نحوه تعیین مجازات در جرایم مواد مخدر

رأی خلاصه جریان پرونده ف. خ. طی دادنامه شماره 9409975843600687 مورخ 94/5/6 صادره از شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ب. به اتهام خرید و حمل 102 گرم شیشه با تقاضای یک درجه تخفیف برای وی از کمیسیون محترم عفو به اعدام محکوم شده است. وی در جریان دادرسی ضمن پذیرش اتهام، مدعی شده بود که مقادیر اولیه ماده روان گردان کمتر از مقدار کشف شده بوده و وی مقداری قرص پودر شده به آن افزوده و در نتیجه تمامی مواد کشف شد ماده ممنوعه روان گردان نبوده است. وکیل وی نیز با تمسک به همین ادعا فرجامخواهی نموده و پرونده به دیوان عالی کشور آمده و به این شعبه ارجاع شده بود که طی دادنامه شماره 9409970925800512 مورخ 94/11/19 این شعبه ب. ت. ب. اینکه دادگاه محترم صادرکننده رأی درخصوص ادعای متهم دائر بر اینکه ماده روان گردان موضوع اتهام وی، ناخالص بوده و مقدار واقعی آن کمتر از مقداری که مخلوط با مواد اضافی کشف شده بوده است تحقیقی به عمل نیاورده و از این لحاظ تحقیقات را ناقص دانسته است و رأی مذکور را نقض و جهت رفع نقص از تحقیقات و تعیین میزان درصد خلوص ماده مکشوفه به دادگاه صادرکننده رأی اعاده نموده تا پس ازرفع نقص مجدداً اظهار نظر نماید دادگاه مرجوع الیه طی دادنامه شماره 950995843600055 مورخه 95/1/11بدون اشاره به شماره ماده و عنوان قانون استدلال نموده که در قانون فقط تعیین نوع مواد مخدر الزامی دانسته شده نه درصد خلوص مواد موصوف. و با استناد به نامه شماره 1003/31/15/9432630 رئیس پلیس مبارزه با موادمخدر ناجا ـ مرکز تحقیقات کاربردی ـ آزمایشگاه موادمخدر به فرماندهی تهران بزرگ ـ پلیس مبارزه با موادمخدر که پیوست نامه شماره 4031/3/1/05/94 مورخ 94/12/16 پلیس مبارزه با موادمخدر استان خراسان شمالی ارسال شده و اعلام داشته تعیین درصد خلوص وجاهت قانونی نداشته و در هیچیک از آزمایشگاه های پلیس مبارزه با موادمخدر کشور تعیین درصد خلوص انجام نمی شود. بدون رفع نقص مجدداً طی دادنامه شماره 950997584360055مورخ 95/1/11 مبادرت بصدور همان رأی قبلی نموده که این رأی نیز مورد فرجامخواهی وکیل م. ع. قرارگرفته و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیأت شعبه درتاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … سخویدی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر نقض دادنامه . درخصوص دادنامه شماره 9509975843600055مورخ 95/1/11 فرجام خواسته ختم رسیدگی را اعلام و مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. مطابق تمامی مواد قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر که قانون حاکم بر موضوع و مستند صدور آراء در زمینه جرائم مربوط به موادمخدر می باشد، فقط میزان موادمخدر موثر در میزان مجازات بوده و چیزدیگر موضوع حکم مواد قانونی مذکور نیست. و در قانونی تصریحی به اینکه مواد غیر مخدر مخلوط با ماده مخدره موضوع حکم قانون نیز مشمول حکم قانون گذار می باشند و علی القاعده اطلاق نام هریک از مواد مورد حکم دلالت برمورد حکم بودن مطلق ماده خالص دارد و ناخالصی های وارده در ماده مخدر را شامل نمی شود و با عنایت به اینکه دادگاه محترم صادرکننده حکم که مدعی شده اند تعیین درصد خلوص مواد، وجاهت قانونی ندارد مستند قانونی خود را اعلام نکرده اند و پلیس نیز نه مرجع تفنین [تقنین] است نه مرجع تفسیر تا به استناد مکاتبات و اعلانات و اوامر آن مرجع بتوان رأی صادر نمود. بنابراین، فرجامخواهی آقای ….ب بوکالت ازآقای ی.الف. را وارد دانسته و رأی صادره را خلاف مقررات قانون تشخیص مستند به بند 4 شق ب ماده 469 قانون آئین دادرسی کیفری دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی به شعبه همعرض ارجاع می دهد تا پس از تعیین میزان دقیق ماده روان گردان خالص شیشه، موضوع اتهام م. ع. و بر مبنای مقادیر حالصه [خالصه صحیح است] از این تخلیص مبادرت بصدور رأی نمایند. این رأی قطعی است. شعبه چهل وچهارم دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون علی اکبر یساقی - علی محمدسازگارزاده سخویدی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نحوه تعیین مجازات در جرایم مواد مخدر در تاریخ 26 مهر 1395، یک پرونده در شعبه دیوان عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت که در آن متهم به نگهداری 245 گرم تریاک و 198 گرم شیشه (ماده روان‌گردان متامفتامین) متهم شده بود. در بازرسی از محل سکونت متهم، مواد مخدر کشف گردید و در مراحل بازپرسی، متهم به مالکیت این مواد و قصد فروش آن‌ها اعتراف کرد. وکیل متهم در دفاعیات خود به همکاری متهم با پلیس اشاره کرده و درخواست تخفیف مجازات نمود. دادگاه انقلاب اسلامی کرج، متهم را به اعدام به دلیل نگهداری شیشه و به 74 ضربه شلاق و پرداخت 15 میلیون ریال جزای نقدی به دلیل نگهداری تریاک محکوم کرد. پس از ابلاغ رای، وکیل م. ن. ب. آن فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور ب. ت. ب. اظهارات آزمایشگاه مبنی بر وجود ماده خارجی در نمونه مخدر، فرجام‌خواهی را وارد دانسته و رای دادگاه را نقض و برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده ارجاع کرد. این تصمیم بر اساس ماده 377 قانون آیین دادرسی مدنی و بند 2 شق «ب» ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 اتخاذ شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/07/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در جرایم مواد مخدر تعیین مجازات صرفا پس از تعیین درجه خلوص مواد کشف شده از متهم، امکانپذیر است. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجاهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/07/26 - 09 : 45 قاضی: علیرضا رحمانی قاضی: حمیدرضا مهاجری قاضی: محمدحسین راضی حسب صورتجلسه تنظیمی و گزارش پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان ساوجبلاغ در بازرسی از منزل فردی به هویت ف. ع.ب. مقدار 206 گرم شیشه و 250 گرم تریاک با لفاف کشف گردیده است. حسب صورتمجلس توزین و تحویل مواد به انبار مقدار مواد مکشوفه 245 گرم تریاک بدون لفاف و 198 گرم شیشه بدون لفاف اعلام گردیده است. در مرجع انتظامی از متهم ف. ع.ب. تحقیق به عمل آمده و در مورد گزارش پلیس اظهار داشته مواد متعلق به من م. ب. و از ملک آباد خریداری کردم و در منزل خواستم بسته بندی کنم به صورت خرده فروش می فروشم. در جلسه مورخ 94/11/14 شعبه بازپرسی اتهام آقای ف. ع.ب. دائر بر: نگهداری 245 گرم تریاک و 198 گرم شیشه بدون لفاف تفهیم گردیده و متهم پاسخ داده اینجانب قصد همکاری با پلیس را دارم و می خواهم کسی که نفر اصلی است و مواد می آورد و در سطح شهر توزیع می کند را بگیرند. سئوال شده آیا قبول دارید که این مواد را خریداری و جهت روش نگهداری می کردید ؟ پاسخ داده مواد برای خودم بود ولی قرار بود فروشنده مواد به بنده، خودش مشتری بیاورد. در جلسه مورخ 94/11/18 اتهام آقای ف. ع.ب. دائر بر: نگهداری 245 گرم تریاک و 198 گرم شیشه بدون لفات مجددا تفهیم گردیده و به عنوان آخرین دفاع اظهار داشته مواد را قبول دارم برای خودم م. ب. ولی فروشنده نیستم و سه ماه است از زندان آزاد شده ام و این مواد را زیر خاکی پنهان کرده بودم و می خواستم بفروشم. حسب اعلام پلیس آگاهی استان البرز نمونه ای از ماده مکشوفه مشکوک به شیشه مورد آزمایش و بررسی کارشناسی قرار گرفته که نمونه ارسالی حاوی ماده روان گردان (متامفتامین) تشخیص داده شده است. (ص 30 و 31 ). توضیح اینکه دستور بازپرس تعیین نوع و میزان خلوص مواد مکشوفه بوده است (عضو ممیز). پس از صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست پرونده به دادگاه انقلاب اسلامی کرج ارسال که حسب الارجاع شعبه اول عهده دار رسیدگی شده است. از سوی کانون وکلای دادگستری البرز آقای ن. ح به عنوان وکیل ت. م. ف. ع.ب. تعیین و معرفی شده است. گزارش پرونده توسط مستشار محترم تهیه شده است. به تاریخ 95/4/26 جلسه دادگاه با تعدد قاضی و حضور متهم ف. ع.ب. در معیت وکیل تسخیری آقای ن. ح تشکیل گردیده است. در ادامه اتهام آقای ف. ع.ب. دائر بر: نگهداری 245 گرم تریاک و 198 گرم شیشه قرائت و تفهیم گردیده و م. ا. د. قبول دارم 198 گرم شیشه و 245 گرم تریاک مکشوفه از بنده کشف شده است بنده در سابقه قبلی ام این مواد را از یک آقایی به نام ر. ک تحویل گرفتم دست بنده مانده بود وقتی از زندان آزاد شدم چون بار اولم بود دیگر دنبال خلاف نرفتم مامورین ریختند منزل ما و مواد را کشف کردند. اتهام و. ب. ش. فوق مجددا تفهیم گردیده و متهم پاسخ داده قبول دارم اشتباه کردم ولی بعد از اینکه از زندان آزاد شدم دیگر دنبال مواد نرفتم. وکیل م. ن. د. دفاع از موکل خود لایحه ای تقدیم و ضم پرونده شده است در عین حال در جلسه دادگاه از موکل خود دفاع و اجمالا اعلام داشته: موکل ادعا دارد همکاری شایسته ای انجام داده و چندین سردسته مواد را گزارش داده است و آنها دستگیر شده اند و در محضر دادگاه توبه کرده است لذا تقاضای نهایت مساعدت را دارد. النهایه در دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استدلال منعکسه در رای شماره --- مورخ 95/5/7 در خصوص اتهام آقای ف. ع.ب. فرزند ش.، دارای سابقه محکومیت کیفری با وکالت تسخیری آقای ن. ح دائر بر: نگهداری 198 گرم شیشه و 245 گرم تریاک با احراز مجرمیت و مستندا به بند 6 ماده 8 و بند 2 ماده 5 قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و ماده 134 قانون مجازات اسلامی، نامبرده را از جهت نگهداری شیشه به اعدام و از بابت نگهداری تریاک به تحمل 74 ضربه شلاق تعزیری و پرداخت پانزده میلیون ریال جزای نقدی محکوم و در پایان رای صادره حضوری و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور اعلام گردیده است. ملاحظه می‌شود رای دادگاه در تاریخ 95/5/18 به متهم ف. ع.ب. ابلاغ گردیده و نیز در تاریخ 95/5/20 به آقای ن. ح ابلاغ گردیده سپس نامبرده به وکالت از متهم با تقدیم لایحه ای که به تاریخ 95/6/8 ثبت گردیده نسبت به رای صادره فرجام خواهی نموده که به هنگام شور لایحه مزبور قرائت خواهد شد. پس از وصول پرونده به دیوان عالی کشور، رسیدگی آن به این شعبه ارجاع و به کلاسه فوق ثبت و با تهیه گزارش در دستور کار قرار گرفته است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر بسمه تعالی - تقاضای رسیدگی و اتخاذ تصمیم شایسته دارم در خصوص دادنامه شماره --- - 1395/05/07 مشاوره نموده چنین رای می دهد. صرفنظر از مطالبی که وکیل ف. خ. مطرح نموده و در رسیدگی مجدد باید مورد رسیدگی قرار گیرد، ملاحظه می‌شود آزمایشگاه نمونه مورد آزمایش را « حاوی ماده روان گردان (متامفتامین) »; اعلام نموده است این به معنای آن است که به ماده خارجی غیر مخدر ماده روان گردان « متامفتامین »; اضافه و مخلوط شده است در این صورت به لحاظ ضرورت حفظ دماء لازم است نمونه ای از ماده مکشوفه به آزمایشگاه معتبر ارسال تا پس از بررسی و آزمایش، میزان مواد خارجی مخلوط تعیین و با کسر آن از وزن مواد روان گردان مکشوفه، دادگاه محترم نسبت به باقی مانده رسیدگی و تعیین مجازات نماید. بنابراین نتیجتا فرجام خواهی ف. ع.ب. با وکالت آقای ن. ح نسبت به دادنامه فوق الذکر را وارد دانسته و با استظهار از ماده 377 قانون آیین دادرسی مدنی و مستندا به بند 2 از شق « ب »; ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با الحاقات و اصلاحات بعدی آن، دادنامه فرجام خواسته نقض و برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای ارجاع می‌شود. شعبه پنجاه دیوان عالی کشور رئیس: محمدحسین راضی مستشار: علیرضا رحمانی در تاریخ 25 مرداد 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن متهم به اتهام خرید و حمل 102 گرم ماده روان‌گردان به مجازات اعدام محکوم شده بود. در جریان دادرسی، متهم ضمن پذیرش اتهام، ادعا کرد که مقدار واقعی ماده کمتر از مقدار کشف‌شده بوده و به آن مواد اضافی افزوده شده است. وکیل متهم نیز بر اساس همین ادعا، اقدام به فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور در رای قبلی خود به نقص تحقیقات دادگاه در خصوص ادعای م. م. ب. ناخالصی ماده اشاره کرد و رای را نقض و به دادگاه صادرکننده ارجاع داد. دادگاه مرجوع‌الیه بدون رفع نقص و با استناد به نامه‌ای از پلیس مبارزه با مواد مخدر، رای قبلی را مجدداً صادر نمود. در رای نهایی، دیوان عالی کشور با استناد به مواد قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر، اعلام کرد که تنها میزان مواد مخدر در تعیین مجازات موثر است و ناخالصی‌ها مشمول حکم نمی‌شوند. بدین ترتیب، فرجام‌خواهی را وارد دانسته و رای صادره را نقض و پرونده را جهت تعیین میزان دقیق ماده روان‌گردان خالص به شعبه همعرض ارجاع داد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/25 پیام: صدور حکم محکومیت و تعیین مجازات در جرایم مواد مخدر، صرفا با تعیین درصد خلوص مواد امکانپذیر است. رای خلاصه جریان پرونده ف. خ. طی دادنامه شماره --- مورخ 94/5/6 صادره از شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ب. به اتهام خرید و حمل 102 گرم شیشه با تقاضای یک درجه تخفیف برای وی از کمیسیون محترم عفو به اعدام محکوم شده است. وی در جریان دادرسی ضمن پذیرش اتهام، مدعی شده بود که مقادیر اولیه ماده روان گردان کمتر از مقدار کشف شده بوده و وی مقداری قرص پودر شده به آن افزوده و در نتیجه تمامی مواد کشف شد ماده ممنوعه روان گردان نبوده است. وکیل وی نیز با تمسک به همین ادعا فرجامخواهی نموده و پرونده به دیوان عالی کشور آمده و به این شعبه ارجاع شده بود که طی دادنامه شماره --- مورخ 94/11/19 این شعبه ب. ت. ب. اینکه دادگاه محترم صادرکننده رای در خصوص ادعای متهم دائر بر اینکه ماده روان گردان موضوع اتهام وی، ناخالص بوده و مقدار واقعی آن کمتر از مقداری که مخلوط با مواد اضافی کشف شده بوده است تحقیقی به عمل نیاورده و از این لحاظ تحقیقات را ناقص دانسته است و رای مذکور را نقض و جهت رفع نقص از تحقیقات و تعیین میزان درصد خلوص ماده مکشوفه به دادگاه صادرکننده رای اعاده نموده تا پس ازرفع نقص مجددا اظهار نظر نماید دادگاه مرجوع الیه طی دادنامه شماره --- مورخه 95/1/11 بدون اشاره به شماره ماده و عنوان قانون استدلال نموده که در قانون فقط تعیین نوع مواد مخدر الزامی دانسته شده نه درصد خلوص مواد موصوف. و با استناد به نامه شماره 1003/31/15/9432630 رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا - مرکز تحقیقات کاربردی - آزمایشگاه مواد مخدر به فرماندهی تهران بزرگ - پلیس مبارزه با مواد مخدر که پیوست نامه شماره 4031/03/01/05/94 مورخ 94/12/16 پلیس مبارزه با مواد مخدر استان خراسان شمالی ارسال شده و اعلام داشته تعیین درصد خلوص وجاهت قانونی نداشته و در هیچ یک از آزمایشگاه های پلیس مبارزه با مواد مخدر کشور تعیین درصد خلوص انجام نمی شود. بدون رفع نقص مجددا طی دادنامه شماره --- مورخ 95/1/11 مبادرت به صدور همان رای قبلی نموده که این رای نیز مورد فرجامخواهی وکیل م. ع. قرارگرفته و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … سخویدی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر نقض دادنامه. در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 95/1/11 فرجام خواسته ختم رسیدگی را اعلام و مشاوره نموده چنین رای می دهد: ن. ب. ا. مطابق تمامی مواد قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر که قانون حاکم بر موضوع و مستند صدور آراء در زمینه جرائم مربوط به مواد مخدر می‌باشد، فقط میزان مواد مخدر موثر در میزان مجازات بوده و چیزدیگر موضوع حکم مواد قانونی مذکور نیست. و در قانونی تصریحی به اینکه مواد غیر مخدر مخلوط با ماده مخدره موضوع حکم قانون نیز مشمول حکم قانون گذار می‌باشند و علی القاعده اطلاق نام هریک از مواد مورد حکم دلالت برمورد حکم بودن مطلق ماده خالص دارد و ناخالصی های وارده در ماده مخدر را شامل نمی شود و با عنایت به اینکه دادگاه محترم صادرکننده حکم که مدعی شده اند تعیین درصد خلوص مواد، وجاهت قانونی ندارد مستند قانونی خود را اعلام نکرده اند و پلیس نیز نه مرجع تفنین [تقنین] است نه مرجع تفسیر تا به استناد مکاتبات و اعلانات و اوامر آن مرجع بتوان رای صادر نمود. بنابراین، فرجامخواهی آقای ….ب به وکالت ازآقای ی.الف. را وارد دانسته و رای صادره را خلاف مقررات قانون تشخیص مستند به بند 4 شق ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی به شعبه همعرض ارجاع می دهد تا پس از تعیین میزان دقیق ماده روان گردان خالص شیشه، موضوع اتهام م. ع. و بر مبنای مقادیر حالصه [خالصه صحیح است] از این تخلیص مبادرت به صدور رای نمایند. این رای قطعی است.