نقش وجود سررسید در تعیین خسارت تأخیرتأدیه

رأی خلاصه جریان پرونده آقای م.ح. به وکالت از آقای ….خ. د. ب. ط. آقای ص.م. به خواسته مطالبه مبلغ پنجاه میلیون تومان به انضمام خسارات قانونی تقدیم دادگستری کرمانشاه نموده که در تاریخ 4/10/92 به شعبه 10 دادگاه عمومی حقوقی کرمانشاه ارجاع شده است. نامبرده در دادخواست توضیح داده است: موکل بنده به موجب یک فقره قرارداد شراکت سرمایه گذاری مورخه 25/2/85، اقدام به پرداخت مبلغ پنجاه میلیون تومان در وجه خوانده نموده است و دریافت مبلغ در متن شراکت نامه قید شده است. متأسفانه علیرغم گذشت 7 سال از انعقاد شراکت نامه تاکنون نه تنها سود از شراکت نامه تحویل موکل نداده است، بلکه نسبت به استرداد اصل سرمایه نیز اقدام نشده است. لذا مستنداً به اصل استصحاب و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای محکومیت خوانده را دارم. تصویر قرارداد مستند دعوی پیوست است که به حکایت آن آقایان ….خ. و س.خ. و ص.م. جمعاً مبلغ یکصد و پنجاه میلیون تومان به عنوان سرمایه اولیه جهت واردات لوازم خانگی در اختیار آقای ص.م. گذاشته اند (تصویر قرارداد خوانا نیست.) همچنین تصویر نامه ای منتسب به ص.خ. پیوست دادخواست است که طی آن اعلام شده تاریخ 25/2/1385 ... اینجانب ص.خ. مبلغ چهل و دو میلیون تومان و الف.خ. مبلغ پنجاه میلیون تومان نزد آقای ص.م. بصورت سرمایه اولیه گذاشته ایم که از ماحصل آن به نسبت یک سوم شریک باشیم. متأسفانه علیرغم پرداخت مبالغ مذکور توسط اینجانبان به آقای ص.م. نامبرده از پرداخت هرگونه سود تا این تاریخ امتناع و حتی از بازپرداخت اصل سرمایه خودداری می نماید. آقای ص.م. طی لایحه ای اعلام داشته اینجانب به اتفاق خوانده (ظاهراً منظور خواهان بوده) و شخص دیگری بنام آقای ص. (س.) خ. قبلاً چندین سال معاملاتی داشتیم. در سال 85 شخصی بنام ح.ح. که در چین اقامت و به تجارت مشغول بود، قرار شد سه نفری هر کدام سی درصد و حدود 25 میلیون تومان برای نامبرده فرستاده که ایشان معادل مبلغ واریزی کالای پزشکی برای ما ارسال نماید. اینجانب جمعاً مبلغ 000/550/26 تومان حسب تقاضای ح.ح. به حساب ن. و. و ق.م. واریز نمودم و خواهان و س.خ. هم جمعاً 35 میلیون تومان به حساب ن.و. واریز می نمایند. در شهریور 95 به اتفاق خواهان جهت تحویل کالا به کشور دبی مسافرت نموده و معادل مبلغ واریزی کالای از طریق آن کشور وارد نموده و تحویل در خ. دادیم که بفروشد. علیرغم مراجعات مکرر، آقای خ. با این ادعا که چون اجناس وارداتی قاچاق بوده و از کیفیت خوبی برخوردار نبوده از فروش آن طفره رفته و عملاً دیناری از حاصل آن نصیب بنده و خواهان نگردید. اینجانبان بصورت مشترک اقدام به طرح دادخواست حقوقی بطرفیت ح.ح. نمودیم و چون قرار شد آقای خ. پیگیر آن باشد از نتیجه پرونده اطلاعی ندارم. ... چند ماه بعد از طرح دادخواست، خواهان و آقای خ. با این ادعا که ما قصد پیگیری موضوع را داشته و با لطایف الحیل بنده را فریب داده و قرارداد مشارکت استنادی را تنظیم نموده در حالی که طبق کلام الله مجید دیناری مابین ما رد و بدل نشده و پولی به بنده تحویل نگردیده، اما بنده از روی سادگی و به جهت اعتمادی که به نامبردگان داشته، فریب اظهارات آنها را خورده و قرارداد را امضاء کردم، اما مفاد آن واهی و بی اساس بوده و چنین توافقی مابین ما صورت نگرفته، چنانچه دلیلی بر پرداخت وجه به بنده دارند ارائه نمایند. تقاضای رد دادخواست مطروحه را دارد. جلسه دادرسی در تاریخ 10/12/92 تشکیل شده است. وکیل خ. ا. د.: خواسته بشرح دادخواست است. خ. پ. د.: دفاعیات بنده بشرح لایحه ای است که تقدیم می دارم. ... خواهان مبلغ سی و پنج میلیون تومان به حساب آقای ن.و. واریز نموده است و با هم حساب و کتاب کردیم و مبلغ دو میلیون و پانصد هزار تومان مانده که آنرا طی فیش شماره ... به حساب وی ریختم ... آقای خ. اجناس را می فروخت و می گفت ضرر کردیم و در سال 86 تسویه حساب کردیم. خ. ا. د. مبلغ سی و پنج میلیون تومان را به حساب و. واریز کردیم، ولی به سفارش ایشان (خوانده) بوده است. وکیل خواهان اضافه نموده موکل بنده اقدام به تحویل پنجاه میلیون تومان به شخص ص.م. نموده است که به جهت شلوغی بانک و حسب اعلام جناب ص.م. از مبلغ مذکور سی و پنج میلیون تومان طی فیش ... به حساب شخصی به نام ن.و. واریز شده است که مستنداً به ماده 135 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای جلب ثالث را دارم و در راستای مابقی مبلغ مذکور نیز به صورت دستی به نامبرده پرداخت شده است. چون موکل بنده به شهادت ص.خ. استناد نموده، تقاضای استماع اظهارات وی را دارد. دادگاه سؤال نموده: مبلغ دو میلیون و پانصد هزار تومان که خوانده ادعا دارد، به حساب شما واریز کرده است؟ پاسخ داده: بلی باجناق خوانده این مبلغ را به صورت دستی از من گرفت، ولی خوانده به حساب من واریز و هیچ ربطی به مبلغ شرکتی ندارد. (ظاهراً خواهان پاسخ بالا را داده است) و در خصوص پرونده کلاسه 90/577 در شعبه 9 چون پول تمبر نداشتیم، دادخواست رد شد. وکیل خواهان افزوده: عرض شود که به سفارش خوانده مبلغ سی و پنج میلیون تومان را به حساب و. واریز کرده و قرارداد هم امضاء و اثر انگشت دارد. خوانده جواب داده: ما سه نفری دبی رفتیم و کالای پزشکی را تحویل گرفتیم و فاکتور اجناس موجود م. ب. که خواهان پاسخ داده: قبول ندارم، دبی رفتیم ولی اجناسی تحویل نگرفتیم. از ص.خ. تحقیق شده است، نامبرده پاسخ داده: من با آقای خ. و خوانده ص.م. با هم دوست بودیم و قرار گذاشتیم که آقای م. کار بکند و من هم 42 میلیون دادم و آقای خ. نیز مبلغ 35 میلیون به شماره حساب و. واریز کرد و چند کارتن دلکو نیسان را تحویل گرفتم و چون خریدار نداشت، پس دادم و فقط یک دلکو را تحویل گرفتم و چند بار با هم نشستیم حساب و کتاب بکنیم. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره 00027 مورخ 25/1/93 و بشرح مندرج در متن رأی، خواسته را به میزان 000/000/125 ریال ثابت دانسته و خوانده را محکوم به پرداخت این مبلغ نموده و نسبت به مازاد حکم به رد دعوی صادر کرده است. این رأی در تاریخ 6/2/93 به محکوم ٌعلیه ابلاغ شده است و نامبرده در تاریخ 13/3/93 نسبت به آن فرجام خواهی کرده است. ف. خ. د. لایحه منضم به دادخواست فرجامی اظهارداشته: هیچ گونه توافق نامه ای بین ما منعقد نشده و هیچ گونه وجهی از طرف نامبرده تحویل اینجانب نگردیده و اقرارنامه استنادی مورخ 25/2/85 بصورت سفید امضاء بوده و مورد سوء استفاده ایشان قرار گرفته است، والّا هرگونه دلیلی بر پرداخت مبلغ خواسته به اینجانب دارند، ارائه نمایند؛ زیرا پرداخت چنین مبلغی قطعاً می بایست از طریق سیستم بانکی صورت گیرد. زیرا هیچ کس چنین مبلغی را نقداً همراه خود حمل نمی نماید. گرچه قسمتی از لایحه ف. خ. تکرار مطالب قبلی است، معهذا این لایحه زمان شور قرائت خواهد شد. وکیل فرجام خ. پ. د. است: که طبق قرارداد 25/2/85 که ممضی به امضاء و اثر انگشت شخص ف. خ. است، ایشان اقرار و اعتراف به دریافت مبلغ پنجاه میلیون تومان از موکل نموده است و در جلسه دادرسی مورخ 25/1/93 صراحتاً به صحت امضاء و اثر انگشت خود ذیل قرارداد اشاره نموده است و علاوه بر آن شاهد موضوع نیز در جلسه 25/1/93 حقیقت را گفته است. خواهان بدوی نسبت به این دادنامه تجدیدنظرخواهی کرده است که به شعبه 11 دادگاه تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع گردیده است و شعبه مذکور مرقوم داشته چون خوانده بدوی فرجام خواهی کرده است و نقض احتمالی دادنامه از سوی دیوان عالی کشور تأثیر در رسیدگی این شعبه دارد، پرونده با حفظ بدل و تعیین وقت احتیاطی برای رسیدگی به فرجام خواهی به دیوان عالی کشور ارسال شود و به این ترتیب پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه 19 دیوان ارجاع گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور آن قسمت از اعتراض ف. خ. د. خصوص ادعای سفید امضاء و صوری بودن مستند دعوی فاقد دلیل مثبت ادعا است و استنباط دادگاه از محتویات پرونده و تأیید امضاء ذیل آن از طرف محکوم ٌعلیه و اظهارات طرفین و تحقیقات معموله خالی از اشکال است. رأی فرجام خواسته در مورد اصل خواسته تأیید می گردد، لکن در مورد محکومیت ف. خ. ب. تأدیه خسارت تأخیرتأدیه ن. ب. ا. حسب اظهار طرفین، تحویل وجه به منظور مشارکت در خرید کالا و فروش آن و تقسیم سود آن بوده و سهم الشرکه بوده و دین دارای سررسید نبوده و زمانی بر استرداد آن تعیین نشده و از شمول موارد مذکور در ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی خارج است. لذا این قسمت از رأی فرجام خواسته باستناد بند (ج) ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر همان دادگاه محول می گردد. رئیس شعبه 19 دیوان عالی کشور - مستشار فاتحی - کریمی صحنه سرائی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقش وجود سررسید در تعیین خسارت تأخیرتأدیه در تاریخ 25 شهریور 1393، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای در خصوص دعوای مطالبه مبلغ پنجاه میلیون تومان به همراه خسارات قانونی صادر نمود. خواهان ادعا کرده است که بر اساس قرارداد شراکت سرمایه‌گذاری منعقده در تاریخ 25 اردیبهشت 1385، مبلغ مذکور را به خوانده پرداخت کرده است و علی‌رغم گذشت زمان، نه تنها سودی دریافت نکرده بلکه اصل سرمایه نیز بازگردانده نشده است. در مقابل، خوانده دفاعیات خود را با رد ادعاهای خواهان و اشاره به عدم وجود توافق واقعی و عدم تحویل وجه مستند نموده است. <br>دادگاه بدوی در تاریخ 25 فروردین 1393، خواسته خواهان را به میزان 125,000,000 ریال تایید و خوانده را به پرداخت این مبلغ محکوم کرد. خوانده نسبت به این حکم فرجام‌خواهی نموده و در لایحه فرجامی خود به عدم وجود توافق واقعی و سفید امضا بودن قرارداد استناد کرد. دیوان عالی کشور با تایید اصل خواسته، در خصوص محکومیت خوانده به پرداخت خسارت تاخیر تادیه، به این نتیجه رسید که دین دارای سررسید مشخصی نبوده و لذا این قسمت از رای نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه محول گردید. این تصمیم بر اساس بند (ج) ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/06/25 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تعیین خسارت تاخیرتادیه منوط به وجود سررسید و تاریخ معین جهت پرداخت و ادای دین م. ب.. رای خلاصه جریان پرونده آقای م.ح. به وکالت از آقای ….خ. د. ب. ط. آقای ص.م. به خواسته مطالبه مبلغ پنجاه میلیون تومان به انضمام خسارات قانونی تقدیم دادگستری کرمانشاه نموده که در تاریخ 4/10/92 به شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی کرمانشاه ارجاع شده است. نامبرده در دادخواست توضیح داده است: موکل بنده به موجب یک فقره قرارداد شراکت سرمایه گذاری مورخه 25/2/85 ، اقدام به پرداخت مبلغ پنجاه میلیون تومان در وجه خوانده نموده است و دریافت مبلغ در متن شراکت نامه قید شده است. متاسفانه علیرغم گذشت 7 سال از انعقاد شراکت نامه تاکنون نه تنها سود از شراکت نامه تحویل موکل نداده است، بلکه نسبت به استرداد اصل سرمایه نیز اقدام نشده است. لذا مستندا به اصل استصحاب و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای محکومیت خوانده را دارم. تصویر قرارداد مستند دعوی پیوست است که به حکایت آن آقایان ….خ. و س.خ. و ص.م. جمعا مبلغ یکصد و پنجاه میلیون تومان به عنوان سرمایه اولیه جهت واردات لوازم خانگی در اختیار آقای ص.م. گذاشته اند (تصویر قرارداد خوانا نیست.) همچنین تصویر نامه ای منتسب به ص.خ. پیوست دادخواست است که طی آن اعلام شده تاریخ 1385/02/25 ... اینجانب ص.خ. مبلغ چهل و دو میلیون تومان و الف.خ. مبلغ پنجاه میلیون تومان نزد آقای ص.م. به صورت سرمایه اولیه گذاشته ایم که از ماحصل آن به نسبت یک سوم شریک باشیم. متاسفانه علیرغم پرداخت مبالغ مذکور توسط اینجانبان به آقای ص.م. نامبرده از پرداخت هرگونه سود تا این تاریخ امتناع و حتی از بازپرداخت اصل سرمایه خودداری می‌نماید. آقای ص.م. طی لایحه ای اعلام داشته اینجانب به اتفاق خوانده (ظاهرا منظور خواهان بوده) و شخص دیگری به نام آقای ص. (س.) خ. قبلا چندین سال معاملاتی داشتیم. در سال 85 شخصی به نام ح.ح. که در چین اقامت و به تجارت مشغول بود، قرار شد سه نفری هر کدام سی درصد و حدود 25 میلیون تومان برای نامبرده فرستاده که ایشان معادل مبلغ واریزی کالای پزشکی برای ما ارسال نماید. اینجانب جمعا مبلغ 26/550/000 تومان حسب تقاضای ح.ح. به حساب ن. و. و ق.م. واریز نمودم و خواهان و س.خ. هم جمعا 35 میلیون تومان به حساب ن.و. واریز می نمایند. در شهریور 95 به اتفاق خواهان جهت تحویل کالا به کشور دبی مسافرت نموده و معادل مبلغ واریزی کالای از طریق آن کشور وارد نموده و تحویل در خ. دادیم که بفروشد. علیرغم مراجعات مکرر، آقای خ. با این ادعا که چون اجناس وارداتی قاچاق بوده و از کیفیت خوبی برخوردار نبوده از فروش آن طفره رفته و عملا دیناری از حاصل آن نصیب بنده و خواهان نگردید. اینجانبان به صورت مشترک اقدام به طرح دادخواست حقوقی به طرفیت ح.ح. نمودیم و چون قرار شد آقای خ. پیگیر آن باشد از نتیجه پرونده اطلاعی ندارم.... چند ماه بعد از طرح دادخواست، خواهان و آقای خ. با این ادعا که ما قصد پیگیری موضوع را داشته و با لطایف الحیل بنده را فریب داده و قرارداد مشارکت استنادی را تنظیم نموده در حالی که طبق کلام الله مجید دیناری مابین ما رد و بدل نشده و پولی به بنده تحویل نگردیده، اما بنده از روی سادگی و به جهت اعتمادی که به نامبردگان داشته، فریب اظهارات آنها را خورده و قرارداد را امضا کردم، اما مفاد آن واهی و بی اساس بوده و چنین توافقی مابین ما صورت نگرفته، چنانچه دلیلی بر پرداخت وجه به بنده دارند ارائه نمایند. تقاضای رد دادخواست مطروحه را دارد. جلسه دادرسی در تاریخ 10/12/92 تشکیل شده است. وکیل خ. ا. د.: خواسته ب. ش. د. است. خ. پ. د.: دفاعیات بنده به شرح لایحه ای است که تقدیم می دارم.... خواهان مبلغ سی و پنج میلیون تومان به حساب آقای ن.و. واریز نموده است و با هم حساب و کتاب کردیم و مبلغ دو میلیون و پانصد هزار تومان مانده که آن را طی فیش شماره... به حساب وی ریختم... آقای خ. اجناس را می فروخت و می گفت ضرر کردیم و در سال 86 تسویه حساب کردیم. خ. ا. د. مبلغ سی و پنج میلیون تومان را به حساب و. واریز کردیم، ولی به سفارش ایشان (خوانده) بوده است. وکیل خواهان اضافه نموده موکل بنده اقدام به تحویل پنجاه میلیون تومان به شخص ص.م. نموده است که به جهت شلوغی بانک و حسب اعلام جناب ص.م. از مبلغ مذکور سی و پنج میلیون تومان طی فیش... به حساب شخصی به نام ن.و. واریز شده است که مستندا به ماده 135 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای جلب ثالث را دارم و در راستای مابقی مبلغ مذکور نیز به صورت دستی به نامبرده پرداخت شده است. چون موکل بنده به شهادت ص.خ. استناد نموده، تقاضای استماع اظهارات وی را دارد. دادگاه سوال نموده: مبلغ دو میلیون و پانصد هزار تومان که خوانده ادعا دارد، به حساب شما واریز کرده است؟ پاسخ داده: بلی باجناق خوانده این مبلغ را به صورت دستی از من گرفت، ولی خوانده به حساب من واریز و هیچ ربطی به مبلغ شرکتی ندارد. (ظاهرا خواهان پاسخ بالا را داده است) و در خصوص پرونده کلاسه --- در شعبه --- چون پول تمبر نداشتیم، دادخواست رد شد. وکیل خواهان افزوده: عرض شود که به سفارش خوانده مبلغ سی و پنج میلیون تومان را به حساب و. واریز کرده و قرارداد هم امضا و اثر انگشت دارد. خوانده جواب داده: ما سه نفری دبی رفتیم و کالای پزشکی را تحویل گرفتیم و فاکتور اجناس موجود م. ب. که خواهان پاسخ داده: قبول ندارم، دبی رفتیم ولی اجناسی تحویل نگرفتیم. از ص.خ. تحقیق شده است، نامبرده پاسخ داده: من با آقای خ. و خوانده ص.م. با هم دوست بودیم و قرار گذاشتیم که آقای م. کار بکند و من هم 42 میلیون دادم و آقای خ. نیز مبلغ 35 میلیون به شماره حساب و. واریز کرد و چند کارتن دلکو نیسان را تحویل گرفتم و چون خریدار نداشت، پس دادم و فقط یک دلکو را تحویل گرفتم و چند بار با هم نشستیم حساب و کتاب بکنیم. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- مورخ 25/1/93 و به شرح مندرج در متن رای، خواسته را به میزان 125/000/000 ریال ثابت دانسته و خوانده را محکوم به پرداخت این مبلغ نموده و نسبت به مازاد حکم به رد دعوی صادر کرده است. این رای در تاریخ 6/2/93 به محکوم ٌعلیه ابلاغ شده است و نامبرده در تاریخ 13/3/93 نسبت به آن فرجام خواهی کرده است. ف. خ. د. لایحه منضم به دادخواست فرجامی اظهارداشته: هیچ گونه توافق نامه ای بین ما منعقد نشده و هیچ گونه وجهی از طرف نامبرده تحویل اینجانب نگردیده و اقرارنامه استنادی مورخ 25/2/85 به صورت سفید امضا بوده و مورد سوء استفاده ایشان قرار گرفته است، والّا هرگونه دلیلی بر پرداخت مبلغ خواسته به اینجانب دارند، ارائه نمایند؛ زیرا پرداخت چنین مبلغی قطعا می‌بایست از طریق سیستم بانکی صورت گیرد. زیرا هیچ کس چنین مبلغی را نقدا همراه خود حمل نمی‌نماید. گرچه قسمتی از لایحه ف. خ. تکرار مطالب قبلی است، معهذا این لایحه زمان شور قرائت خواهد شد. وکیل فرجام خ. پ. د. است: که طبق قرارداد 25/2/85 که ممضی به امضا و اثر انگشت شخص ف. خ. است، ایشان اقرار و اعتراف به دریافت مبلغ پنجاه میلیون تومان از موکل نموده است و در جلسه دادرسی مورخ 25/1/93 صراحتا به صحت امضا و اثر انگشت خود ذیل قرارداد اشاره نموده است و علاوه بر آن شاهد موضوع نیز در جلسه 25/1/93 حقیقت را گفته است. خواهان بدوی نسبت به این دادنامه تجدیدنظرخواهی کرده است که به شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع گردیده است و شعبه مذکور مرقوم داشته چون خوانده بدوی فرجام خواهی کرده است و نقض احتمالی دادنامه از سوی دیوان عالی کشور تاثیر در رسیدگی این شعبه دارد، پرونده با حفظ بدل و تعیین وقت احتیاطی برای رسیدگی به فرجام خواهی به دیوان عالی کشور ارسال شود و به این ترتیب پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- دیوان ارجاع گردیده است. رای شعبه دیوان عالی کشور آن قسمت از اعتراض ف. خ. د. خصوص ادعای سفید امضا و صوری بودن مستند دعوی فاقد دلیل مثبت ادعا است و استنباط دادگاه از محتویات پرونده و تایید امضا ذیل آن از طرف محکوم ٌعلیه و اظهارات طرفین و تحقیقات معموله خالی از اشکال است. رای فرجام خواسته در مورد اصل خواسته تایید می‌گردد، لکن در مورد محکومیت ف. خ. ب. تادیه خسارت تاخیرتادیه ن. ب. ا. حسب اظهار طرفین، تحویل وجه به منظور مشارکت در خرید کالا و فروش آن و تقسیم سود آن بوده و سهم الشرکه بوده و دین دارای سررسید نبوده و زمانی بر استرداد آن تعیین نشده و از شمول موارد مذکور در ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی خارج است. لذا این قسمت از رای فرجام خواسته به استناد بند (ج) ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر همان دادگاه محول می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار