فعالیت کسبی موکل، دلالت بر وجود رابطه تجاری ضمنی داشته و از آنجا که طرفین عقد در فریب قانون سند اجاره را به صورت مسکونی تحریر نموده اند، لذا ب. ت. ب. شهرت کسبی موکل تحت عنوان لابراتوار مذکور که زبانزد خاص و عام و اهالی منطقه می‌باشد، ن. ب. ا. موجر در مقام فریب قضات و اعضای محترم شورای حل اختلاف با ارائه سند اجاره مسکونی نسبت به تخلیه محل اقدام نموده است، با لحاظ مقررات روابط موجر و مستاجر سال 1356 و همچنین مقررات قانون سال 1376 تقاضای رسیدگی نمودند و در جلسه دادرسی همین مطالب را ذکر کردند، و به شرح لایحه‌ای که به شماره 2053 - 1389/07/19 ثبت و ضمّ سابقه شده است، تقاضای جلب نظر کارشناس کردند. خواندگان علیرغم ابلاغ صحیح و قانونی و دعوت از طریق نشر آگهی به لحاظ شناخته نشدن در آدرس اعلامی، حضور نیافته و لایحه‌ای ارسال نداشته و دفاعی در قبال خواسته مطروحه خواهان و وکلای وی معمول نداشتند، دادگاه نظر به ضرورت امر، قرار ارجاع امر به کارشناس صادر و کارشناس منتخب ضمن مطالعه پرونده و حضور در محل، نهایتا نظریه خود را ارائه که به شماره 3563 - 1389/11/19 ثبت و ضمّ سابقه شده است و به وکلای خواهان ابلاغ و برای خواندگان از طریق نشر آگهی تبلیغ و در موعد مقرر اعتراضی واصل نشد. نظر به ملاحظه کپی مدارک استنادی وکلای خواهان و آراء استنادی و نحوه اظهارات ایشان و نظریه کارشناسی که ضمن اینکه مصون از اعتراض باقیمانده، با اوضاع و احوال قضیه مطابقت نیز دارد، دعوی را وارد و ثابت تشخیص، مستندا به قانون روابط موجر و مستاجر سال 1356 و 1376 و ماده 198 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ 1/000/200/000 ریال بابت حق کسب و پیشه و تجارت د. ح. خ. صادر و اعلام می‌دارد. خواهان مکلف است ما به التفاوت هزینه دادرسی را ابطال نماید و اجرای احکام مکلف به محاسبه و وصول است. رای صادره غیابی، ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل واخواهی در این شعبه و سپس ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران خواهد بود. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران در خصوص واخواهی واخواهان آقایان 1 - ب.پ 2 - ب.پ. با وکالت بعدی آقایان ….و.، الف.ی. و ع.م. ساکنین تهران به طرفیت واخوانده آقای ه.و. با وکالت بعدی آقای ح.م.ی. ساکن تهران به خواسته واخواهی نسبت به دادنامه --- - 4/4/90 بایگانی --- با این وصف که وا خ. ب. ا. به محتویات پرونده فوق و پرونده 85/273/245 شورای حل اختلاف منطقه 6 و دادنامه‌های اصداری و رای محکومیت کیفری واخوانده و سند مجعول اجاره و سند رسمی اجاره ضمن دادخواست، تقاضای واخواهی نمودند و مطالبی را ذکر کردند و وکلای واخواهان ضمن اعلام وکالت و طی لایحه و رسیدگی همان مطالب را ذکر کردند. وکیل واخوانده نیز ضمن اعلام وکالت و تقدیم لوایحی و حضور در جلسات دادرسی به دفاع پرداخت. النهایه وکلای واخواهان گواهی حصر وراثت خانم ش.گ. را علی‌رغم ابلاغ ارائه ندادند. لذا ب. ت. ب. مراتب و محتویات پرونده اصلی واخواهی و اظهارات غیرموجه وکلای واخواهان و دفاعیات موجه وکیل واخوانده ضمن رد واخواهی، دادنامه واخواسته را عینا تایید و استوار اعلام می‌دارد. رای صادره حضوری، ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران خواهد بود. رای دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی آقایان ع.م. و الف.و. و الف.ی. به وکالت از طرف آقایان ب. و ب. هر دو نفر به نام خانوادگی پ. به‌ طرفیت آقای ه. و. با وکالت آقای ح.م. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1392/12/03 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران دائر بر رد واخواهی تجدید‌نظر‌خ. ه. و تایید دادنامه غیابی شماره 314 مورخ 1390/04/04 صادره از شعبه اخیرالذکر مبنی بر محکومیت تجدید‌نظر‌خ. ه. ب. پرداخت مبلغ 1/000/200/000 ریال بابت حق کسب و پیشه و تجارت به نحو تضامنی، موضوع یک واحد صنفی عکاسی سند رسمی اجاره به شماره 88838 مورخ 1358/02/24 د. ح. ت. ن. خ. به‌شرح متن دادنامه، این دادگاه نظر به جمیع اوراق و محتویات پرونده و مستندات ابرازی طرفین در مرحله بدوی و تجدیدنظر و لوایح طرفین و اظهارات آنان در جلسات دادرسی در هر دو مرحله و سایر قرائن و امارات، اعتراض ت. ن. خ. را غیر وارد تشخیص و آن را مردود می‌داند. زیرا حسب قرارداد اجاره عادی مورخ 1358/02/24 به پیوست دادخواست واخواهی، موجر کتبا اجازه ایجاد لابراتوار عکاسی و فیلم برداری را در محل مورد اجاره داده و اجرای تغییرات و تعمیرات و تزئینات را به خرج مستاجر مجاز دانسته که صرفنظر از جعل در عبارت آخر سند مذکور و تخدیش عبارت«محل مذکور مورد کسب نخواهد بود» به «خواهد بود»، مطلب فوق دلالت بر استفاده تجاری از محل مسکونی دارد و دیگر اینکه خواهان دعوی بدوی مکاتباتی با مراجع دولتی به منظور اخذ مجوز و پروانه بهره‌برداری از محل به منظور پذیرش سفارشات کلی و جزیی از عکاسان نموده که پاسخ های مراجع مذکور دائر بر قبول و پذیرش درخواست موجود که ضمیمه دادخواست نخستین می‌باشد، ایضا فتوکپی دادنامه شماره --- مورخ 1381/09/30 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی تهران که دائر است بر مطالبه ما‌به‌التفاوت تعدیل اجاره بهاء موضوع تعدیل اجاره به موجب دادنامه شماره --- شعبه --- دادگاه حقوقی دو تهران توسط وراث مرحوم موجر که ضمیمه دادخواست نخستین م. ب. و همگی دلالت بر استفاده تجاری از محل مورد اجاره دارد. علیرغم تذکر و تاکید مندرج در قرارداد رسمی اجاره و قرارداد عادی متعاقب آن بر مسکونی بودن محل مورد اجاره، آنچه محرز و مسلم است استفاده تجاری از محل است که موضوع را مشمول قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356 می‌نماید و حسب ماده 30 قانون اخیرالذکر که حکایت از باطل و بلا‌اثر بودن کلیه طرق مختلف که به منظور جلوگیری از اجرای مقررات قانون مذکور می‌نماید، م. ب. و ب. ت. ب. اینکه مستاجر بابت حق سر قفلی هیچ وجهی به موجر پرداخت ننموده، محاسبه حق کسب و پیشه و تجارت که به درستی از طرف دادگاه محترم بدوی و توسط کارشناس رسمی دادگستری برآورد و تقویم شده، حق مستاجر بوده و لاجرم دادنامه اصدار یافته که دلالت بر استحقاق مستاجر در مطالبه حق مذکور دارد، وفق قانون و مطابق مقررات جاری و ساری، صادر شده و تجدیدنظر خ. ه. ایراد و اعتراض موثری که در نقض یا تخدیش دادنامه مورد اعتراض موثر باشد، ابراز ننموده‌اند؛ الّا اینکه صدور حکم به نحو تضامن، جایگاه قانونی در مانحن فیه نداشته و هریک از مالکین به نسبت سهم‌الشرکه خود مکلف به پرداخت محکومٌ‌به می‌باشند. بنابراین دادگاه مستندا به مواد 351 و 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن رد اعتراض معترض و اصلاح دادنامه از پرداخت تضامنی به پرداخت به نسبت سهم‌الشرکه، دادنامه اصدار یافته را تایید و استوار می‌نماید. رای صادره حضوری و قطعی است. رئیس و مستشار شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران