هیات تخصصی فرهنگی ، آموزشی و پزشکی

هیات تخصصی فرهنگی ، آموزشی و پزشکی * شماره پــرونـــده : هـ ع/0003616 شماره دادنامه: 140109970906010999 تاریخ: 1401/12/23 * شـاکــی : آقای … * طرف شکایت : وزارت آموزش و پرورش- شورای عالی آموزش و پرورش- امور حقوقی دولت * مـوضـوع شکایت و خـواستـه : ابطال ماده 133 و تبصره 2 ماده 140 آیین نامه اجرایی مدارس مصوب 41 جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1400/5/10 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاکی د. ب. ط. وزارت آموزش و پرورش- شورای عالی آموزش و پرورش- امور حقوقی دولت به خواسته ابطال ماده 133 و تبصره 2 ماده 140 آیین نامه اجرایی مدارس مصوب 41 جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1400/5/10 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : ماده 133: در مدارس دولتی اخذ هرگونه وجه اجباری به استثنای وجوه مربوط به بیمه دانش آموزی و هزینه کتب درسی و لباس کار در هنرستان ها خارج از ضوابط این آیین نامه توسط مدیران مدارس ممنوع است. دریافت یا اعطای کمک ¬ های مردمی در خارج از فصل ثبت نام مدرسه بلامانع است. تبصره 2 ماده 140: استفاده از همکاری منابع انسانی غیر رسمی (آزاد) با رعایت قوانین و ضوابط مربوط به صورت پاره وقت یا تمام وقت، بدون ایجاد هرگونه تعهد استخدامی برای دولت پس از تصویب در شورای مدرسه امکان پذیر است. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: دلایل ابطال ماده 133 1.مغایرت با ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 2. مغایرت با ماده 5 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت. 3. مغایرت با ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به مقررات مالی دولت مصوب 1393 4.مغایرت با اصل 53 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. دلایل ابطال ماده 140: 1.مغایرت با ماده 44، 32 و 5 قانون مدیریت خدمات کشوری. * در پاسخ به شکایت مذکور ، مدیر کل دفتر حقوقی، املاک و حمایت قضایی به موجب لایحه شماره 20886/810 مورخ 1401/2/11 به طور خلاصه توضیح داده است که : 1- مستند به ماده 11 قانون تشکیلات شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستانها و مناطق کشور مصوب 1372/10/26 مدیران مدارس موظفند مدارس تحت مدیریت خود را بر اساس بودجه تخصیص یافته و با استفاده از منابعی که یکی از آنها بر اساس نص قانون، کمک های مردمی است در چهارچوب ضوابط آموزش و پرورش و خط مشی ها و سیاست های شوراهای مناطق و با همکاری انجمن اولیاء و مربیان با کیفیت مناسب اداره نمایند. همچنین وجوه حاصل از ارایه خدمات آموزشی و پرورشی فوق برنامه نیز سهمی در این فرآیند دارد. 2- برابر ماده واحده قانون اصلاح ماده (11) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستانها و مناطق کشور مصوب 1383/6/11 کمکهای مردمی داوطلبانه بوده و اخذ هرگونه وجهی خارج از ضوابط این قانون توسط مدیران مدارس ممنوع م. ب. و اعطای کمکهای مردمی بر طبق این قانون در خارج از فصل ثبت نام دانش آموزان صورت می گیرد، بنابراین همانگونه که از عنوان کمک های مردمی استفاده می گردد، چنین کمک هایی در قانون تجویز شده، لکن می بایست داوطلبانه و خرج از فصل ثبت نام بوده و اجبار در اخذ آن محمل قانونی نخواهد داشت. 3- به موجب ماده 2 آیین نامه اجرایی قانون اصلاح ماده (11) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استان ها، شهرستان ها و مناطق کشور، مصوب 1384/1/24 هیات وزیران، کمک های مردمی در مدارس به آن دسته از کمک هایی اطلاق می گردد که توسط اولیاء دانش آموزان و یا سایر اشخاص حقیقی و حقوقی به منظور تأمین بخشی از هزینه های هر مدرسه و ارتقاء فعالیت های کمی و کیفی آن پرداخت می شود و دارای ویژگی های زیر است: الف- اعطاء آن از سوی اولیاء دانش آموزان و سایر افراد داوطلبانه باشد. ب- خارج از فصل ثبت نام دریافت شود و ثبت نام مشروط به پرداخت آن نباشد. ج- اخذ وجوه در مقابل ارایه رسید رسمی از سوی وزارت آموزش و پرورش در اختیار مدیران مدارس انجام شود. تبصره- کمک ها و هدایای غیرنقدی به مدارس، مشمول مقررات اموال دولتی خواهد بود. همچنین برابر ماده 6 آیین نامه، وجوه دریافتی حاصل از کمک های مردمی و خدمات فوق برنامه به استناد بندهای (2) و ( 4) ماده (11) قانون و ماده (7) آیین نامه نحوه مصرف هدایای نقدی که برای مصارف خاص به وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی و شرکت های دولتی اهداء می شود، موضوع تصویبنامه شماره 60271 ت 26443 هـ مورخ 1381/11/28 هیات وزیران، از منابع مالی مدرسه محسوب و به حساب مدرسه [که یک نوع حساب یکپارچه در بانک ملی و تحت نظارت خزانه داری کل کشور م. ب.] واریز و با رعایت مصوبات شوراها، زیر نظر شورای مالی آن مدرسه هزینه می گردد. خواسته دوم: ابطال تجویز استفاده از همکاری منابع غیر رسمی (نیروی آزاد) در مدارس تبصره 7 ماده 140- استفاده از همکاری منابع انسانی غیر رسمی (آزاد) با رعایت قوانین و ضوابط مربوط به صورت پاره وقت یا تمام وقت، بدون ایجاد هر گونه تعهد استخدامی برای دولت پس از تصویب در شورای مدرسه امکان پذیر است. در خصوص خواسته دوم شاکی پیرامون ابطال تبصره 2 ماده 140 آیین نامه اجرایی مدارس، موضوع استفاده از همکاری منابع انسانی غیر رسمی (آزاد) با رعایت قوانین و ضوابط مربوط به صورت پاره وقت یا تمام وقت، بدون ایجاد هرگونه تعهد استخدامی برای دولت، با تأکید بر قیود مندرج در این تبصره، به پیوست تصویر جوابیه دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش به شماره 123366/120 مورخ 1400/1/23 جهت استحضار تقدیم می گردد. * در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، در این خصوص مغایرتی از سوی شاکی محترم بیان نشده است. پرونده شماره هـ ع / 0003616 مبنی بر درخواست ابطال ماده (133) آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب چهل و یکمین جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1400/05/10، در جلسه مورخ 1401/12/14 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی اولاً: براساس بند (2) ماده (11) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استان‌ها، شهرستان‌ها و مناطق کشور مصوب سال 1372 با اصلاحات و الحاقات بعدی، «کمک‌های مردمی» یکی از منابع مالی اداره مدارس م. ب. و تبصره ذیل همین ماده در تشریح عبارت مزبور مقرر می‌دارد که کمک‌های مردمی داوطلبانه و صرفاً اختیاری بوده و اعطای آن بر طبق قانون مورد اشاره و در خارج از فصل ثبت نام دانش‌آموزان صورت می‌گیرد. بنابراین چنین کمک‌هایی توسط مقنن تجویز شده و با رعایت قیود «داوطلبانه» و «خارج از فصل ثبت نام» فاقد منع قانونی م. ب.. ثانیاً: به موجب ماده (2) آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح ماده (11) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استان‌ها، شهرستان‌ها و مناطق کشور مصوب سال 1383 هیات وزیران، عبارت «کمک‌های مردمی» تعریف شده و ویژ‌گی‌های آن دایر بر داوطلبانه بودن، دریافت از سوی مدرسه خارج از فصل ثبت نام و اخذ وجوه توسط مدیر مدرسه در قبال ارایه رسید رسمی، احصاء شده است. ضمن اینکه ماده (6) آیین‌نامه یادشده نیز وجوه دریافتی حاصل از کمک‌های مردمی را از منابع مالی مدرسه محسوب نموده که به حساب مدرسه واریز و زیر نظر شورای مالی آن مدرسه هزینه می‌گردد. لذا آن قسمت از ماده 133 آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب چهل و یکمین جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1400/05/10 که دریافت یا اعطای کمک‌های مردمی در خارج از فصل ثبت نام را بلامانع دانسته، در حدود اختیارات مرجع وضع بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات فوق‌الذکر نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. مهدی فرد محمدیان رییس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری