نحوه بررسی و تطبیق مشاغل سخت و زیان آور

بـسـمـه تـعـالـی هیات تخصصی کار ، بیمه و تأمین اجتماعی * شماره پــرونـــده : هـ ت/ 0200213، 0200214 و 0200215 شماره دادنامه سیلور: 140431390002737037 تاریخ:1404/10/23 * شـاکــی : اردشیر خضرنژاد، بهروز محمدی، سید خیراله صالحی * طرف شکایت : سازمان تأمین اجتماعی *مـوضـوع شکایت و خـواستـه:تقاضای ابطال دستورالعمل اداری شماره 5030/1401/5570 مورخ 1401/11/30 تأمین اجتماعی * شاکی د. ب. ط. سازمان تأمین اجتماعی به خواسته ابطال دستورالعمل اداری شماره 5030/1401/5570 مورخ 1401/11/30 تأمین اجتماعی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : مدیر کل محترم تأمین اجتماعی لرستان موضوع: نحوه بررسی و تطبیق مشاغل سخت و زیان آور احتراماً با عنایت به تعدد مکاتبات واصله و مغایرت ها و اشکالات مشاهده شده در بررسی های به عمل آمده از سامانه متمرکز مستمری ها و پرونده الکترونیک، به منظور ایجاد وحدت رویه و دقت نظر در بررسی و تطبیق مشاغل سخت و زیان آور با مشاغل مورد تصدی بیمه شده و جلوگیری از تضییع حقوق احتمالی بیمه شدگان، کارفرکایان و سازمان، رعایت موارد به شرح ذیل مجدداً تأکید می گردد: 1- مطابق مفاد تبصره ماده 2 آیین نامه اجرایی جزء 5 بند (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی <a class="artref" href="/ماده/ماده-76-a_081511029654">ماده 76 قانون تأمین اجتماعی</a> (مصوب 1385/12/26 )، اتخاذ تصمیم قطعی در کمیته ها در خصوص مشاغل گروه (الف)، مستلزم اندازه گیری و اظهارنظر کارشناسان بهداشت حرفه ای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا سایر مراکز دارای مجوز از وزارتخانه یاد شده است که این موضوع مطابق نامه شماره 182114 مورخ 1393/10/01 مقام عالی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منضم به دستورالعمل اداری مشاغل سخت و زیان آور (بند 5)، تصریح گردیده است، لذا نمایندگان سازمان در کمیته های بدوی و تجدیدنظر می بایست ضمن رعایت و نظارت بر صدور آرای کمیته استانی به استناد گزارش آلاینده سنجی، چنانچه در مواردی مشاغل در کمیته های استانی بدون ارایه گزارش آلاینده سنجی یا برخلاف مفاد آن و خارج از ضوابط و مقررات قانونی بررسی گردد، ضمن اعلام نظر مخالف، موارد عدم انطباق را (عدم رعایت تبصره ماده 2 یا ماده 15 آیین نامه اجرایی) در ذیل امضای خود ذکر نموده و اداره کل استان نیز مکلف است ضمن جلوگیری از عملیاتی نمودن آرای موصوف، نسبت به طرح دعوی در مراجع قضایی جهت ابطال این قبیل آراء اقدام نماید. 2- به موجب بند 1 جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون ... مصوب 1380/07/14 اشتغال و بیمه پردازی در کارهای سخت و زیان آور به طور همزمان از الزامات بهره مندی از مزایای سنوات ارفاقی این قانون می باشد، لذا چنانچه کارفرما در لیست های پرداخت حق بیمه، جهت تمام و یا گروهی از شاغلین و طی دوره مشخص از عناوین شغلی عام (به عنوان نمونه «کارگر»، «کارمند»، «کارگر ساده»، «کارشناس»،«تکنسین»، «اپراتور» و ...) استفاده نموده باشد، برای تعیین و تشخیص شغل واقعی متقاضی می بایست از گزارشات بازرسی، حسابرسی، مدارک و مستندات پرونده پرسنلی و احکام کارگزینی و ... که در همان دوره صادر شده باشد، استفاده شود. بدیهی است درخواست های مطروحه در کمیته استانی نیز می بایست در خصوص مشاغل واقعی و مورد تصدی بیمه شدگان (و نه برای مشاغل عام) طرح و اعلام نظر گردد. 3- بر اساس مصوبه یکصد و شصت و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی در خصوص ملاک عمل بودن عنوان شغل یا پست سازمانی متقاضیان مشاغل سخت و زیان آور، در فرم های درخواست بررسی مشاغل، دو ستون مجزا جهت درج پست و شغل با هدف بررسی ماهیت شغلی بر اساس وظایف عملی کارگر شاغل در کارگاه تعبیه و تکمیل هر دو ستون پست و شغل درکارگاه های مشمول اجرای طرح طبقه بندی مشاغل الزامی گردید لذا واحدهای اجرایی در زمان تطبیق آرای کمیته استانی با مشاغل مندرج در لیست های پرداخت حق بیمه، می بایست وظیفه عملی بیمه شده را از زمان اجرای طرح طبقه بندی مشاغل در کارگاه مربوطه بر اساس پست و شغل سازمانی، مد نظر قرار دهند و در این راستا ب. ت. ب. اهمیت عناوین شغلی بیمه شدگان در محاسبات بیمه ای و احراز شرایط برخورداری از برخی حمایت های مقرر در قانون خصوصاً بازنشستگی وفق مشاغل سخت و زیان آور، حسب هماهنگی های به عمل آمده با ادارات کل نامنویسی و حساب های انفرادی و وصول حق بیمه (صورتجلسه پیوست)، درج عناوین شغلی بر اساس وظایف عملی بیمه شده (حسب مورد مندرج در شرح شغل یا پست) در لیست های پرداخت حق بیمه ضروری است. ضمناً در کارگاه های کوچک با تعداد کارگران کمتر که فاقد طرح طبقه بندی مشاغل می باشند، اجباری برای تکمیل اطلاعات به تفکیک پست از شغل وجود ندارد.- سرپرست اداره کل مستمری ها *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : تأمین اجتماعی با صدور دستورالعمل موضوع شکایت در واقع به جای قانونگذار و هیات وزیران وضع قاعده کرده در حالیکه فاقد چنین اختیاری بوده است لذا دستورالعمل صادره خارج از حدود اختیار بوده است. * در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی سازمان تأمین اجتماعی به موجب لایحه شماره 7100/1402/4763 مورخ 1402/07/18 به طور خلاصه توضیح داده است که: تأمین اجتماعی در صدور دستورالعمل موضوع شکایت وضع قاعده نکرده بلکه صرفاً به تبیین مفاد قوانین و آیین نامه های مربوط به قانون مشاغل سخت و زیان آور برای اجرای بهتر قانون مذکور پرداخته است. * در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، علیرغم ادعای کلی در شرح شکایت اولیه در لایحه بعدی ادعایی مطرح نشده است. نظریه هیات تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی با عنایت به اینکه ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری با آخرین اصلاحات و الحاقات سال 1402 در مواردی که به تشخیص رییس دیوان، رسیدگی به دادخواست ابطال مصوبه موضوعاً منتفی باشد، مانند موارد استرداد دادخواست از سوی متقاضی با وجود رای قبلی دیوان در مورد مصوبه مورد شکایت و یا در مواردی که موضوع مورد شکایت مشمول عنوان آیین نامه ها، نظامات و مقررات موضوع ماده (12) این قانون نباشد، از قبیل نظرات مشورتی، ابلاغیه مصوبات و یا شکایت از قانون، رییس دیوان قرار رد دادخواست صادر می کند؛ با عنایت به مراتب مذکور و ن. ب. ا. وفق نامه شماره 2999/1402/5030 مورخ 23/08 /1402 مدیرکل مستمریهای سازمان تأمین اجتماعی مقرره مورد شکایت از تاریخ صدور نامه ابطال شده است در نتیجه اعضای محترم هیات تخصصی با اتفاق آراء رسیدگی به موضوع شکایت را منتفی و مشمول ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری با آخرین اصلاحات و الحاقات سال 1402 تشخیص داد. مقرر است در راستای اجرای حکم مقرر در تبصره 2 ماده 15 آیین نامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات های تخصصی دیوان عدالت اداری مصوب رییس محترم قوه قضاییه سال 1393 مراتب طی گزارشی از طریق اداره کل هیات ها به اطلاع رییس محترم دیوان عدالت اداری رسیده تا قرار مقتضی صادر شود. محمدجواد صالحی انصاری رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی