نحوه تجدیدنظرخواهی توسط ورثه

رأی خلاصه جریان پرونده بتاریخ 88/5/12 خانم پ.ن. به وکالت از طرف خانم ص. الف.ل. فرزند ع. د. ب. ط. تمامی وراث مرحوم ک.الف.خ. به خواسته: «مطالبه مهرالمسمی به مبلغ ده میلیون و دویست و یک هزار تومان از ماترک زوج مرحوم به نرخ سال قبل از وفات با احتساب کلیه خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل تقدیم و با استناد به رونوشت مصدق عقدنامه و انحصار وراثت و غیره در متن توضیح داده که «موکل حسب سند نکاحیه شماره ... تنظیمی در دفتر ثبت ازدواج شماره 188 حوزه فومنات در تاریخ 75/11/29 با صداق یک جلد کلام اله مجید به انضمام مبلغ ده میلیون و دویست و یک هزار تومان به عقد دائم مرحوم کمال اعلائی درآمده، متأسفانه ز. د. ت. 86/2/7 دار فانی را وداع گفته و خواندگان حسب رونوشت مصدق حصر وراثت، وراث حین الفوت ایشان می باشند لذا ن. ب. ا. مهریه از جمله دیون ممتازه و عندالمطالبه بر عهدۀ زوج بوده و مرحوم اعلائی در زمان حیات خود مهریه موکله را نپرداخته است لذا رسیدگی و محکومیت خواندگان به پرداخت مهرالمسمی به نرخ روز از ماترک متوفی را استدعا دارد.»; بدواً حسب الارجاع شورای حل اختلاف شماره 76 رشت وارد رسیدگی شده و به دلیل عدم حصول صلح و سازش بین طرفین پرونده به دادگستری اعاده و شعبه دوازدهم دادگاه عمومی حقوقی رشت عهده دار رسیدگی شده و آقای ع.گ. وکیل دادگستری به وکالت از وراث و خواندگان وارد دعوا شده است. جلسه دادگاه در وقت مقرر قبلی با حضور وکلای طرفین و برخی از وراث تشکیل، وکیل خواهان خواسته ب. ش. د. را توضیح داده و وکیل خواندگان سند نکاحیه را مخدوش اعلام و با ادعای مهریه واقعی معادل دو میلیون و دویست و یک هزار تومان به شرح لایحه ای که تقدیم داشته است، تقاضای استماع شهادت شهود و نیز سردفتر را نموده است. ص 73 دادگاه قرار استماع شهادت شهود صادر و وکیل خواندگان طی لایحه ای به نقل قول از موکلین اعلام کرده که دفترخانه ازدواج شماره ... وجود خارجی ندارد، به شرح اوراق جداگانه از شهود خواهان استماع گواهی شده است و دادگاه طی نامه ای به اداره ثبت اسناد و املاک رشت رونوشت سند ازدواج مورد استناد خواهان را مطالبه نموده است. دادگاه در جلسه دیگری از فردی بنام م. ف. فرزند د.، 58 ساله که در جلسه خواستگاری از زوجه با مرحوم حضور داشته پس از دعوت به حضور، تحقیق بعمل آورده و ایشان اعلام کرده که: «مهریه خواهان دو میلیون و خورده ای حرفی شد...و یک خانه (مرحوم) بخرد در رشت و بعد آقای …. صبح با خانم … و عقد جاری شد و بعد شاید دو هفته بعد آقای …. را دیدم پرسیدم چه شد گفت قرار شده یک خانه برای خانم (خواهان) بگیرم ولی امکانات ندارم؛ بعد از چند سال خانه خرید ولی بنام پسر و دخترش که از خانم … و از چیز دیگری که آیا مهریه را زیاد کرده یا خیر خبر ندارم ولی آن شب در خلخال صحبت شد که مهریه خانم دو میلیون تومان باشد و خرید خانه»; ص 108. در جلسه رسیدگی وکیل خواندگان با تکرار اظهارات قبلی مدعی جعل در میزان مهریه از سوی خواهان در سند نکاحیه شده است که وکیل خواهان پاسخ داده که براساس اظهارات گواه اخیر، مهریه بدواً دو میلیون تومان و یک خانه بوده است ص 110. استعلام دادگاه از ثبت رشت به ثبت اسناد شفت ارسال و ثبت اخیر نامه دفترخانه 59 شفت کفیل دفترخانه 188 را به دادگاه ارسال نموده که بموجب سردفتر شفت اعلام داشته «...زوجه به این دفتر قبلاً مراجعه کرده بود و اینجانب به دفتر 188 مراجعه نمودم ازدواجی برای ایشان ثبت نشده است اینهم از جمله خلافهایی است که سردفتر مرحوم همیشه انجام میداده اینجا نیز انجام داده است...»; ص 113. در جلسه پایانی دادگاه علیرغم اصرار وکیل خواندگان به جعل سند نکاحیه در رقم مهریه و تقاضای مکرر ایشان به ارجاع امر به کارشناس متخصص، اما رئیس دادگاه وقعی ننهاده و درخصوص مورد نظر کارشناس فن را اخذ ننموده و پس از استماع اظهارات مکرر طرفین و صدور قرار اتیان سوگند خواهان و اجرای مراسم سوگند ختم دادرسی را اعلام و علیرغم اعلام کتبی و رسمی بازپرس شعبه سوم دادسرای عمومی و انقلاب رشت به طرح دعوی کیفری جعل علیه خواهان از سوی آقای ک.الف.احد از وراث و خواندگان، در عین حال بی توجه به واقعه مذکور به شرح رأی شماره 89000677-1389/5/30 اجمالاً با استناد به شهادت شهود و خواهان (یک نفر مرد و یک نفر زن) و سوگند شرعی وی و اینکه با عدم ثبت سند نکاحیه در دفترخانه به شرح نامه ای که سردفتر کفیل ارسال داشته است، ادعای خواهان را مورد پذیرش قرار داده و رأی به محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ 470/624/200 ریال بابت اصل خواسته (مهریه به نرخ روز) و مبلغ 1/991/200 ریال هزینه دادرسی و مبلغ یک میلیون ریال حق الوکاله وکیل از محل ترک مورث آنان د. ح. خ. صادر و رأی نسبت به خوانده خانم ع. د. غیابی و نسبت به سایر خواندگان حضوری و حسب مورد قابل واخواهی و تجدیدنظرخواهی اعلام شده است. ص 151. وکیل واخواه به شرح لایحه ای که تسلیم نموده نسبت به رأی صادره واخواهی نموده و به شرح رأی شماره 9000561-1390/5/9 صادره از شعبه دوازدهم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) رشت، اعتراض واخواه رد و دادنامه واخواسته عیناً تأیید شده است. با تجدیدنظرخواهی از هر دو دادنامه حسب مورد، شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان وارد رسیدگی شده و به شرح رأی شماره 90001483-1390/8/14 با این استدلال که «...دعوی بر میت م. ب. که منتهی به رأی تجدیدنظرخواسته شده است اما دعوی تجدیدنظرخواهی به طرفیت همگی وراث مرحوم ک. الف. خ. اقامه نگردیده است...»; مستنداً به ماده 232 قانون امور حسبی و مواد 2 و 356 قانون آئین دادرسی مدنی قرار رد تجدیدنظرخواهی وکلای تجدیدنظر خ. ه. صادر شده است. با دادخواهی احد از وراث و محکومین نسبت به رأی قطعی اخیرالذکر رئیس کل محترم دادگستری استان با پذیرش واخواهی مراتب را به حوزه ریاست قوه قضائیه منعکس نموده و قضات محترم معاونت قضایی قوه قضائیه حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و استدلال دادگاه تجدیدنظر را شاذ و فاقد توجیه قانونی و خلاف ماده 232 قانون امور حسبی شناخته و پیشنهاد تجویز اعاده دادرسی داده اند و سرانجام با موافقت رئیس محترم قوه قضائیه و تجویز اعاده دادرسی پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه محول و در نوبت قرار گرفت. هیأت شعبه در اجرای ماده 477 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضوممیز و بررسی اوراق پرونده، مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رأی دادخواسته به شماره 900001483-1390/8/14 شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان که ریاست محترم قوه قضائیه نسبت به آن ضمن اعلام خلاف بیّن شرع اعاده دادرسی را تجویز و رسیدگی به این شعبه محول شده است؛ ب. ت. ب. اوراق پرونده و قوانین موضوعه مخدوش و درخور نقض می باشد؛ زیرا خواهان بدوی مطابق ماده 232 قانون امور حسبی و ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی مصوب 1379 دعوی بر میّت را به طرفیت تمامی ورثه اقامه نموده و درخصوص مورد خواسته از سوی دادگاه بدوی رأی به محکومیت ورثه د. ح. خ. صادر شده است؛ در ادامه هر یک از محکومین خواهند توانست بالاستقلال و به میزان سهم خویش به طرفیت محکومٌ له (لها) از رأی اصداری تجدیدنظرخواهی نمایند و عدم تجدیدنظرخواهی هر یک از ورثۀ محکوم موجب زوال حق قانونی دیگری نخواهد بود و استدلال دادگاه تجدیدنظر برای عدم ورود به ماهیت اعتراض تجدیدنظر خ. ه. واقعاً شاذ، منصرف از ماده 232 قانون امور حسبی و فاقد توجیه حقوقی و قانونی است و دادگاه مکلف به رسیدگی به اعتراض تجدیدنظر خ. ه. و اتخاذ تصمیم مقتضی می باشد؛ بنابه مراتب مستنداً به ماده 477 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، رأی دادخواسته به شماره 90001483-1390/8/14 نقض و رسیدگی مجدد به منظور ورود به ماهیت اعتراض تجدیدنظر خ. ه. و صدور حکم مقتضی به شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان ارجاع می گردد. رأی صادره قطعی است. شعبه چهاردهم دیوان عالی کشور رئیس شعبه: محمدرضا صابر مستشاران: غلامرضا خلف رضائی نادر خاوندگار فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی