قانون
قانون الحاق دولت ایران به قراردادهای بین المللی حمل و نقل بار و مسافر با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون الحاق دولت ايران بقراردادهاي بينالمللي حمل و نقل بار و مسافر
مصوب 1345,03,09
با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده ـ بدولت اجازه داده ميشود كه اقدام لازم را براي الحاق به قراردادهاي بينالمللي مربوط بحمل بار و مسافر CIM و CIVو ضمائم آنرا بعمل آورده و قراردادهاي لازم را امضاء نمايد.
قانون بالا مشتمل بر ماده واحده است در جلسه روز يكشنبه بيست و هشتم آذر ماه يكهزار و سيصد و چهل و چهار بتصويب مجلس شوراي ملي رسيده بود درجلسه روز دوشنبه نهم خردادماه يكهزارو سيصدوچهل و پنج شمسي بتصويب مجلس سنا رسيد
رئيس مجلس سنا ـ مهندس … نامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل
كالا با راهآهن
C.I.M
نمايندگان تامالاختيار امضاكننده زير
((C.I.M كه تجديد نظر در مقاولهنامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل كالا به راهآهن را لازم دانستهاند (مصوب برن 25 اكتبر1952) طبق ماده 67 مقاولهنامه نامبرده تصميم به تهيه و تنظيم مقاولهنامه جديدي گرفتند و بدين منظور نسبت بموارد زير توافق نمودند.
قسمت اول ـ موضوع مقاولهنامه و شمول آن
ماده اول ـ راهآهن و حمل و نقلهائيكه اين مقاولهنامه در مورد آنها اجرا ميشود.
1 ـ اين مقاولهنامه به استثناي موارد پيشبيني شده در زير و در مواد بعدي در مورد حمل كليه كالاهائيكه با يك بارنامه مستقيم براي حمل به راهآهن واگذار شده است اجراء ميگردد اين حمل و نقل در سرزمينهائيكه حداقل دو دولت عضو مقاولهنامه را بهم پيوند دهد و منحصراً در روي خطوطي كه در مادة 59 مندرج است اعمال ميگردد.
2 ـ محمولههائيكه ايستگاه مبدأ و مقصد آن در سرزمين يك دولت واقع ميباشد و از سرزمين دولت ديگري فقط بعنوان ترانزيت عبور مينمايد تابع قوانين دولت مبدأ است:
الف ـ وقتيكه خطوط استفاده شده بعنوان ترانزيت منحصراً بوسيله راهآهن دولت مبدأ بهرهبرداري شود.
ب ـ و نيز موقعيكه خطوط استفاده شده بعنوان ترانزيت منحصراً بوسيله راهآهن دولت مبداء بهره برداري نشود ولي راهآهنهاي ذينفع توافقنامههائي منعقد نموده باشند كه بموجب اين قبيل حمل و نقلها بعنوان حمل و نقل بينالمللي تلقي نگردد.
3 ـ محمولاتي كه بين ايستگاههاي دو دولت هم مرز انجام ميگيرد و خطوطي كه در روي آنها حمل و نقل اجراء مي شود منحصراً بوسيله راهآهنها يكي از اين دو دولت بهرهبرداري شود تابع قوانين آن دولت خواهد بود. اين موضوع هنگامي تحقق مييابد كه فرستنده كالا بوسيله انتخاب نمونه بارنامه تقاضا كند كه مقررات و قوانين داخلي اين راهآهنها در مورد او اجرا شود و اين عمل وقتي قابل اجرا است كه مقررات و قوانين هيچيك ازدول ذينفع با آن مخالفتي نداشته باشد.
ماده دوم ـ مقررات مربوط به حمل و نقلهاي مختلط.
در فهرست پيشبيني شده در مادة 1 علاوه بر خطوط راهآهنها ميتوان خطوط منظم سرويس اتومبيل راني و يا كشتيراني را درج نمود بشرطي كهسرويسهاي مزبور تكميل حمل و نقل خطوط راهآهن بوده و در روي آنها حمل و نقل بينالمللي صورت گيرد. اين عمل هنگامي قابل اجراست كهاين خطوط حداقل دو دولت عضو را بهم ارتباط دهد و با رضايت مشترك اين دول در فهرست قيد گردند.
2 ـ مؤسساتي كه از اين خطوط بهرهبرداري ميكنند تابع كليه تعهداتي كه مقرر شده است ميباشند و نيز از كليه حقوقيكه براي راهآهنها توسط اين مقاولهنامه شناخته شده است بهرهمند ميگردند بهاستثناي تخلفاتي كه در اثر موارد خاص حمل و نقل لزوماً پيش آمد ميكند در هر حال مقررات مربوط بمسئوليت كه از اين مقاولهنامه ناشي ميگردد غير قابل تغيير است.
3 ـ هر دولتي كه بخواهد در فهرست يكي از خطوط مندرج در بند 1 را ثبت كند بايستي اقدامات لازم را بعمل آورد براي اينكه تخلفات پيشبيني شده در بند 2 بهمان صورتيكه تعرفهها انتشار مييابند در دسترس عامه قرار داده شود.
4 ـ براي حمل و نقلهاي بينالمللي كه از راهآهنها و سرويسهاي حمل و نقل ديگري سواي آنچه در بند 1 پيشبيني شده است استفاده ميشود راهآهنها ميتوانند با مؤسسات حمل و نقل ذينفع مشتركاً مقررات تعرفه خاص كه جنبه حقوقي ديگري غير از مفاد اين مقاولهنامه داشته باشد وضعنمايند بشرط آنكه كليه موارد خاص و مختلف هر نوع حمل و نقل را در مقررات مزبور منظور بذارند(بدارند). در اين صورت آنها ميتوانند مقررات خاص مربوط بحمل و نقل را بجز آنچه كه در اين مقاولهنامه پيشبيني شده است بمورد اجراء بگذارند.
ماده سوم ـ اشياء ممنوع از حمل و نقل.
اشياء زير براي حمل و نقل پذيرفته نميشوند:
الف ـ اشيائيكه حمل و نقل آنها منحصر و مخصوص اداره پست است ولو اينكه اين اختصاص مربوط به يكي از سرزمينهائي باشد كه خط بينالمللي از آن عبور مينمايد.
ب ـ اشيائيكه بواسطه ابعاد، وزن و يا شرايط خاص آنها براي حمل و نقل مفروض بعلت نوع جنس و ساختمان آنها مناسب نبوده ولو اينكه اين عدم تناسب مربوط به يكي از راهآهنهاي مسير بوده باشد.
ج ـ اشيائيكه حمل و نقل آنها منع شده است، ولو اينكه اين ممنوعيت براي قسمتي از مسير راهآهن مقرر شده باشد.
د ـ مواد و اشيائيكه بموجب ضميمه شمارة I اين مقاولهنامه از حمل و نقل مستثني شدهاند مگر در موارد پيشبيني شده در مادة 4 بند 2.
ماده چهارم ـ اشيائيكه در تحت شرايط خاص براي حمل و نقل پذيرفته ميشوند.
1ـ اشياء نامبرده پائين تحت شرايط مذكوره ذيل براي حمل پذيرفته ميشوند:
الف ـ مواد و اشياء مذكوره در الحاقيه شماره (I) مقاولهنامه فعلي در تحت شرايط معينه قيد شده در آن براي حمل پذيرفته ميشوند.
ب ـ حمل جنازه تحت شرايط زيرين قبول ميشود:
اولا ـ حمل جنازه با قطار سريعالسير و تحت مراقبت يكنفر مشايع پذيرفته ميشود مگر اينكه نبودن مشايع مورد قبول كليه راهآهنهاي مسير حمل و نقل باشد.
ثانياً ـ پرداخت هزينه حمل و نقل توسط فرستنده اجباري است.
ثالثاً ـ حمل و نقل جنازه تابع قوانين و مقررات هر يك از كشورها ميباشد مگر اينكه بين چند كشور مقاولهنامههاي خاص در اين زمينه منعقد شده باشد.
ج ـ وسائط نقليه راهآهن كه بتواند مستقيماً روي خطوط راهآهن حركت كند پذيرفته ميشود بشرط آنكه يك راهآهن تأييد كند وسائط مزبور بدونعيب بوده و ميتوانند در روي راهآهن حركت نمايند و اين موضوع را ضمن نوشته كه روي اين وسائط نصب ميشود تصديق نمايد و يا اينكه اين مسئله را ضمن گواهينامه خاص جداگانهاي مورد تأييد قرار دهد در مورد لوكوموتيوها ـ تندرها و اتوموتريسها علاوه بر واجد بودن شرايط فوقالذكر يك مأمور مطلع براي تأمين روغنكاري وسايط مزبور بهمراه آنها بايد حركت كند وسائط نقليه راهآهن كه ميتوانند مستقيماً روي خطوط آهن حركت كنند بغير از لوكوموتيوها تندرها و اتوموتريسها ميتوانند بهمراه يك نفر مأمور اعزام شوند و وظيفه عمده مأمور مزبور تأمين عمل روغنكاري وسائط نقليه مورد بحث ميباشد چنانچه فرستنده اين قبيل وسائط بخواهد از مقررات گفته شده استفاده نمايد لازم است مراتب را در برگ بارنامه صادره قيد كند.
د ـ حيوانات زنده با شرايط مذكوره زير پذيرفته ميشوند:
اولا ـ حيوانات زنده بايد با مأمور مخصوصي از طرف فرستنده همراه باشد مگر اينكه اين حيوانات از لحاظ جثه كوچك بوده و در سبد يا قفس و ياجعبه قرار داده و بخوبي بسته شده باشند. و گاهي بر حسب استثنائات پيشبيني شده در تعرفههاي بينالمللي و يا بموجب موافقتنامههاي موجود بين راهآهنها وجود مأمور مخصوص با حيوانات زنده لزوم پيدا نميكند.
فرستنده ملزم است در برگ بارنامه صادر تعداد مأموريني را كه با حيوانات اعزام ميدارد قيد كند و چنانچه مأمور همراه حيوانات اعزام نشود فرستنده موظف است در برگ بارنامه كلمة "بدون مأمور" را قيد كند.
ثانياً ـ فرستنده حيوانات بايد از مقررات دامپزشكي كشورهاي مبدأ و مقصد و ترانزيت متابعت نمايد.
ه ـ ـ اشيائيكه حمل و نقل آنها بعلت ابعاد ـ وزن و يا شرايط ديگر آنها از لحاظ جنس و يا ساختمان و يا مشكلاتي ديگر ايجاد نمايد براي حمل و نقل پذيرفته نميشوند ولو اينكه اين مشكلات فقط در مسير يك راهآهن وجود داشته باشد.
اين قبيل اشياء تحت شرايط خاصي كه از طرف راهآهن پس از مشاوره با فرستنده اعلام خواهد شد پذيرفته ميشود و اين شرايط ممكن است مغاير با مقررات خاص مقاولهنامه فعلي باشد.
2 ـ بين دو يا چند كشور متعاهد ممكن است موافقتنامههائي به امضاء برسد مبني بر اينكه بعضي از مواد يا اشيائيكه بموجب ضميمه شمارة I مقاولهنامه فعلي حمل آنها ممنوع شده است تحت شرايطي براي حمل و نقل بينالمللي اين كشورها پذيرفته شود.
و يا اينكه مواد و اشياء مذكوره در ضميمه شمارة I تحت شرايط سهلتري از آنچه در اين ضميمه مندرج ميباشد براي حمل قبول شود.
راهآهنها ميتوانند بموجب مواديكه در تعرفههاي خود قيد ميكنند بعضي از اشياء و موادي را كه بموجب ضميمه شمارة I مقاولهنامه فعلي ازحمل ممنوع شدهاند تحت شرايط سهلتري از آنچه در ضميمه شمارة I براي قبول اين قبيل اشياء در نظر گرفته شده است وضع نمايند.
موافقتنامهها و مواد مربوط به تعرفهها كه در اين مورد مقرر شده است بايستي به اداره مركزي حمل و نقل بينالمللي راهآهنها اعلام شود.
ماده پنجم ـ وظايف راهآهن در مورد حمل و نقل
1 ـ راهآهن موظف است كه با رعايت مقررات اين مقاولهنامه و در صورتيكه شرايط مذكوره در زير وجود داشته باشد كليه كالاهاي تجارتي را حمل نمايد.
الف ـ در صورتيكه فرستنده مقررات مقاولهنامه را رعايت نمايد.
ب ـ در صورتيكه حمل كالا با وسائل معمولي كه احتياجات عادي حمل و نقل را مرتفع سازد امكانپذير باشد.
ج ـ در صورتيكه حمل كالا بعلت شرايط غير قابل اجتناب و اصلاحناپذير كه براي راهآهن پيش آمد ميكند متوقف نگردد.
2 ـ راهآهن موظف نيست حمل و نقل اشيائي را كه بارگيري و نقل و انتقال و تخليه آنها محتاج به استعمال وسايل مخصوص است بپذيرد مگر درايستگاههائي كه براي اينگونه عمليات وسائل لازم را در اختيار داشته باشد.
3 ـ راهآهن فقط محمولاتي كه حمل آنها بايد بدون تأخير انجام شود قبول مينمايد.
ايستگاه مبدأ مقررات مربوط به محمولاتي كه داراي شرط فوق نبوده و لازم است موقتاً در انبار نگاهداري شود تعيين مينمايد.
4 ـ چنان چه ضرورت بهرهبرداري راهآهن اقتضا نمايد مقام صلاحيتدار راهآهن ميتواند موارد زير را اجرا نمايد:
الف ـ سرويس حمل و نقل بطور كلي و يا جزئي تعطيل گردد.
ب ـ بعضي محمولات براي حمل پذيرفته نشود و يا قبول آنها تحت شرايط معيني بعمل آيد.
در اين مورد بايستي مراتب بدون تأخير به اطلاع عامه و راهآهنها برسد و راهآهنهائي كه از اقدامات مزبور مطلع ميشوند بايد بنوبه خود آنها را از نظر انتشار براه آهنهاي كشور ديگر اعلام دارند.
5 ـ راهآهنها ميتوانند با رضايت دولتهاي متبوع خود تصميم بهانعقاد مقررات مشتركي براي محدود كردن حمل كالا در تحت شرايط معيني به نقاط مرزي و همچنين كشورهاي ترانزيتي اتخاذ نمايند.
اين تصميمات لازم است به اطلاع دفتر مركزي حمل و نقل بينالمللي برسد اين اداره كليه دولتهاي عضو را از اين تصميمات آگاه خواهد ساخت اين تصميمات موقعي پذيرفته شده و مورد اجراء گذاشته خواهد شد كه در مدت يكماه از تاريخ اعلام آن مورد مخالفت هيچيك از دول عضو قرار نگيرد چنان چه با تصميمات مزبور مخالفت شود و دفتر مركزي نتواند اختلافات را مرتفع سازد نمايندگان دول عضو را براي تشكيل جلسه دعوت خواهد كرد. بمحض اينكه تصميمات متخذه مورد قبول اعضاء قرار گرفت دفتر مركزي مراتب را به اطلاع كليه دول عضو خواهد رسانيد. اين تصميمات درفهرستهاي مخصوصي كه به امضاء اعضاء رسيده است بشكل تعرفههاي بينالمللي انتشار خواهد يافت تصميمات متخذه فوقالذكر يكماه پس ازاطلاع اداره مركزي كه در بند 3 ذكر شده است مورد اجراء گذاشته شده و قوت قانوني دارد.
6 ـ هر گونه تخلفي كه از مقررات اين ماده وسيله راهآهن بشود موجب اقامه دعوي براي جبران خسارت وارده خواهد شد.
قسمت دوم
قرارداد حمل و نقل
فصل اول ـ شكل و شرايط قرارداد حمل و نقل
ماده ششم ـ متن و شكل بارنامه
1 ـ فرستنده براي هر گونه محمولات بينالمللي كه بر اساس اين مقاولهنامه انجام گيرد بايد بارنامهاي را با رونوشت مربوطه كه مطابق نمونه پيشبيني شده در ضميمه II اين مقاولهنامه تنظيم گرديده ارائه دهد.
اين مدل شامل پنج برگ بشرح زير ميباشد:
برگ اول بارنامه واگن
برگ دوم برگ راه
برگ سوم اعلاميه ورود
برگ چهارم رونوشت بارنامه
برگ پنجم تهسوش ارسال.
تعرفهها ميتوانند يك نمونه بارنامه سادهتري كه با مشخصات مورد استعمال در حمل و نقلهاي مذكور تطبيق نمايد براي پارهاي از حمل و نقلهاي مهم و يا حمل و نقلهاي بين كشورهاي هم مرز بكار برند.
-متن بارنامه بايد روي كاغذ سفيد مخصوص تحرير كه در عين حال مقاوم نيز باشد چاپ گردد و پشت و روي كناره فوقاني و تحتاني بارنامههاي محمولات سريعالسير با باند سرخ رنگي به پهناي حداقل يك سانتيمتر رنگين شوند.
2 ـ بارنامهها بايد در دو يا احتمالا سه زبان چاپ شوند كه يكي از آنها بايد از بين زبانهاي فرانسه، آلماني، ايتاليائي انتخاب شود.
تعرفههاي بينالمللي و يا سازشهاي بين راهآهنها ميتوانند زباني را كه با آن فرستنده بايد قسمتي از آنرا پر نمايد تعيين نمايند.
و در صورت فقدان مقررات خاصي در اين مورد فرستنده بايستي مطالب خود را با يكي از زبانهاي رسمي كشور مبداء پر نمايد و با آن يك ترجمه بزبان فرانسه، آلماني و ايتاليائي ضميمه كند كه مشروط بر اينكه مواد قيد شده در بارنامه به يكي از اين زبانها نباشد.
راهآهن ميتواند تقاضا كند كه اظهارات و اطلاعاتي را كه فرستنده در روي بارنامه و ضمائم آن قيد ميكند با حروف لاتين باشد.
3 ـ قسمتهائي از بارنامه كه با خطوط درشت محدود شدهاند بوسيله راهآهنها و قسمتهاي ديگر كه توسط فرستنده بايد پر شود تنظيم ميشود فرستنده بايد قسمتهاي زايد را خط بكشد.
4 ـ انتخاب بارنامه سفيد رنگ و يا بارنامه با حاشيه قرمز رنگ نشانه آنست كه بار بايد با قطار عادي و سريعالسير حمل شود تقاضاي حمل بار درقسمتي از مسير با سريعالسير و در قسمتي ديگر از مسير با سرعت عادي پذيرفته نميشود مگر اينكه بين راهآهنها در اين مورد موافقتنامه وجود داشته باشد.
5 ـ تذكرات مندرج در روي بارنامه بايد يا حروف چاپي يا حروف پاك نشدني نوشته شود و روي برگهاي ديگر بايستي با حروف كاملاً خوانا قيد گردد.
بارنامههائيكه كلمات آن روي يكديگر نوشته شده يا تراشيدگي داشته باشد و يا قطعات كاغذ روي آن چسبانيده شده باشد قبول نميشود.
ولي در مورد قلم خوردگي و اصلاح اعداد مربوط به مقدار وزن و تعداد بستهها در صورتيكه فرستنده با --امضاي خود آنها را تأييد و گواهي نمايد پذيرفته خواهند شد.
6 ـ در بارنامه بايد حتماً موارد زير ذكر گردد:
الف ـ محل و تاريخ تنظيم بارنامه.
ب ـ تعيين ايستگاه مقصد با ذكر مشخصات لازم براي اجتناب از هرگونه اشتباهي بين ايستگاههاي مختلف اعم از اينكه مربوط به يك محلي باشد ويا اينكه بمحلهاي مختلفي كه داراي يك اسم و يا به اسامي مشابهي باشند مربوط باشد.
ج ـ نام و آدرس گيرنده ـ كه بايد يك شخص حقيقي و يا يك شخصيت حقوقي داشته باشد تعيين گردد تعيين ايستگاه يا مأمور ايستگاه بعنوان گيرنده كالا پذيرفته نميشود مگر تعرفه صراحتاً آن را اجازه داده باشد. آدرسهائيكه نام گيرنده در آنها تعيين نشده باشد و عبارتي از قبيل «بحواله... و يا به آورنده نسخه ثالثي بارنامه...» در آن ذكر شده باشد قابل قبول نيستند.
د ـ تعيين وزن و نوع كالا و در صورت عدم امكان اطلاعات شبيه به آن طبق مقررات راهآهن فرستنده در صورتيكه قوانين و يا مقررات كشور مبدأ اجازه دهد كه فرستنده كالاي خود را بدون تعيين وزن و يا اطلاعات لازم براي حمل بدهد ذكر وزن و اطلاعات مورد لزوم وسيله راهآهن فرستنده انجام خواهد گرفت.
در بارنامه كليه كالاهائيكه در الحاقيه شمارة (I) اين مقاولهنامه تحت عنوان مخصوصي ذكر شدهاند بايد بهمان عنوان ذكر گردند و در مورد كالاهاي ديگر بر حسب نوع معينه در تعرفهايكه كالاهاي مزبور بر اساس آن حمل ميگردند بايد نام برده و در تمام حالات ديگر بايد بعنواني ذكر گردند كه دربازرگاني كشور مبدأ معمول باشد.
ه ـ ـ براي محمولات خردهبار، ذكر تعداد بستهها ـ علائم و نمرهبندي آنها، و در صورت عدم امكان ذكر اينكه اين بستهها به آدرس گيرنده ارسال شود وهمچنين مشخصات بستهبندي لازم است. همچنين مطالب فوقالذكر بايد در بارنامه مربوط به واگنهائيكه كلاً يا جزئاً حامل بستههائي هستند كه بايد راهآهن و كشتي حمل گردند و بعداً از راهآهن به كشتي و يا بالعكس نقل و انتقال مييابند قيد گردد.
در مورد محمولاتيكه بارگيري آنها بعهده فرستنده است تعيين نوع واگن (مسقف ـ مسطح ـ مخصوص ـ اختصاصي) و همچنين نمره و علامتخاص مالك واگون و براي واگونهاي اختصاصي تعيين وزن آنها در بارنامه ضروري است.
و ـ ذكر جزئيات كالا به نحويكه براي مقامات گمركي و اداري لازم باشد بايد ضميمه بارنامه گردد بطريقي كه هر گاه ضرورت ايجاب نمايد بتوان آن رادر اختيار راهآهن در ايستگاه معيني و يا دفتر گمرك و يا كليه مقامات صلاحيتدار ديگر قرار داد.
ز ـ در بارنامه همچنين بايد امضاء فرستنده مشخصات اسم و آدرس كامل او و در صورت ضرورت آدرس تلفني و يا تلگرافي او قيد گردد.
-امضاء ممكن است چاپ شده باشد يا بجاي آن مهر فرستنده زده شود اگر قوانين و مقررات لازمالرعايه ايستگاه مبداء آن را اجازه دهد.
يك شخصيت حقيقي و يا يك شخصيت حقوقي بايستي در بارنامه بعنوان فرستنده قيد گردد.
7 ـ بارنامه بايد علاوه بر اينها حاوي نكات پيشبيني شده در اين مقاولهنامه و بالاخص مواد مذكور ذيل باشد:
الف ـ ذكر كلماتي از قبيل «در ايستگاه (دفتر مخصوص امانات)» و با ذكر «قابل تحويل در محل سكونت» بشرط اينكه اينگونه طرق تحويل درايستگاه مقصد متداول باشد.
ب ـ ذكر تعرفههاي معمولي بالاخص تعرفههاي اختصاصي و يا استثنائي پيشبيني شده در (مادة 11 رديف ج از بند 4) و مادة 35.
ج ـ ذكر مبلغ با اعداد با توجه بسود تحويل طبق مادة 20 كه اظهار شده است.
د ـ هزينههائيكه فرستنده طبق مادة 17 بعهده ميگيرد.
هـ ـ ذكر مبلغ قابل استرداد با حروف و رقم و همچنين ذكر مبلغ پيش پرداخت با رقم طبق )مادة 19(.
و ـ ذكر خط سيري كه محموله بايد طي كند طبق مقررات (بند 1 مادة 10) و تعيين ايستگاههائيكه در آنجا بايستي عمليات گمركي و يا اقدامات سايرمقامات اداري اجرا شود.
ز ـ اطلاعات مربوط به تشريفات گمركي و اداري كه طبق (رديف 2 بند 1 از مادة 15) بايد صورت گيرد.
ح ـ ذكر اينكه گيرنده كالا حق تغيير قرارداد حمل و نقل را ندارد. اين جمله بايد در ستون «اظهارنامه» بصورت زير:
«گيرنده مجاز بدادن دستورات بعدي نيست قيد گردد.
ط ـ ذكر تعداد همراهان و يا قيد جمله (بدون همراه) بر طبق (رديف د از بند 1 مادة 4) اين جمله بايد در ستون اظهارنامه» يادداشت شود.
8 ـ اگر مقدار جائيكه براي اظهارات فرستنده در بارنامه معلوم شده كافي نباشد ميتوان به بارنامه برگهاي اضافي الصاق نمود و اين برگها مكمل بارنامه خواهد بود اين برگهاي مكمل بايد بهمان صورت بارنامه بوده و در پنج نسخه با رونوشت كه توسط فرستنده امضاء و تاريخ گذاري شده است تدوين گردد.
در بارنامه بايد وجود اوراق اضافي ذكر گردد چنان چه وزن كلي محموله تعيين شده است اين تعيين بايد روي بارنامه نيز يادداشت شود.
9 ـ در روي بارنامه اظهارات ديگري سواي آنچه را كه توسط قوانين و مقررات كشوري يا توسط تعرفهها ذكر آن مجاز است و مخالف با مقاولهنامه فعلي نيست مجاز نميباشد.
جانشين كردن بارنامه با اوراق ديگري ممنوع است و نيز اضافه كردن اسناد ديگري سواي آنچه را كه بوسيله آن مقاولهنامه و يا تعرفهها مقرر شده مجاز نميباشد.
10 ـ براي هر محموله بايد يك بارنامه تنظيم شود و در هر صورت تحت عنوان يك بارنامه نبايد كالاهاي زير براي حمل تحويل شود:
الف ـ كالاهائيكه بعلت جنس آنها نميتوان با كالاهاي ديگر تواماً بدون عيب بارگيري شود.
ب ـ كالاهائيكه بارگيري آنها قسمتي بعهده راهآهن و قسمتي بعهده فرستنده ميباشد.
ج ـ كالاهائيكه بارگيري آنها تواماً به مقررات گمركي يا ساير مقامات اداري لطمه بزند.
د ـ كالاهائيكه تحت شرايط خاصي براي حمل قبول شده است وقتيكه شامل مواد و اشيائي باشند كه بارگيري آنها مشتركاً با ساير كالاها طبق ضميمه(I) اين مقاولهنامه ممنوعه اعلام شده است.
11 ـ يك بارنامه فقط بايد شامل محمولات يك واگون باشد ولي در بعضي موارد ميتوان كالاهاي زير را با يك بارنامه حمل نمود:
الف ـ موقعيكه كالا از تودههاي غيرقابل تصميم و يا اشياء با ابعاد استثنائي تشكيل شده باشد و بارگيري آنها وجود بيش از يك واگن را ايجاب نمايد.
ب ـ وقتيكه مقررات خاص تعرفهها و يا تعرفههاي بينالمللي اجازه دهند ميتوان محمولات بارگيري شده در چندين واگن را براي كليه مسير پذيرفت.
12 ـ فرستنده مجاز است در متن بارنامه در محل مخصوص براي گيرنده كالا اطلاعات مختصري درباره محموله از قبيل آنچه كه ذيلا ذكر ميشود بنويسد بدون اينكه هيچگونه تعهد و مسئوليتي براي راهآهن ايجاد نمايد:
«ارسالي از طرف ن» «براي جاده اتومبيلراني ن»
«بنا بدستور ن» «رسيده از جاده اتومبيلراني ن»
«براي ارسال مجدد به ن» «براي خط هوائي ن»
«بيمه شده از طرف ن» «رسيده از خط هوائي ن»
«در اختيار ن»
«براي خط هوائي شماره ..»
«براي خط دريائي ن و يا» «براي صدور بمقصد ن»
براي كشتي ن» «رسيده از خط دريائي ن»
«يا از كشتي ن»
ماده هفتم
مسئوليت مربوط بمندرجات بارنامه ـ بهاء اضافي ـ اقدامات لازمه در مورد اضافه بار.
1 ـ فرستنده مسئول صحت و اظهارات و اطلاعاتي خواهد بود كه در متن بارنامه درج مينمايد و كليه نتايج حاصله از اينكه مندرجات نامبرده نامنظم و بدون قيمت و غير كامل و در محلي غير از محل مخصوص خود در بارنامه نوشته شده باشد متوجه او خواهد بود و چنانچه ستون مربوطه براي درج كليه مطالب لازم كافي نبود بقيه مطالب بايد در ستون تكميلي كه براي اين كار مشخص شده است درج گردد.
2 ـ راهآهن هميشه حق دارد تحقيق نمايد كه محمول با مندرجات بارنامه مطابقت دارد يا نه و مقررات تأمينيه كه طبق شماره ضميمه شمارة 1 مقررگشته است رعايت شده است يا خير؟چنانچه بازرسي خود محمولات ضروري بنظر برسد بايد در ايستگاه مبداء با حضور فرستنده و در ايستگاه مقصد با حضور گيرنده انجام گيرد.
اگر ذينفع در رسيدگي حضور پيدا نكند يا اگر رسيدگي در بين راه بعمل آيد. چنانچه دستورات ديگر قانوني يا مقررات جاريه كشور محل رسيدگي موجود نباشد، عمل رسيدگي بايد در حضور دو شاهد غير راهآهني انجام شود و نيز نبايد هيچگاه بچنين بازرسي در طول خط مبادرت ورزد مگر آنكه ضرورت بهرهبرداري و مقررات گمركي و يا اداري ديگر وجود آن را ايجاب نمايد.
نتيجه رسيدگي به مندرجات بارنامه بايد در بارنامه قيد گردد و در صورتيكه اين عمل در ايستگاه مبدأ انجام شود بايد در نسخه دوم بارنامه نيز اگر دردسترس راهآهن باشد ذكر شود.
در صورت وجود اختلاف بين محمولات و مندرجات بارنامه هزينههاي بازرسي محمولات و مندرجات بارنامه هزينههاي بازرس محمولات چنانچه فوراً پرداخت نشوند ـ بهاي حمل محمولات اضافه ميگردد.
3 ـ قوانين و مقررات هر كشور شرايطي را ضمن آن راهآهن حق دارد و يا موظف است كه در مورد وزن و تعداد بستههاي كالا و همچنين وزن حقيقي واگونها را معلوم دارد تعيين ميكند.
راهآهن موظف است نتيجه رسيدگي به وزن و تعداد بسته كالا و همچنين وزن واگون را در بارنامه مشخص كند.
4 ـ در مورد توزين با قپان خطي بايد وزن واگون را از وزن كل تعيين شده بوسيله قپان كسر نموده تا وزن محمولات بارگيري شده در واگن بدست آيد و در مورد وزن واگون بايد به اين نكته توجه داشت كه وزن واگن عبارت است از وزني كه با هر گونه وسايل توزين ديگر داراي يك نتيجه باشد.
توزيني كه توسط قپانهاي خطي خصوصي انجام ميشود با توزين روي قپانهاي خطي راهآهن در صورتيكه شرايط مقرره راهآهن براي توزين انجام شده باشد يكسان خواهد بود.
5 ـ چنانچه در نتيجه توزين محمولات پس از انعقاد قرارداد حمل اختلاف وزني مشاهده گردد وزن تعيين وسيله ايستگاه مبدأ و در صورت فقدان آن وزن تعيين شده وسيله خود فرستنده در موارد زير مبناي محاسبه بهاي حمل قرار ميگيرد:
الف ـ در صورتيكه اختلاف موجود مربوط به جنس كالا و يا در نتيجه تأثيرات جوي آنها بوجود آمده باشد.
ب ـ در صورتيكه اختلاف حاصل از توزين محمولات كه پس از انعقاد قرارداد حمل و روي قپان خطي معلوم ميگردد از دو درصد وزن تعيين شده وسيله ايستگاه مبدأ و يا وزن اعلام شده توسط فرستنده تجاوز نمايد.
6 ـ براي محمولاتي كه باز نمودن آن بعهده فرستنده است فرستنده موظف است حد بارگيري را رعايت نمايد مقرراتي كه حدود بارگيري را تعيين ميكنند و بايد رعايت تعرفه مانند تعرفهها بهمان نهج بايد تدوين و انتشار يابند راهآهن در صورت درخواست فرستنده موظف است حد بارگيري كه بايد رعايت شود اعلام كند.
7 ـ راهآهن ميتواند از پرداخت اختلاف بهاي حمل و يا غرامت براي خسارت احتمالي راهآهن صرف نظر نمايد و همچنين در شرايط و موارد زيراضافه بها دريافت نمايد:
الف ـ چنانچه در مورد مواد و اشيائيكه طبق ضميمه 1 اين مقاولهنامه از حمل ممنوع ميباشند مشخصات نامنظم غير صحيح و يا غير كامل اظهار شده باشد در اين مورد اضافه بهائي بمبلغ 3 فرانك براي هر كيلو وزن خالص كليه بستهها اخذ ميگردد.
ب ـ در صورتيكه مواد و اشيائي براي حمل قبول شوند كه طبق بعضي از شرايط ضميمه 1 اين مقاولهنامه بوده و يا بعضي از مقررات تأمينيه مندرج دراين ضميمه مراعات نشده باشد اضافه بهائي بمبلغ 2 فرانك براي 8 كيلو وزن خالص كليه بستهها اخذ ميشود.
ج ـ در صورتيكه كالاهائي مخالف با آن چه كه در رديفهاي الف و ب اين بند ذكر شده براي حمل انتخاب شوند ولي در مدارك حمل بطريق ناصحيح و غير كامل تعيين شده باشد و يا بترتيبي معلوم شده باشد كه از تعرفههاي ارزانتر از تعرفههاي معموله استفاده نمايند اضافه بهاي دريافتي معادل خواهد بود با دو برابر اختلاف بهاي حمل كالاهاي مزبور از ايستگاه مبدأ تا ايستگاه مقصد و اين عمل براي تعيين اختلاف مبلغ چنين فرض ميشود كه فرستنده اشياء محموله را بطور منظم و صحيح و كامل در بارنامه اظهار كرده باشد.
در صورتيكه محموله از مالالتجارههائي تشكيل شده باشد كه براي حمل آنها از قيمتهاي مختلف ميبايست استفاده شود و وزن هر يك از اجزاء محموله را بدون اشكال بتوان تعيين كرد اضافه بهائي كه بهر يك از اجزاء محموله فوقالذكر تعلق ميگيرد بطريقي حساب ميشود كه بتوان از يك اضافه بهاي كمتري استفاده شود.
د ـ در صورتيكه وزن كالا كمتر از وزن حقيقي آن تعيين شده باشد اضافه بهاي دريافتي معادل دو برابر بهاي اختلاف وزن تعيين شده از طرف فرستنده و وزن حقيقي بار از ايستگاه مبدأ تا ايستگاه مقصد خواهد بود.
مندرجات رديف ج بند 2 عيناً قابل اجراء است.
ه ـ ـ فرستنده در واگوني كه وسيله خود او بارگيري ميشود اضافه بر مقدار مقرره بارگيري نمايد اضافه بهاي دريافتي معادل پنج برابر بهاي حمل بار اضافي از ايستگاه مبدأ تا ايستگاه مقصد خواهد بود.
و ـ چنانچه براي يك واگون وزن و اضافه وزن از مقدار حقيقي كمتر تعيين شده باشد اضافه بهاي منظوره براي اين دو مورد مشتركاً محسوب خواهد شد.
8 ـ بهائي كه مطابق بند 7 دريافت ميشود به بهاي حمل كالاهاي محموله اضافه ميگردد و محلي كه در آن اضافه بها معلوم شده است در اين موضوع هيچگونه تأثيري ندارد.
9 ـ مبلغ اضافه بها و علل آن در بارنامه بايد ذكر شود.
10 ـ در موارد زير اضافه بها تعلق نميگيرد:
الف ـ در صورت تعيين غلط و وزن هنگاميكه توزين كالا بموجب مقررات لازمالرعايه در ايستگاه مبدأ براي راهآهن اجباري باشد.
ب ـ تعيين غير صحيح وزن و يا اضافه بارگيري در صورتيكه فرستنده در بارنامه قيد نمايد كه توزين بوسيله راهآهن انجام شود.
ج ـ در صورت وجود اضافي بار بعلت تأثيرات جوي كه در جريان حمل و نقل به وجود ميآيد در صورتيكه ثابت شود كه بارگيري واگن در موقع شروع حمل در ايستگاه مبدأ از حد مجاز بيشتر نبوده است.
د ـ در مورد افزايش وزن كالا در حين حمل بدون اينكه واگن از حد معمول اضافه بارگيري شده باشد و در صورتيكه ثابت شود كه افزايش وزن مزبور تحت تأثير عوامل جوي بوجود آمده است.
هـ ـ در موارديكه تعيين وزن كالا صحيح نبوده و اضافه بارگيري هم نشده باشد چنان چه اختلاف بين وزن تعيين شده در بارنامه و وزن بدست آمده ازدو درصد وزني كه اعلام گرديده است تجاوز ننمايد.
11 ـ چنانچه وجود اضافه بار از طرف ايستگاه مبدأ و يا يكي از ايستگاههاي بين راه تأييد شود حتي اگر اضافه بها هم به آن تعلق نگيرد بايد مازاد بار ازواگن تخليه شود و در صورت امكان بايد فرستنده را نيز بدون تأخير دعوت نمود كه در ترتيب تخليه مازاد راهنمائي لازم را معمول دارد و در بعضي اوقات گيرنده را نيز كه قرارداد حمل را نقص نموده است بايد طبق ماده 22 مطلع ساخته و از او دعوت كرد كه اطلاعات و دستورات لازم را در مورداضافه بار بدهد.
بهاي حمل اضافه بار را برابر مسافتي كه پيموده است بر حسب نرخ حمل كالاي اصلي و ب. ت. ب. اضافههاي پيشبيني شده در بند 7 در صورتيكه وجود داشته باشد تعيين نمايد و در صورت تخليه هزينه آن نيز بر اساس تعرفههاي مربوط به مخارج متفرقه راهآهني كه تخليه را انجام ميدهد تعيين و دريافت ميشود.
چنانچه شخص ذينفع تقاضا نمايد كه اضافه بار بمقصد ديگري و يا بمقصد ايستگاهي كه بار عمده حمل ميشود فرستاده شود و يا به ايستگاه مبدأعودت داده شود در مورد اضافه بار مزبور مانند كالاي جداگانه رفتار خواهد شد.
ماده هشتم
1 ـ بمحض اينكه ايستگاه فرستنده كالاي تجاري را همراه با بارنامه پذيرفت انعقاد قرارداد حمل رسميت پيدا ميكند و تاريخ قبول كالا و يا بعبارت ديگر تاريخ شروع عمل قرارداد حمل از تاريخي محسوب ميشود كه در مهر الصاقي ايستگاه فرستنده در بارنامه ذكر گرديده است.
2 ـ الصاق به تمبر بلافاصله پس از قبول تمام محموله مذكوره در بارنامه و دريافت هزينههائي كه فرستنده بعهده گرفته است بعمل ميآيد و با درخواست فرستنده الصاق به تمبر در حضور او بايد انجام گيرد.
3 ـ پس از الصاق تمبر در بارنامه ـ بارنامه مزبور عنوان مدرك قرار داد حمل را خواهد داشت.
4 ـ در مواقعيكه طبق مقررات تعرفهها و يا بنا بر قراردادهاي منعقده با فرستنده كالا در صورتيكه انعقاد چنين قراردادهائي از طرف ايستگاه فرستنده مجاز باشد و بارگيري كالا بعهده فرستنده واگذار شده باشد و در اين حال چنانچه راهآهن تحقيقات لازم را در مورد وزن و بستههاي محمولات مزبوربعمل نياورد و در بارنامه قيد نكرده باشد از لحاظ مندرجات بارنامه هيچگونه مسئوليتي متوجه راهآهن نخواهد بود.
امكان دارد كه تحقيق در موارد مذكوره در بالا براي وزن بستههائيكه در بارنامه ذكر شده است از طريق ديگري در اثر مراقبتهاي راهآهن معلوم گردد.
5 ـ بوسيله زدن مهر تاريخ دارد روي رونوشت بارنامه قبول كالا و تاريخ تحويل آن براي حمل قبل از واگذاري رونوشت بفرستنده توسط راهآهن اعلام ميگردد اين رونوشت ارزش بارنامه كه با محموله فرستاده ميشود و همچنين ارزش يك بارنامه معمولي را ندارد.
ماده نهم ـ تعرفهها ـ موافقتنامههاي خصوصي
1 ـ بهاي حمل و هزينههاي فرعي مربوط به آن حتي در صورتيكه جداگانه و در قسمتهاي مختلف خط سير محاسبه شود بايد طبق تعرفههاي قانوني معمول و منتشره در هر كشور كه در موقع انعقاد قرارداد حمل نيز معتبر باشند محاسبه گردد با وجود اين انتشار تعرفههاي بينالمللي فقط دركشورهائي كه بعنوان شبكههاي مبدأ و مقصد در تعرفههاي نامبرده شركت ميكنند اجباري ميباشد ترقي بهاي تعرفههاي بينالمللي و مقررات ديگري كه باعث تشديد شرايط حمل پيشبيني شده در تعرفههاي مزبور گردند فقط پس از پانزده روز انتشار داراي اعتبار قانوني خواهند بود با وجود ايندر موارد زير مدت مزبور را ميتوان تغيير داد:
الف ـ چنان چه تعرفه بينالمللي توسعه حدود عمل يك تعرفه داخلي را در مجموع خط سير باعث گردد در اينصورت از لحاظ مدت انتشار تابع مقررات تعرفه داخلي مزبور خواهد بود.
ب ـ ترقي قيمتهاي يك تعرفه بينالمللي كه در نتيجه بالا رفتن سطح قيمتهاي تعرفههاي يك راهآهن شريك بعمل آمده است بلافاصله در روز بعداز انتشار داراي اعتبار قانوني خواهد بود بشرط آنكه تطبيق قيمتهاي تعرفه بينالمللي كه ترقي بهاي مورد بحث را بوجود ميآورد پانزده روز قبلاعلام گردد و در اين مورد بايد به اين نكته توجه داشت كه تاريخ اعلام مزبور نميتواند مقدم بر انتشار ترقي بهاي تعرفههاي داخلي مذكور در فوق بعمل آيد.
ج ـ چنانچه قيمت باربري و هزينههاي پيشبيني شده در تعرفههاي بينالمللي ب. ت. ب. نوسانات قيمتها تغيير نموده و يا چنانچه اشتباهات پيش بيايد تصحيح گردند اين تغييرات و اين تصحيحات فرداي روز انتشار آنها قوت قانوني خواهند داشت. تعرفهها بايد شامل تمام اطلاعات لازم مربوط به محاسبه قيمتهاي حمل و نقل و همچنين هزينههاي فرعي و اختصاصي باشد و در صورت امكان كليه شرايط مربوط به تبديلات ارزي را دارا باشد.
2 ـ در تعرفهها بايد همچنين كليه شرايط خاص و انواع حمل و نقلهاي مختلف و سرعتهائيكه حمل و نقل بايد صورت گيرد ذكر شود
و اگر راهآهن براي تمام كالاهاي تجاري و يا بعضي از آنها و يا براي بعضي از مسيرهاي خود تعرفه براي سرعت خاصي داشته باشد تعرفه مزبور ميتواند در مورد كالاهاي سريعالسير كه با بارنامه حاشيه قرمز رنگ حمل ميشوند و كالاهاي بطيالسير كه با بارنامههاي سفيد رنگ حمل ميگردند اجرا شود بشرط آنكه مدت تحويل مربوط بهر يك از بارنامههاي مزبور طبق مقررات بند 4 از ماده 6 و ماده 11 انجام گيرد.
شرائط مندرج در تعرفهها در صورتيكه مخالف با مقاولهنامه فعلي نباشد معتبر خواهد بود و الا كانلميكن و باطل تلقي خواهد شد.
تعرفههاي بينالمللي به استثناي مواردي كه تعرفههاي داخلي اجراء ميشود ممكن است در حمل و نقل بينالمللي بصورت اجباري و لازمالرعايه اعلام گردد بشرط آنكه اين تعرفهها بطور متوسط افزايش قيمتي را كه از امتزاج بينالمللي تعرفههاي داخلي حاصل ميشود نشان ندهند.
ممكن است اجراء يك تعرفه بينالمللي به تقاضاي حمل سريعالسير محمول در بارنامه موكول گردد.
3 ـ تعرفهها بايد درباره عموم تحت شرائط واحد اجراء شود. راهآهنها ميتوانند موافقتهاي خصوصي در مورد تخفيفهائي در كرايه و يا سايرتسهيلات بشرط موافقت دولتهاي متبوعه خود بنمايند بنحويكه شرايط مساوي نسبت به مشترياني كه در وضع مشابه هستند رعايت شود.
ممكن است تخفيف قيمتي براي كارمندان راهآهن و كارمندان ادارات عمومي يا براي امور خيريه منظور شود.
انتشار تصميمات متخذه بموجب بند 2 و 3 اجباري نيست.
4 ـ علاوه بر كرايه حمل و مخارج فرعي پيشبيني شده در تعرفهها وجهي بنفع راهآهن دريافت نميشود مگر هزينههائيكه مستقيماً از طرف راهآهنها صورت گرفته است از قبيل حقوق گمركي عوارض و حقوق پليس و همچنين مخارج حمل كالا از ايستگاهي به ايستگاه ديگر توسط كاميون كه در تعرفه پيشبيني نشده است و نيز مخارج ترميم لفاف خارجي و داخلي كالا كه براي حفاظت آن ضروري باشد و ساير هزينههاي مشابه اين مخارج حتماً بايد روي بارنامه قيد شده و صورت ريز جداگانه آن تهيه شود و همچنين مدارك مثبته مخارج ضميمه بارنامه گردد.
هر گاه پرداخت اين مخارج مربوط به فرستنده باشد مدارك مثبته همراه بارنامه به گيرنده تحويل نميگردد بلكه آنها به انضمام مخارج انجام شده طبقمادة (17 بند 7) به فرستنده كالا ارسال ميشود.
ماده دهم ـ مسيرها و تعرفههاي مورد اجراء
1 ـ فرستنده ميتواند در بارنامه مسيري را كه كالا بايد طي كند قيد نمايد و در آن فقط بايد نقاط سرحدي و در صورت اقتضا ايستگاههاي ترانزيتي بين راهآهنها را يادداشت كند فرستنده فقط بايد نقاط و يا ايستگاههاي سرحدي كه براي حمل و نقل در روابط بينالمللي بار اعلام شدهاند ذكر نمايد.
2 ـ تعيين ايستگاههاي نامبرده زير بعنوان نقاط مربوط به خط سير امكانپذير ميباشد:
الف ـ تعيين ايستگاههائيكه بايد در آنها تشريفات گمركي و اداري انجام شود و همچنين ايستگاههائيكه در آنها بايد محمولات تحت مراقبتهاي خاص قرار گيرد (مراقبت مربوط بحيوانات و غيره).
ب ـ تعيين تعرفههاي قابل اجراء در مورد كالاي محموله بنحويكه بتوان ايستگاههائي را كه بين آنها تعرفههاي مزبور بايد اجرا گردند تشخيص داد.
ج ـ تعيين مبلغ كلي و يا جزيي هزينههائي تا x ) x مشخص ميكند نقطه كه در آن جا امتزاج تعرفههاي ممالك هم مرز اجراء ميشود).
3 ـ راهآهن نميتواند بر خلاف حالات مندرج در بندهاي 4 و 5 ماده 5 و همچنين بند 1 ماده 24 حمل كالا را بر خلاف مسيريكه وسيله فرستنده تعيين شده است انجام دهد مگر اينكه شرايط دو گانه ذيل موجود باشد:
الف ـ در صورتيكه تشريفات لازم بوسيله گمرك و مقامات ديگر اداري و همچنين مراقبتهائيكه بايد بخصوص در مورد محمولات صورت گيرد(مراقبتهاي محموله درباره حيوانات، نظافت و يراق نمودن و غيره) بايد در ايستگاههائيكه فرستنده در خط سير تعيين كرده است انجام پذيرد.
ب ـ در صورتيكه هزينهها و مدت تحويل محمولات از هزينهها و مدتهاي محسوب شده از طرف فرستنده در مسير تعيين شده بيشتر نباشد.
4 ـ با رعايت مقررات بند 3 بايد هزينهها و مدت تحويل راه بر اساس مسير تعيين شده توسط فرستنده و در صورت فقدان طبق مسيريكه راهآهن انتخاب نموده است بايد محاسبه نمود.
5 ـ فرستنده ميتواند تعرفههائيكه بايد درباره كالاهاي او اجراء شود در بارنامه قيد نمايد راهآهن موظف است در صورت شرايط موجود اين تعرفهها را اجرا كند.
6 ـ چنانچه اطلاعاتي كه در مورد مسير و نوع تعرفه از طرف فرستنده داده شدهاند براي تشخيص مسير و يا نوع تعرفه كافي نباشد و يا اصولاً داراي نكات مبهمي باشد راهآهن بايد مسير و تعرفه را انتخاب نمايد كه بيشتر بسود فرستنده باشد و راهآهن نيز مسئول خسارات حاصله از اين انتخاب نخواهد بود مگر در موارديكه تقلب و يا اشتباه فاحشي وقوع پيدا كند.
7 ـ اگر يك تعرفه بينالمللي از ايستگاه مبدأ تا مقصد موجود باشد و در صورت نبودن مشخصات كافي چنانچه از ايستگاه فرستنده تا ايستگاه گيرنده كالا تعرفه بينالمللي وجود داشته باشد و نظريه فقدان اطلاعات كافي از طرف فرستنده راهآهن تعرفه بينالمللي مزبور را براي حمل انتخاب نموده باشد در اين مورد ممكن است بين كرايه حمل پرداختي ب. ا. ت. بينالمللي و كرايه كه با منظور نمودن تعرفههاي ديگر ممكن بود پرداخت شود بطور احتمال اختلافي موجود باشد در چنين صورت راهآهن موظف است، اختلاف كرايه مزبور را به ذيحق و بر حسب درخواست او بپردازد اختلاف احتمالي بين كرايههاي حمل كه با استفاده از تعرفه بينالمللي محسوب شده است يا كرايهاي كه از امتزاج تعرفههاي ديگر بدست ميآيد در صورتيكه اين اختلاف بيش از ده فرانك براي هر بارنامه نباشد قابل پرداخت است.
ماده يازدهم ـ مدت تحويل.
1 ـ مدت تحويل بوسيله مقررات جاري بين راهآهنهاي شريك و يا بوسيله تعرفههاي بينالمللي كه از ايستگاه مبدأ تا ايستگاه مقصد كالا قابل اجراء باشند تعيين ميگردند مدت تحويلي كه بر اساس موارد فوق تعيين ميشود نبايد از مدتهاي تحويل طبق مقررات مذكور در بندهاي زير تجاوز نمايد.
2 ـ در صورت فقدان اطلاعات لازم در مورد مدتهاي تحويل در آئيننامهها و يا تعرفههاي بينالمللي كه در بند 1 پيشبيني شده است و با رعايت مقررات بندهاي زير مدت تحويل چنين ميباشد:
الف ـ براي قطارهاي سريعالسير.
اول ـ مدت ارسال كالا 12 ساعت.
دوم ـ مدت حمل كالا در سيصد كيلومتر مسير كامل كه تعرفهها اجراء ميشوند 24 ساعت.
ب ـ قطارهاي بطيالسير.
اول ـ مدت ارسال كالا 24 ساعت.
دوم ـ مدت حمل كالا براي مسير دويست كيلومتر كامل كه تعرفهها اجرا ميشوند 24 ساعت.
3 ـ كالا بر اساس فاصله كلي واقع بين ايستگاه فرستنده و گيرنده كالا محاسبه ميشود محاسبه آن فقط يكبار بعمل ميآيد و بستگي بتعداد راهآهنهائيكه مورد استفاده قرار گرفتهاند ندارد.
4 ـ قوانين و مقررات هر كشور تعيين ميكند كه در چه شرايطي راهآهنها اختيار دارند مهلتهاي اضافي را در موارد زير تعيين نمايند:
الف ـ براي محمولاتيكه بايد در خارج از ايستگاهها براي حمل تحويل گرفته شوند و يا پس از رسيدن بمقصد در خارج از ايستگاهها تحويل داده شوند.
ب ـ براي حمل و نقلهائي كه از مسيرهاي زير استفاده ميكنند.
بوسيله دريا و خطوط كشتيراني داخلي كه حمل و نقل بوسيله قايق و كشتيهاي كوچك انجام ميشود.
در جادههائيكه فاقد راهآهن باشد.
بعضي از خطوط كه راهآهنهاي يك شبكه و يا شبكههاي مختلف را بهم مربوط ميسازد در خطوط درجه دوم.
راهآهني كه خطوط آن بعرض طبيعي نباشد.
ج ـ براي حمل و نقلهائيكه نرخ آنها بر اساس تعرفههاي اختصاصي و استثنائي داخلي و با قيمتهاي كمتر تعيين شده است.
د ـ بمناسبت شرايط فوقالعاده طبيعت كه بصورت دو مورد زير تشخيص داده شود.
توسعه بيش از اندازه حمل و نقل و وجود اشكالات غير معمولي در بهرهبرداري.
5 ـ مهلتهاي اضافي پيشبيني شده در (رديفهاي الف و ب و ج بند4) بايد در تعرفهها ذكر گردد.
و همچنين مدتهاي تكميلي پيشبيني شده دررديف د از بند 4 بايد انتشار يابند و قبل از انتشار اعتبار قانوني نخواهند داشت.
6 ـ مدت تحويل كالا از نيمه شب بعد از قبول كالاهاي تجاري مذكور در بند 1 ماده 8 براي حمل شروع ميشود و با وجود اين براي محمولاتي كه بايد سريعالسير حمل گردند چنانچه روز بعد از تحويل مصادف با يكشنبه و يا تعطيل رسمي بوده و در نتيجه ايستگاه فرستنده تعطيل باشد مدت تحويل از24 ساعت بعد از قبول كالا براي حمل شروع ميشود.
7 ـ مدت تحويل كالا در موارد زير به تعويق ميافتد:
الف ـ براي كليه محمولات كه توقف آنها ايجاب اعمال زير را بنمايد و چنانچه اين عمل از اشتباه راهآهن ناشي نشود.
اول ـ براي بازرسي و تحقيق كه مطابق با بندهاي 2 و 3 از ماده 7 بايد انجام گيرد و بعلت آن اختلافاتي بين مندرجات بارنامه و نتيجه بازرسي ظاهر گردد.
دوم ـ براي انجام تشريفات لازم بوسيله گمرك و مقامات ديگر اداري.
سوم ـ براي اصلاح قرارداد حمل و نقل كه طبق مواد 21 و 22 دستور داده شود.
چهارم ـ براي انجام مراقبتهاي اختصاصي نسبت بمحموله (از قبيل مراقبت حيوانات ـ نظافت و يراق كردن و غيره).
پنجم ـ در صورت وجود عللي كه موقتاً مانع شروع به ادامه حمل گردد.
ب ـ در مورد كالاهائيكه بايد با قطار بطيالسير حمل بشود و همچنين يكشنبهها و روزهاي تعطيل رسمي.
ج ـ در مورد كالاهائيكه بايد سريعالسير حمل گردند روزهاي يكشنبه و بعضي از تعطيلات رسمي وقتيكه قوانين يا مقررات در يك كشور حمل و نقل كلي يا جزئي را در چنين روزهائي با قطار سريعالسير متوقف بنمايد.
علت و همچنين مدت تعليق در تحويل كالا در بند الف پيشبيني شده است بايد در بارنامه قيد گردد و در صورت لزوم تعليقهاي مربوط بمدت تحويل ممكن است از طرق ديگري سواي آن چه كه در بارنامه قيد شده است اثبات گردد.
8 ـ هر گاه مدت تحويل بعد از ساعت بستهشدن ايستگاه مقصد خاتمه پيدا كند انقضاء مدت مهلت تحويل به دو ساعت پس از افتتاح مجدد ايستگاه مزبور موكول ميشود.
بعلاوه براي محمولات سريعالسير هر گاه مهلت تحويل در يكشنبه يا يك روز تعطيل بموجب (رديف ج از بند 7) خاتمه پذيرد. انقضاء مدت مهلت بساعت مشابه اولين روز غير تعطيل تمديد ميشود.
9 ـ چنانچه موارد ذيل قبل از انقضاء مدت تحويل وجود پيدا كنند بايد مدت تحويل رعايت گردد:
الف ـ در حالتيكه ورود كالا بمقصد رسماً ابلاغ گردد و در صورتيكه كالا در ايستگاه قابل تحويل باشد و صدور ابلاغ ورود كالا را به گيرنده ايجابنمايد.
ب ـ وقتيكه محموله قابل تحويل در ايستگاه به گيرنده بدون آگهي ورود كالا باشد.
ج ـ در حالتيكه محمولات خارج از ايستگاهها قابل تحويل باشند، در اختيار گيرنده قرار گيرد.
ماده دوازدهم ـ وضع كالا ـ عدلبندي
1 ـ موقعيكه راهآهن كالائي را براي حمل قبول ميكند در صورت مشاهده علائمي كه حاكي از آسيب ديدگي كالا باشد ميتواند ذكر آن را در بارنامه خواستار شود.
2 ـ هر گاه نوع كالا وجود عدلبندي را ايجاب كند فرستنده بايد كالاي مزبور را بنحوي عدلبندي نمايد كه از آسيبديدگي و يا از بين رفتگي جزئي وكلي آن در مدت حمل جلوگيري بعمل آيد و همچنين بهاشخاص و يا مواد و كالاهاي ديگر هيچگونه خسارتي را وارد نياورد.
عدلبندي كالا نيز بايد طبق مقررات تعرفهها و آئيننامههاي راهآهن فرستنده انجام گيرد.
3 ـ چنانچه فرستنده مفاد بند 2 را رعايت ننموده باشد راهآهن ميتواند از قبول كالا براي حمل خودداري نمايد مگر آنكه فرستنده فقدان عدلبندي ويا وضع ناقص آنرا با شرح صحيح جزئيات در بارنامه قيد نمايد.
4 ـ كليه عواقب و نتايج حاصله از فقدان عدلبندي كالا و يا نواقص آن متوجه فرستنده خواهد بود و چنانچه از اين راه خسارتي به راهآهن وارد آيد فرستنده موظف است كه آنرا جبران نمايد و در صورتيكه در بارنامه فقدان عدلبندي كالا و يا نواقص آن ذكر نشده باشد اثبات آن بعهده راهآهن خواهد بود.
5 ـ چنانچه فرستنده يك نوع كالا را كه جنس آن عدلبندي لازم داشته باشد از يك ايستگاه معين بطور دائم ارسال نمايد و مايل باشد كه كالاي مزبوررا بدون عدلبندي و يا با عدلبندي ناقص براي حمل به ايستگاه تحويل نمايد براي اينكه در هر دفعه محتاج نشود كه مقررات بند 3 را اجرا نمايد بايد اظهارنامه كلي مطابق نمونه پيشبيني شده در ضميمه اين مقاولهنامه بايستگاه مزبور تسليم نمايد و موضوع تسليم اظهارنامه نيز بايد در بارنامه قيد شود.
6 ـ فرستنده موظف است كه به استثناي موارديكه در تعرفهها پيشبيني شده است روي هر يك از بستههاي محمولات شرح لازم را بطور واضح وبنحويكه زايل نشود و همچنين با مندرجات بارنامه كاملا تطبيق نمايد قيد كند:
الف ـ علائم و نمرات يا در صورت نبودن آنها آدرس گيرنده.
ب ـ نام ايستگاه مقصد.
و در صورتيكه مقررات ايستگاه فرستنده موضوع را پيشبيني نموده باشد نام و نشاني گيرنده را ميتوان بطور آشكار و يا در تحت برچسبي كه قابل تاشدن باشد و در مواقعيكه بارنامه در دسترس نباشد بتوان آنرا باز نمود و از نام و نشاني گيرنده مطلع شد قيد نمود.
مشخصات مندرج در رديفهاي الف و ب بايستي در روي هر يك از اجزاء بار شده در واگونهاي كامل قيد شود تا اين محمولات در حمل و نقل راهآهن و دريا مورد استفاده قرار گرفته و از راهآهن به كشتي و يا بالعكس انتقال داده شوند.
علائم و برچسبهاي قديمي بايد تراشيده و توسط فرستنده حك گردند.
7 ـ اشياء شكستني (مانند شيشه آلات ـ ظروف سفالي و چيني) و همچنين اشيائي كه در واگونها متفرق ميشوند (از قبيل ميوهها ـ گردو و امثالهم ـعلوفهها و سنگها) و نيز كالاهاي تجارتي كه باعث كثيف شدن و يا فاسد شدن بستههاي ديگر ميگردند (از قبيل ذغال ـ آهك ـ خاكستر ـ مواد خاكي ـ خاكهاي رنگين) به استثناي موارديكه در تعرفهها بطور مؤكد تصريح گرديده است بايد در يك واگون جداگانه حمل گردند مگر آنكه به ترتيبي بستهبندي و عدلبندي شده باشند كه از خورد شدن و از بين رفتن آنها و يا كثيف و فاسد كردن بستههاي ديگر جلوگيري بعمل آيد.
ماده سيزدهم
مدارك لازم براي انجام تشريفات گمركي و اداري ـ بستهبندي كالا بر اساس مقررات گمركي.
1 ـ فرستنده موظف است به بارنامه كليه مداركي كه از لحاظ انجام تشريفات گمركي و همچنين مداركي كه براي ساير مقامات اداري لازم است الصاقنمايد قبل از آن كه كالا به گيرنده تحويل شود مدارك مزبور بايد منحصراً مربوط به كالاهاي مندرج در همان بارنامه باشد مگر آنكه مقررات اداري وتعرفه ترتيب ديگري براي آن تعيين نموده باشد.
چنانچه پيوست كردن مدارك مزبور به بارنامه مقدور نباشد فرستنده بايد آنها را بموقع بدفتر ايستگاه و يا گمرك و يا براي هر گونه مقام ذيربط ديگري كه تشريفات مربوطه را بايد انجام دهند ارسال دارد و همچنين دفتريكه بوسيله آن مدارك مزبور به راهآهن تسليم ميشود نيز بايد در بارنامه تعيين شده باشد.
2 ـ در صورتيكه مدارك مزبور كامل باشند راهآهن حق بازرسي آنها را نخواهد داشت و هر گونه خسارتي كه از كسر و عدم تكميل و يا تنظيم شدن غيرقانوني مدارك فوقالذكر نسبت به راهآهن حاصل شود بعهده فرستنده خواهد بود مگر اينكه تقصير و يا اشتباه از طرف راهآهن بوجود آمده باشد.
راهآهن نيز بعنوان مأمور حمل و نقل بعلت ارتكاب اشتباه در مقابل از بين رفتن مدارك مندرج در بارنامه كه ضميمه آن بوده است و يا اينكه جداگانه براي راهآهن ارسال شده و همچنين در مقابل عدم استفاده و يا استفاده غير قانوني از آنها مسئوليت دارد ولي در هر صورت غرامتي كه بايد پرداخت نمايداز غرامتي كه در صورت گم شدن كالا تعلق ميگيرد بيشتر نميباشد.
3 ـ فرستنده موظف است مقررات گمركي را در موضوع بستهبندي و پوشش كالا رعايت نمايد و راهآهن نيز در صورتيكه محمولات بر اساس مقرراتگمركي بستهبندي نشده باشند و حتي در مواقعيكه اين بستهبندي بطور ناقص و زيانآوري صورت گرفته باشد از قبول آنها خودداري نمايد.
چنانچه فرستنده محمولات خود را بر اساس مقررات گمرك عدلبندي نكرده و لفاف نكشيده باشد راهآهن عمل فوق را انجام داده و هزينههاي مربوطه را بكرايه حمل محمولات اضافه مينمايد.
فصل دوم ـ اجرا قرارداد حمل و نقل
ماده چهاردهم ـ تحويل كالاها براي حمل و بارگيري
1 ـ عمليات مربوط بتوديع كالا براي حمل تابع قوانين و مقررات جاري در ايستگاه فرستنده است.
2 ـ بارگيري كالا بموجب مقررات معمول در ايستگاه فرستنده يا بعهده راهآهن و يا بعهده فرستنده خواهد بود مگر اينكه مقاولهنامه فعلي طرق ديگري را براي اين كار تعيين نموده باشد و يا اينكه موافقتنامه خاصي بين فرستنده و راهآهن وجود داشته باشد كه در بارنامه ذكر شده بموجب آنترتيب ديگري براي بارگيري اتخاذ گردد.
هر گاه بارگيري وسيله فرستنده انجام شود نامبرده مسئول تمام نتايج حاصله از بارگيري ناقص ميباشد.
فرستنده مخصوصاً موظف است خسارتي را كه راهآهن از اينكار متحمل شود جبران نمايد اثبات بارگيري ناقص بر عهده راهآهن است.
3 ـ كالاهاي تجارتي بايد بموجب تعرفههاي بينالمللي بوسيله واگنهاي مسقف و يا مسطح و يا واگونهاي مخصوص و يا واگونهاي مسطحي كهروي آن روپوش كشيده باشد حمل گردند مگر آنكه مقاولهنامه فعلي مقررات ديگري در اين مورد وضع كرده باشد
و در صورتيكه تعرفههاي بينالمللي وجود نداشته و يا حاوي مقرراتي در اين باره نباشند مقررات معمول در ايستگاه فرستنده بر تمام طول مسير اجراء خواهد شد.
ماده پانزدهم - تشريفات گمرك و اداري
1 ـ در طول راه تشريفات گمرك و اداري وسيله راهآهن انجام ميشود
و راهآهن در اين مورد مختار است بمسئوليت خود انجام اين كار را بيك نماينده قانوني واگذار نمايد و يا خود او انجام دهد ولي در هر دو حال راهآهن كليه وظايف يك نماينده را داراست.
در هر صورت فرستنده با ذكر در بارنامه و يا گيرنده كه بموجب مادة 22 دستوري را صادر ميكند ميتوانند انجام موارد زير را بخواهند:
الف ـ شخصاً در انجام تشريفات پيشبيني شده در بند بالا شركت نموده و يا نماينده قانوني خود را براي تهيه كليه مدارك لازمه معرفي نمايد تا بتواند هرگونه اطلاع لازمي را در اختيار آنان بگذارد.
ب ـ در موارديكه قوانين و مقررات كشورهائيكه تشريفات گمركي يا ساير مقامات اداري در آنجا انجام ميشود اجازه دهد. تشريفات مزبور راشخصاً يا وسيله نماينده خود انجام دهد در صورت لزوم اقدام بپرداخت حقوق گمركي و ساير مخارج بنمايد.
در مورد فوق هيچيك از فرستنده و يا گيرنده و همچنين نمايندگان قانوني آنها حق تصاحب كالا را ندارند.
چنانچه فرستنده براي انجام تشريفات گمركي و اداري ايستگاهي را تعيين كرده باشد كه مقررات جاريه اجازه انجام تشريفات مزبور را در آن ايستگاه ندهد و يا براي طرز انجام تشريفات طرقي را تعيين نمايد كه بكار بردن آنها مقدور نباشد راهآهن ميتواند به نحوي كه بيشتر به سود شخص ذينفع باشد تشريفات مورد بحث را انجام داده و نتيجه را به اطلاع فرستنده كالا برساند.
اگر فرستنده در بارنامه جمله بدون مخارج گمركي را قيد نموده باشد راهآهن حق دارد كه تشريفات گمركي را بنا به تصميم خود در طول راه و يا درايستگاه مقصد رأساً انجام دهد.
2 ـ چنانچه در ايستگاه مقصد دفتر گمرك وجود داشته باشد و در بارنامه نيز انجام تشريفات گمركي را در موقع ورود كالا به ايستگاه مقصد تعيين كردهباشد گيرنده كالا با رعايت مورد استثنائي مذكور در بند 1 قسمت اخير ميتواند تشريفات مزبور را در ايستگاه مقصد انجام دهد و در صورت فقدان تذكرفوق در بارنامه بطريق معمول گمرك رفتار خواهد شد در صورتيكه گيرنده از حق فوق استفاده نمايد بايد قبلا هزينههاي مربوطه را بپردازد.
اگر در مهلت پيشبيني شده در مقررات جاريه در ايستگاه مقصد گيرنده براي اخذ بارنامه محمول اقدام نكند راهآهن ميتواند بطوريكه در بند 1پيشبيني شده اقدام نمايد.
ماده شانزدهم ـ تحويل
1 ـ راهآهن موظف است كه بارنامه و كالا را در ايستگاه مقصد در مقابل مفاصا حساب بگيرنده كالا تحويل نمايد و قبول بارنامه از طرف گيرنده كالا مشاراليه را ملزم ميسازد مبالغي را كه پرداخت آنها بعهده اوست به راهآهن بپردازد.
2 ـ موارد زير بعنوان تسليم كالا از طرف راهآهن بشخص گيرنده تلقي ميشود.
تحويل كالا بشخص گيرنده كه بر طبق مقررات موجود صورت گرفته باشد، همچنين تسليم كالا بمقامات گمركي و يا بمقامات مطالب عوارض درمحلهاي ارسال و يا انبارهاي آن چنانچه اين انبارها در محوله و در زير نظر راهآهن واقع نباشد و نيز توديع كالا نزد راهآهن و يا توديع در نزد نمايندة فرستنده و يا توديع آن در انبارهاي عمومي بعنوان تسليم كالا به گيرنده تلقي ميشود.
3 ـ عمليات مربوط به تحويل كالا و موارديكه راهآهن حق دارد و يا مجبور است كه كالا را در محل اقامت گيرنده كالا تحويل نمايد. بوسيله قوانين ومقررات ايستگاه مقصد مشخص ميگردد و چنانچه خود راهآهن و يا بوسيله ديگري كالاي تحويلي را در محل اقامت گيرنده تسليم نمايد عملتحويل فقط در هنگام تسليم كالا بمعني واقعي انجام خواهد شد.
4 ـ پس از رسيدن كالا به ايستگاه مقصد، گيرنده حق دارد از راهآهن تقاضا كند بارنامه را به او تسليم و كالا را تحويل نمايد و در صورت از بين رفتن كالاو يا نرسيدن آن در سررسيد مدت معينه در بند 1 مادة 30 گيرنده كالا حق دارد در مقابل راهآهن و بنام خود از حقوقي كه مقاولهنامه فعلي براي او تعيين نموده است استفاده نمايد و اين در صورتي است كه خود او قبلا تعهدات خود را كه از مقاولهنامه ناشي شده انجام داده باشد.
5 ـ شخص ذيحق حتي پس از دريافت بارنامه و پرداخت هزينهها ميتواند تا خاتمه تحقيقات لازمه كه بمنظور اثبات خسارت ادعا شده انجام ميشود از تحويل گرفتن كالا خودداري نمايد.
6 ـ بعلاوه عمل تحويل كالا مطابق قوانين و مقررات كشور مقصد انجام ميشود.
ماده هفدهم ـ پرداخت مخارج
1 ـ هزينهها (كرايه حمل ـ مخارج فرعي ـ حقوق گمركي و ديگر هزينههائي كه از تاريخ قبول كالا براي حمل تا تاريخ تحويل آن پيش ميآيد) بايد بوسيله فرستنده يا گيرنده كالا بر طبق مقررات ذيل پرداخت گردند در مورد اجراي مقررات مزبور كرايه حمل عبارت خواهد بود از كليه حقوقي كه طبق تعرفه تعلق ميگيرد به اضافه قيمتهاي حاصله از محاسبه بارم، همچنين قيمتهاي استثنائي كه هنگام محاسبه كرايه حمل معلوم ميشوند.
2 ـ فرستنده كه تمام و يا قسمتي از مخارج را بعهده خود ميگيرد بايد در ستون مربوطه در بارنامه موارد زير را قيد كند:
الف ـ ذكر جمله «بدون هر گونه هزينه» در صورتيكه فرستنده كليه هزينهها را (كرايه حمل ـ هزينههاي فرعي حقوق گمركي و ساير هزينهها) را بعهده بگيرد.
ب ـ ذكر جمله «معاف به استثناي ...» (تعيين صحيح هزينههائيكه بعهده نميگيرد) وقتيكه فرستنده كليه هزينهها را بعهده ميگيرد بهاستثناي موارد ذكر شده در بارنامه.
ج ـ ذكر كلمه معاف در صورتيكه فرستنده كليه هزينههاي مربوط به حمل و نقل و همچنين كليه هزينههاي فرعي طبق مقررات و تعرفههاي داخليكشور فرستنده و يا در صورت لزوم بر حسب تعرفه بينالمللي مورد اجراء بعهده ميگيرد و آن را در ايستگاه مبداء در موقعيكه كالا براي حمل تحويل ميشود پرداخت ميكند.
د ـ ذكر جمله «معاف از هزينه حتي ...» چنانچه فرستنده كليه هزينهها را بعلاوه آنچه را كه در بند ب قيد شده است پرداخت ميكند در اين مورد فرستنده بايد دقيقاً اين قبيل هزينهها را تعيين نمايد.
ه ـ ـ ذكر جمله «معاف از هزينه حمل» چنان چه فرستنده فقط كرايه حمل را بپردازد.
و ـ ذكر جمله «معاف از حقوق گمركي» چنانچه فرستنده تمام هزينههاي گمركي را كه گمرك از راهآهن مطالبه ميكند و همچنين ساير هزينههاي فرعيو مخارج ديگري را كه راهآهن براي آزاد كردن از گمرك بايد بپردازد بعهده بگيرد.
ز ـ يكي از جملات پيشبيني شده فوق كه با كلمات:« ..."تا x» (x نمايش نقطة است كه در آنجا امتزاج تعرفههاي كشورهاي هم مرز صورت ميگيرد)چنانچه فرستنده تمام و يا قسمتي از مخارج را تا ايستگاه بعهده بگيرد به استثناي كليه مخارجي كه بكشور و يا راهآهن بعدي مربوط خواهد شد.
ح ـ ذكر جمله «معاف در ازاء ...» چنانچه فرستنده مبلغ معيني از مخارج را بعهده بگيرد و در اينصورت مبلغ مزبور بايد با تمام حروف نوشته شود همچنين اين مبلغ بايد به پول كشور فرستنده تعيين شود مگر در موارديكه تعرفهها با اين عمل مخالفت كرده باشند.
فرستنده ميتواند در روي بارنامه چند جمله از جملات معينه فوق را ذكر كند بشرط آنكه جملات مزبور متشابه و متناسب يكديگر باشند.
مخارج فرعي و مخارج ديگري كه مطابق مقررات و تعرفههاي داخلي كشور مبدأ يا در صورت لزوم ط. ت. بينالمللي اجراء شده بايد براي تمام مسير معينه حساب شود همچنين مبلغ انتفاع در تحويل كه در بند 2 مادة 20 پيشبيني شده است توسط فرستنده تماماً پرداخت خواهد شد در صورتيكه پرداخت طبق بند ز كه با موارد پيشبيني شده در بندهاي الف ـ ب و ج و يا د توأم باشد.
3 ـ تعرفههاي بينالمللي در مورد پرداخت هزينهها ميتوانند مقرر دارند كه فقط از چند نوع از جملات پيشبيني شده در بند 2 يا از جملات نوع ديگراستفاده شود.
4 ـ مخارجي را كه فرستنده پرداخت نكرده است بعهده گيرنده خواهد بود معالوصف كليه هزينهها تا موقعيكه گيرنده بارنامه را دريافت و يا حقوق خود را بر طبق مندرجات بند 4 از ماده 16 استيفا نكرده و يا بر طبق مندرجات مادة 22 قرارداد باربري را تغيير نداده است بعهده فرستنده ميباشد.
5 ـ مخارج فرعي از قبيل حق توقف ـ انبارداري ـ توزين كه مطابق مقررات در نتيجه عمل يا تقاضاي گيرنده تعلق گيرد بايد وسيله نامبرده پرداخت شود.
6 ـ راهآهن مبدأ ميتواند از فرستنده پرداخت هزينههاي مربوطه را قبلاً درخواست بنمايد در صورتيكه كالاي تسليمي طبق تشخيص او در معرض فساد فوري باشد و يا اينكه كالاي تسليم شده بعلت كمي ارزش و يا جنس آن تضمين كافي براي تأمين مخارج حمل آن را توسط راهآهن نكند.
7 ـ هر گاه جمع هزينههائيكه فرستنده بعهده ميگيرد در موقع تحويل كالا براي حمل نتواند دقيقاً معلوم گردد راهآهن اختيار دارد كه بعنوان تضمينتوديع مبلغي را در حدود مخارج تقريبي كرايه از فرستنده مطالبه نمايد اين هزينهها در برگ صورت حسابي كه مبناي مفاصا حساب با فرستنده خواهدبود ثبت ميگردد.
اين تصفيه حساب حداكثر سي (30) روز بعد از انقضاء مدت تحويل بايد صورت گيرد
و يك صورت حساب مشروح از مخارج مطابق مشخصات صورت پرداخت كرايه در مقابل استرداد قبض رسيد بفرستنده تسليم ميگردد.
8 ـ ايستگاه فرستنده بايد در بارنامه و همچنين رونوشت بارنامه مبالغ دريافتي بعنوان كرايه پرداخت شده را مشروحاً بنويسد. مگر اينكه مقررات ياتعرفههاي مورد عمل در ايستگاه مبدأ مقرر دارند كه اين مبالغ نبايد مشروحاً جز در نسخه رونوشت بارنامه نوشته شود.
در موارد پيشبيني شده در بند 7 اين مخارج نبايد نه در برنامه و نه در رونوشت آن قيد گردد.
ماده هيجدهم ـ اصلاح مبالغ دريافتي
1 ـ در صورت اجراء نامنظم تعرفهها و اصلاح مبالغ دريافتي يا اشتباه در تشخيص و دريافت مخارج مبلغ اضافه دريافتي بايد از طرف راهآهن به فرستنده كالا مسترد و مبلغ اضافه پرداختي بايد از فرستنده دريافت گردد.
2 ـ در صورتيكه مبلغ اضافه دريافتي مورد تأييد راهآهن واقع شود چنانچه از يك فرانك در هر بارنامه تجاوز نمايد بايد راهآهن بنا بر وظيفه خود موضوع را به اطلاع شخص ذينفع رسانده و در كوتاه ترين مدت ممكنه مقررات مربوط را اجرا نمايد.
3 ـ چنان چه از مبلغ مقرره وجهي كمتر از فرستنده كالا دريافت شود و در صورتيكه فرستنده كالا بارنامه مربوطه را اخذ نكرده باشد بايد مبلغي را كهكمتر پرداخت نموده است بپردازد و موقعيكه بارنامه توسط گيرنده كالا قبول شده و يا هنگاميكه قرارداد باربري بر طبق مادة 22 تغيير داده شده باشد فرستنده كالا موظف بپرداخت مبلغي كه كمتر پرداخت شده است نميباشد مگر نسبت بمخارجي كه طبق مندرجات بارنامه پرداخت آنها را بعهده گرفته است ضميمه شود و در هر حال پرداخت مبلغي كه كمتر پرداخت شده است بعهده گيرنده كالا ميباشد.
4 ـ بمبالغ مذكور در اين ماده در صورتيكه از ده فرانك در هر بارنامه تجاوز نمايد ساليانه پنج درصد سود تعلق ميگيرد و تاريخ محاسبه سود ازتاريخي است كه به ذينفع اخطار ميشود مبلغ مزبور را بپردازد و يا از روزي ميباشد كه مطابق مادة 41 از طرف اداره اقامه دعوي ميشود و در غير اين دو صورت از روزي خواهد بود كه از طريق قضائي براي تعقيب موضوع شروع به اقدام ميگردد.
ماده نوزدهم ـ پرداختها و پيش پرداختها
1 ـ فرستنده ميتواند براي محموله خود تقاضاي استرداد بهائي كه از ارزش كالا تجاوز نكند مطالبه نمايد مبلغ استرداد بايد با پول كشور مبدأ تعيين گردد تعرفهها ممكن است موارد استثنائي را پيشبيني نمايد.
2 ـ راهآهن موقعي موظف به استعداد مبلغ پرداختي فوق بفرستنده خواهد بود كه مبلغ نامبرده بوسيله گيرنده كالا بصندوق راهآهن پرداخت شده باشد اين وجه بايد در ظرف سي (30) روز از تاريخ پرداخت آن از طرف گيرنده بصندوق راهآهن در اختيار فرستنده محمولات قرار داده شود و در غير اين صورت سودي معادل پنج درصد در سال از تاريخ انقضاء مدت مزبور مبلغ مورد بحث تعلق ميگردد.
3 ـ چنانچه كالا جزئاً و يا كلاً به گيرنده بدون آنكه نامبرده قبلا مبلغ مربوطه را بپردازد تحويل شود راهآهن موظف است به فرستنده مبلغ خسارت رامعادل مبلغ استردادي بپردازد مگر آنكه تأمين خسارت وارده را از گيرنده كالا خواسته باشد.
4 ـ ارسال محموله با طريقه استرداد بها موجب ايجاد نرخي ميگردد كه توسط تعرفهها تعيين خواهد شد اين نرخ قابل اجراء است حتي اگر استرداد بها باطل شود و يا بوسيله تغييري كه در قرارداد باربري حاصل شود تعديل گردد (مادة 21 بند 1).
5 ـ پيش پرداخت پذيرفته نميشود مگر مطابق مقررات مورد عمل در ايستگاه مبداء.
ماده بيستم ـ اظهارنامه دال بر سود در تحويل
1 ـ هر حمل و نقل كالا ممكن است موضوع يك اظهار انتفاع در تحويل قرار گيرد و در روي بارنامه طبق مندرجات رديف ج از بند 7 مادة 6 قيد شود.
مبلغ انتفاع اظهار شده بايد بپول كشور مبداء يا فرانك طلا يا هر پول ديگري كه تعرفهها مشخص ميكنند تعيين گردد.
2 ـ نرخ انتفاع در تحويل براي تمام مسير استفاده شده مطابق تعرفههاي راهآهن مبداء محاسبه ميشود.
فصل سوم ـ تغيير قرارداد باربري
ماده بيست ويكم ـ حقوق فرستنده كالا در مقابل تغيير كردن قرارداد باربري
1 ـ فرستنده كالا حق دارد كه بر اساس موارد زير بر خلاف مقررات قرارداد باربري رفتار نمايد:
الف ـ در موردي كه فرستنده كالا بخواهد كالاي ارسالي او در ايستگاه مبداء پس گرفته شود.
ب ـ در موردي كه فرستنده كالا بخواهد كالاي ارسالي او در طول مسير متوقف گردد.
ج ـ در موردي كه فرستنده كالا بخواهد تحويل كالا بتعويق افتد.
د ـ در موردي كه فرستنده بخواهد كالاي او بشخص ديگري غير از آنكه در بارنامه تعيين گرديده است تحويل شود.
هـ ـ در مورديكه فرستنده كالا بخواهد كالاي او در ايستگاه ديگري غير از ايستگاه مقصدي كه در بارنامه قيد شده است فرستاده شود و يا كالا به ايستگاه مبداء عودت داده شود در اين حالت فرستنده كالا ميتواند بخواهد كه محموله او كه با قطار بطيالسير آغاز سير كرده است با سريعالسير فرستاده شود ويا بالعكس بشرط آنكه ايستگاهي كه در آن حمل بار متوقف شده است داراي دو نوع سرويس براي حمل بار باشد.
فرستنده كالا همچنين ميتواند تعرفه قابل اجراء و همچنين مسيري را كه بايد محموله از آن مسير فرستاده شود تعيين نمايد در صورتيكه مقررات مخالفي در تعرفههاي راهآهن مبداء وجود نداشته باشد تقاضاهاي تغيير قرارداد باربري در موارد زير پذيرفته ميشود.
و ـ در مورد استقرار استرداد بها.
ز ـ در مورد افزايش يا نقصان يا انصراف از استرداد بها.
ح ـ در مورد تقبل هزينههاي مربوط بيك محموله كه ارسال نشده باشد و يا در مورد افزايش هزينههاي قبول شده طبق موارد مذكور در بند 2 از مادة17 به استثناء موارد مذكور در بالا موارد ديگري براي استفاده از حق تغيير قرارداد باربري مجاز نخواهد بود ولي با وجود اين تعرفههاي بينالمللي ميتوانند بفرستنده كالا حق بدهند كه علاوه بر موارد فوق تغييرات ديگري را در قراردادهاي باربري درخواست نمايد دستوراتي كه فرستنده كالا ميدهد هيچگاه شامل تقسيم محموله نخواهد شد.
2 ـ دستورهاي بعدي اظهار شده در موارد فوق بايد وسيله يك اظهار كتبي مطابق نمونه پيشبيني شده در ضميمه IV اين قرارداد بعمل آيد. اين اظهارنامه بايد مجدداً در رونوشت بارنامه قيد و به امضاي فرستنده كالا رسيده و در همان حال به راهآهن ارائه داده شود و ايستگاه فرستنده با زدن مهر تاريخ دار در ذيل درخواست فرستنده قبول دستورات بعدي او را مورد تأييد قرار داده و رونوشت مزبور را مجدداً بفرستنده كالا مسترد ميدارد چنانچه راه آهني كه بايد دستورات مزبور را انجام دهد رونوشت بارنامه مورد بحث را از فرستنده مطالبه ننمايد در مورد كليه خسارات حاصله از اين عمل دربرابر گيرنده كه رونوشت مزبور را از طرف فرستنده دريافت خواهد نمود مسئوليت دارد.
هرگاه فرستنده تقاضاي افزايش يا تقليل و يا انصراف از استرداد مبلغ پرداختي را بنمايد بايد تعيين كند كه پرداخت مزبور بدواً بموجب چه مدركي به عملآمده است و در صورت افزايش و يا تقليل پرداخت مدرك مزبور پس از تصحيح مجدداً در اختيار نامبرده گذارده خواهد شد و در صورت انصراف ازاسترداد بها از يد او خارج خواهد گرديد هر گونه دستوراتي كه بعد او بصوري غير از آنچه كه فوقاً ذكر گرديد از طرف فرستنده داده شود بهيچوجه قابل اعتبار نخواهد بود.
3 ـ راهآهن به دستورهاي بعدي فرستنده ترتيب اثر نميدهد مگر اينكه وسيله ايستگاه مبداء ابلاغ شود.
اگر فرستنده تقاضا نمايد مراتب قبلاً وسيله تلگرام يا تلفنگرام بخرج فرستنده از طرف ايستگاه مبدأ به ايستگاه مقصد يا ايستگاه محل توقف اطلاع داده ميشود و سپس با يك اعلاميه كتبي تأييد ميگردد.
در موارديكه تعرفه بينالمللي و يا ساير موافقتنامههاي موجود بين راهآهنهاي ذينفع طريقه ديگري را پيشبيني ننموده باشند ايستگاه مقصد و ياايستگاه توقف بايستي دستور بعدي فرستنده را كه توسط تلگرام و يا اخطار تلفني از ايستگاه مبداء واصل ميگردد بدون تأييد اجراء نمايد و در مواردمشكوك بايد صحت آنها مورد تحقيق قرار گيرد.
4 ـ در موارد زير حق تغيير قرارداد حتي در صورتيكه فرستنده كالا رونوشت بارنامه را نيز دريافت داشته باشد از او سلب ميگردد:
الف ـ موقعيكه بارنامه در اختيار گيرنده كالا گذارده شده باشد.
ب ـ موقعيكه گيرنده كالا از حقوق مربوط به قرارداد باربري طبق بند 3 از ماده 16 كه به او تعلق ميگيرد استفاده نموده باشد.
ج ـ موقعيكه گيرنده كالا طبق مادة 22 اختيار دارد بمحض ورود محمول در منطقه گمركي كشور مقصد دستورات لازمه را صادر نمايد از اين لحظه راهآهن موظف است كه طبق دستورات گيرنده كالا عمل نمايد.
ماده بيست ودوم ـ حقوق گيرنده كالا در مورد تغيير قرارداد باربري
1 ـ چنانچه فرستنده كالا مخارج مربوط بمحمولات را در داخل كشور مقصد بعهده نگرفته باشد و موضوع را نيز طبق مقررات رديف ن از بند 7 ازمادة 6 در بارنامه قيد نكرده باشد گيرنده حق دارد كه قرارداد باربري را تغيير دهد دستورات گيرنده كالا فقط وقتي قابل اجرا است كه محموله داخل درمنطقه گمركي كشور مقصد شده باشد گيرنده كالا ميتواند دستورات زير را بدهد:
الف ـ كالا در بين راه متوقف شود.
ب ـ تحويل كالا معوق بماند.
ج ـ كالا در كشور مقصد بشخص ديگري غير از آنكه در بارنامه بعنوان گيرنده تعيين شده تحويل گردد.
د ـ تشريفات لازم گمركي با ساير تشريفات مقامات اداري بر حسب يكي از ترتيبات پيشبيني شده در ماده (15 بند 1 قسمت دوم) اجرا گردد.
بعلاوه بغير از موارديكه تعرفههاي بينالمللي مقررات مغايري داشته باشند گيرنده ميتواند دستورات زير را بدهد.
هـ ـ كالا در كشور مقصد در ايستگاهي غير از ايستگاه قيد شده در بارنامه تحويل شود.
و يا آنكه حمل كالا كه بطيالسير شروع شده سريعالسير ادامه يابدو بالعكس به شرط اين كه ايستگاهي كه كالا متوقف است براي هر دو نوع حمل و نقل مفتوح باشد. گيرنده همچنين ميتواند تعرفه قابل مورد نظر خودو همچنين مسير جديدي را تعيين نمايد.
دستورات ديگري غير از آنچه كه شمرده شده پذيرفته نميشود. تعرفههاي بينالمللي در هر صورت ميتوانند به گيرنده كالا حق دهند كه علاوه برتغييرات مذكوره در بالا تغييرات ديگري را دستور دهد دستورات گيرنده كالا هرگز نبايد منتهي به تجزيه محمول گردد.
2 ـ دستورات فوقالذكر بصورت اظهارنامه كتبي مطابق نمونه پيشبيني شده در ضميمه شمارة IV مقاوله نامه فعلي در ايستگاه مقصد و ياايستگاه ورودي كشور مقصد تسليم گردد.
هر دستوري كه بوسيله گيرنده كالا در نمونه ديگري غير از آنچه كه مقرر گرديده داده شود كانلم يكن محسوب ميشود. براي اعمال حق تغيير قرارداد باربري گيرنده كالا لازم نميباشد كه رونوشت بارنامه را ارائه دهد.
3 ـ بر حسب درخواست گيرنده كالا ايستگاهي كه دستور را دريافت داشته است با خرج گيرنده كالا آنرا بوسيله تلگرام يا تلفونگرام كه بعداً با اظهار كتبي تأييد ميشود به ايستگاهي كه بايد آن را اجراء كند اعلام دارد.
اين ايستگاه ميتواند بدون اينكه منتظر تأييد كتبي باشد دستور واصله را كه توسط تلگرام يا اخطاريه تلفني از ايستگاه ذيصلاحيت رسيده است اجرا نمايد در صورت وجود ترديد بايد صحت آن را تحقيق نمايد.
4 ـ حق تغيير قرارداد باربري از طرفگيرنده در موارد زير منتفي ميگردد:
الف ـ وقتيكه بارنامه را دريافت كرده باشد.
ب ـ وقتي كه گيرنده كالا از حقوق ناشيه از قرارداد باربري مطابق بند 4 از مادة 16 استفاده كرده باشد.
ج ـ وقتيكه نماينده گيرنده كالا طبق رديف ج بند 1 بارنامه را دريافت كرده باشد يا طبق بند 4 از ماده 16 از حقوق خود استفاده كرده باشد.
د ـ اگر گيرنده كالا دستور تحويل كالا را بشخص ديگري داده باشد اين شخص مجاز به تغيير قرارداد باربري نميباشد.
ماده بيست وسوم ـ اجراء دستورات بعدي
1 ـ راهآهن نميتواند به استثناء موارد مذكور در زير از اجراي دستوراتي كه مطابق مادة 21 و 22 داده شدهاند خودداري نمايد و يا در اجراي آن تأخيركند:
الف ـ انجام دستور در لحظة كه به ايستگاه انجام دهنده واصل ميشود امكانپذير نباشد.
ب ـ انجام دستور طبيعتاً بسرويس منظم بهرهبرداري لطمه وارد آورد.
ج ـ چنان چه هدف اجراي دستور تعويض ايستگاه مقصد باشد و در اين حالت اجراي دستور مزبور با مقررات معموله در يكي از كشورهائيكه كالابايد طي نمايد و بخصوص از نقطه نظر مقررات گمركي و اداري مخالفت داشته باشد.
د ـ در مورد تغيير ايستگاه مقصد موقعي ميتواند اين عمل انجام گيرد كه ارزش كالا مخارج اين تعويض ايستگاه را تأمين نمايد و يا اين كه گيرنده كالا قبلاً آن راتأمين كرده باشد و يا آن كه به فوريت تضمين و يا آن را پرداخت نمايد.
در موارد فوقالذكر كسي كه دستورات بعدي را صادر نموده است بايد بلافاصله از موانعي كه اجراي دستوراتش را بتأخير مياندازند مطلع گردد.
چنانچه راهآهن نيز نتوانسته باشد موانعي را كه براي اجراي دستورات نامبرده پيش آمد خواهند كرد پيشبيني نمايد كسيكه دستورات بعدي را صادر نموده است مسئول كليه نتايجي خواهد بود كه از شروع اجراي آن دستورات حاصل خواهد گرديد.
2 ـ چنانچه دستور مبني بر اين باشد كه كالا در يكي از ايستگاههاي بين راه تحويل گردد كرايه حمل در ايستگاه فرستنده تا ايستگاهي كه كالا توقف نموده است محاسبه خواهد شد ولي اگر موقعي دستور رسيده باشد كه كالا از ايستگاهي كه براي تحويل تعيين شده است گذشته باشد كرايه حمل ازايستگاه فرستنده تا ايستگاهي كه كالا توقف نموده است و همچنين از اين ايستگاه تا ايستگاهي كه براي تحويل تعيين گرديده است و كالا بهآن عودت داده ميشود محاسبه ميگردد.
تعرفههائيكه در اين مورد اجراء ميشود تعرفههائي هستند كه در طول اين مسيرها هنگام انعقاد قرارداد باربري مجري بوده است مقررات مذكوره درمورد هزينههاي فرعي و ساير هزينهها اجرا ميگردد.
3 ـ مخارج ناشي از اجراء دستور فرستنده يا گيرنده به استثناء آنهائيكه ناشي از اشتباه راهآهن باشد به كالا تعلق خواهد گرفت.
4 ـ بموجب مندرجات بند 1 راهآهن در صورت ارتكاب اشتباه مسئول نتايج حاصله از عدم اجرا و يا اجراي ناصحيح دستورات صادره طبق مواد 21و 22 ميباشد معالوصف غرامتي را كه بر عهده راهآهن است هرگز از غرامتي كه در ازاء فقدان كالا تعلق ميگيرد تجاوز نخواهد كرد.
ماده بيست وچهارم ـ موانع و اشكالات در امر باربري
1 ـ هرگاه موانع و اشكالاتي در راه باربري كالا به وجود آيد بر عهده راهآهن است كه تصميم بگيرد آيا صلاح است موضوع را از لحاظ نفع فرستنده كالابه وي اطلاع دهد و يا آنكه كالا را با تغيير مسير ارسال نمايد به استثناء موارديكه راهآهن دچار اشتباه ميگردد بايد كرايه باربري را از مسير جديديكهاستفاده شده است محاسبه نمايد و همچنين مدتهاي مربوط به اين مسير را ولو اينكه اين مسير طولاني تر از مسير قبلي باشد معلوم دارد.
2 ـ چنانچه طرق ديگري براي انجام حمل كالا وجود نداشته باشد و يا بعلل ديگري ادامه حمل امكان پذير نباشد راهآهن موظف است از فرستنده كالا كسب تكليف نمايد ولي در مورد موانع موقتي كه بعلت اوضاع پيشبيني شده در بند 4 از مادة 5 بوجود آمدهاند تقاضاي تعيين تكليف ازفرستنده كالا براي راهآهن اجباري نيست.
3 ـ فرستنده ميتواند در بارنامه تعليمات لازمه را براي موارديكه باربري در نتيجه موانع و اشكالات متوقف ميگردد بدهد چنانچه بر حسب اطلاعات و تحقيقات راهآهن اين تعليمات قابل اجراء نباشد راهآهن از فرستنده كالا تقاضاي صدور تعليمات جديدي مينمايد.
4 ـ فرستنده كالا پس از اطلاع از اشكالات باربري ميتواند تعليمات خ. ر. ب. ايستگاه فرستنده و يا ايستگاهي كه كالا در آن متوقف است بدهد چنانچه فرستنده كالا نام گيرنده و يا ايستگاه مقصد را تغيير دهد و يا اينكه تعليمات خ. ر. ب. ايستگاه ديگري غير از ايستگاه فرستنده صادر كند موظف است تعليمات خود را روي رونوشت بارنامه كه بايد آن را ارائه دهد ثبت نمايد.
چنانچه راهآهن به تعليمات صادره از طرف فرستنده بدون درخواست ارائه رونوشت بارنامه ولو اينكه اين رونوشت به گيرنده تسليم شده باشد ترتيب اثر دهد راهآهن مسئول خسارت ناشي از آن ميباشد.
5 ـ چنانچه فرستنده كالا از وجود موانع در باربري مطلع باشد و در فاصله زماني لازم تعليمات قابل اجرائي صادر ننمايد در اينمورد بر طبق مقررات مربوط به وجود موانع در تسليم كالا كه در راهآهني كه كالا در آنجا متوقف گرديده است مورد اجراء ميباشد عمل خواهد شد.
چنانچه كالا فروخته شود حاصل فروش پس از كسر مخارج متعلقه به كالا بايد در اختيار فرستنده قرار گيرد اگر حاصل فروش از مخارج متعلقه كمترباشد فرستنده بايد مابهالتفاوت آنرا پرداخت نمايد.
ـ6 چنانچه موانع موجود در امر باربري قبل از وصول تعليمات فرستنده در اين مورد مرتفع شود كالا به مقصد خود بدون آنكه منتظر وصول تعليمات فرستنده باشد ارسال خواهد شد و جريان بلافاصله به اطلاع فرستنده خواهد رسيد.
7 ـ اگر چنانچه موانع مربوطه به امر باربري بعد از آن كه گيرنده كالا قرارداد باربري را بموجب مادة 22 تغيير داده است بوجود آيد راهآهن موظف است گيرنده كالا را كه مقررات بندهاي 6 ـ 5 ـ 2 ـ 1 در مورد او قابل اجراء هستند مطلع سازد و گيرنده كالا موظف نيست رونوشت بارنامه را ارائه دهد.
8 ـ مقررات مادة 23 در مورد باربريهائيكه با مقررات ماده فعلي انجام ميگيرند نيز قابل اجراء ميباشد.
ماده بيست و پنجم ـ موانع و اشكالات در تحويل كالا
1 ـ هنگاميكه در تحويل كالا موانعي بوجود آيد ايستگاه مقصد بايد بوسيله ايستگاه مبدأ موضوع را به اطلاع فرستنده كالا برساند و كسب دستور نمايد در صورتيكه فرستنده در بارنامه تقاضا نموده باشد بايد بدون وساطت ايستگاه فرستنده موضوع مستقيماً توسط نامه يا تلگراف به اطلاع او برسد و مخارج اين اطلاعيه به هزينههاي كالا افزوده خواهد شد چنانچه موانع موجود براي تحويل كالا قبل از وصول تعليمات فرستنده به ايستگاه مقصد مرتفع شود كالا تسليم گيرنده خواهد شد و موضوع تحويل كالا بايد بلافاصله توسط نامه سفارشي به اطلاع فرستنده كالا برسد هزينههاي مربوط به اينامر به هزينههاي مربوط به كالا اضافه خواهد شد.
چنانچه گيرنده كالا از قبول آن خودداري نمايد فرستنده ميتواند حتي اگر رونوشت بارنامه را در دست نداشته باشد تعليمات لازم را بدهد.
فرستنده همچنين ميتواند در بارنامه قيد نمايد كه در صورت پيدايش مانعي براي تحويل كالا آن را رسماً به او عودت دهند در غير اين حالت كالا براي فرستنده بدون رضايت بعدي او اعاده نميشود. تعليمات فرستنده كالا مگر در مواردي كه تعرفهها طرق ديگري را پيشبيني نمايند بوسيله ايستگاه فرستنده صادر خواهد شد.
2 ـ در جميع موارديكه براي اشكالات و موانع تحويل كالا پيشبيني شده است و شامل بند 1 و همچنين مقررات مادة 45 ميباشد چنانچه موردي وجود يابد كه در مقررات نامبرده ذكري نشده است در اين صورت تسليم و تحويل كالا طبق قوانين و مقررات راهآهني است كه مأمور اين تحويل ميباشد.
اگر كالا فروخته شود پس از كسر مخارج متعلقه به كالا وجه آن در اختيار فرستنده قرار ميگيرد.
اگر حاصل فروش كمتر از مخارج متعلقه بهكالا باشد فرستنده بايد مابهالتفاوت را بپردازد.
3 ـ اگر موانع تحويل كالا بعد از آنكه گيرنده قرارداد باربري را بموجب مادة 22 تغيير داده پيش آيد راهآهن موظف است به اين گيرنده مراتب را اطلاع دهد دستورات رديف 2 از بند 2 عيناً درباره گيرنده قابل اجراء ميباشد.
4 ـ دستورات مادة 23 در باربريهائيكه بموجب اين ماده انجام شده قابل اجراء است.
قسمت سوم ـ مسئوليت ـ اقدامات قضائي
فصل اول
ماده بيست وششم ـ مسئوليت مشترك راهآهنها
1 ـ راهآهن كه كالا را با بارنامه براي باربري قبول كرده است مسئول اجراي اين باربري روي تمام مسير تا تسليم كالا بگيرنده ميباشد.
2 ـ هر راهآهن بعدي بمحض آنكه كالا را با بارنامه اوليه قبول نمايد در قرارداد باربري بموجب شرائط اين سند شريك است و عهدهدار كليه مسئوليتهاي ناشي از آن ميباشد بدون آنكه مقررات بند 3 مادة 43 مربوط به راهآهن مقصد را نقض كرده باشد.
ماده بيست وهفتم ـ حدود مسئوليت
1 ـ راهآهن مسئول افزايش مدت تحويل كالا ميباشد و همچنين در خصوص زيانهاي ناشي از فقدان تمام يا قسمتي از كالا و نيز خرابيهائيكه به آن وارد شود از لحظه قبول كالا براي تحويل تا موقع تحويل آن بگيرنده مسئوليت دارد.
2 ـ راهآهن از مسئوليت مبري ميشود چنانچه تجاوز از مدت مقرره تحويل و فقدان و يا خسارت وارده بعلت اشتباه و يا دستور ناصحيح ذينفع روي داده باشد.
همچنين در مورد عيب خاص كالا (از قبيل خرابي داخلي ـ آفت ـ غيره) و با وجود اوضاعي كه راهآهن نميتواند اجتناب نمايد.
بالاخره پيش آمدهائيكه راهآهن قادر به جلوگيري آن نيست مسئوليت از راهآهن سلب ميشود.
3 ـ هنگاميكه فقدان و يا آسيبديدگي كالا از آثار خاص مربوط بيك يا چندين عامل نامبرده زير نتيجه شود:
الف ـ حمل كالا بر طبق مقررات مربوطه و يا در اثر موافقتنامه منعقده با فرستنده كالا كه در بارنامه قيد گرديده در واگون مسطح صورت بگيرد.
ب ـ چنانچه كالائي را كه بعلت جنس و طبيعت آن همواره در معرض تقليل و آسيبديدگي قرار خواهد گرفت بستهبندي ننموده باشند و يا آنكه آنرا بطور ناقص بستهبندي كرده باشند.
ج ـ عمليات بارگيري و تخليه كالا كه بوسيله فرستنده و يا گيرنده و طبق مقررات مربوطه و يا بموجب موافقتنامههاي منعقده با آنها كه در بارنامه نيز ذكر گرديده است بعمل آمده باشد.
بارگيري ناقص وقتيكه اين بارگيري توسط فرستنده بعمل آمده باشد مقررات قابل اجراء يا موافقتنامه خاص با فرستنده شرائط بارگيري را معلوم ميدارد و بايد در بارنامه هم قيد شود.
د ـ اجراي انجام تشريفات گمركي يا تشريفات ساير مقامات اداري وسيله فرستنده يا گيرنده يا نماينده يكي از آنان صورت گيرد.
هـ ـ در صورتيكه كالاي حمل شده بعلل غير قابل تفكيك از جنس و طبيعت آن در معرض تلف كلي يا جزئي و يا معيوب شدن قرار گيرد مخصوصاً اينكه خسارت در اثر خورد شدن ـ زنگ زدن ـ خرابي داخلي و خود بخود جذب رطوبت ـ تحليل رفتن بوجود آيد.
و ـ فرستادن اشيائي كه از حمل ممنوع ميباشند تحت نام ديگري يا با نام غير صحيح و يا غير كامل همچنين فرستادن اشيائي كه تحت شرايط خاص بايد حمل شوند با نام ديگري يا با نام غير صحيح يا غير كامل و يا عدم رعايت احتياطات مقرره از طرف فرستنده صورت گرفته باشد.
ز ـ حمل و نقل حيوانات زنده.
ح ـ حمل و نقل محمولاتيكه بموجب مقاوله نامه فعلي و طبق مقررات مجريه و موافقتنامههاي منعقده با فرستنده كه در بارنامه نيز قيد شده باشد بايد بهمراهي چند نفر كه مأمور حفظ محمولات از مخاطرات مذكور باشند بعمل آيد.
ماده بيست وهشتم ـ مأموريت تحقيق
1 ـ تحقيق و اثبات اينكه مدت تحويل از موقع معينه تجاوز نموده است و يا اينكه فقدان و آسيبديدگي كالا بعلت وجود اعمال پيشبيني شده دربند 2 مادة 27 ميباشد بعهده راهآهن است.
2 ـ هر گاه راهآهن ثابت كند كه ب. ت. ب. اوضاع واحوال مربوطه فقدان يا آسيبديدگي بعلت يك يا چندين عامل مخصوصي كه در بند 3 مادة 7پيشبيني شدهاند بوجود آمده است و استنباط و قضاوت لازم را در اين مورد خواهد كرد ذيحق هميشه ميتواند ثابت كند كه خسارت كلي يا جزئي وارده بعلل ياد شده نبوده است اين استنباط در موردي كه در رديف الف از بند 3 مادة 27 پيشبيني شده اجراء نميشود چنانچه نقصان غير معمولي و يا فقدان كلي محموله وجود داشته باشد.
ماده بيست ونهم ـ استنباط در مورد حمل مجدد كالا
1 ـ چنانچه محمولاتي كه در تحت شرايط مقاولهنامه فعلي حمل شدهاند مجدداً تحت شرايط همان مقاولهنامه حمل گردند و در هنگام حمل مجدد فقدان جزئي و يا آسيبديدگي در آن مشاهده گردد:
الف ـ چنانچه شرايط زيرين موجود باشد ميتوان استنباط نمود كه آنها در طول مسير اخير قرارداد باربري بوجود آمده است.
ب ـ محموله بهمان وضع كه به مقصد رسيده تجديد حمل شده باشد.
2 ـ همچنين استنباط بعمل خواهد آمد هر گاه قرارداد قبلي براي ارسال مجدد كالا تابع شرايط اين مقاولهنامه نبوده است بشرط آنكه اين مقاولهنامه براي حمل باربري مستقيم بين اولين ايستگاه فرستنده و آخرين ايستگاه مقصد مورد عمل باشد.
ماده سي ام ـ استنباط درباره فقدان كالا ـ موردي كه كالا باز يافته ميشود
1 ـ چنانچه محموله در موعد معينه بگيرنده كالا تحويل نگردد و يا در مدت سي (30) روز پس از انقضاي مدت تحويل در اختيار او گذارده نشود ذيحق ميتواند بدون تهية مدارك ديگري كالاي خود را مفقود شده بداند.
2 ـ شخص ذينفع حق دارد كه پس از دريافت غرامت مربوط بكالاي مفقوده كتباً تقاضا نمايد چنانچه در طول سال كه از پرداخت غرامت آغاز ميگردد بمحض باز يافته شدن كالا او را مطلع سازند براي اين درخواست بايد اعلاميه كتبي از طرف ذينفع صادر شود.
3 ـ در مدت سي روز پس از دريافت اعلاميه مربوط به پيدا شدن كالا شخص ذينفع ميتواند تقاضا نمايد كه كالاي او در يكي از ايستگاههاي مسيرتحويل داده شود مسلم است مخارجي را كه بحمل كالا از ايستگاه فرستنده تا ايستگاه تحويل كالا به آن تعلق گرفته است به اضافه غرامتي را كهدريافت داشته گيرنده كالا بايد بپردازد استرداد اين غرامت با كسر مخارجي است كه احتمالا در اين غرامت پرداخت شده است و با رعايت كليه حقوق مربوط به غرامت كه در مادة 34 و در صورت امكان در مادة 36 براي تجاوز از موعد مقرره براي تحويل كالا ملحوظ است.
4 ـ در صورتيكه طبق بند 2 فوقالذكر تقاضائي بعمل نيامده باشد و يا در مدت 30 روز بموجب بند 3 اقدامي معمول نگردد و يا آنكه كالا در مدتبيش از يكسال از تاريخ پرداخت غرامت پيدا شود راهآهن مطابق مقررات و قوانين كشور متبوعه خود عمل خواهد كرد.
ماده سي و يكم ـ مبلغ غرامت در صورت از بين رفتن كالا
1 ـ هر گاه طبق مقررات اين مقاولهنامه غرامتي براي از بين رفتن كل يا قسمتي از كالا بر عهده راهآهن باشد.
غرامت بشرح زير و بر حسب نرخ رسمي بورس محاسبه ميشود:
در صورت نبودن نرخ بورس به قيمت روز بازار
در صورت نبودن هيچكدام طبق ارزش معمولي.
اجزاء محاسبه براي كالاهائيكه از يك جنس و يكنوع باشند و همچنين محل و موقعيكه كالا از طرف راهآهن براي باربري قبول شده است محاسبه ميشود معالوصف غرامت از صد فرانك براي هر كيلوگرم وزن خالص تجاوز نميكند با مراعات محدوديتهائي كه در مادة 35 پيشبيني شده است.
بعلاوه كرايه حمل و حقوق گمركي و كليه مبالغي كه بمناسبت حمل كالا پرداخت شدهاند بدون هيچگونه سود و زيان ديگر بشخص ذينفع پرداخت خواهد شد.
2 ـ چنانچه عناصري كه بعنوان پايه محاسبه پرداخت غرامت بكار ميروند به پول كشوري كه بايد غرامت را بپردازد معلوم نباشد تبديل پول براساس نرخهاي جاري در كشوريكه بايد غرامت پرداخت شود صورت ميگيرد.
ماده سي ودوم ـ تجديد مسئوليت در صورت افت كردن وزن محمولات در موقع حمل
1 ـ در مورد كالاهائيكه معمولا هنگام حمل و در طول مسير افت وزن پيدا ميكنند راهآهن فقط در صورتي مسئوليت خواهد داشت كه افت كالا در هرمسيري كه محموله طي كند از حدود معينه زير تجاوز نمايد:
الف ـ دو درصد از وزن براي مايعات و كالاهائيكه بحالت مرطوب براي باربري تحويل شده باشد و نيز براي كالاهاي نامبرده زير.
ساقه شيرينبيان انواع چرم
چوبهاي رنگين رنده شده و يا تراشيده تفاله پوست حيوانات
قارچهاي تازه پوست درخت يا ميوه
ذغالسنگ و كك
شاخ و سم حيوانات برگ توتون تازه
موي يال و دم حيوانات پوست
انواع چرمها ـ ميوههاي تازه ـ خشك
شده و يا پخته شده ماهيهاي خشك شده
انواع چربيها انواع ريشهها
انواع پوست ميوه و درخت و غيره صابون و روغنهاي غليظ
انواع خرما نمك
انواع پشم موي خوك
رازك - سبزي تازه
كندرهاي تازه توتون بريده شده
استخوان درست يا آسيا شده رگ و پي حيوانات
ضايعات پوستها ذغال طبيعي
ب ـ يك درصد براي ساير كالاهاي خشك كه ممكن است در طول راه دچار افت شوند.
2 ـ در صورتيكه ثابت شود كه افت كالا در اثر موجباتي كه باعث افت ميشوند نباشد راهآهن نميتواند از محدوديت مسئوليت كه در بند 1 اين ماده پيشبيني شده استفاده نمايد.
3 ـ هر گاه تعداد زيادي بسته بوسيله يك بارنامه حمل شود افت مربوط به طول راه براي هر بسته محسوب خواهد شد در صورتيكه وزن هر يك ازآنها جداگانه در بارنامه قيد شده باشد و يا بتوان بطريق ديگري آنرا تعيين نمود.
4 ـ در صورت فقدان تمام كالا براي محاسبه غرامت بعنوان افت وزن كالا در طول راه هيچگونه تقليلي نبايد بعمل آيد.
5 ـ مقررات اين ماده به هيچوجه مقررات مواد 7 و 28 را نقض نميكند.
ماده سي وسوم ـ مبلغ غرامت در مورد آسيبديدگي كالا
در مورد آسيبديدگي راهآهن موظف است كه غرامتي را پرداخت نمايد اين غرامت بر مبناي كسر ارزش كالاي آسيبديده حساب خواهد شد و غير ازاين غرامت هيچ نوع پرداخت جبران خسارت ديگري بعمل نخواهد آمد. مبلغ اين غرامت با در نظر گرفتن ارزش كالا كه در مادة 31 تعريف شده است و صدي چندي كه از ارزش كالا در مقصد كاسته شده است تعيين ميگردد همچنين مخارجي كه در رديف آخر بند 1 از مادة 31 پيشبيني شده است بهمين نسبت مسترد ميشود:
الف ـ هر گاه تمام محموله در اثر آسيبديدگي ضايع و بيارزش باشد مبلغ غرامت پرداختي از مبلغي كه براي فقدان تمام آن پرداخت ميشود نبايد تجاوز كند.
ب ـ هر گاه فقط قسمتي از محموله در اثر آسيبديدگي ضايع و بيارزش شده باشد مبلغ غرامت پرداختي نبايد از مبلغي كه براي فقدان قسمت آسيبديده بايد پرداخت شود تجاوز نمايد.
ماده سي وچهارم ـ مبلغ غرامت در مورد تأخير در تحويل كالا
1 ـ در صورتيكه مدت تحويل كالا از تاريخ مقرره تجاوز نمايد و اگر شخص ذينفع ثابت ننمايد كه در نتيجه آن خسارتي به كالاي او وارد شده راهآهن موظف است در صورتيكه مدت تأخيرمعادل10/1مدت تحويل باشد10/1كرايه حمل را مسترد دارد و چنانچه مدت تأخير در تحويل كالا كمتر از10/1مدت تحويل باشد مبلغ استردادي بر اساس همان10/1كرايه حمل محاسبه خواهد شد و در هر حال بايد توجه داشت4/1 كرايه حمل حداكثر غرامت پرداختي را تشكيل ميدهد.
2 ـ چنانچه ثابت شود كه خسارتي در اثر تأخير در تحويل كالا به آن وارد شده است راهآهن غرامتي را كه حداكثر از دو برابر كرايه حمل نبايد تجاوزكند بايد پرداخت كند.
3 ـ غراماتي كه طبق بندهاي 2 و 1 پرداخت ميشود با غرامت پرداختي براي فقدان تمام كالا توأم نميگردد در صورتي كه قسمتي از كالا تلف شود،غرامت تأخير در تحويل در صورت لزوم فقط براي قسمت تلف نشده مرسله پرداخت ميشود.
در صورت معيوب شدن كالا غرامت تأخير در تحويل در صورت لزوم با غرامت پيشبيني شده در ماده 33 توأم ميگردد. در تمام موارد توأم شدنغرامتهاي پيشبيني شده در بند 1 و 2 با غرامتهاي پيشبيني شده در مادة 31 و 33 نبايد موجب پرداخت غرامتي بيشتر از غرامت تلف شدن تمام كالا گردد.
ماده سي وپنجم ـ محدوديت غرامت بر اساس بعضي از تعرفهها
هر گاه راهآهن جهت حمل بار با شرايط باربري خاصي موافقت نمايد (تعرفه اختصاصي يا استثنائي) و براي كرايه حمل تخفيفي را بر اساس شرايط عادي بپذيرد (تعرفههاي عمومي) در اين حالت راهآهن ممكن است براي پرداخت غرامت بشخص ذينفع محدوديتي قائل شود اين محدوديت براي تأخير در تحويل فقدان و يا آسيبديدگي كالا خواهد بود بشرط آنكه اين محدوديت در تعرفه قيد شده باشد هر گاه محدوديت فوق از اعمال تعرفهها منتج شود كه فقط در قسمتي از مسير كالا اجرا ميشود تأديه غرامت توسط راهآهن فقط براي قسمتي از مسير كه موجب اين غرامت شده است بعمل خواهد آمد.
ماده سي وششم ـ مبلغ غرامت در صورت اظهار انتفاع در تحويل
هر گاه در موقع تحويل كالا انتفاع در تحويل تقاضا شده باشد ممكن است علاوه بر غرامات پيشبيني شده در مادة 31 و 33 و 34 و در صورت امكان درماده 35 مطالبه غرامتي براي خسارت اضافي كه تأييد گرديده است بشود مبلغ اين غرامت حداكثر بميزان مبلغي كه براي انتفاع در تحويل اظهار شدهاست ميباشد.
ماده سي وهفتم
مبلغ غرامت در صورت وجود تقلب و اشتباه فاحش كه مسئوليت آن بعهده راهآهن است در تمام موارديكه تأخير در تحويل كالا و فقدان كلي و يا جزئي آن و يا آسيبديدگي آن در اثر تقلب و يا اشتباه فاحشي باشد كه مسئوليت آن متوجه راهآهن است.
راهآهن بايد به ذينفع پس از اثبات موضوع خسارت مربوطه را پرداخت نمايد در موارد اشتباه فاحش مسئوليت محدود است به دو برابر حداكثر مبالغيكه در مواد 31 ـ 33 ـ 34 ـ 35 و 36 پيشبيني شده است.
ماده سي وهشتم ـ بهره غرامت ـ استرداد غرامتها
1 ـ شخص ذينفع ميتواند تقاضاي بهره غرامت بنمايد اين بهرهها كه بر مبناي پنج درصد در سال محاسبه ميشوند فقط در مواردي اجراء ميشوند كهغرامت از ده فرانك براي بارنامه تجاوز كند. بهرههاي غرامت از تاريخ اولين روز اقامه دعواي اداري بموجب مادة 41 بعمل ميآيد و در غير اينصورت از تاريخي خواهد بود كه از طريق قضائي اقدام به اين كار شده باشد.
2 ـ هر غرامتي كه من غير حق دريافت شده باشد بايد مسترد گردد.
ماده سي ونهم ـ مسئوليت راهآهن در مورد مأمورين خود
راهآهن مسئول اعمال كليه مأمورين رسمي كه در اداره كار ميكنند و همچنين اشخاصي كه براي امر باربري استخدام شده و به آن مبادرت ميورزند ميباشد.
معالوصف هر گاه بنا بر تقاضاي ذينفع مأمورين راهآهن بارنامهها را تهيه و يا ترجمههائي را انجام دهند و يا خدمات ديگري را كه بر عهده راهآهن نيست صورت دهند آنان بعنوان مأمور اشخاص ذينفع شناخته ميشوند.
ماده چهلم ـ اجراء دعاوي خارج از قرارداد
در موارد پيشبيني شده در بند 1 مادة 27 هر دعوي مربوط به مسئوليت بهر عنوان كه باشد عليه راهآهن اعمال نميشود مگر در شرايط و حدودپيشبيني شده در مقاولهنامه فعلي همچنين است هر دعوي ايكه عليه اشخاصيكه طبق ماده 39 راهآهن مسئول آنست اقامه شود.
فصل دوم ـ دعاوي اداري ـ دعاوي قضائي ـ آئين دادرسي ـ
مرور زمان
ماده چهل ويكم ـ دعاوي اداري
1 ـ دعاوي اداري مربوط به قرارداد باربري بايد كتباً بموجب مادة 43 براهآهن ارسال شود.
2 ـ حق ارسال دعوي اداري متعلق به اشخاصي است كه حق اقامه دعوي قضائي عليه راهآهن بموجب مادة 42 را دارند.
3 ـ اگر دعوي توسط فرستنده كالا اقامه شود بايد رونوشت بارنامه را ارائه نمايد و اگر اقامه دعوي توسط گيرنده صورت گيرد بايد بارنامه را چنانچه بهاو تحويل شده باشد ارائه دهد.
4 ـ بارنامه ـ رونوشت بارنامه و اوراق ديگري كه ذيحق ضميمه كردن آنها را به دعوي خود مفيد بداند بايد اصل يا رونوشت آنها پيوست شود و درصورت تقاضاي راهآهن رونوشتها بايد مصدق باشند موقع رسيدگي بهدعوي راهآهن ميتواند تقاضاي ارائه اصل بارنامه ـ رونوشت بارنامه و يا قبضاسترداد بها را از نظر تحقيق بيشتر در رسيدگي دعوا بنمايد.
ماده چهل ودوم ـ اشخاصيكه ميتوانند عليه راهآهن دعوي قضائي اقامه كنند
1 ـ اقامه دعوي قضائي براي استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد باربري متعلق بكسي ميباشد كه اين مبلغ را پرداخته است.
2 ـ اقامه دعوي قضائي مربوط به استرداد بهاي پيشبيني شده در ماده 19 فقط به فرستنده كالا مربوط است.
3 ـ اقامه دعاوي ديگر قضائي عليه راهآهن كه از قرارداد باربري ناشي ميشود مربوط به اشخاص زير ميباشد:
الف ـ به فرستنده كالا تا موقعي كه گيرنده كالا بارنامه را اخذ و يا از حقوق متعلقه كه بموجب بند 4 از مادة 16 و يا مادة 22 برخوردار است استفاده نمايد.
ب ـ بگيرنده كالا بعد از موقعيكه:
1 ـ بارنامه را دريافت كرده باشد يا.
2 ـ از حقوق خود بموجب بند 4 از مادة 16 استفاده كرده باشد يا.
3 ـ از حقوق متعلقه بخود بموجب مادة 22 استفاده كرده باشد.
در هر صورت بمحض اين كه بارنامه وسيله شخص تعيين شده از طرف گيرنده طبق (رديف ج از بند 1 مادة 22) دريافت شده باشد و بمحض اينكهنامبرده از حقوق متعلقه بخود بموجب بند 4 از مادة 16 استفاده كرده باشد حق اقامه دعوي گيرنده منتفي ميشود.
براي اقامه اين قبيل دعاوي فرستنده بايد رونوشت بارنامه را ارائه نمايد و در صورت نبودن آن او نميتواند عليه راهآهن اقامه دعوي كند مگر با اجازه گيرنده يا اين كه دليلي بياورد كه گيرنده كالا را نپذيرفته است.
ماده چهل وسوم ـ اقامه دعوي قضائي عليه راهآهنها
1 ـ اقامه دعوي قضائي در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد باربري ممكن است عليه راهآهني كه وجه را دريافت كرده يا راهآهني كهوجه بنفع او بيشتر دريافت شده اقامه گردد.
2 ـ دعوي قضائي مربوط به استرداد بهاي پيشبيني شده در مادة 19 اقامه نميشود مگر عليه راهآهن مبداء.
3 ـ دعاوي قضائي ديگر كه از قرارداد باربري ناشي ميشود ممكن است عليه راهآهن مبداء يا راهآهن مقصد يا راهآهني كه عمل اصلي مورد دعوي در آنجا اتفاق افتاده اقامه شود.
عليه راهآهن مقصد همچنين ميشود اقامه دعوي كرد حتي اگر او كالا و بارنامه را دريافت نكرده باشد.
4 ـ هر گاه شخصي كه دعوي را طرح مينمايد بتواند آنرا عليه چندين راهآهن اقامه كند بمحض اينكه دعوي عليه يكي از آنها طرح گرديد حق اونسبت بساير راهآهنها منتفي ميشود.
5 ـ دعوي قضائي ممكن است عليه راهآهن ديگري غير از آنهائيكه در بند 1 و 2 و 3 تعيين شده اقامه شود هر گاه اين دعوي مردود شناخته شده باشد يا بصورت دعوي شخص ثالث در دعوي اصلي مستند بر همان قرارداد باربري اقامه شود.
ماده چهل وچهارم ـ صلاحيت
دعاوي قضائي مستند به اين قرارداد نميتواند مورد اقدام قرار گيرد مگر پيش قاضي صلاحيتدار كشوري كه راهآهن خوانده از آن تبعيت ميكند. مگر اينكه در موافقتنامههاي بين دولتها و يا در اسناد امتيازي تصميم ديگري اتخاذ شده باشد.
هر گاه مؤسسهاي شبكههاي مستقلي از راهآهن را در كشورهاي مختلف بهرهبرداري كند هر يك از اين شبكهها از نظر اجراء اين ماده مانند راهآهنجداگانه تلقي ميشود.
ماده چهل وپنجم ـ تحقيق درباره فقدان جزئي و يا معيوب شدن كالا
1 ـ هر گاه فقدان قسمتي از كالا و يا آسيبديدگي آن از طرف راهآهن كشف و يا مشاهده شود و يا اينكه ذيحق وجود آن را اثبات كند راهآهن موظف است بلافاصله و در صورت امكان با حضور دارنده حق صورت مجلسي تنظيم نمايد كه نوع خسارت وضع كالا ـ وزن آن و در صورت امكان اهميتخسارت ـ علت آن و زمانيكه خسارت وارد شده در آن تسجيل گردد يك رونوشت از اين صورت جلسه در قبال تقاضا به ذيحق برايگان تسليم ميشود.
اگر ذيحق مفاد صورتمجلس را قبول نكند ميتواند درخواست تحقيق قضائي را نسبت به وضع و وزن كالا و همچنين عللي كه موجب اين مبلغ خسارت شدهاند تقاضا نمايد
نحوه اقدام تابع قوانين و مقررات كشوري است كه تحقيق قضائي در آن جا اجراء ميشود.
ماده چهل وشش ـ مواردي كه اقامه دعوي عليه راهآهن ناشي از قرارداد باربري منتفي ميشود
1 ـ دريافت كالا از طرف ذيحق هر گونه دعوي ناشي از قرارداد باربري را مربوط به انقضاء مهلت تحويل يا فقدان قسمتي از آن و يا آسيبديدگي عليه راهآهن منتفي ميسازد.
2 ـ معالوصف اقامه دعوي در موارد زير منتفي نميگردد:
الف ـ اگر دارنده حق اثبات كند كه خسارت بعلت يك تقلب يا خطاي فاحش منسوب به راهآهن بوده است.
ب ـ در صورتيكه دعواي اداري براي انقضاء مدت تحويل بموجب بند 3 مادة 43 در مدتي كه از 60 روز تجاوز ننمايد ارسال شود. روز قبول كالا ازطرف ذيحق جزو اين مدت محسوب نميشود.
ج ـ در صورت ارسال دعواي اداري براي فقدان قسمتي از كالا و يا براي آسيبديدگي كالا بشرح زير:
1 ـ اگر فقدان يا آسيبديدگي قبل از دريافت كالا وسيله ذيحق طبق مادة 45 به ثبوت رسيده باشد.
2 ـ اگر تحقيق و اثباتي كه بموجب مادة 45 بايد انجام بگيرد بعلت اشتباه راهآهن صورت نگرفته باشد.
د ـ در صورت ادعاي خسارت براي خسارتهائيكه وجود آنها بعد از قبول كالا از طرف ذيحق معلوم ميگردد بشرط حائز بودن دو شرط زير:
1 ـ بلافاصله بعد از كشف خسارت و حداكثر در ظرف هفت روز بعد از دريافت كالا تقاضاي تسجيل خسارت مطابق مادة 45 وسيله دارنده حق بعمل آمده باشد و اگر خاتمه اين مهلت مصادف با روز يكشنبه يا روز تعطيل رسمي باشد خاتمه مهلت به اولين روز اداري بعدي تمديد ميشود.
2 ـ ذيحق ثابت كند كه خسارت در فاصله قبول كالا براي حمل و تحويل آن عارض شده است.
3 ـ اگر كالا مطابق شرايط پيشبيني شده در بند 1 مادة 29 تجديد حمل شود اقامه دعاوي مربوط به غرامت براي فقدان جزئي يا آسيبديدگي كالا كه ناشي از يكي از قراردادهاي باربري قبلي باشند منتفي ميشود اگر دارنده حق در مورد يكي از قراردادها اقدام نموده باشد.
ماده چهل وهفتم ـ مرور زمان دعوي ناشي از قرارداد باربري
1 ـ اقامه دعوي قضائي ناشي از قرارداد باربري بعد از يك سال مشمول مرور زمان ميگردد.
معهذا مرور زمان سهساله خواهد بود اگر موارد زير پيش آيد:
الف ـ اقامه دعوي مربوط به واريز استرداد بهاي كالائي باشد كه وسيله راهآهن از گيرنده كالا دريافت شده است.
ب ـ اقامه دعوي مربوط به واريز تتمه حساب فروشي باشد كه وسيله راهآهن انجام شده است.
ج ـ اقامه دعوي بر اساس خسارتي باشد كه از تقلب و تدليس ناشي شده است.
د ـ اقامه دعوي بر اساس موضوع قاچاق مبتني باشد.
هـ ـ در مورد پيشبيني شده در بند 1 مادة 29 اقامه دعوي بر اساس يكي از قراردادهاي باربري قبلي براي تجديد ارسال محموله مبتني باشد.
2 ـ شروع مرور زمان:
الف ـ براي دعاوي مربوط به غرامت براي فقدان جزئي و يا آسيبديدگي و يا تأخير در تحويل محموله از روزيكه تحويل انجام شده است.
ب ـ براي دعاوي مربوط به غرامت براي فقدان كليه محموله از سيام روزيكه پس از انقضاء مهلت تحويل سر برسد.
ج ـ براي دعاوي مربوط بپرداخت يا استرداد كرايه حمل و مخارج فرعي و اضافه كرايهها و يا براي دعاوي مربوط به تصحيح در صورت بد اجراءكردن تعرفه يا اشتباه در محاسبه مرور زمان از تاريخهاي زير شروع ميشود:
1 ـ اگر پرداخت بعمل آمده باشد از روز پرداخت.
2 ـ چنان چه پرداخت بعمل نيامده باشد از روز قبول كالا براي باربري اگر پرداخت بعهده فرستنده باشد يا از روزيكه گيرنده بارنامه را اخذ كردهاست در صورتيكه پرداخت بعهده گيرنده باشد.
3 ـ اگر موضوع مربوط به پرداخت مبالغي بموجب برگ پرداخت باشد از روزيكه راهآهن صورت حساب مخارج را كه در بند 7 مادة 19 قيد شدهاست به فرستنده تسليم نمايد.
در صورت عدم تسليم صورت حساب، مهلت براي مطالبات راهآهن از روز سيام بعد از انقضاء تحويل كالا شروع ميشود.
د ـ براي اقامه دعوي از طرف راهآهن مربوط به پرداخت مبالغي كه توسط گيرنده بجاي فرستنده پرداخت شده يا بالعكس و راهآهن موظف بهاسترداد آن به ذيحق ميباشد از روزيكه تقاضاي استرداد بعمل آمده است.
هـ ـ براي دعاوي مربوط به استرداد بهاي كالا كه در مادة 19 پيشبيني شده است از چهل و دومين روزيكه از انقضاء مدت تحويل ميگذرد.
و ـ براي دعاوي مربوط به پرداخت تتمه حساب فروش از روز فروش.
ز ـ براي دعاوي مربوط به پرداخت يك اضافه حقوق گمركي كه از طرف گمرك ادعا شده باشد از روز ادعاي گمرك.
ح ـ در ساير موارد ديگر از روزيكه ادعا بايد اعمال شود.
روزي كه بنام شروع مرور زمان تعيين گرديده جزو ايام مهلت محسوب نميشود.
3 ـ در حالت اقامه دعواي اداري كه طبق مادة 41 براي راهآهن ارسال شده است مرور زمان تا روزيكه راهآهن ادعا را كتباً رد نكرده است و اوراقي كهپيوست ادعانامه مزبور بوده مسترد نگرديده است در صورت قبول قسمتي از ادعا مرور زمان جريان پيدا نميكنند مگر براي قسمتي از ادعا كه مورداختلاف باقي ميماند.
اثبات اين كه ادعانامه اداري دريافت شده يا جواب آن ارسال و اوراق ضميمه مسترد گرديده است بعهده طرفي است كه به آن استناد ميكند
ادعانامههاي اداري بعدي كه در مورد همان موضوع باشد مرور زمان را معلق نميكند.
4 ـ دعوي مشمول مرور زمان مورد اقدام قرار نميگيرد حتي بعنوان دعوي متقابل يا اعتراض شخص ثالث.
5 ـ با رعايت مقررات فوق معلق ماندن و قطع شدن مرور زمان وسيله قوانين و مقررات كشوري كه دعوي در آن جا طرح شده تعيين ميگردد.
فصل سوم ـ واريز حسابها ـ دعاوي راهآهنها عليه يكديگر
ماده چهل وهشتم ـ واريز حساب بين راهآهنها
1 ـ هر راهآهني كه مخارج يا ساير مطالبات مربوط به قرارداد باربري را چه در مبداء و چه در مقصد دريافت كرده موظف است سهم راهآهنهاي ذينفع را از مخارج و مطالبات مزبور بپردازد.
تشريفات اين پرداخت در موافقتنامههاي متبادله بين راهآهنها تعيين شده است.
2 ـ ضمن حفظ حقوق راهآهن عليه فرستنده چنانچه راهآهن فرستنده كالا كرايه حمل و ساير مخارجي را كه بعهده فرستنده كالا طبق بارنامه ميباشد و دريافت نكرده باشد مسئول آن خواهد بود.
3 ـ اگر راهآهن مقصد كالا را بدون دريافت مخارج و ساير مطالبات ناشي از قرارداد باربري تحويل داده باشد در قبال راهآهنهاي قبلي و ساير افراد ذينفع مسئول است.
4 ـ در صورت عدم قدرت پرداخت يكي از راهآهنها و بر حسب تقاضاي يكي از راهآهنهاي طلبكار موضوع مورد رسيدگي و تحقيق اداره مركزي حمل و نقلهاي بينالمللي با راهآهن قرار گرفته باشد نتايج حاصله از آن از طرف كليه راهآهنهاي ديگر كه در حمل و نقل شركت كردهاند به نسبت سهم هر يك در كرايه حمل تقبل ميشود. حق اقامه دعوي عليه راهآهن كه عدم قدرت پرداخت آن تأييد شده محفوظ است.
ماده چهل ونهم ـ اقامه دعوي در مورد غرامت براي فقدان كالا و يا آسيبديدگي آن
1 ـ راهآهن كه غرامتي را براي فقدان كلي و جزئي كالا و يا براي آسيبديدگي آن بموجب مقاولهنامه فعلي پرداخت كرده است حق دارد عليهراهآهنهائيكه در حمل و نقل شركت كردهاند طبق ترتيبات زير اقامه دعوي نمايد:
الف ـ راهآهني كه در اثر عمل او خسارت پيش آمده تنها مسئول خسارت است.
ب ـ اگر خسارت در اثر عمل چند راهآهن پيش آيد هر يك از آنها مسئول خسارتي ميباشند كه خود موجب آن شدهاند و اگر تشخيص كيفيت خسارت ممكن نباشد مسئوليت خسارت ب. ت. ب. اصول مذكوره در حرف ج بين آنها تسهيم ميشود.
ج ـ اگر نتوان ثابت كرد كه خسارت در نتيجه عمل يك يا چند راهآهن پيش آمده است مقدار غرامت بين تمام راهآهنها كه در اين باربري شركت كردهاند بغير از آنهائيكه ثابت كنند خسارت در خطوط آنها پيش نيامده تسهيم ميشود.
تسهيم مبلغ غرامت به نسبت به تعداد كيلومترهاي مسافتي كه بموجب تعرفهها پيموده شده است بعمل ميآيد.
2 ـ در صورت عدم قدرت يكي از راهآهنها سهم مربوط به آن كه پرداخت نشده بين راهآهنهاي ديگر كه در حمل و نقل شركت كردهاند به نسبت تعداد كيلومترهاي پيموده شده كه در آنها تعرفه اجراء گرديده است تسهيم ميشود.
ماده پنجاهم ـ اقامه دعوي در مورد غرامت براي انقضاء مهلت تحويل
1 ـ مقررات مندرج در مادة 49 در مورد پرداخت غرامت براي انقضاء مهلت تحويل قابل اجرا ميباشد چنانچه تأخير در مدت تحويل كالا در نتيجه نامنظميهاي حاصله در روي خطوط چندين راهآهن باشد مبلغ غرامت به نسبت مدت تأخيريكه روي هر يك از شبكههاي مربوطه انجام گرفته است تقسيم خواهد شد.
2 ـ مهلت تحويل تعيين شده در مادة 11 بين راهآهنهاي مختلف كه در حمل و نقل شركت كردهاند بشرح زير تقسيم ميشود:
الف ـ بين دو راهآهن همسايه.
1 ـ مهلت ارسال بين دو راهآهن نصف ميشود.
2 ـ مهلت حمل و نقل به نسبت تعداد كيلومترهاي فواصلي كه روي هر يك از دو راهآهن اجرا ميشوند تقسيم ميگردد.
ب ـ بين سه راهآهن يا بيشتر.
1 ـ مهلت ارسال بين راهآهن مبداء و مقصد نصف ميشود.
2 ـ يك سوم مهلت حمل و نقل به سهم مساوي بين تمام راهآهنهاي شركتكننده در حمل و نقل تقسيم ميشود.
3 ـ دو سوم مهلت حمل و نقل به نسبت تعداد كيلومترهاي مسافتي كه تعرفهها در هر يك از راهآهنها اجراء ميشود تقسيم ميگردد.
مهلتهاي اضافي را كه يك راهآهن ميتواند از آن استفاده كند به آن راهآهن اعطا خواهد شد.
4 ـ زماني كه بين تحويل كالا به راهآهن تا آغاز مهلت ارسال مصروف ميشود فقط مربوط به راهآهن مبدأ است.
5 ـ تقسيمي كه در بالا مورد بحث قرار گرفت مورد عمل قرار نميگيرد مگر در صورتيكه مهلت تحويل جمعاً رعايت نشده باشد.
ماده پنجاه ويكم ـ رويه اقامه دعوي
1 ـ راهآهني كه عليه آن بموجب مواد 49 و 50 اقامه دعوي ميشود صلاحيت ندارد به صحت پرداختي كه از طرف اداره راهآهني كه اقامه دعوي كردهاست اعتراض كند هر گاه مبلغ غرامت بوسيله قوه قضائيه تعيين شده باشد بعد از آنكه ادعانامه به او ابلاغ و از طرف او امضاء گرديده و به او حق داده شد كه در محاكمه شركت نمايد قاضي محكمه پس از قبول دعوي طبق جريان كار مهلتهاي مربوط به احضار و شركت در محاكمه را تعيين مينمايد.
2 ـ راهآهني كه ميخواهد اقامه دعوي كند بايد ادعاي خود را عليه تمام راهآهنهاي ذينفع كه با آنها اختلاف دارد در يك ادعانامه و با توجه بهاينكهادعاي خود را عليه راهآهنهائيكه اقامه دعوا ننموده است از دست خواهد داد تنظيم نموده و در يك محكمه فقط اقامه دعوي نمايد.
3 ـ قاضي بايد در يك حكم براي تمام دعاوي كه پيش او مطرح است رأي صادر كند.
4 ـ راهآهنهائيكه عليه آنها اقامه دعوي شده دعوي بعدي را نميتوانند اقامه كنند.
5 ـ مجاز نميباشد كه دعاوي مربوط به تضمين را در دعوي مربوط بتقاضاي اصلي غرامت وارد كنند.
ماده پنجاه ودوم ـ صلاحيت براي دعاوي
1 ـ قاضي محل اقامتگاه راهآهني كه عليه آن راهآهن اقامه دعوي ميشود در تمام دعاوي مطروحه منحصراً ذيصلاحيت است.
2 ـ وقتي كه دعوي عليه چند راهآهن بايد اقامه شود راهآهن خواهان حق دارد از بين قاضيهاي ذيصلاحيت بموجب بند 1 دادرسي را انتخاب كند كهعرضحال خود را نزد او تسليم ميدارد.
ماده پنجاه وسوم ـ توافق در موضوع دعاوي
راهآهنها ميتوانند با توافق بين خود مقررات مربوط به دعاوي متقابل خود را كه در فصل سوم تعيين شده نقض كنند.
قسمت چهارم ـ مقررات مختلف
ماده پنجاه وچهارم ـ اجراي حقوق ملي
در صورت عدم وجود شروطي در مقاولهنامه فعلي مقررات و قوانين و آئين نامههاي ملي مربوط به باربري در هر دولتي قابل اجراء ميباشد.
ماده پنجاه وپنجم ـ قواعد عمومي آئين دادرسي
براي كليه اختلافاتي كه از حمل و نقلهاي تابع مقاولهنامه فعلي ناشي ميشود رويه قضائي كه بايد اعمال گردد همانست كه قاضي ذيصلاحيت آن رامورد عمل قرار ميدهد مگر اينكه مقررات مخالفي در مقاولهنامه وجود داشته باشد.
ماده پنجاه وششم ـ اجراي احكام قضائي ـ ضبط و تضمين
1 ـ موقعيكه احكام قضائي اعم از حضوري و يا غيابي توسط قاضي ذيصلاحيت و بموجب مقررات مقاولهنامه فعلي صادر گرديد طبق قوانين استنادي اين قاضي به مورد اجراء گذاشته خواهد شد و بهمين نهج اين احكام در هر يك از كشورهاي شريك پس از انجام تشريفات لازم و مقرر درهر كشوري اجرا خواهد شد.
اين رويه در مورد احكامي كه جنبه اجرائي موقت دارند اجرا نميشود و همچنين در مورد محكوميتهاي مربوط بمطالبه سود در خسارتهاي وارده كه با پرداخت هزينه مربوط عليه خواهان بعلت رد درخواست او صادر ميگردد نيز اجرا نميشود.
2 ـ مطالباتيكه در اثر يك باربري بينالمللي به نفع يك راهآهن عهده راهآهن ديگر كه از همان كشور راهآهن اولي تبعيت نميكند ايجاد شود نميتواند مورد توقيف قرار گيرد مگر بموجب حكم صادره از قوه قضائيه كشور متبوعه راهآهني كه داراي مطالبات مورد توقيف است.
3 ـ وسائط نقليه راهآهن همچنين اشياء مختلف ديگري كه در حمل و نقل بكار ميرود و متعلق به راهآهن است مانند مخازن، ابزار آلات بارگيري،واگونهاي مسطح كه با روپوش حمل ميشوند و غيره مورد توقيف قرار نميگيرند مگر آن كه متعلق به كشوري باشند كه راهآهن آن كشور مالك آنها باشد و بموجب حكم صادره از طرف مقامات قضائي كشور اخيرالذكر واگنهاي اختصاصي همچنين اشياء مختلف ديگري كه در باربري بكار ميروند و دروسائط نقليه فوقالذكر موجود باشد و متعلق بهمالك واگن باشند نميتوانند مورد توقيف قرار بگيرند مگر در كشوري كه مالك آنها تابع آن كشور باشد وبموجب رأي صادره از طرف مقامات قضائي كشور اخيرالذكر.
4 ـ تضمين براي تأمين پرداخت هزينههاي محاكمات قضائي كه بر اساس قرارداد باربري بينالمللي اقامه ميشوند مطالبه نخواهد شد.
ماده پنجاه وهفتم ـ واحد پول ـ نرخ تسعير و يا قبول پولهاي خارجي
1 ـ مبالغي كه بواحد فرانك در مقاولهنامه فعلي و ضمائم آن تعيين شده عبارت از فرانك طلا بوزن 31/10 گرم بعيار 900% ميباشد.
2 ـ راهآهن موظف است نرخهاي تسعير در مورد عمل خود را در مورد كراية حمل و ساير مخارج و استرداد بهاي كالا كه بواحدهاي پول خارجي تعيين شدهاند و به پول كشور خود دريافت ميدارد چاپ و منتشر نمايد (نرخ تسعير).
3 ـ همچنين راهآهني كه پول خارجي را براي پرداخت قبول ميكند بايد از نرخهائي را كه با آنها پول خارجي را قبول ميكند چاپ و منتشر نمايد (نرخقبول ارز).
ماده پنجاه وهشتم ـ اداره مركزي حمل و نقلهاي بينالمللي با راهآهنها
1 ـ براي تسهيل و تأمين اجراء مقاولهنامه فعلي يك اداره مركزي حمل و نقلهاي بينالمللي وسيله راهآهنها تأسيس گرديده است كه مأمور اجراي امور زير ميباشد:
الف ـ دريافت اطلاعات از تمام كشورهاي عضو مقاولهنامه و هر يك از راهآهنهاي ذينفع و اعلام آنها بكشورها و راهآهنهاي ديگر.
ب ـ جمعآوري و تنظيم و چاپ و انتشار اطلاعات از هر نوع كه براي سرويس حمل و نقلهاي بينالمللي مفيد باشد.
ج ـ تسهيل روابط مالي لازم براي سرويس حمل و نقلهاي بينالمللي بين راهآهنهاي مختلف و واريز مطالبات معوقه و تأمين اطمينان لازم در اين مورد در روابط بين راهآهنها.
د ـ بنا به تقاضاي يكي از كشورهاي عضو مقاولهنامه يا يكي از مؤسسات حمل و نقل كه خطوط آن در فهرست خطوط پيشبيني شده در مادة 59 ثبتشده است دفتر مركزي با راهنمائيها و خدمات خود از هر طريقي كه ممكن باشد اقدام مينمايد تا اختلافاتيكه بين كشورهاي فوقالذكر و ساير مؤسسات روي ميدهد از طريق تفسير و اجراي مقاولهنامه فعلي رفع نمايد.
هـ ـ بنا بر تقاضاي اعضاء اصلي (كشورها ـ مؤسسات حمل و نقل ـ مشتريان) اطلاعيه مشورتي براي كسب نظر درباره اختلافات مربوط به تفسير و يا اجراء مقاولهنامه منتشر مينمايد.
و ـ همكاري براي رفع اختلاف مربوط به تفسير و اجراء مقاولهنامه از طريق حكميت.
ز ـ بررسي تقاضاهاي مربوط به تغييرات مقاولهنامه فعلي و پيشنهاد تشكيل جلسه كنفرانسها در صورت لزوم طبق مادة 69.
2 ـ آئيننامه خاصي كه ضميمه V مقاولهنامه فعلي را تشكيل ميدهد اقامتگاه و تركيب و سازمان اين اداره مركزي را و تشكيلات اين اداره و نيز وسايلكار و شرايط و طرز عمل و نظارت آن را تعيين ميكند.
مادة* پنجاه ونهم* ـ فهرست خطوط تابع مقاولهنامه
1 ـ اداره مركزي كه در مادة 58 پيشبيني شده مأمور تنظيم و بهجريان گذاردن فهرستهاي خطوط تابع مقاولهنامه فعلي ميباشد بدين منظور ازكشورهاي عضو اطلاعات مربوطه را براي درج فهرستها يا حذف خطوط يك راهآهن يا يك مؤسسه كه در مادة 2 ذكر شده دريافت ميكند.
2 ـ ورود يك خط جديد در سرويس حمل و نقلهاي بينالمللي عملي نميشود مگر يك ماه بعد از تاريخ نامه اداره مركزي بعنوان كشورهاي عضو ديگر مشعر بر اعلام ثبت آن خط در فهرست مربوطه.
3 ـ حذف يك خط از طرف اداره مركزي موقعي اعلام ميگردد كه بدرخواست كشور عضوي كه بنا به تقاضاي او اين خط در فهرست قيد گرديده استطي يادداشتي به اداره مركزي اعلام نمايد كه آن خط ديگر در وضعيتي قرار ندارد كه بتواند تعهدات ناشي از مقاولهنامه را انجام دهد.
4 ـ تنها بمحض دريافت ساده اعلاميه منتشره از طرف اداره مركزي بهر راهآهني حق ميدهد فوراً تمام كليه روابط حمل و نقل بينالمللي خود را با خط حذف شده قطع نمايد مگر در مورد حمل و نقلهائيكه در جريان ميباشد و بايد خاتمه پذيرند.
ماده شصتم ـ مقررات خاص در مورد بعضي از باربري ها ـ مقررات تكميلي
1 ـ حمل واگنهاي مربوط به اشخاص تابع مقررات ضميمه شماره ميباشد.
2 ـ حمل مخازنها تابع مقررات ضميمه شماره است.
3 ـ براي باربري بستههاي اكسپرس راهآهنها ميتواند بوسيله مواد مربوطه در تعرفههاي خود در اين مورد بعضي از مقررات مخصوص مندرج درضميمه را قيد نمايند.
4 ـ براي حمل و نقلهاي نامبرده زير:
الف ـ حمل و نقل با اسناد حمل قابل مبادله.
ب ـ حمل و نقل بشرط عدم تحويل كالا جز در مقابل رونوشت بارنامه.
ج ـ حمل و نقل روزنامهها.
د ـ حمل و نقل كالا بمقصد بازارهاي مكاره و نمايشگاهها.
هـ ـ حمل و نقلهاي ابزار آلات بارگيري و وسايل پوششي ضد سرما و گرما براي كالاهاي حمل شده دو يا چند كشور متعاهد بوسيله انعقاد قراردادهاي خاص و يا راهآهنها بموجب مواد مخصوص تعرفههاي خود مي توانند شرايطي را براي اينگونه حمل و نقلها مقرر دارند كه مغاير مقاولهنامه فعلي باشد بالاخص سند حملي را كه مغاير نمونه ضميمه II مقاولهنامه فعلي باشد براي اين منظور پيشبيني نمايند.
5 ـ مقررات تكميلي كه بعضي از كشورهاي متعاهد يا بعضي از راهآهنهاي شريك براي اجراي مقاولهنامه انتشار ميدهند به اداره مركزي ارسال خواهد شد.
اين مقررات تكميلي ممكن است در راهآهنائيكه الحاق خ. ر. ب. آن اعلام ميدارند تحت اشكال پيشبيني شده در قوانين و آئيننامههاي هر كشوري به اجراء گذارده شود بدون آنكه مقاولهنامه فعلي را نقض نمايند و اجراي اين مقررات تكميلي طي يادداشتي به اداره مركزي اعلام خواهد شد.
ماده شصت ويكم ـ حل و فصل اختلافات از طريق حكميت
1 ـ هر گاه اختلافي كه در موضوع تفسير و اجراي قرارداد بين اعضاء بوجود ميآيد بين خود آنان حل و فصل نشود ب. ت. ب. اينكه اين مقاولهنامهعنوان قانون بينالمللي و يا عنوان قانون قراردادي مورد قبول همه را دارد و همچنين ب. ت. ب. اينكه مقررات تكميلي آن كه توسط بعضي از كشورهايعضو مقاولهنامه تدوين شدهاند و نيز موافقتنامههاي خاصي كه در بند 4 ماده 60 پيشبيني شده است همان ارزش را دارد ميتوان بنا بر درخواست اعضاء اين اختلافات را از ارجاع بحكميت نمود تركيب و رويه محاكمي كه عهدهدار اين نوع حكميت ميباشند در ضميمه X اين مقاولهنامه درج شدهاست.
2 ـ معالوصف در مورد اختلاف بين كشورها مقررات مندرج در ضميمه Xطرفين را وادار و بمراعات آن نخواهد كرد و هر يك از كشورها راساً ميتوانند درباره تركيب دادگاهي كه حكميت به آن ارجاع خواهد شد و رويهايكه بايد در حكميت اتخاذ شود تصميم لازم اتخاذ كنند.
3 ـ بنا بر تقاضاي طرفين حكميت در موارد زير متوقف ميشود:
الف ـ بدون اينكه به حل اختلاف بموجب مقررات قانوني ديگر لطمهاي برسد.
1 ـ در مورد اختلافات بين كشورهاي عضو قرارداد.
2 ـ در مورد اختلافات بين كشورهاي عضو قرارداد از يك طرف و كشورهاي غير عضو از طرف ديگر.
3 ـ در مورد اختلافات بين كشورهاي غير عضو.
بشرط اين كه در مورد اخيرالذكر قرارداد حاضر مانند يك قانون ملي يا بعنوان حقوق توافقي قابل اجرا باشد.
ب ـ در مورد اختلافات بين مؤسسات باربري.
ج ـ در مورد اختلافات بين مؤسسات باربري و مشتريان.
د ـ در مورد اختلافات بين مشتريان.
4 ـ اجراي طريقه حكميت در مورد تعليق و قطع مرور زمان دعاوي مربوط به طلب همان اثر را دارد كه طرح دعوا در محاكم عادي.
5 ـ احكام صادره از دادگاههاي حكميت درباره مؤسسات باربري و مشتريان در هر كشور عضو قرارداد بعد از انجام تشريفات مقرره كشور محل اجراء لازمالاجراء ميگردد.
قسمت پنجم ـ مقررات استثنائي
ماده شصت ودوم ـ نقضهاي موقتي
1 ـ اگر وضع اقتصادي و مالي كشوري طوري باشد كه اجراء مقررات فصل سوم از قسمت سوم مقاولهنامه مشكلات بزرگي براي آنها ايجاد كند هركشوري با گنجانيدن مقرراتي در تعرفههاي خود و يا با اعمال قدرت ملي بقسمي كه اختيارات كلي يا جزئي به ادارات راهآهن داده شود ميتوانند مقررات مادة 17 ـ 19 ـ 31 قرارداد را در مورد بعضي از حمل و نقلها بشرح زير نقض نمايند:
الف ـ هنگاميكه ارسال محمولات از اين كشور با پرداخت كرايه بعمل آيد.
1 ـ خواه تماماً اين كار تامرز كشور انجام شود.
2 ـ خواه اين كار حداقل تا حدود مركز كشور باشد.
ب ـ محمولاتيكه بمقصد اين كشور فرستاده ميشوند بايد در مبدأ كرايه آنها پرداخت شود.
1 ـ خواه اين عمل حداقل تا مرزهاي آن كشور صورت گيرد بشرط اينكه كشور مبدأ از محدوديت مذكور در شماره 1 بند الف فوقالذكر استفاده ننمايد.
2 ـ خواه اين عمل حداكثر تا مرزهاي آن كشور صورت گيرد.
ج ـ محمولات اعم از اينكه از اين كشور صادر و يا بمقصد آن وارد شوند نميتوانند از هيچگونه استرداد بهائي استفاده كنند و همچنين هيچگونه پيش پرداختي پذيرفته نميشود و يا اينكه استردادهاي بهاي كالا و پيش پرداختها در حدود معيني مورد قبول قرار ميگيرد.
د ـ به فرستنده اجازه داده نميشود كه قرارداد باربري را براي كشور مقصد در مورد پرداخت استرداد بها تغيير دهد.
2 ـ تحت همان شرائط كشورها با اختيارات كلي و جزئي كه به ادارات راهآهن ميدهند ميتوانند مقررات مواد 17 ـ 19 ـ 21 ـ 22 قرارداد را نقض كنند و در روابط متقابل بشرح زير تصميم بگيرند:
الف ـ مقررات پرداخت هزينهها بر حسب موافقت بين راهآهنهاي ذينفع بطور خاصي تدوين شده باشد اين مقررات نميتواند شامل ترتيبي باشد كه در مادة 17 پيشبيني نشده است.
ب ـ بعضي درخواستهاي تغييرات در قرارداد باربري مورد قبول قرارنگيرد.
3 ـ تصميمات متخذه طبق بند 1 و 2 به اداره مركزي اطلاع داده ميشود.
تصميمات مذكور در بند 1 حداكثر پس از انقضاء مهلت هشت روز بهمورد اجراء در ميآيد و مبدأ اين مهلت از تاريخي خواهد بود كه اداره مركزي تصميم متخذه را طي يادداشتي به اطلاع ساير دول ميرساند.
تصميمات مذكوره در بند 2 حداكثر بعد از گذشتن يك مهلت 2 روزه از تاريخ انتشار در دول ذينفع بموقع اجراء گذارده ميشود.
4 ـ محمولات بين راه مشمول تصميمات مذكوره نخواهد شد.
ماده شصت وسوم ـ مسئوليت در حمل و نقل راهآهن ـ دريا
1 ـ در حمل و نقلهاي مختلط (راهآهن ـ دريا) كه از خطوط منظوره در بند 1 مادة 2 استفاده ميشود هر دولتي ميتواند ضمن تقاضاي اينكهاطلاعات مفيد در فهرست خطوط تابع قرارداد قيد شود اضافه نمايد كه علل معافيت مشروحه زير به معافيتهاي پيشبيني شده در مادة 27 منضم شود.
حمل و نقلكننده نميتواند از آن بهرهمند شود مگر در صورتيكه ثابت كند فقدان و آسيبديدگي و يا تأخير در مدت تحويل در روي خط سير دريائي ازموقع بارگيري كالا در روي كشتي تا تخليه آن از كشتي پيش آمد كرده است.
عمل معافيت از مسئوليت بشرح زير است:
الف ـ اهمال و مسامحه يا خطاي ناخدا، ملوان، راهنما يا مأمورين حمل و نقلكننده در كشتيراني يا اداره كشتي.
ب ـ غير قابل استعمال شدن كشتي بشرط اينكه حمل و نقلكننده ثابت كند غير قابل كشتيراني شدن مربوط بعدم دقت لازم از طرف او نبوده است و مراقبتهاي لازم را براي آنكه كشتي جهت كشتيراني آماده باشد انجام داده است و كشتي را تسليح و مجهز نموده و آذوقه لازم براي آن تهيه كردهاست
و همچنين تمام قسمتهاي كشتي را براي بارگيري مالالتجاره آماده و در وضع مناسبي قرار داده است بطوريكه تمام قسمتهاي كشتي آمادهبراي قبول كالا جهت حمل و حفاظت آن بوده است.
ج ـ آتشسوزي ـ بشرط اينكه حمل و نقلكننده ثابت كند كه آتشسوزي معلول عمل يا خطاي او نبوده است و همچنين اين آتشسوزي در اثر عمليا خطاي ناخدا، ملوان و راهنماي كشتي و ساير مأمورين مربوطه صورت نگرفته است.
د ـ نابودي ها و مخاطرات و يا سوانح دريا و يا ساير آبهاي قابل كشتيراني.
ه ـ نجات يا كوشش براي نجات جان يا مال در دريا.
و ـ بارگيري كالا روي پل كشتي ـ بشرط اينكه با رضايت فرستنده كه در بارنامه قيد شده باشد كالا در پل كشتي و بدون واگن بارگيري شود.
علل معافيت فوقالذكر بهيچوجه تعهدات عمومي حمل و نقلكننده را تقليل نميدهد و از بين نميبرد مخصوصاً تعهد او را براي مراقبت لازم در اينكه كشتي را آماده كشتيراني نمايد و براي آن تسليح و تجهيزات و ذخيره كافي تأمين كند و همچنين تمام قسمتهاي كشتي را كه كالا در آن بارگيريميشود آماده و مهيا سازد بطوري كه براي قبول حمل و نقل و محافظت كالا مناسب باشد.
هنگاميكه حمل و نقلكننده از علل معافيت مذكور فوق استفاده ميكند معالوصف چنانچه ذيحق ثابت كند تأخير در مدت تحويل كالا و فقدان يا آسيبديدگي آن معلول يك خطاي حمل و نقلكننده يا ناخدا و ملوان يا راهنما يا مأمورين مربوطه بوده است در اين قبيل موارد حمل و نقلكننده مسئول شناخته ميشود ب. ت. ب. اينكه اشتباهات فوق غير آنهائي است كه در رديف الف ذكر گرديده است.
2 ـ هر گاه يك مسير دريائي توسط چند مؤسسه مندرج در فهرست مذكوره در بند 1 مورد استفاده قرار گيرد نحوه مسئوليت كه در اين مسير قابل اجراءاست بايد براي تمام مؤسسهها يكسان باشد.
بعلاوه هنگاميكه اين مؤسسات بنا بر درخواست چندين دولت در فهرست ثبت شدهاند قبول نحوه اين مسئوليت بايد قبلاً بين دولتها مورد توافق قرار گيرد.
3 ـ تصميماتي كه بر طبق اين ماده اتخاذ ميشود به اطلاع اداره مركزي خواهد رسيد اين تصميمات حداكثر پس از انقضاء يك مهلت سي روزه از تاريخنامهايكه اداره مركزي طي آن تصميمات را بدولتهاي ديگر اعلام ميكند بموقع اجراء گذارده ميشود.
محمولاتي كه در بين راه هستند مشمول اين تصميمات نخواهند شد.
ماده شصت وچهارم ـ مسئوليت در مورد سوانح هستهاي (اتمي)
راهآهن از مسئوليتي كه بر حسب مقاولهنامه فعلي بر عهده اوست مبري ميشود هر گاه خسارت معلول يك سانحه هستهاي باشد و بموجب مقررات خاصي كه در يك دولت عضو مقاولهنامه مجرا است و مسئوليت را در قلمرو نيروي اتمي مستقر مينمايد و اين دولت و يا شخصيكه نماينده آنستاز اين تأسيسات هستهاي استفاده ميكند مسئول زياني است كه در اين زمينه وارد ميشود.
قسمت ششم ـ مقررات نهائي
ماده شصت وپنجم ـ امضاء
اين مقاولهنامه كه ضمائم آن قسمت مكمل آن ميباشد تا اول مه 1961 براي امضاء دولتهائيكه از آنها براي شركت در كنفرانس عادي تجديد نظردعوت شده باز ميباشد.
ماده شصت وششم ـ تصويب - بموقع اجرا گذاردن
اين مقاولهنامه بتصويب خواهد رسيد و اسناد مربوط بتصويب آن بلافاصله نزد دولت سويس توديع ميگردد هر گاه مقاولهنامه توسط پانزده دولت بتصويب برسد دولت سويس با دولتهاي ذينفع جهت بررسي امكان اجراي مقاولهنامه تماس خواهد گرفت.
ماده شصت وهفتم ـ الحاق به مقاولهنامه
1 ـ هر دولتي مقاولهنامه را امضاء ننموده باشد و بخواهد به مقاولهنامه فعلي بپيوندد تقاضاي خود را خطاب بدولت سويس ارسال ميدارد اين دولتآن را براي تمام دولتهاي عضو بضميمه يك يادداشت اداره مركزي كه مشخصات راهآهنهاي دولت متقاضي را از لحاظ حمل و نقلهاي بينالمللي روشن ميسازد ارسال خواهد داشت.
2 ـ چنانچه در ظرف شش ماه از تاريخ اين اعلاميه حداقل دو كشور مخالفت خود را نسبت به تقاضاي ارسال شده بدولت سويس اطلاع ندهند تقاضا با حقوق كامل پذيرفته شده تلقي ميگردد و اعلاميه آن توسط دولت سويس بدولت متقاضي و كليه دولتهاي عضو مقاولهنامه فرستاده خواهدشد.
در غير اينصورت دولت سويس به كليه دولتهاي عضو مقاولهنامه و همچنين بدولت متقاضي اعلام خواهد داشت كه تقاضاي عضويت آن بتأخير افتاده است.
3 ـ هر پذيرشي بعد از يك ماه از تاريخ ارسال اعلاميه توسط دولت سويس رسميت پيدا ميكند چنانچه در انقضاء اين مهلت هنوز مقاولهنامه به موقع اجراء گذارده نشده باشد از تاريخ اجراء مقاولهنامه رسميت خواهد يافت.
ماده شصت وهشتم ـ مدت تعهد دولتهاي عضو مقاولهنامه
1 ـ مدت مقاولهنامه فعلي نامحدود است معالوصف هر دولت عضو مقاولهنامه تحت شرايط زير ميتواند از آن كنارهگيري نمايد.
مقاولهنامه براي هر دولت عضو تا تاريخ 31 دسامبر پنجمين سال بعد از تاريخ اجراء مقاولهنامه معتبر است هر دولتي كه بخواهد در پايان اين دوره ازعضويت كنارهگيري كند بايد تصميم خود را حداقل يكسال پيش بدولت سويس اطلاع دهد تا دولت سويس آنرا بكليه دول عضو مقاولهنامه اطلاع دهد.
چنانچه در ظرف مدت قيد شده در بالا تصميم دولت طي يادداشتي اعلام نگردد عضويت آن دولت با استفاده از كليه حقوق مربوطه براي يك دوره سهساله تمديد خواهد شد و همچنين سه سال بسه سال دوره آن تجديد ميگردد و چنانچه دولت نامبرده از اينكه حداقل يك سال قبل از 31 دسامبرآخرين سال هر يك از دورههاي سهساله از ابلاغ تصميم خود سر باز زند عضويت آن بنهج مذكور تمديد ميگردد.
2 ـ دولتهائيكه در خلال دوره پنجساله يا يكي از دورههاي سهساله براي شركت در مقاولهنامه پذيرفته شوند تا آخر دوره مربوطه متعهد شناختهميشوند و چنان چه تا پايان هر سال از دورههاي بعدي حداقل انصراف خود را يكسال قبل از انقضاء يكي از دورههاي مزبور اعلام ندارند پايه اينتعهد باقي ميمانند.
ماده شصت ونهم ـ تجديد نظر در مقاولهنامه
1 ـ نمايندگان دولتهاي عضو مقاولهنامه براي تجديد نظر در مقاولهنامه طبق دعوتنامه دولت سويس اجتماع مينمايند و ديرترين زمان تشكيل اين جلسه پنجسال بعد از اجراي مقاولهنامه فعلي است يك كنفرانس قبل از اين تاريخ بنا بر تقاضاي حداقل ثلث دول متعاهد تشكيل خواهد شد.
با موافقت اكثريت دولتهاي متعاهد دولت سويس از دولتهاي غير متعاهد نيز دعوت بعمل خواهد آورد با موافقت اكثريت دول متعاهد ادارهمركزي براي شركت در كنفرانس از نمايندگان زير دعوت بعمل خواهد آورد:
الف ـ از سازمانهاي بينالمللي دولتي كه در امور حمل و نقل خبرگي دارند.
ب ـ از سازمانهاي بينالمللي غير دولتي كه به امر حمل و نقل اشتغال دارند شركت نمايندگان دولتهاي متعاهد و همچنين سازمانهاي بينالمللي مذكوره در بند چهارم در مذاكرات كنفرانس بوسيله آئيننامه مربوط بمذاكرات اين كنفرانسها ترتيب داده ميشود.
با موافقت اكثريت حكومتهاي دول متعاهد، امور مركزي ميتواند قبل از كنفرانسهاي تجديد نظر عادي و فوقالعاده كميسيونهائي را براي بررسيمقدماتي پيشنهادات مربوط به تجديد نظر دعوت نمايد.
مقررات ضميمه VI عيناً در مورد اين كميسيونها قابل اجراء است.
2 ـ بموقع اجراء گذاردن مقاولهنامه جديدي كه كنفرانس تجديد نظر تهيه ميكند متضمن فسخ مقاولهنامه قبلي است حتي از لحاظ دولتهايمتعاهدي كه مقاولهنامه جديد را تصويب نكرده باشند.
3 ـ در فاصله كنفرانسهاي تجديد نظر مواد 3 و 4 و بند 5 از مادة 5 و همچنين مواد 6 ـ 11 ـ 13 ـ 17 ـ 19 ـ 21 ـ 22 ـ 23 ـ 24 ـ 25 ـ 48 ـ49 ـ 50 ـ 53 و ضمائمIV/e,. IV/bو X,IX را ميتوان بوسيله كميسيون تجديد نظر تغيير داد.
سازمان و طرز كار اين كميسيون موضوع ضميمه شماره VI اين مقاولهنامه ميباشد.
تصميمات كميسيون تجديد نظر بلافاصله توسط اداره مركزي بهحكومتهاي دول متعاهد اعلام ميشود.
اين تصميمات قبول شده تلقي ميشود چنانچه در مدت سه ماه از آغاز روز اعلام آنها اقلاً پنج حكومت اعتراضات خود را طي يادداشتي اعلام ننمايند.
اين تصميمات از اولين روز ششمين ماه پس از ماهي كه در خلال آن اداره مركزي تصميمات متخذه را به اطلاع حكومتهاي دول متعاهد اعلام ميدارد بموقع اجراء گذارده ميشود اداره مركزي هنگام ابلاغ تصميمات اين روز را معين ميكند.
4 ـ بمنظور تغيير دادن آئيننامههاي نامبرده زير:
الف ـ آئيننامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل كالاهاي خطرناك با راهآهن (ضميمه شماره I).
ب ـ آئيننامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل واگنهاي اختصاصي (ضميمه شماره VII).
ج ـ آئيننامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل مخازن (ضميمه شماره VIII)
5 - كميسيونهائي از كارشناسان تشكيل ميشود كه سازمان و طرز كار آن موضوع اساسنامهايست كه ضميمه VI مقاولهنامه فعلي را تشكيل ميدهد.
6 ـ تصميمات كميسيونهاي كارشناسان بلافاصله توسط اداره مركزي بحكومتهاي دول متعاهد ابلاغ خواهد شد اين تصميمات قبول شده تلقي ميشود چنانچه در ظرف مدت سه ماه كه مبدأ آن روز ابلاغ است اقلا پنج حكومت مخالفت خود را اعلام ندارند.
اين تصميمات از اولين روز ششمين ماه بعد از ماهيكه در خلال آن اداره مركزي آنها را به اطلاع حكومتهاي دول متعاهد رسانده است بموقع اجراء گذارده ميشود اداره مركزي هنگام ابلاغ تصميمات اين روز را تعيين ميكند.
ماده هفتادم ـ متون مقاولهنامه ـ ترجمههاي رسمي
مقاولهنامه فعلي بر حسب معمول ديپلماسي بزبان فرانسه مورد تصويب قرار گرفته و به امضاء رسيده است به متن فرانسه يك متن بزبان آلماني ويك متن بزبان انگليسي و يك متن بزبان ايتاليائي كه اعتبار ترجمه رسمي را دارند ضميمه است و در صورت اختلاف متن فرانسه معتبر است.
با اعتقاد كامل ـ نمايندگان تامالاختيار زيرين با ارائه اعتبارنامه خود كه كاملا صحيح و قانوني ميباشد مقاولهنامه فعلي را امضاء نمودهاند ـ امضاء شده در برن بيست و پنجم فوريه يكهزار و سيصد و شصت و يك. در يك نسخه فقط كه در آرشيو كنفدراسيون سويس توديع شده كه از آن يك رونوشترسمي بهر يك از اعضاء تسليم گرديده است.
نمايندگان
از طرف اتريش
از طرف بلغاري
از طرف اسپاني
از طرف فرانسه
از طرف هنگري
از طرف لبنان
از طرف لوكزامبورگ
از طرف هلند
از طرف پرتقال
از طرف انگلستان و ايرلند شمالي
از طرف سويس
از طرف تركيه
از طرف بلژيك
از طرف دانمارك
از طرف فنلاند
از طرف يونان
از طرف ايتاليا
از طرف ليختنشتن
از طرف نروژ
از طرف لهستان
از طرف روماني
از طرف سوئد
از طرف چكسلواكي
از طرف يوگسلاوي
مقاولهنامه فوق كه مشتمل بر شش قسمت و شش فصل و هفتاد ماده است منضم به قانون الحاق دولت ايران به قراردادهاي بينالمللي حمل و نقل بار ومسافر ميباشد.
رئيس مجلس شوراي ملي ـ مهندس … نامه بينالمللي )
مربوط به
حمل و نقل مسافر و توشه با راه آهن
نمايندگان تامالاختيار امضاكننده زير كه تجديد نظر در مقاولهنامه بينالمللي مربوط به حمل و نقل مسافر و توشه با راهآهن را لازم دانستهاند (مصوب برن25 اكتبر 1952) طبق ماده 66 مقاوله نامه نامبرده تصميم به تهيه و تنظيم مقاوله نامه جديد گرفتند و بدين منظور نسبت بموارد زير توافق نمودند.
قسمت اول ـ موضوع مقاوله نامه و شمول آن
ماده اول ـ راهآهنها و حمل و نقلهاي مشمول مقاوله نامه
1- در مورد كليه حمل و نقل هاي مسافر و توشه كه بعنوان حمل و نقل بين المللي روي خطوط واقعه در سرزمينهاي حداقل دو دولت عضو مقاوله هامه انجام شود مقررات اين مقاوله نامه (به استثناي مواردي كه بعدأ ذكر خواهد شد )لازم الاجراء است ضمنأ اين حمل و نقل ها بايد منحصرأ در روي خطوطي كه در ليست تنظيمي بموجب مادة 59 مندرج است انجام گردد.
2 ـ حمل و نقلهائيكه ايستگاه مبدأ و مقصد آن در يك كشور باشد و از سرزمين كشور ديگر فقط بعنوان ترانزيت استفاده شود تابع مقررات دولتمبدأ حمل و نقل بشرح زير خواهد شد (مگر در مورد اجراء مفاد بند 1 مادة 28 در مورد مسئوليت):
الف ـ در صورتيكه خطوط آهني كه بطور ترانزيت از آنها استفاده ميشود منحصراً وسيله يك راهآهن از كشور مبدأ حمل و نقل بهرهبرداري شود.
ب ـ در صورتيكه بجاي يك راهآهن چند راهآهن از خطوط ترانزيتي يك كشور استفاده نمايند ولي طبق توافق قبلي به اين بهرهبرداري جنبه بينالمللي ندهند.
3 ـ در مورد حمل و نقل بين ايستگاههاي دو كشور هم مرز اگر خطوطي كه حمل و نقل در آنها انجام ميشود منحصراً وسيله يكي از راهآهنهاي دوكشور بهرهبرداري شود و قوانين و مقررات دو كشور در اين مورد مخالف نباشند اين قبيل حمل و نقلها تابع قوانين كشوري خواهدبود كه راهآهن بهرهبرداريكننده از خط مزبور تابع آن كشور باشد.
4 ـ كليه مدارك مربوط به حمل و نقلهاي بينالمللي بر حسب مقررات تعرفهها صادر خواهد شد.
ماده دوم ـ مقررات مربوط به حمل و نقلهاي مختلط.
1 ـ ممكن است در فهرست مندرج در مادة 1 علاوه بر خطوط راهآهنها خطوط منظم اتومبيلراني و كشتي راني كه مكمل خط سير راهآهنهائيكه روي آنها حمل و نقل بينالمللي انجام ميشود منظور گردد مشروط بر اينكه اين خطوط كه حداقل دو كشور عضو را به هم متصل ميسازد با موافقت مشترك آنان در فهرست منظور شود.
2 ـ متصديان اين خطوط تابع كليه تعهدات موضوعه بوده و همچنين از كليه حقوق شناخته شده براي راهآهنها بموجب اين مقاولهنامه بهرهمند خواهند شد. به استثناي موارد مغايري كه الزاماً در نتيجه كيفيتهاي مختلف حمل و نقل پيش ميآيد. و در هر صورت مقررات مربوط بمسئوليتهاي مندرج در اين مقاولهنامه نميتواند موضوع تخلف قرار گيرد.
3 ـ هر كشوري كه بخواهد يكي از خطوط مندرج در بند 1 اين ماده را در ليست مربوطه قيد نمايد بايد موارد اختلاف مذكور در بند 2 را هم اطلاع دهد كه در مدل مربوطه تعرفه چاپ شود.
4 ـ براي حمل و نقلهاي بينالمللي كه بوسيله راهآهنها و سرويسهاي حمل و نقل ديگر (غير از سرويسهاي نامبرده در بند 1) انجام شود.راهآهنها ميتوانند مشتركاً با مؤسسات حمل و نقل ذينفع مقررات تعرفهاي جداگانه تهيه كنند كه وضع حقوقي ديگري غير از اين مقاولهنامه ايجاد نمايد تا خصوصيات هر نوع حمل و نقل مشخص باشد و در اين حالت ميتوانند مقررات حمل و نقل ديگري بغير از مندرجات اين مقاولهنامه تدويننمايند.
ماده سوم ـ تعهد راهآهن در مورد حمل و نقل.
1 ـ راهآهنهاي عضو اين مقاولهنامه ملزمند هر نوع حمل و نقل مسافر و توشه را طبق شرايط اين مقاولهنامه قبول و اجراء نمايند. مشروط بر اينكه:
الف ـ مسافر مقررات اين مقاولهنامه و تعرفه بينالمللي را براي حمل و نقل بپذيرد.
ب ـ حمل و نقل با وسايل معمولي حمل و نقل امكانپذير باشد.
ج ـ حمل و نقل در اثر حوادثي كه راهآهن نتواند از آنها اجتناب نمايد و نيز نتواند در مورد آنها چارهجوئي كند غير ممكن نگردد.
2 ـ هر گاه مقام صلاحيتداري تصميمي اتخاذ نمايد كه سرويس حمل و نقل كلا يا قسمتي حذف و يا معلق گردد. لازم است تصميمات متخذه بدون درنگ به اطلاع عموم رسيده و راهآهنها موظفند مراتب را جهت انتشار و آگهي عمومي بكشورهاي ديگر اعلام دارند.
3 ـ هر راهآهن كه مقررات اين ماده را نقض كند براي جبران خسارت ناشيه عليه آن اقامه دعوي خواهد شد.
قسمت دوم ـ قرارداد حمل و نقل
فصل اول ـ حمل و نقل مسافر
ماده چهارم ـ مسافر از بدو مسافرت خود (به استثناي مواردي كه در تعرفهها پيشبيني شده) ملزم است كه داراي مدارك مسافرت رسمي و معتبر بوده وعند المطالبه آنرا بهر مأمور موظف كنترلي ارائه دهد و در پايان مسافرت نيز آنرا تسليم نمايد.
ماده پنجم ـ بليطها.
1 ـ بليطهائيكه براي مسافرت بينالمللي مربوط به اين مقاولهنامه تسليم مسافر ميگردد لازم است داراي علامت مشخصه باشد.
2 ـ اطلاعات زير بايد حتماً روي بليطها قيد گردد (جز موارد استثنائي تعرفهها).
الف ـ نام ايستگاههاي مبدأ و مقصد.
ب ـ مسير ـ و اگر استفاده از مسيرها و وسائل نقليه مختلف مجاز باشد اين امر بايستي روي بليط قيد گردد.
ج ـ نوع قطار و درجه سالن مسافري.
د ـ كرايه مسافرت.
ه ـ تاريخ شروع اعتبار بليط.
و ـ مدت اعتبار بليط.
3 ـ در مورد اينكه بليط ها به چه زبان چاپ و تكميل گردند و همچنين شكل و مندرجات آنها توسط تعرفهها يا موافقتنامه راهآهنها معين خواهد شد.
4 ـ دفترچههاي بليط بصورت كوپن كه بر اساس نرخ تعرفه بينالمللي تنظيم و تحويل ميشود عنوان يك مدرك واحد بينالمللي را طبق اينمقاولهنامه خواهد داشت.
5 ـ بليط قابل انتقال بغير نميباشد (جز در موارد استثنائي پيشبيني شده در تعرفهها) مگر اينكه بليط اصولا بدون نام بوده و مسافرت با آن شروع نشده باشد.
6 ـ مسافر موظف است موقع دريافت بليط دقت نموده و اطمينان حاصل كند كه بليط دريافتي مطابق مشخصات مسافرت او ميباشد.
ماده ششم ـ تخفيف قيمت بليط اطفال.
1 ـ اطفال تا پنج سال تمام بدون بليط و بطور رايگان مسافرت ميكنند بشرط اينكه براي آنان محل مخصوص خواسته نشود.
2 ـ اطفال بزرگتر از 5 تا 10 سال تمام و اطفال كوچكتر كه براي آنان محل مخصوص نخواهند با بليط با تخفيف مسافرت ميكنند ـ ميزان تخفيف بايد بنحوي باشد كه كرايه دريافتي از نصف كرايه اشخاص بزرگ تجاوز نكند در مورد اضافه قيمتهاي مربوط به استفاده از واگن مخصوص يا قطارمخصوص و همچنين مبالغي كه طبق مقررات راهآهنها براي محاسبه قيمتها بدون در نظر گرفتن اعشار اخذ ميشود (عدد كامل) شامل تخفيف نميشود ـ در مورد بليطها ئيكه از طريق ديگري بدريافت تخفيف نائل شدهاند اجراي تخفيف مندرج در اين باره اجباري نيست.
3 ـ تعرفهها ميتوانند حدود سنهاي مختلفي را براي استفاده از تخفيف و يا مسافرت مجاني مصرح در بند 1 و 2 اين ماده وضع نمايند بشرط آنكه سن براي مسافرت مجاني از چهار سال تمام و از ده سال تمام براي استفاده از تخفيف مندرج در بند 2 بيشتر نباشد.
ماده هفتم ـ مدت اعتبار بليطها.
1 ـ مدت اعتبار بليطها بايد در تعرفهها تعيين گردد.
2 ـ اولين روز اعتبار بليط جزو مدت اعتبار بليط و يك روز تمام محسوب ميشود و مسافر ميتواند در هر تاريخي كه جزو مدت اعتبار بليط باشد مسافرت خود را آغاز نمايد مگر اينكه ترتيب ديگري در تعرفه پيشبيني شده باشد. مسافر بايستي حداكثر از قطاريكه طبق برنامه در ساعت 24 آخرين روز اعتبار بليط به ايستگاه مقصد وارد ميشود استفاده نمايد.
ماده هشتم ـ تعيين و ذخيره كردن جا در قطار.
1 ـ مسافر ميتواند با ارائه بليط مسافرت براي خود و همچنين همراهان خود جا تعيين و ذخيره نمايد. اگر مسافر جاي خود را ترك نمايد بدون اينكه علامت مشخص از خود بجاي بگذارد حق اشغال جا را از دست خواهد داد و بعد از آن اشغال مجدد جا تابع مقررات هر راهآهن خواهد بود.
2 ـ تعرفهها و برنامههاي حركت قطارها تعيين خواهند نمود كه با چه شرايطي جاي مسافرين در بعضي از قطارها بايد ذخيره شود.
ماده نهم ـ توقف در ايستگاههاي بين راه.
1 ـ مسافر حق دارد در ايستگاههاي بين را بدفعاتي كه ميخواهد توقف كند بدون اينكه احتياج به انجام تشريفاتي باشد به استثناء مواردي كه درتعرفهها پيشبيني شده.
2 ـ استفاده از توقف در ايستگاههاي بين راه مدت اعتبار بليط را كه در تعرفهها پيشبيني شده است اضافه نميكند.
3 ـ مسافري كه در ايستگاهي توقف ميكند بايد مسافرت خود را از همان ايستگاه يا از ايستگاههائيكه در مسير مسافرت قرار داشته و هنوز مورد عبورقرار نگرفته است شروع كند.
ماده دهم ـ تغيير درجه بليط يا قطار.
مسافر ميتواند از درجه بالاتري كه در بليط او قيد شده است و يا از قطاريكه درجه آن بالاتر از قطاريست كه در بليط او تعيين شده است استفاده نمايد مشروط بر اينكه اضافه كرايه مربوطه را طبق مقررات تعرفه بپردازد.
ماده يازدهم ـ مسافر بدون بليط.
1 ـ مسافري كه نتواند بليط با اعتبار ارائه نمايد بايد علاوه بر كرايه مسافرت جريمه هم بپردازد جريمه طبق مقررات تعرفه راهآهني محسوب خواهد شد كه اين عمل در حدود شبكه آن انجام مي شود.
2 ـ بليطهايي كه به طور غير قانوني تغييري در آن داده شده باشد بدون اعتبار تلقي و توسط مأمور مربوطه جمع خواهد شد.
3 ـ مسافري كه كرايه مسافرت و يا جريمه مربوطه را فوراً نپردازد از ادامه مسافرت ممنوع خواهد شد.
مسافري كه از ادامه مسافرت ممنوع ميگردد نميتواند تقاضاي تحويل توشه خود را در ايستگاهي غير از ايستگاه مقصد بنمايد.
ماده دوازدهم ـ اشخاصي كه از قطار طرد ميشوند و يا تحت شرايطي پذيرفته ميشوند.
1 ـ اشخاص زير از مسافرت با قطارها ممنوع و اگر در قطار باشند پياده خواهند شد.
الف ـ اشخاص مست و نيز كسانيكه رفتار ناشايسته در قطار از خود ظاهر سازند و قوانين و نظامات قطار را رعايت نكنند اين اشخاص حق ادعاي استرداد بهاي بليط و همچنين كرايه حمل و توشه را ندارند.
ب ـ اشخاصي كه بعلت بيماري يا علل ديگر مسافرين همجوار خود را ناراحت مينمايند و براي اين قبيل اشخاص قبلا كوپه دربست خريداري نشده و يا امكان واگذاري كوپه در مقابل دريافت كرايه نباشد.
در هر صورت مسافريني كه در بين راه مريض ميشوند بايد تا ايستگاهي كه وسايل مداوا و مراقبت آنان موجود باشد مسافرت خود را ادامه دهند. ضمناً قيمت بليط اين قبيل مسافرين طبق شرائط ماده 26 پس از كسر كرايه مسافت استفاده شده مسترد خواهد شد. و در مورد كرايه حمل توشه هم بهمين نحو عمل خواهد شد.
2 ـ حمل نقل اشخاص مبتلا به امراض ساريه تابع قراردادها و مقررات بينالمللي و در صورت نبودن آن تابع قوانين و مقررات جاريه هر كشور خواهد شد.
ماده سيزدهم ـ آوردن بستههاي دستي و حيوانات در واگن مسافري.
1 ـ مسافرين مجازند همراه خود اشيائي كه حملش آسان است مانند بستههاي دستي بطور مجاني در واگن مسافري حمل نمايند. هر مسافر براي اين قبيل بستهها فقط ميتواند سطح بالاي سر و پائين پاي صندلي اختصاصي خود را اشغال نمايد. اين ترتيب در واگنهاي مخصوص هم به تناسب قابل اجراء است مخصوصاً واگنهائيكه جايگاه معين براي توشه دارند.
2 ـ اشياء زير نبايد در سالن مسافري آورده شود.
الف ـ مواد و اشيائي كه بموجب مادة 17 بند الف از حمل و نقل بعنوان توشه ممنوع گرديده است مگر در موارد استثنائي مذكور در تعرفهها.
مسافريني كه در حين خدمت عمومي خود يا به استناد اجازه قانوني يا اداري مجازند با خود اسلحه گرم حمل نمايند و نيز ميتواند با خود تجهيزات ولوازم مربوطه را بميزان حداقل مقرر در منطقه مربوطه همراه داشته باشد.
همچنين محافظين زندانياني كه با آنان در سالن و يا كوپه مخصوص مسافرت مينمايند مجازند اسلحه گرم پر با خود حمل نمايند.
ب ـ اشيائيكه طبعاً ايجاد مزاحمت يا ناراحتي براي مسافرين مينمايد و يا موجب خسارت ميگردند.
ج ـ اشيائيكه مقررات گمركي يا ساير مقامات اداري ورود آنها را بهواگن منع كرده باشند.
د ـ حيوانات زنده ـ ولي حيوانات كوچك بسته شده در قفس يا صندوق يا سبد يا بستهبندي مخصوص همچنين سگهاي كوچك آزاد را ميتوانند درواگن بياورند بشرط اينكه اين قبيل حيوانات مسافرين را با صدا يا بوي بد يا ترتيب ديگري ناراحت نكنند و مقررات پليس كشورهاي مختلف مانع حمل حيوانات نبوده و مسافرين نيز به اين عمل اعتراضي ننمايند و اين حيوانات را بتوان روي زانو يا مانند بستههاي دستي حمل نمود. ب. ط. ت. ويا برنامه قطارها ميتوان حيوانات را در تعدادي از سالونها و يا قطارها قبول و يا رد نمود.
3 ـ تعرفهها تعيين مينمايند چگونه و براي چه نوع حيواناتي كرايه حمل دريافت شود.
4 ـ مأمورين راهآهن حق دارند با حضور مسافر بستههاي موجود در واگن را از لحاظ اطمينان از نوع اشياء بازديد نمايند در صورتيكه جهات قطعي براي احتمال تخلف از مقررات بند 2 وجود داشته باشد به استثناء اشيائي كه مربوط به حرف ج از بند 2 ميباشد.
5 ـ مواظبت از اشياء و حيواناتي كه مسافر با خود در واگن دارد بر عهده خود او است مگر در مواردي كه مسافر نتواند عمل مواظبت را انجام دهد مانند اينكه توشه در واگنهاي سري مخصوص در جايگاه معين قرار گرفته باشد بشرحي كه در بند 1 پيشبيني گرديده.
مسافر مسئول كليه خساراتي است كه از اشياء و حيوانات كه با خود حمل مينمايد وارد شود و نتواند ثابت نمايد كه خسارت وارده مربوط به خطاي راهآهن بوده است.
ماده چهاردهم ـ قطارها ـ برنامه حركت قطارها.
1 ـ قطارهاي دائمي پيشبيني شده در برنامه حركت قطارها و همچنين قطارهاي مخصوصي كه بر حسب احتياج حمل و نقل اعزام ميگردند.
2 ـ راهآهنها موظفند ساعت حركت قطارها را در ايستگاها و در اوقات مناسب اعلام نمايند و به مسافرين امكان اخذ اطلاعات از برنامه حركت قطارهاي مورد نظر خود را بدهند برنامههاي اين گونه قطارها بايستي شامل نوع قطارها، درجه سالونها، شرايط پذيرش مسافرين و ساعت عزيمت قطارها باشد. بالاخص در مورد ايستگاههاي ترانزيتي مهم و ايستگاههاي مقصد برنامهها بايستي ساعت ورود قطارها و نيز قطارهائيكه لازم است مبادله گردند تعيين نمايد.
ماده پانزدهم ـ مبادلات انجام نشده ـ حذف قطارها.
هرگاه در اثر تأخير يك قطار، مبادله با قطار ديگر ممكن نگردد يا اگر قطاري كلا يا در قسمتي از مسير خود حذف گردد و مسافر بخواهد مسافرت خود را ادامه دهد راهآهن موظف است مسافر و توشه او را به وسايل ممكنه و بدون دريافت وجه اضافي به مقصد برساند چه بوسيله قطاري كه از همان خط سير به مقصد حركت ميكند و يا توسط خط ديگري كه ادارهكنندگان مسير اوليه مسافرت از آن بهرهبرداري ميكنند بنحوي كه مسافر با حداقل تأخير بهمقصد خود برسد.
رئيس ايستگاه مربوطه در صورت لزوم بايد روي بليط مسافر گواهي نمايد كه مبادله غير ممكن يا قطار حذف شده و اعتبار بليط او را براي مدت لازمه تمديد نمايد و همچنين اعتبار بليط را براي خط سير جديد با درجه بالاتر يا با قطاري با نرخ بالاتر تأييد نمايد.
راهآهن در هر صورت ميتواند نامبرده را از استفاده از بعضي قطارها طبق مقررات تعرفه يا برنامه منع نمايد.
فصل دوم
حمل و نقل توشه
ماده شانزدهم ـ اشيائيكه براي حمل قبول ميشوند.
1 ـ اشياء زير بعنوان توشه پذيرفته ميشوند. اشياء محتوي در صندوقها ـ سبدها ـ جامهدانها ـ كيفهاي مسافرت ـ قوطيهاي مخصوص كلاه وساير بستهبنديهائي از اين قبيل و همچنين خود وسايل بستهبندي.
2 ـ همچنين بعنوان توشه اشيائي كه طبعاً بدون بستهبندي شده مهيا براي حمل و نقل باشند پذيرفته ميشوند.
الف ـ صندليهاي راحتي قابل حمل يا چرخدار براي بيماران، صندليهاي راحتي چرخدار كه بوسيله خود بيماران حركت داده ميشود خواه با موتوريا بدون موتور باشد و صندليهاي بلند.
ب ـ كالسكه بچگانه.
ج ـ آلات موسيقي قابل حمل.
دـ آلات حرفهاي شامل وسايل نمايش هنرمندان بشرط اينكه شرايط و حجم و وزن آنها اجازه دهد كه بفوريت آنها را در واگونهاي توشه بارگيري نمود.
هـ ـ لوازم ورزش.
و ـ دوچرخههاي ساده و يا موتوري ـ موتور سيكلتهاي بدون اطاقك جنبي (سايتكار) و ساير وسايل نقليه نظير آنها بشرط اينكه در مدت ماندن درواگن از ضمائم غير ثابت عاري و تفكيك شده باشد. مخزن وسائط نقليه موتوري ميتواند داراي بنزين باشد) مسافر بايد شيري را كه احياناً ممكن است بين مخزن بنزين و موتور موجود باشد ببندد.
مخازن كمكي كه بطور محكم به وسائط نقليه متصلند ميتوانند همچنين داراي بنزين بوده بشرط اينكه در آنها بسته باشد.
موتور سيكلتهائي كه مخزن آنها داراي بنزين است بايد ايستاده روي چرخهاي خود بارگيري شود بطوري كه از هر گونه افتادن محفوظ باشد.
3 ـ تعرف ها ميتوانند تعداد حجم و وزن اشياء منظوره در بند 2 را كه براي حمل و نقل توشه پذيرفته ميشوند محدود نمايند و شرايطي را مشخص نمايند كه بموجب آن كمك مسافر براي بارگيري و جابجا كردن و تخليه آنها لازم باشد.
تعرفهها ميتوانند تحت شرايط معين حمل و نقل ساير اشياء (مانند موتور سيكلت با سايتكار و اتومبيل) و همچنين حيوانات جا داده شده در قفس راكه تأمين كافي داشته باشد بطور توشه اجازه دهند.
ماده هفدهم ـ اشياء ممنوع از حمل و نقل.
اشياء زير براي حمل و نقل توشه پذيرفته نميشوند:
الف ـ مواد و اشياء خطرناك مخصوصاً سلاحهاي پر، مواد و اشياء قابل انفجار و اشتعال، مواد سوزاننده، سمي، راديواكتيو، خورنده، همچنين مواد نفرتانگيز و مستعد براي توليد عفونت و مرض.
ب ـ اشيائيكه حمل و نقل آن مخصوص اداره پست است ولو براي يك قسمت از مسير حمل و نقل توشه.
ج ـ اشيائي كه حمل و نقل آن ممنوع است ولو اينكه براي يك قسمت از مسير حمل توشه باشد. تعرفهها ميتوانند در شرايط معين بعضي از مواد واشياء مذكوره در بند الف را براي حمل و نقل توشه قبول نمايند.
ماده هجدهم ـ مسئوليت مسافر نسبت بتوشه خود ـ اضافه كرايه.
1 ـ دارنده قبض توشه مسئول مراعات مقررات مادة 16 و 17 ميباشد، ضمناً عواقب هر گونه تخلف از مقررات مزبور بعهده اوست.
2 ـ اگر قوانين و مقررات دولتي محل اجراء منعي نداشته باشد راهآهن مجاز است در صورت وجود احتمال قوي بر تخلف از مقررات محتوي بستههاي توشه را از نظر مطابقت با مقررات مربوطه رسيدگي نمايد.
دارنده قبض توشه براي حضور و شركت در رسيدگي دعوت ميشود و چنانچه دارنده قبض حاضر نباشد يا نتواند حضور بهمرساند. در صورت نبودن قانون و مقررات دولتي خاص بايد عملا رسيدگي با حضور دو نفر شاهد غير راهآهني انجام پذيرد و اگر تخلفي اثبات گردد هزينه كه عمل رسيدگي موجب آن شده از طرف دارنده قبض يا توشه بايد پرداخت شود.
3 ـ در صورت وجود تخلف از مقررات مادة 16 و 17 دارنده قبض توشه بايد علاوه بر كرايه حمل و نقل توشه اضافه نرخي را پرداخت كند. اضافه نرخ بايد بمأخذ هر كيلوگرم وزن غير خالص معمول كه از حمل و نقل بعنوان توشه ممنوع بوده بشرح زير پرداخت گردد.
الف ـ بمأخذ سه فرانك براي هر كيلوگرم (با حداقل دريافتي شش فرانك) اگر اين اشياء شامل موادي باشند كه از حمل و نقل بعنوان كالا ممنوع بودهباشد. طبق ضميمه شمارة يك مقاولهنامه حمل و نقل بينالمللي كالا بوسيله راهآهنها (C.I.M).
ب ـ بمأخذ دو فرانك براي هر كيلوگرم (با حداقل دريافتي چهار فرانك) در ساير موارديكه از مقررات مادة 16 و 17 تخلف شده باشد.
ماده نوزدهم ـ بستهبندي و شرايط توشه.
1 ـ بستههاي توشه كه وضع و شرايط آنها ناقص بوده يا بستهبندي آنها غير كافي باشد يا علائم ظاهري خرابي در آنها مشاهده شود ممكن است از طرف راهآهن براي حمل و نقل قبول نگردد. اگر با وجود اين راهآهن حمل و نقل چنين اشيائي را قبول نمايد حق خواهد داشت در قبض توشه عبارت مخصوصي در اين باره قيد نمايد و دريافت چنين قبضي از طرف صاحب توشه دليل آن است كه عبارت مزبور را ملاحظه كرده و صحت آن را تأييد نموده است.
2 ـ روي بستههاي توشه كه به اندازه كافي ثابت بوده و تغيير مكان ندهند بايستي اسم و آدرس مسافر و ايستگاه مقصد نوشته شود.
3 ـ اتيكتهاي سابق اعم از آدرس و ساير مشخصات مربوط بحمل و نقلهاي قبلي بايد وسيله مسافر برداشته شود و يا به صورت ناخوانا درآيد.
ماده بيستم ـ ثبت توشه و حمل و نقل آن.
1 ـ ثبت توشه بعمل نميآيد مگر در مقابل ارائه بليطي كه اقلا تا مقصد توشه اعتبار داشته باشد و حمل توشه براي خط سير تعيين شده در روي بليط قبول ميشود.
اگر بليط براي مسيرهاي متعددي ارزنده باشد يا توشه در مقصد بوسيله چندين ايستگاه امكان تخليه و تحويل داشته باشد مسافر بايد بطور دقيق خط سير و نام ايستگاه مقصد را براي ثبت معين نمايد و اگر مسافر اين مقررات را رعايت ننمايد راهآهن نتايج و عواقب حاصله را بر عهده نميگيرد. چنانچه در تعرفهها پيشبيني و قيد شده باشد مسافر ميتواند در مدت اعتبار بليط خود توشههائ را به ثبت برساند چه براي تمام طول مسير از مبدأ تا مقصد چه براي قسمتي از مسير تعرفهها تعيين مينمايند كه در تحت چه شرايطي توشه را ميتوان پذيرفته و بوسيله خط سيري غير از آن چه در روي بليط ثبت شده است ارسال داشت و يا توشه را بدون ارائه بليط قبول كرد.
اگر تعرفهها حمل توشه بدون ارائه بليط را پيشبيني كرده باشند مقررات اين مقاولهنامه كه حقوق و تعهدات مسافر را نسبت به توشه كه در معيت اوحمل ميشود تعيين ميكند درباره فرستنده توشه بدون ارائه بليط نيز اجراء خواهد شد.
2 ـ كرايه حمل توشه بايد موقع صدور قبض پرداخت شود.
3 ـ علاوه بر اين تشريفات ثبت توشه بموجب قوانين و مقررات جاريه ايستگاه مبدأ تعيين خواهد شد.
4 ـ تعرفهها ميتوانند در مورد ثبت كردن، صندلي راحتي بيماران، كالسكه بچهها و وسايل ورزش، دوچرخه و وسائط نقليه موتوري مقررات مخصوص پيشبيني نمايند.
5 ـ مسافر ميتواند طبق شرايط مورد عمل در ايستگاه مبدأ قطاري را كه توشه او با آن بايد فرستاده شود معين نمايد و اگر مسافر قطاري را تعيين نكند توشه با اولين قطار مربوطه حمل خواهد شد.
اگر توشه بايد در ايستگاهي براي مبادله از قطار تخليه و به قطار ديگري تحويل شود در شرايط مشخص شده وسيله مقررات ملي محل بايد با اولين قطاري كه سرويس معمولي توشه دارا ميباشد به مقصد حمل گردد.
حمل و نقل توشه در شرايط نامبرده بالا هنگامي اجرا ميشود كه مقررات گمركي در مبدأ و يا در طول راه كه بوسيله گمركات و ساير مقامات ذيصلاحيت اداري انجام ميگردد با آن مخالفتي نداشته باشد راهآهن حق دارد حمل و نقل توشه را در بعضي از قطارها يا قطارهاي مخصوصي منع و يامحدود نمايد.
ماده بيست ويكم ـ قبض توشه.
1 ـ در موقع ثبت توشه يك قبض به مسافر داده ميشود مسافر موظف است موقع دريافت قبض مطابقت قبض را با مشخصاتي كه اظهار نموده تحقيق نمايد.
2 ـ قبضهاي توشه كه براي حمل و نقل بينالمللي تحويل ميشود بايد مطابق نمونهاي كه در ضميمة شمارة 1 اين مقاولهنامه پيشبيني شده تنظيم شود و حاوي اطلاعات زير باشد:
الف ـ مشخصات ايستگاه مبدأ و مقصد.
ب ـ خط سير.
ج ـ روز تحويل و قطاري را كه براي ارسال توشه در نظر گرفته شده است.
دـ تعداد بليطها ـ مگر اين كه توشه بدون ارائه بليط تحويل شده باشد.
ه ـ تعداد و وزن بستههاي توشه.
و ـ مبلغ كرايه حمل و ساير هزينهها.
ز ـ در صورت لزوم مقدار رقمي و حروفي مبلغي كه براي انتفاع در تحويل بر طبق مادة 22 اظهار شده باشد.
تعرفهها ميتوانند براي بعضي از ترافيكها نمونههاي قبض توشه غير از نمونه فوقالذكر با مندرجات ديگري را پيشبيني كنند.
3 ـ تعرفهها يا موافقتنامه بين راهآهنها پيشبيني خواهد نمود كه قبوض توشه به چه زباني چاپ و نوشته شود.
ماده بيست و دوم ـ اظهار انتفاع در تحويل.
1 ـ هر حمل و نقل توشه ممكن است موضوع اظهار انتفاع در تحويل قرار گيرد كه در قبض توشه ثبت ميگردد بطوريكه در مادة 21 حرف (ز) ذكر شده است مبلغ انتفاع در تحويل بايد به پول ايستگاه مبدأ يا هر پول ديگري كه بوسيله تعرفهها تعيين خواهد شد نوشته شود.
2 ـ نرخ انتفاع در تحويل بوسيله تعرفههاي بينالمللي تعيين ميشود.
ماده بيست و سوم ـ تحويل توشه.
1 ـ تحويل توشه در مقابل تسليم قبض توشه انجام ميشود. راهآهن وظيفه ندارد تحقيق كند كه دارنده قبض صلاحيت دريافت توشه را دارد يا نه.
2 ـ دارنده قبض توشه حق دارد از سرويس تحويل توشه ايستگاه مقصد تحويل توشه خود را بلافاصله پس از ورود قطاري كه توشه او را حمل نموده است بخواهد تحويل اين توشه پس از انجام تشريفات گمركي و ساير مقررات اداري خواهد بود.
3 ـ در صورت عدم تحويل قبض توشه راهآهن موظف به تحويل توشه نميباشد مگر اينكه ادعاكننده حق خود را ثابت كند و اگر اين اثبات حق غيركافي باشد راهآهن ميتواند تقاضاي ضامن يا وثيقه نمايد.
4 ـ توشه در ايستگاهي تحويل ميشود كه در قبض توشه قيد شده و احياناً بر حسب تقاضاي بموقع صاحب قبض چنانچه امكانات فراهم باشد ومخالف مقررات گمركي و مقامات اداري نباشد ممكن است در مقابل تسليم قبض توشه در ايستگاه مبدأ مسترد و يا در بين راه تحويل شود و اگرمقررات تعرفه ايجاب كند بليط را هم بايد ارائه نمايند.
5 ـ دارنده قبض توشه كه توشه او طبق مقررات بند 2 تحويل نگرديده ميتواند تقاضا كند كه در روي قبض توشه روز و ساعتي را كه نامبرده تحويل توشه را مطالبه كرده قيد و مشخص نمايند.
6 ـ مسافر ميتواند از دريافت توشه امتناع نمايد مادام كه خسارت ادعائي او مورد رسيدگي و اثبات قرار نگرفته باشد.
7 ـ علاوه از آنچه كه گذشت تحويل توشه تابع قانون و مقررات جاريه راهآهن تحويل دهنده توشه ميباشد.
فصل سوم
مقررات عمومي در حمل و نقل مسافر و توشه
ماده بيست وچهارم ـ تعرفهها ـ توافقهاي خصوصي.
1 ـ تعرفههاي بينالمللي كه راهآهنها تنظيم مينمايند بايد محتوي كليه شرائط خاص حمل و نقل و تمام مشخصات لازم براي محاسبه كرايه حمل و ساير مخارج فرعي باشد و در صورت لزوم شرايط مربوط به تبديل پول را نيز تعيين نمايد.
2 ـ طبع و نشر تعرفهها الزامي نيست مگر در كشورهائي كه راهآهنهاي آنها در اين تعرفهها بعنوان شبكه مبدأ يا مقصد شركت نمايند.
تعرفهها و تغييرات آنها از تاريخي كه در نشريه آنها ذكر شده است قابل اجراء ميباشد. افزايش نرخ تعرفهها يا ساير تصميماتي كه نتيجتاً شرايط حمل ونقل را مشكلتر نمايد قابل اجراء نخواهد بود مگر حداقل شش روز پس از انتشار آنها، تغييراتي كه در قيمتهاي حمل و نقل و ساير هزينههاي فرعي پيشبيني شده در تعرفههاي بينالمللي بعمل خواهد آمد براي آن كه از نوسانات ارزي تبديل پول و همچنين در اثر تصحيح اشتباهات فاحش مصون بماند از فرداي روز انتشار به مورد اجراء گذارده خواهد شد.
3 ـ در هر ايستگاهي كه براي حمل و نقل بينالمللي مفتوح است مسافر ميتواند اطلاعات لازم از تعرفهها يا خلاصه تعرفهها كه قيمت بليطهاي قابل فروش در آن ايستگاه يا كرايه حمل توشه را معلوم ميكنند دريافت نمايد.
4 ـ تعرفهها بايد براي همه بطور يكسان اجراء شود.
راهآهنها ميتوانند موافقتنامههاي خاصي براي دادن تخفيف در كرايه و ساير تسهيلات با تصويب دولتهاي مربوطه تنظيم كنند بشرط اينكه شرايط يكساني در مورد مسافريني كه در وضع مشابهي هستند رعايت و اجراء گردد.
تخفيف قيمت ممكن است براي سرويس راهآهن، سرويس سازمانهاي عمومي امور خيريه و كارهاي تعليم و تربيت باشد.
طبع و نشر تصميمات متخذه طبق قسمت دوم و سوم اجباري نميباشد.
ماده بيست و پنجم ـ تشريفاتي كه بوسيله گمركات و ساير مقامات اداري انجام ميشود مسافر ملزم است بمقرراتي كه وسيله گمركات يا ساير مقامات اداري ابلاغ ميشود تبعيت نمايد چه در مورد شخص خود يا در مورد بازديد توشه او ويا بستههاي دستي مسافر بايد در بازديد توشه و بستهها حضور پيدا كند مگر در موارد استثنائي كه وسيله قانون و مقررات تعيين شده باشد. اگر مسافر مقررات مربوطه را رعايت ننمايد راهآهن در برابر مسافر هيچ گونه مسئوليتي به عهده نميگيرد.
ماده بيست و ششم ـ استردادها و پرداختهاي اضافي.
1 ـ مادام كه مسافر مسافرت خود را شروع نكرده باشد حق دارد در قبال تسليم بليط استرداد بهاي پرداخت شده بليط را بخواهد.
2 ـ هر گاه بليطي فقط در قسمتي از خط سير استفاده شده باشد مسافر حق دارد در مقابل تسليم بليط استرداد تفاوت قيمت بليط و كرايه قسمت استفاده شده را مطالبه نمايد.
3 ـ هر گاه در اثر نبودن جا درجهاي كه بليط براي آن درجه داده شده از درجه پائينتر استفاده شود. تفاوت قيمت بليط پرداخت شده و كرايه درجه استفاده شده در مقابل تسليم بليط مسترد ميگردد.
4 ـ راهآهن حق دارد در قبال هر تقاضاي استرداد دلايل لازم از مسافر مطالبه نمايد در مورد استرداد بهاي بليط پيشبيني شده در بند 2 مسافر بايد مخصوصاً گواهينامه لازم را كه بر حسب تقاضاي او از طرف ايستگاه بين راه داده ميشود تسليم نمايد.
براي موارد پيشبيني شده در بند 3 مسافر بايد مخصوصاً گواهينامه راهآهن را مبني بر اينكه در مسير مربوطه از درجه پائينتر از درجه بليط خوداستفاده نموده ارائه نمايد.
5 ـ مخارج نامبرده زير شامل استرداد بهاي بليط نخواهد بود:
مالياتها، وجه اضافه پرداختي براي ذخيره جا، هزينه تهيه بليط و حق كميسيون پرداختي براي فروش بليط چنانچه مسافر بعلت تأخير و يا حذف يك قطار و يا يك سرويس نتوانسته باشد مسافرت خود را انجام و يا ادامه دهد مبالغ مزبور به او مسترد خواهد شد.
از مبلغ استردادي يك حق معادل ده درصد (با حداقل2/1فرانك و حداكثر 3 فرانك) براي هر بليط كسر ميشود و نيز اگر ايجاب كند مخارجارسال وجه هم كسر ميشود كسر ده درصد در مورد پيشبيني شده در بند يك در صورتيكه بليط در همان روز فروش پس داده شود اجراء نميگردد.همچنين در صورتيكه بعلت تأخير يا حذف قطار يا حذف سرويس مسافر از انجام يا ادامه مسافرت محروم گردد.
6 ـ و اما در مورد بليطهاي با تخفيف و يا بليطهائي كه با برگ ذخيره جا ضميمه ميباشند تعرفهها ميتوانند استرداد بهاي بليط را منع و يا منوط بشرايط خاصي بنمايند.
بليطهاي با تخفيف اطفال كه مربوط به مقررات مادة 6 ميباشد از لحاظ استرداد مشمول اين مقررات نميباشد.
7 ـ اگر مسافري استرداد كرايه حمل توشه را تماماً يا مربوط به قسمتي از مسير مطالبه نمايد استرداد وجه بشرح زير بعمل ميآيد:
از مبلغ قابل استرداد 2/1 فرانك براي هر قبض و نيز مالياتها در صورت لزوم كسر ميشود اگر توشه قبل از اينكه از ايستگاه مبدأ حمل شود پس گرفته شود كرايه آن مسترد خواهد شد و اگر اين عمل در ايستگاه بين راه انجام شود دارنده قبض توشه براي اينكار بايد از ايستگاه مزبور گواهينامهاي دريافت و ضميمه درخواست استرداد وجه بنمايد.
8 ـ تعرفهها ميتوانند مقرراتي غير از مقررات فوق داشته باشند بشرط اينكه نتيجه آن شدت عمل د. ح. مسافر نباشد.
9 ـ هر درخواست استرداد مستند بمقررات اين ماده و همچنين مقررات مادة 12 اگر در ظرف مهلت شش ماه به راهآهن عرضه نشود غير قابل قبول است.شروع مهلت مزبور در مورد بليط از تاريخ انقضاء اعتبار آن و در مورد قبض توشه از تاريخ صدور قبض محسوب ميشود.
10 ـ اگر در اثر عدم اجراء صحيح تعرفه يا اشتباه در تعيين كرايه حمل يا ساير مخارج اضافه دريافتي يا كسر دريافتي مشاهده شود اضافه دريافتي ازطرف راهآهن و كسر دريافتي از طرف مسافر پرداخت ميشود.
11 ـ اضافه دريافتي كه بوسيله راهآهن مشخص گردد اگر مبلغ آن در بليط يا هر قبض بيشتر از2/1فرانك باشد بايد در صورت امكان از طريق اداري به اطلاع مسافر برسد و مقررات مربوطه هر چه زودتر انجام شود.
12 ـ در مورد محاسبه استرداد اضافه دريافتي يا وصول كسر دريافتي نرخ رسمي تبديل ارز در روزي كه كرايه حمل دريافت شده اجراء ميشود اگرپرداخت بواحد پولي غير از پول كرايه دريافتي مبدأ بعمل آيد. نرخ قابل اجراء نرخ روزي است كه اين پرداخت انجام ميشود.
13 ـ در كليه موارديكه در اين ماده نسبت به آنها پيشبيني نشده و موافقتهائي بين راهآهنها رد و بدل نشده باشد قوانين و مقررات جاريه كشور قابل اجراء است.
ماده بيست و هفتم ـ اختلافات نظر بين مسافرين يا بين مسافرين و مأمورين در ايستگاهها وسيله رئيس سرويس و در طول راه بوسيله رئيس قطار بطور موقت حل و فصل ميشود.
قسمت سوم
مسئوليت ـ دعاوي
فصل اول ـ مسئوليت
ماده بيست وهشتم ـ مسئوليت منتج در حمل و نقل مسافرين ـ بستههاي دستي ـ حيوانات.
1 ـ مسئوليت راهآهن در مورد مرگ، مجروح شدن يا هر گونه صدمه وارده بسلامتي جسمي و همچنين خسارتهاي ناشيه از تأخير يا حذف يك قطاريا عدم امكان مبادله بين راه تابع قوانين و مقررات دولتي است كه عمل در آن جا اتفاق ميافتد ـ مواد مذكور در اين فصل قابل اجراء در اينگونه موارد نميباشد.
2 ـ راهآهن درباره آنچه مربوط به بستههاي دستي و حيواناتيكه مراقبت آنها بعهده مسافر است (مادة 13 بند 5) مسئوليتي ندارد مگر اينكه خسارت در اثر خطاي راهآهن باشد.
3 ـ در اين مورد مسئوليت مشترك وجود ندارد.
ماده بيست ونهم ـ مسئوليت مشترك راهآهنها درباره توشه.
1 ـ راهآهني كه توشه را براي حمل و نقل قبول كرده و قبض توشه بينالمللي صادر نموده است مسئول اجراء حمل در سراسر خط سير تا مرحله تحويل ميباشد.
2 ـ هر راهآهن بعدي با تحويل گرفتن توشه در قرارداد حمل توشه شركت ميكند و تعهداتي را كه از آن ناشي ميشود بعهده ميگيرد. بدون نقص مقررات (مادة 43 بند 2) كه مربوط به راهآهن مقصد است.
ماده سي ام ـ دامنه مسئوليت.
1 ـ راهآهن مسئول تأخير در تحويل، خسارت ناشي از اتلاف تمام يا قسمتي از توشه يا معيوب شدن آن از حين قبول محوله تا تحويل نهائي ميباشد.
2 ـ راهآهن از مسئوليت مبرا ميشود اگر تأخير در تحويل، اتلاف و يا معيوب شدن بسبب خطاي مسافر و يا در اثر دستور او (كه ناشي از خطاي راهآهن نباشد) بعمل آيد.
عيب ذاتي توشه و حوادثيكه براي راهآهن اجتنابناپذير باشد و نتيجة راهآهن نتواند از آنها جلوگيري كند راهآهن را از مسئوليت مبرا ميدارد.
3 ـ هر گاه اتلاف يا معيوب شدن از زيانهاي مربوط بجنس توشه باشد چنانچه بستهبندي توشه غير كافي و يا معيوب بوده باشد و يا اينكه اشياء ممنوعه بطور توشه حمل شده باشد راهآهن مسئوليتي ندارد.
ماده سي و يكم ـ مباشرت تحقيق.
1 ـ تحقيق اينكه تأخير در تحويل، اتلاف يا معيوب شدن در اثر يكي از امور پيشبيني شده در مادة (30 بند 2) پيش آمده است مربوط به راهآهن ميباشد.
2 ـ هر گاه راهآهن تأييد كند كه با توجه بجريان امور اتلاف يا معيوب شدن ممكن است نتيجه يك يا چند از زيانهاي خاص پيشبيني شده در مادة(30 بند 3) باشد خسارات وارده ناشي شده از موارد مذكوره در فوق شناخته ميشود مگر اينكه صاحب حق خلاف آن را اثبات كند و مدلل سازد كهخسارت وارده كلا يا جزئاً نامبرده ناشي نشده است.
ماده سي و دوم
1 ـ صاحب حق ميتواند بدون احتياج به تحقيق ديگري بستههائي را كه از تاريخ تقاضاي تحويل طبق ماده 23 بند 2 پس از انقضاي مدت چهارده روز تحويل نگردد گم شده تلقي نمايد.
2 ـ اگر بستهاي كه گمشده تلقي شده است در مدت يكسال از تاريخ تقاضاي تحويل پيدا شود راهآهن موظف است مراتب را بصاحب بسته اطلاع دهد هر گاه منزل او شناخته و يا امكان يافتن آن باشد ـ صاحب بسته ميتواند در مدت سي روز از تاريخ دريافت اعلاميه بخواهد كه بسته را در يكي ازايستگاههاي خط سير به او تحويل نمايند. صاحب بسته بايد كرايه حمل از ايستگاه مبدأ حمل تا ايستگاهي كه تحويل ميشود بپردازد و در ازاء غرامتي كه از بابت بسته مزبور دريافت داشته مسترد دارد. از مبلغ اين استرداد مخارج احتمالي كه در مورد اين غرامت متحمل شده است كسر ميشود. ضمناً كليه حقوق ناشيه از تأخير در تحويل موضوع مادة 35 و 36 براي صاحب بسته محفوظ است.
اگر صاحب بسته در ظرف مهلت سي روز جواب ندهد يا بسته گم شده پس از مدت يكسال از تاريخ تقاضاي تحويل پيدا شود راهآهن در مورد بسته مزبور طبق مقررات قانوني كشور رفتار خواهد نمود.
ماده سي وسوم ـ مبلغ خسارت در صورت گم شدن توشه.
وقتيكه بموجب مقررات اين مقاولهنامه خسارتي براي از بين رفتن تمام يا قسمتي از توشه بعهده راهآهن تعلق بگيرد ممكن است بشرح زير پرداخت شود:
الف ـ چنانچه مبلغ خسارت اثبات شده است:
مبلغي برابر با رقم اثبات شده پرداخت خواهد شد بدون اين كه مبلغ مزبور از هر كيلوگرم وزن غير خالص از بين رفته چهل فرانك تجاوز كند.
ب ـ اگر مبلغ خسارت اثبات نشده باشد:
مبلغي بطور مقطوع از قرار هر كيلوگرم وزن خالص محموله از دست رفته بيست 20 فرانك پرداخت خواهد شد.
علاوه بر مبلغ خسارت بايد كرايه حمل، حقوق گمركي و ساير مبالغ پرداختي بابت حمل و نقل توشه گم شده نيز پرداخت گردد بدون در نظر گرفتن زيانهاي ناشي از عدمالنفع.
ماده سي وچهارم ـ مبلغ خسارت در صورت معيوب شدن توشه.
در صورت معيوب شدن توشه راهآهن بايد مبلغ كاهش قيمت وارده بتوشه را بدون ساير عدمالنفعها بپردازد در هر صورت مبلغ غرامت نبايد از مبالغ نامبرده زير تجاوز كند:
الف ـ اگر توشه تماماً معيوب باشد مبلغ پرداختي نبايد براي فقدان آن تجاوز كند.
ب ـ اگر قسمتي از توشه معيوب شود مبلغ پرداختي نبايد از ميزان مبلغي كه در ازاي آن جزء معيوب شده در صورتيكه مفقود تلقي شود تجاوز كند.
ماده سي وپنجم ـ مبلغ غرامت در مورد تأخير در تحويل توشه.
1 ـ در صورت تأخير در تحويل اگر گيرنده اثبات نكند كه خسارتي از تأخير در تحويل ناشي شده راهآهن موظف است غرامت ثابتي بميزان 20 سانتيم براي هر كيلوگرم وزن خالص توشه كه دير تحويل شده براي هر 24 ساعت كامل بپردازد مدت تأخير از تاريخ تقاضاي تحويل و حداكثر براي مدتچهارده روز محسوب و پرداخت ميشود.
2 ـ اگر اثبات شود كه از تأخير در تحويل خسارتي ناشي شده است بابت اين خسارت غرامتي پرداخت ميشود كه حداكثر از چهار برابر غرامت مقطوعپيشبيني شده در بند 1 تجاوز نكند.
3 ـ غرامتهاي پيشبيني شده در بند 1 و 2 با غرامت مربوط بفقدان كل توشه تواماً پرداخت نميشود و در صورت فقدان قسمتي از توشهغرامتهاي بند 1 و 2 در صورت لزوم فقط براي قسمت مفقود نشده محسوب ميشود. در صورت معيوب شدن توشه غرامتهاي بند 1 و 2 در صورتلزوم با غرامت پيشبيني شده در مادة 34 تواماً پرداخت ميگردد.
در هر حال توام شدن غرامتهاي پيشبيني شده در بند 1 و 2 با غرامتهاي پيشبيني شده در ماده 33 و 34 نبايد موجب پرداخت غرامتي بيش ازغرامت گم شدن كل توشه گردد.
4 ـ در صورت تأخير در تحويل اتومبيل ـ يدك كش ـ موتور سيكلت با سايد كار كه بطور توشه حمل و نقل شدهاند راهآهن موظف بپرداختغرامت نيست مگر اين كه خسارت وارده اثبات شود در اين صورت حداكثر غرامت معادل كرايه دريافتي خواهد بود.
ماده سي وششم ـ مبلغ غرامت در صورت تقاضاي انتفاع در تحويل:
اگر چنانچه در موقع تحويل توشه تقاضاي انتفاع در تحويل شده باشد ميتوان علاوه بر غرامتهاي پيشبيني شده در مواد 33 و 34 و 35 آن را مطالبه نمود جبران خسارت اضافي اثبات شده حداكثر برابر با مبلغ انتفاعي اظهار شده ميباشد.
ماده سي وهفتم ـ مبلغ غرامت در صورت وجود تدليس يا خطاي فاحش منسوب به راهآهن:
در تمام موارديكه تأخير در تحويل فقدان يا قسمتي از توشه يا معيوب شدن آن بسبب يك تدليس يا خطاي فاحش منسوب به راهآهن پيش آيد راهآهن بايد غرامت كامل صاحب حق را بميزان خسارت اثبات شده بپردازد. در صورت خطاي فاحش مسئوليت راهآهن در هر حال محدود به دو برابرحداكثر پيشبيني شده در مواد 33 و 34 و 35 و 36 خواهد بود.
ماده سي وهشتم ـ بهره غرامت ـ استرداد غرامت.
1 ـ صاحب حق ميتواند بهره غرامت را مطالبه نمايد. اين بهره به نرخ پنج درصد در سال محسوب ميشود و در صورتي الزامي ميباشد كه مبلغ غرامت از ده فرانك براي هر قبض توشه بيشتر نباشد. بهره از تاريخ شكايت اداري پيشبيني شده در مادة 41 و در صورت نبودن شكايت اداري از تاريخ تقاضاي از دادگستري محسوب ميشود.
2 ـ هر گونه غرامت كه من غير حق دريافت شده باشد بايد مسترد گردد.
ماده سي ونهم ـ مسئوليت راهآهن درباره مأمورين خود: راهآهن مسئول عمليات مأموريني كه در خدمت دارد و يا اشخاصي كه براي اجراء حمل و نقلي كه بر عهده او است ميگمارد ميباشد. در هر صورت اگر در اثر تقاضاي مسافرين مأمورين راهآهن خدماتي انجام دهند كه مربوط به راهآهن نباشدنامبردگان عاملين مسافريني كه براي آنان خدمتي انجام ميدهند تلقي ميگردند.
ماده چهلم ـ اقامه دعاوي خارج از قرارداد.
در موارد پيشبيني شده در ماده (30 بند يك) هر دعوي مربوط به مسئوليت بهر عنواني كه باشد عليه راهآهن مؤثر نخواهد بود مگر در شرايط و حدود پيشبيني شده در اين مقاولهنامه بهمين طريق است هر دعوي كه عليه اشخاص اقامه شود كه راهآهن بموجب ماده 39 جوابگوي آنان ميباشد.
فصل دوم
دعاوي اداري ـ دعاوي قضائي ـ آئين دادرسي و مرور زمان
ماده چهل ويكم ـ دعاوي اداري.
1 ـ دعاوي اداري مربوط به قرارداد حمل و نقل بايد كتباً و خطاب به راهآهني كه در مادة 43 تعيين شده فرستاده شود.
2 ـ حق اقامه دعاوي متعلق به كساني است كه حق تعقيب قضائي راهآهن را مطابق مادة 42 دارند.
3 ـ بليطهاـ قبوض توشه و ساير اوراقي كه صاحب حق انضمام آنها را به ادعانامه مفيد ميداند لازم است اصل يا رونوشت آنها را ارائه نمايد و درصورت تقاضاي راهآهن رونوشتها بايد مصدق باشد.
موقع رسيدگي به دعوي راهآهن ميتواند تقاضا كنند كه بليطها و قبوض توشه را مسترد دارند.
ماده چهل و دوم ـ اشخاصي كه ميتوانند بر عليه راهآهن اقامه دعاوي حقوق نمايند.
اقامه دعوي حقوقي عليه راهآهن كه از قرارداد حمل و نقل ناشي شود مربوط بكسي است كه بليط يا قبض توشه را در دست دارد و يا كسي كه از لحاظ حقوقي جانشيني نامبرده را مدلل سازد.
ماده چهل وسوم ـ راهآهنهائي كه عليه آنها اقامه دعواي حقوقي ميشود.
1 ـ دعوي حقوقي در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد حمل و نقل ممكن است عليه راهآهني كه وجه را دريافت كرده و يا راهآهني كه وجه بنفع آن دريافت شده اقامه گردد.
2 ـ ساير دعاوي حقوقي كه مربوط به قرارداد حمل و نقل باشد منحصراً ممكن است عليه راهآهن مبدأ يا مقصد حمل و نقل يا راهآهني كه موضوع دعوي حقوقي در خط آن اتفاق افتاده اقامه شود.
عليه راهآهن مقصد ميتوان اقامه دعوي حقوقي نمود حتي اگر او توشه و برگ راه را دريافت نكرده باشد.
3 ـ كسيكه اقامه دعوي بر عهده اوست و ميتواند عليه چندين راهآهن شكايت كند بمحض اينكه عليه يكي از آنها اقامه دعوي نمود حق او نسبت بسايرين ساقط ميشود.
4 ـ دعوي حقوقي ممكن است عليه راهآهني غير از راهآهنهاي مندرجه در بند 1 و 2 اقامه شود در صورتيكه آن دعوي عنوان دعوي متقابل داشتهباشد يا بعنوان اعتراضي شخص ثالث نسبت بدعوي مربوط به تقاضاي اصلي كه بر مبناي همان قرارداد حمل و نقل اقامه گرديده بوده باشد.
ماده چهل وچهارم ـ صلاحيت
دعاوي حقوقي بر اساس اين مقاولهنامه مورد اقدام قرار نميگيرد مگر در محضر دادرس صلاحيتدار دولتي كه راهآهن مشتكيعنه در قلمرو او قرار دارد.مگر بر طبق موافقتنامه بين دولتها و يا پيمانهاي امتيازي تصميم ديگري اتخاذ شده باشد. هر گاه مؤسسهاي از شبكه مستقلي در كشورهاي مختلف بهره برداري كند هر يك از شبكهها از نظر اجراء اين ماده مانند يك راهآهن مستقل تلقي ميشود.
ماده چهل و پنجم - تسجيل فقدان قسمتي از توشه يا معيوب شدن آن.
1 ـ هر گاه يك كسري يا معيوب شدن توشه وسيله راهآهن كشف يا قبول شود يا صاحب حق وجود آنرا اثبات كند راهآهن موظف است بلافاصله و درصورت امكان با حضور دارنده حق يك صورت مجلس قطعي تهيه كند كه در آن نوع خسارت و وضع توشه و وزن آن و در حدود امكان اهميت خسارت و علت آن و زمانيكه خسارت بوجود آمده معلوم گردد.
يك رونوشت از اين صورتمجلس بطور رايگان در صورت تقاضاي صاحب حق به او داده ميشود.
2 ـ وقتيكه صاحب حق تحقيقات مندرج در صورت مجلس را نپذيرد ميتواند تقاضاي تحقيق قضائي بكند نسبت بوضع، وزن توشه همچنين نسبت بعلل و مبلغ خسارت وارد شده. طرز اقدام در اين مورد تابع قوانين و مقررات كشوري است كه تحقيق قضائي در آنجا انجام ميشود.
3 ـ در صورت مفقود شدن بستهها صاحب حق موظف است براي تسهيل امر جستجوي بستهها توسط راهآهن مشخصات دقيق آنها را بدهد.
ماده چهل وششم ـ منتفي شدن دعوي اقامه شده عليه راهآهن ناشي از قرارداد حمل توشه.
1 ـ دريافت توشه وسيله دارنده حق هر گونه دعوي مربوط به قرارداد حمل و نقل را عليه راهآهن منتفي ميسازد. چه براي تأخير در تحويل چه كسري يامعيوب بودن توشه.
2 ـ در موارد زير دعوي اقامه شده عليه راهآهن منتفي نميگردد.
الف ـ اگر صاحب حق اثبات كند كه خسارت در اثر تقلب يا خطاي فاحش منسوب به راهآهن ايجاد گرديده است.
ب ـ در صورت اعتراض نسبت به تأخير تحويل توشه بيكي از راهآهنهاي تعيين شده در مادة 43 بند 2 در مهلتي كه از 21 روز تجاوز نكند روزدريافت توشه از طرف دارنده حق جزو مهلت محسوب نميشود.
ج ـ در مورد اعتراض نسبت بكسري يا معيوب بودن توشه:
1 ـ چنانچه كسري يا معيوب بودن توشه قبل از دريافت آن وسيله صاحب حق اثبات شده باشد (طبق مادة 45).
2 ـ چنانچه رسيدگي كه بر طبق مادة 45 بايستي صورت گيرد بعلت قصور راهآهن انجام نشده باشد.
د ـ مورد اعتراض نسبت بخسارات غير محسوس كه پس از دريافت توشه بوسيله صاحب حق اثبات شود ب. ت. ب. دو شرط زير اقامه دعوي منتفي است.
1 ـ بلافاصله پس از كشف خسارت و حداكثر در ظرف سه روز از تاريخ دريافت توشه مطابق مادة 45 تقاضاي رسيدگي شود. اگر انتهاي اين مهلت با روز يكشنبه يا روز تعطيل رسمي مصادف شود مهلت به اولين روز اداري بعد تمديد ميشود.
2 ـ صاحب حق اثبات كند كه خسارت در فاصله بين قبول توشه براي حمل و زمان تحويل آن وارده شده است.
ماده چهل وهفتم ـ مرور زمان در مورد دعوي ناشي از قرارداد حمل و نقل:
1 ـ دعوي ناشي از قرارداد حمل و نقل بعد از يكسال مشمول مرور زمان ميگردد و اگر دعوي مربوط به موارد زير باشد مدت مرور زمان سهساله است.
الف ـ دعوي بر اساس خسارت ناشي از تدليس باشد.
ب ـ دعوي بر اساس تقلب باشد.
2 ـ مدت مرور زمان بشرح زير شروع ميشود:
الف ـ براي دعاوي مربوط به غرامت تأخير در تحويل، كسري يا معيوب بودن از روزيكه توشه تحويل شده است.
ب ـ براي دعاوي مربوط به غرامت مفقود شدن تمام توشه از روزي كه تحويل ميبايستي انجام شود.
ج ـ براي دعاوي مربوط بپرداخت يا استرداد كرايه حمل و مخارج فرعي و اضافي ديگر همچنين براي دعاوي مربوط به رسيدگي به بدي اجراء تعرفه يا اشتباه در محاسبه از روز پرداخت و اگر پرداختي نشده باشد از روزيكه ميبايستي پرداخت بعمل آمده باشد.
د ـ براي دعاوي مربوط به پرداخت حقوق گمركي اضافي كه وسيله گمرك ادعا ميشود از روز ادعاي گمرك.
و ـ براي ساير دعاوي مربوط به حمل و نقل مسافر از روز انقضاء مدت اعتبار بليط روزي كه بعنوان شروع مدت مرور زمان تعيين شده است جزو مهلت منظور نميشود.
3 ـ در مورد اعتراض اداري كه براي راهآهن طبق مادة 41 ارسال شده باشد مدت مرور زمان مادام كه راهآهن ادعانامه را كتباً رد كند و ضمايم ملحقه آنرامسترد نمايد معلق ميماند. در مورد پذيرش قسمتي از ادعانامه توسط راهآهن مرور زمان فقط شامل آن قسمتي ميشود كه مورد اختلاف واقع ميماند.
اثبات پذيرش ادعانامه و يا جواب و يا استرداد ضمائم بعهده طرفي است كه ادعانامه را تعقيب ميكند.
ادعانامههاي بعدي مربوط به همان موضوع مرور زمان را معلق نميكند.
4 ـ دعوائي كه مشمول مرور زمان شده باشد ديگر قابل تعقيب نميباشد حتي بصورت دعوي متقابل و يا اعتراض شخص ثالث.
5 ـ با رعايت مقررات فوقالذكر تعليق يا قطع مرور زمان تابع قوانين و مقررات كشوري است كه دعوي در آن جا مورد رسيدگي قرار ميگيرد.
فصل سوم
واريز حسابها ـ دعاوي راهآهنها بين خود
ماده چهل وهشتم ـ واريز حسابها بين راهآهنها.
هر راهآهن ملزم است كه سهميه راهآهن ذينفع ديگر را از مبلغ كرايه حملي كه دريافت نموده و يا دريافت خواهد كرد بپردازد.
ماده چهل ونهم ـ دعاوي راهآهنها در مورد پرداخت غرامت براي فقدان و يا معيوب شدن توشه.
1 ـ راهآهني كه غرامت گمشدن يا كسري يا معيوب شدن توشه را بموجب مقررات اين مقاولهنامه پرداخت ميكند حق دارد طبق شرايط زير ازراهآهنهاي ديگري كه در اين حمل و نقل شركت داشتهاند نسبت به تأدية سهم خود اقامه دعوي كند.
الف ـ راهآهني كه خسارت صرفاً از عمليات آن ناشي شده است تنها مسئول تأديه خسارت ميباشد.
ب ـ اگر خسارت در اثر عمليات چند راهآهن ناشي شده باشد هر يك از آنها جوابگوي خسارتي ميباشد كه موجب شده است و اگر تشخيص نوع خسارت ممكن نباشد پرداخت مبلغ غرامتها با رعايت اصول مندرجه در حرف ج بين راهآهنها تسهيم ميشود.
ج ـ اگر ثابت نشود كه خسارت بوسيله عمل يك يا چند راهآهن ايجاد شده است مبلغ غرامت حاصله بين راهآهنهائيكه در حمل و نقل شركت داشتهاند تقسيم ميشود مگر راهآهنهائيكه بتوانند ثابت كنند كه خسارت در خطوط آنها ايجاد نگرديده است.
تقسيم غرامت به نسبت فواصل كيلومترهائي كه تعرفه اعمال شده انجام ميگيرد.
2 ـ در مورديكه يكي از راهآهنها قادر به پرداخت سهم متعلقه بخود نباشد سهم او بين ساير راهآهنهائيكه در حمل و نقل شركت داشتهاند بهنسبت فواصل كيلومترهائيكه تعرفه اعمال شده است تقسيم ميشود.
ماده پنجاهم ـ اقامه دعوي در مورد غرامت تأخير در تحويل
مقررات مذكور در مادة 49 در مورد پرداخت غرامت تأخير در تحويل قابل اجراء است. اگرعلت تأخير در تحويل بينظميهاي مدلل شده در چند راهآهن باشد مبلغ غرامت بين آنها به نسبت مدت تأخيريكه روي شبكههاي مربوطه صورت گرفته است تقسيم خواهد شد.
ماده پنجاه ويكم ـ آئين دادرسي.
1 ـ راهآهني كه عليه او يكي از دعاوي مندرج در مواد 49 و 50 اعمال شود حق اعتراض به پرداخت انجام شده توسط سازمان راهآهني كه اقامه دعوا را نموده است در صورتيكه غرامت وسيله يك مقام قضائي تعيين شده باشد ندارد مشروط بر اينكه مبلغ غرامت توسط يك مقام قضائي تثبيت و ابلاغ اقامه دعوي بطريق صحيحي انجام گرفته و مقام مزبور از مجراي قانوني در اين دعوي مداخله كرده باشد.
دادرس دادگاه كه دعوي اصلي نزد او مطرح است بر حسب اوضاع و احوال مهلتهاي مربوط به ابلاغ و ورود به دعوي را تعيين ميكند.
2 ـ راهآهني كه ميخواهد اقامه دعوي كند بايد تقاضاي خود را فقط در يك ادعانامه بر عليه همه راهآهنها كه با آنها مصالحه نكرده تنظيم نمايد وگرنهادعاي او عليه ساير راهآهنهائيكه به محاكمه دعوت نشدهاند منتفي ميشود.
3 ـ دادرس بايد در يك حكم در مورد كليه دعاوي كه به او احاله شده رأي دهد.
4 ـ راهآهنهاي محكوم حق استيناف از حكم صادره را نخواهند داشت در ادعانامههاي تنظيمي براي دعاوي اصلي مربوط به غرامت نبايستي دعاوي تضميني را وارد نمود.
ماده پنجاه ودوم ـ صلاحيت براي اقامة دعوي.
1 ـ دادرس قلمرو راهآهني كه عليه آن راهآهن اقامه دعوي ميشود منحصراً صلاحيت رسيدگي به تمام دعاوي مطروحه را دارد.
2 ـ اگر دعوي بر عليه چند راهآهن بايد اقامه شود راهآهن تقاضاكننده حق دارد بين دادرسان صلاحيتدار بموجب بند 1 دادرسي را كه دعوي خود راپيش او طرح ميكند انتخاب كند.
ماده پنجاه وسوم ـ موافقت در موضوع دعاوي راهآهنها.
راهآهنها ميتوانند بموجب موافقتنامههاي خاصي از مقررات مربوط به اقامه دعاوي متقابل عليه يكديگر كه در فصل سوم بيان شده است عدول نمايند.
قسمت چهارم
مقررات مختلف
ماده پنجاه وچهارم ـ اجراي حقوق ملي
در صورتيكه مندرجات اين مقاولهنامه نسبت به امور حمل و نقل مواردي را پيشبيني نكرده باشد قوانين و مقررات ملي خاص هر كشور در امور حملو نقل قابل اجراء ميباشد.
ماده پنجاه وپنجم ـ قواعد عمومي آئين دادرسي.
براي تمام اختلافات ناشي از حمل و نقلهاي تابع اين مقاولهنامه آئين دادرسي مربوط به قاضي صلاحيتدار قابل اجراء است به استثناي موارد مغايري كه در اين مقاولهنامه قيد شده است.
ماده پنجاه وششم ـ اجراء دادرسي ـ توقيف و تضمين.
1 ـ وقتيكه بموجب مقررات اين مقاولهنامه احكام صادره وسيله قاضي صلاحيتدار اعم از حضوري و يا غيابي صادر و طبق قوانين مستنده لازمالاجرا شد اين احكام در هر يك از كشورهاي عضو مقاولهنامه پس از انجام تشريفات مربوطه به آن كشور نيز لازمالاجراء ميباشد و تجديد نظر دراساس موضوع پذيرفته نميشود.
اين مقررات شامل احكاميكه بطور موقت لازمالاجراء است ميباشد همچنين اين مقررات در مورد محكوميتهائي كه مربوط به عدمالنفع است ومتضمن هزينههاي دادرسي بوده و بعلت رد دادخواست خواهان صورت ميگيرد نيز قابل اجراء نيست.
2 ـ مطالباتيكه در اثر يك حمل و نقل بينالمللي به نفع يك راهآهن عهده راهآهن ديگري كه از يك كشور تبعيت نميكنند بوجود ميآيد نميتواند مورد توقيف قرار گيرد مگر بموجب حكم صادره از قوه قضائيه كشوري كه راهآهن بستانكار و خواستار توقيف از آن تبعيت ميكند.
3 ـ كليه وسائل نقليه راهآهن همچنين اشياء مختلفي كه براي حمل و نقل به كار ميرود و متعلق به راهآهن است مانند مخزندار وسائل بارگيري، پوشش واگنها (Les baches) و غيره ميتوانند مورد توقيف قرار گيرد مگر در كشوري كه راهآهن مالك اين اشياء در آن كشور واقع بوده و بموجب حكم صادره از قوه قضائي كشور راهآهن مالك.
واگنهاي اختصاصي اشخاص همچنين اشياء مختلفي كه از وسايل حمل و نقل بشمار ميرود و در اين واگنها قرار دارند متعلق به مالك واگناختصاصي ميباشد در منطقه كشوري غير از كشور اقامتگاه مالك واگن نميتواند مورد توقيف قرار گيرد مگر بموجب حكم صادره از قوهقضائيه كشوراقامتگاه مالك واگن.
4 ـ براي تأمين مخارج محاكمه در مورد دعاوي كه بر اساس قرارداد حمل و نقل بينالمللي باشد وثيقه مطالبه نميشود.
ماده پنجاه وهفتم ـ واحد پولي ـ نرخ تسعير و قبول پولهاي خارجي.
1 ـ مبالغي كه به واحد فرانك در اين مقاولهنامه يا ضمائم آن تعيين شده عبارت از فرانك طلا به وزن 31/10 گرم بعيار 900/0 ميباشد.
2 ـ راهآهن موظف است نرخهاي تسعيري مورد عمل خود را نسبت به تبديل پولهاي خارجي به پول داخلي كشور (نرخ تسعير) چاپ و منتشر سازد.
3 ـ همچنين راهآهني كه پول خارجي را براي پرداخت قبول ميكند بايد نرخ تبديل آنرا به پول داخلي چاپ و منتشر نمايد (نرخ تسعير پولهاي خارجي).
ماده پنجاه وهشتم ـ اداره مركزي حمل و نقلهاي بينالمللي وسيله راهآهن.
1 ـ براي تسهيل و تأمين اجراء اين مقاولهنامه يك اداره مركزي حمل و نقلهاي بينالمللي وسيله راهآهنها تأسيس گرديده كه وظايف آن بشرح زيراست:
الف ـ دريافت اطلاعات از هر يك از كشورهاي عضو مقاولهنامه و هر يك از راهآهنهاي ذينفع و ابلاغ آنها بكشورها و راهآهنهاي ديگر.
ب ـ جمعآوري و تنظيم و چاپ و انتشار اطلاعات مكتسبه از هر نوع كه مورد استفاده راهآهنهاي بينالمللي باشد.
ج ـ تسهيل روابط مالي حاصله از حمل و نقل بينالمللي بين راهآهنهاي مختلف و واريز مطالبات معوقه و ايجاد اطمينان از اين نظر در روابط بين راهآهنها.
د ـ بنا بتقاضاي يكي از كشورهاي عضو مقاولهنامه يا يكي از موسسات حمل و نقل كه خطوط آن در ليست خطوط پيشبيني شده در مادة 59 ثبت شده است اقدام نمودن براي رفع اختلافات بين كشورها يا مؤسسات مزبور درباره تفسير يا اجراء مقاولهنامه چه از طريق جلب همكاري وساطت يا هرطريقه ديگر.
هـ ـ در اثر تقاضاي اعضاء علاقمند (كشورها ـ مؤسسات حمل ونقل ـ مشتريان).
منتشر كردن يك آگهي مشورتي در مورد اختلافات مربوط به تفسير يا اجراء مقاولهنامه.
و ـ همكاري براي رفع اختلافات مربوط به تفسير و اجراء مقاولهنامه از طريق حكميت.
ز ـ بررسي تقاضاي اصلاح اين مقاولهنامه و پيشنهاد تشكيل كنفرانسهاي پيشبيني شده در ماده 69 در صورت اقتضاء.
2 ـ مقررات مخصوصي كد ضميمه شمارة 2 اين مقاولهنامه را تشكيل ميدهد اقامتگاه تركيب و سازمان اين اداره و همچنين وسايل كار، شرايط، طرزعمل و نظارت آنرا تعيين ميكند.
ماده پنجاه ونه ـ فهرست خطوط تابع اين مقاولهنامه.
1 ـ اداره مركزي كه در مادة 58 پيشبيني شده مأمور تهيه و به جريان گذاردن فهرستهاي خطوط تابع اين مقاولهنامه ميباشد. بدين منظور اطلاعاتمربوطه را براي درج در فهرست با حذف خطوط يك راهآهن يا يك مؤسسه حمل و نقل كه در مادة 2 ذكر شده دريافت ميكند.
2 ـ ثبت يك خط جديد در سرويس حمل و نقل بينالمللي عملي نميشود مگر يكماه پس از تاريخ اعلاميه اداره مركزي در مورد درج اين خط درفهرست بعنوان ساير كشورهاي عضو.
3 ـ حذف يك خط وسيله اداره مركزي انجام ميشود به محض اين كه همان كشوري كه بنا به تقاضاي او اين خط در فهرست حمل و نقل بينالملليثبت گرديده است اعلام نمايد كه بنا به مقتضيات موجود نميتواند خود را ملزم به انجام تعهدات اين مقاولهنامه بنمايد.
4 ـ بمحض دريافت اعلاميه منتشره از طرف اداره مركزي بهر راهآهني بلافاصله حق ميدهد كه كليه روابط حمل و نقل بينالمللي خود را با راهآهن حذف شده قطع نمايد فقط حمل و نقلهاي در جريان بايستي خاتمه پذيرد.
ماده شصتم ـ مقررات تكميلي.
مقررات تكميلي كه بعضي از كشورهاي عضو مقاولهنامه يا بعضي از راهآهنهاي شركتكننده براي اجراء همين مقاولهنامه منتشر كنند توسط آنان به اطلاع اداره مركزي خواهد رسيد اين مقررات تكميلي ممكن است در راهآهنهائي كه به آن ملحق ميشوند در قالب قوانين و مقررات خاص هر كشوري مورد اجراء قرار گيرد بدون آنكه ناقص مقررات اين مقاولهنامه باشد.
بموقع اجراء گذاردن مقررات تكميلي به اداره مركزي اطلاع داده ميشود.
ماده شصت ويكم ـ حل و فصل اختلافات از طريق حكميت.
1 ـ در صورتيكه اختلافات مربوط به تفسير يا اجراء مقاولهنامه بين طرفين اختلاف از طريق قوانين ملي يا حقوق توافقي يا مقررات تكميلي مورد عمل بعضي از كشورهاي مقاولهنامه حل و فصل نگردد ممكن است در اثر تقاضاي طرفين اختلاف به دادگاه حكميت كه تشكيل و طرز عمل آن موضوع ضميمه شمارة 4 مقاولهنامه است ارجاع ميشود.
2 ـ معهذا اگر اختلاف بين دولتها باشد ملزم به اجراي مقررات مندرج در ضميمه شمارة 4 نميباشند و راساً ميتوانند دادگاه حكميت و طرز عمل آن انتخاب نمايند.
3 ـ بنا به تقاضاي طرفين اختلاف ممكن است قضاوت حكميت بشرح زير متوقف بماند:
الف ـ بدون اينكه به حل اختلاف از طريق مقررات قانوني ديگر لطمهاي وارد شود.
اولا ـ در امور اختلافات بين دولتهاي عضو مقاولهنامه.
ثانياً ـ در مورد اختلافات بين دولتهائيكه عضو قرارداد از يك طرف و دولتهائي كه عضو قرارداد نيستند از طرف ديگر.
ثالثاً ـ در مورد اختلافات بين دولتهائيكه عضو مقاولهنامة نميباشند.
بشرط اينكه در دو مورد اخيرالذكر اين مقاولهنامه مانند يك قانون ملي يا بعنوان حقوقي توافقي قابل اجراء باشد.
ب ـ در مورد اختلافات بين مؤسسات حمل و نقل.
ج ـ در مورد اختلافات بين مؤسسات حمل و نقل و مشتريان.
د ـ در مورد اختلافات بين مشتريان.
4 ـ اقدام به دادرسي از طريق حكميت در مورد تعليق يا قطع مرور زمان مربوط به اعتبار اختلاف، همان اثر را دارد كه شروع دعوي در دادگاه عادي.
5 ـ احكام صادره از دادگاههاي حكميت درباره مؤسسات حمل و نقل يا مشتريان در هر يك از كشورهاي عضو قرارداد بلافاصله پس از اجراء تشريفاتخاص آن كشور قابل اجراء ميباشد.
قسمت پنجم
(مقررات استثنائي)
ماده شصت ودوم ـ مسئوليت در مورد حمل و نقل (راهآهن ـ دريا).
1 ـ در مورد حمل و نقلهاي (راهآهن ـ دريا) كه به استناد ماده (2بند1) از وسايل غير راهآهني استفاده ميشود هر كشوري ميتواند ضمن تقاضاي اينكه تذكرات لازم در ليست خطوط تابعه مقاولهنامه منظور شود بخواهد كه كليه علل معافيت مشروحه زير به مقررات مادة 30 علاوه شود حمل و نقلكننده نميتواند از علل معافيت استفاده كند مگر اينكه ثابت كند تأخير در تحويل، فقدان يا معيوب شدن توشه در مسير حمل كشتيراني از زمان بارگيري توشه تا زمان تخليه آن از كشتي پيش آمده است.
علل معافيت بشرح زير است:
الف ـ اهمال، مسامحهكار يا قصور ناخدا، ملوان و راهنماي كشتي و همچنين مراقبين حمل كالا در كشتيراني يا در سازمان كشتي.
ب ـ غير قابل كشتيراني شدن كشتي يكي از علل معافيت خواهد بود بشرط اينكه حملكننده كالا بتواند ثابت كند اين امر در اثر عدم توجه و قصور او براي آماده كردن كشتي و يا تأمين تجهيزات و ساز و برگ نبوده است و همچنين تمام قسمتهاي كشتي براي پذيرفتن توشه به نحو احسن تحت مراقبت بوده بطوريكه بتوان توشه را قبول و حفظ و حمل نمود با تمام اين احوال كشتي قادر به حركت نبوده است.
ج ـ آتشسوزي ـ بشرط اينكه حمل و نقل كننده بتواند ثابت كند كه آتشسوزي بسبب عمل يا خطاي او و همچنين عمل يا خطاي ناخدا، ملوان،راهنماي كشتي و يا مراقبين حمل و نقل ايجاد نشده است.
د ـ سوانح ـ خطرات يا سوانح دريا يا ساير آبهاي قابل كشتيراني.
هـ ـ عمليات نجات يا كوشش براي نجات جان يا مال در دريا.
علل و معافيت مشروحه فوق تعهدات عمومي حمل و نقلكننده را كم و يا از بين نميبرد از متعهد است كه توجه خاص نسبت به آماده نگهداشتن كشتي براي كشتيراني از هر جهت مبذول دارد و نيز تجهيزات و ساز و برگ و ذخيره مناسب كشتي را تأمين كند و كليه محلهاي كشتي را براي پذيرش و سالم بودن و حفظ و حراست توشه براي حمل مهيا و آماده سازد.
هر گاه حمل و نقلكننده از علل معافيت مشروحه فوق استفاده كند. مسئوليت او بقوه خود باقي خواهد بود زمانيكه صاحب حق ثابت كند كه تأخيردر تحويل، فقدان يا معيوب شدن معلول يك خطاي حمل و نقلكننده، ناخدا، ملوان، راهنماي كشتي يا مراقبين حمل و نقل بوده است و اين خطا غير ازخطاهاي مذكوره در بند الف ميباشد.
2 ـ هر گاه مسير واحد دريائي توسط چند مؤسسه حمل و نقل كه در فهرست مذكوره در ماده يك ثبت شده بهرهبرداري گردد مسئوليتهائي را كه حملو نقل اين مسير در بر دارد در مورد كليه مؤسسات حمل و نقل اين مسير بطور يكسان قابل اجراء ميباشد.
بعلاوه وقتيكه در اثر تقاضاي چندين دولت اينگونه مؤسسات حمل و نقل در فهرست ثبت و منظور شوند بايستي مسئوليتهاي مربوطه طبق يك موافقتنامه قبلي بين اين دول روشن گردد.
3 ـ تصميماتي كه به استناد اين ماده اتخاذ ميشود به اداره مركزي اعلام ميگردد اين تصميمات پس از سي روز از تاريخ نامهايكه بموجب آن اداره مركزي تصميمات متخذه را به كشورها ابلاغ ميكند قابل اجراء خواهد شد و توشههائيكه در اين مدت در جريان حمل و نقل هستند مشمول تصميمات مزبور نميگردند.
ماده شصت وسوم ـ مسئوليت در صورت وقوع سانحه ناشي از انفجار نيروي هستة راهآهن از مسئوليتي كه بموجب اين مقاولهنامه دارد مبري ميشود هر گاه خسارت بعلت يك سانحه نيروي هستهاي بوجود آيد.
و به استناد مقررات مخصوص قابل اجراء در هر كشور عضو مقاولهنامه كهنحوة مسئوليت ناشي از انفجار نيروي هستة را داده است بهرهبرداري كننده از تأسيسات هستهاي يا كسيكه جانشين او باشد مسئول خسارت شناخته ميشود.
قسمت ششم
مقررات نهائي
ماده شصت وچهارم ـ امضاء.
اين مقاولهنامه كه ضمائم مربوطه قسمت تكميلي آنرا تشكيل ميدهد تا اول ماه مه 1961 براي امضاء كشورهائيكه براي اعزام نماينده بهكنفرانس عادي تجديد نظر دعوت شدهاند باز ميماند.
ماده شصت وپنجم ـ تصويب و لازمالاجراء بودن.
اين مقاولهنامه بتصويب خواهد رسيد و اسناد مصوبه آن هر چه زودتر نزد دولت سويس توديع خواهد شد. هر گاه مقاولهنامه از طرف پانزده كشورمورد تصويب قرار گيرد دولت سويس با دولتهاي ذينفع موضوع امكان به موقع اجراء گذاردن مقاولهنامه را در ميان خواهد گذاشت.
ماده شصت وششم ـ الحاق به مقاولهنامه.
1 ـ هر دولتي كه اين مقاولهنامه را امضاء نكرده است و بخواهد به آن ملحق شود تقاضاي خود را بدولت سويس ارسال ميدارد. دولت سويس اين تقاضا را به كشورهاي عضو مقاولهنامه با يك اطلاعيه از طرف اداره مركزي درباره مشخصات راهآهنهاي كشور تقاضاكننده براي مطالعه از لحاظ حمل ونقل بينالمللي ارسال ميدارد.
2 ـ در مدت حداقل شش ماه از تاريخ اعلاميه مزبور اگر حداقل دو كشور مخالفت خود را بدولت سويس اطلاع ندهند تقاضاي عضويت قانوني تلقي ميشود و اعلاميه آن از طرف دولت سويس به كشور تقاضاكننده و تمام كشورهاي عضو مقاولهنامه فرستاده ميشود. و در صورت عكس دولت سويسبه دولت تقاضاكننده و دولتهاي عضو مقاولهنامه اطلاع ميدهد كه تقاضا معوق ميماند.
3 ـ هر پذيرش عضويتي نتايج خود را يك ماه بعد از تاريخ ارسال اعلاميه از طرف دولت سويس به دست ميآورد و يا اگر در انقضاء اين مهلت هنوز مقاولهنامه بموقع اجراء گذارده نشده باشد از تاريخ اجراء مقاولهنامه خواهد بود.
ماده شصت وهفتم ـ مدت تعهد كشورهاي مقاولهنامه.
1 ـ مدت اين مقاولهنامه نامحدود است ولي هر دولت عضو ميتواند ب. ت. ب. شرايط زير از عضويت مقاولهنامه خارج شود.
مقاولهنامه براي هر كشور عضو تا 31 دسامبر پنجمين سال از تاريخ اجراء اعتبار دارد و هر دولتي كه بخواهد در خاتمه اين دوره خود را از عضويت مقاولهنامه خارج نمايد بايد تصميم خود را حداقل يكسال قبل از خاتمه دوره مذكور بدولت سويس اعلام دارد تا دولت نامبرده مراتب را به تمام دولعضو مقاولهنامه اطلاع دهد.
در صورت عدم اطلاعيه در مدت مذكوره فوق اعلاميه مربوطه داده نشود تعهدات ناشي از مقاولهنامه براي مدت سه سال قوت قانوني خواهد داشت ونيز در صورت عدم اعلاميه حداقل يك سال قبل از 31 دسامبر تعهدات مقاولهنامه سه سال بسه سال تمديد خواهد شد.
2 ـ كشورهائيكه در خلال دوره پنجساله يا يكي از دورههاي سهساله براي شركت در مقاولهنامه قبول شوند تا انتهاي آن دوره تعهد مقاولهنامه خواهند بود و همچنين تعهدات آنها پابرجاست تا آخر هر يك از دورههاي سه ساله چنانچه يكسال قبل از خاتمه دوره سهساله مقاولهنامه خروج خود را از آن اعلام ننمايند.
ماده شصت وهشتم ـ تجديد نظر در مقاولهنامه.
1 ـ نمايندگان كشورهاي عضو مقاولهنامه براي تجديد نظر در مقاولهنامه بموجب دعوت دولت سويس بعد از پنجسال از تاريخ اجراء اين مقاولهنامه تشكيل جلسه خواهند داد قبل از اين تاريخ چنانچه حداقل2/1دول عضو امضاكننده مقاولهنامه تقاضاي تشكيل جلسه بنماينده كنفرانس تشكيل خواهد شد با موافقت اكثريت كشورهاي عضو مقاولهنامه دولت سويس از كشورهاي غير عضو نيز دعوت مينمايد.
با موافقت اكثريت دولتهاي عضو مقاولهنامه اداره مركزي براي شركت در كنفرانس از نمايندگان زير دعوت بعمل ميآورد:
الف ـ از سازمانهاي بينالمللي دولتي كه در امر حمل و نقل خبرگي دارند.
ب ـ از سازمانهاي بينالمللي غير دولتي كه در امر حمل و نقل شركت دارند.
ترتيب شركت نمايندگان دولتهاي غير عضو و همچنين نمايندگان سازمانهاي بينالمللي قيد شده بالا در مذاكرات براي هر كنفرانس ضمن برنامه مربوطهپيشبيني خواهد شد. با موافقت اكثريت حكومتها دول عضو مقاولهنامه، اداره مركزي ميتواند قبل از تشكيل كنفرانس تجديد نظر معمولي يافوقالعاده كميسيونهاي مقدماتي را دعوت نمايد كه موضوعات مورد تجديد نظر را قبلاً بررسي نمايند. مقررات ضميمه شماره 3 عيناً در اينكميسيونها قابل اجراء ميباشد.
2 ـ مورد اجراء گذاردن مقاولهنامه جديد كه كنفرانس تجديد نظر تهيه نموده شامل فسخ مقاولهنامه قبلي نيز ميباشد حتي در مورد دولتهاي عضويكه اين مقاولهنامه جديد را تصويب نكردهاند.
3 ـ در فاصله كنفرانسهاي تجديد نظر مواد 5 ـ 8 ـ 10 ـ 12 ـ 13 ـ 14 ـ 15 ـ 16 ـ 17 ـ 20 ـ 21 ـ 27 ـ 48 ـ 49 ـ 50 ـ 53 و ضمائم 1 و 4را در كميسيون تجديد نظر ميتوان اصلاح نمود. سازمان و طرز كار اين كميسيون در ضميمه شمارة 3 اين مقاولهنامه ذكر شده است.
تصميمات متخذه كميسيون تجديد نظر بلافاصله به حكومتهاي دول عضو مقاولهنامه توسط اداره مركزي اعلام خواهد شد.
اين تصميمات حداقل در ظرف سه ماه از تاريخ اعلام آن چنانچه حداقل پنج دولت عضو مقاولهنامه اعتراضي ننمايند تصويب شده تلقي ميشود اين تصميمات از روز اول ششمين ماه بعد از ماه اعلام تصميمات از طرف اداره دفتر مركزي بموقع اجراء گذارده ميشود.
اداره دفتر مركزي روز اجراء را در اعلام تصميمات تعيين ميكند.
ماده شصت ونهم ـ متن مقاولهنامه ترجمههاي رسمي.
اين مقاولهنامه طبق معمول ديپلماسي بزبان فرانسه مورد توافق قرار گرفته و امضاء شده است به متن فرانسه نيز يك متن به زبان آلماني، يك متن بهزبان انگليسي و يك متن به زبان ايتاليائي ضميمه است كه اعتبار ترجمه رسمي را دارند و در صورت مغايرت متن فرانسه معتبر است.
با اعتقاد كامل نمايندگان مختار زيرين با داشتن اختيار تام كه كامل و معتبر بوده مقاولهنامه حاضر را امضاء كردهاند امضاء شده در برن بتاريخ بيست وپنجم فوريه يكهزار و نهصد و شصت و يك و يك نسخه فقط كه در آرشيو كنفدراسيون سويس توديع شده و از آن يك نسخه رسمي بهر يك ازاعضاء تحويل ميشود.
نماينده اطريش
نماينده بلژيك
نماينده بلغارستان
نماينده دانمارك
نماينده اسپانيا
نماينده فنلاند
نماينده فرانسه
نماينده يونان
نماينده هنگري
نماينده ايتاليا
نماينده لبنان
نماينده ليشتناشتاين
نماينده لوكزامبورگ
نماينده نروژ
نماينده هلند
نماينده لهستان
نماينده پرتقال
نماينده روماني
مقاولهنامه فوق كه مشتمل بر شش قسمت و شش فصل و شصت و نه ماده است منضم بلايحه قانون الحاق دولت ايران بقراردادهاي بينالمللي حمل و نقل بار و مسافر ميباشد.
رئيس مجلس سنا ـ مهندس …
مصوب 1345/03/09 مجلس شورای ملی
ماده واحده - به دولت اجازه داده میشود که اقدام لازم را برای الحاق به قراردادهای بینالمللی مربوط بحمل بار و مسافر CIM و CIVو ضمائم آن را به عمل آورده و قراردادهای لازم را امضا نماید.
قانون بالا مشتمل بر ماده واحده است در جلسه روز یکشنبه بیست و هشتم آذر ماه یکهزار و سیصد و چهل و چهار به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود درجلسه روز دوشنبه نهم خردادماه یکهزارو سیصدوچهل و پنج شمسی به تصویب مجلس سنا رسید
رئیس مجلس سنا - مهندس … نامه بینالمللی مربوط به حمل و نقل
قسمت اول - موضوع مقاولهنامه و شمول آن
ماده اول - راهآهن و حمل و نقلهائیکه این مقاولهنامه در مورد آنها اجرا میشود.
1 - این مقاولهنامه به استثنای موارد پیشبینی شده در زیر و در مواد بعدی در مورد حمل کلیه کالاهائیکه با یک بارنامه مستقیم برای حمل به راهآهن واگذار شده است اجراء میگردد این حمل و نقل در سرزمینهائیکه حداقل دو دولت عضو مقاولهنامه را بهم پیوند دهد و منحصراً در روی خطوطی که در ماده 59 مندرج است اعمال میگردد.
2 - محمولههائیکه ایستگاه مبدا و مقصد آن در سرزمین یک دولت واقع م. ب. و از سرزمین دولت دیگری فقط به عنوان ترانزیت عبور مینماید تابع قوانین دولت مبدا است:
الف - وقتیکه خطوط استفاده شده به عنوان ترانزیت منحصراً به وسیله راهآهن دولت مبدا بهرهبرداری شود.
ب - و نیز موقعیکه خطوط استفاده شده به عنوان ترانزیت منحصراً به وسیله راهآهن دولت مبداء بهره برداری نشود ولی راهآهنهای ذینفع توافقنامههائی منعقد نموده باشند که به موجب این قبیل حمل و نقلها به عنوان حمل و نقل بینالمللی تلقی نگردد.
3 - محمولاتی که بین ایستگاههای دو دولت هم مرز انجام میگیرد و خطوطی که در روی آنها حمل و نقل اجراء میشود منحصراً به وسیله راهآهنها یکی از این دو دولت بهرهبرداری شود تابع قوانین آن دولت خواهد بود. این موضوع هنگامی تحقق مییابد که فرستنده کالا به وسیله انتخاب نمونه بارنامه تقاضا کند که مقررات و قوانین داخلی این راهآهنها در مورد او اجرا شود و این عمل وقتی قابل اجرا است که مقررات و قوانین هیچ یک ازدول ذینفع با آن مخالفتی نداشته باشد.
ماده دوم - مقررات مربوط به حمل و نقلهای مختلط.
در فهرست پیشبینی شده در ماده 1 علاوه بر خطوط راهآهنها میتوان خطوط منظم سرویس اتومبیل رانی و یا کشتیرانی را درج نمود به شرطی کهسرویسهای مزبور تکمیل حمل و نقل خطوط راهآهن بوده و در روی آنها حمل و نقل بینالمللی صورت گیرد. این عمل هنگامی قابل اجراست کهاین خطوط حداقل دو دولت عضو را بهم ارتباط دهد و با رضایت مشترک این دول در فهرست قید گردند.
2 - موسساتی که از این خطوط بهرهبرداری میکنند تابع کلیه تعهداتی که مقرر شده است میباشند و نیز از کلیه حقوقیکه برای راهآهنها توسط این مقاولهنامه شناخته شده است بهرهمند میگردند بهاستثنای تخلفاتی که در اثر موارد خاص حمل و نقل لزوماً پیش آمد میکند در هر حال مقررات مربوط بمسئولیت که از این مقاولهنامه ناشی میگردد غیر قابل تغییر است.
3 - هر دولتی که بخواهد در فهرست یکی از خطوط مندرج در بند 1 را ثبت کند بایستی اقدامات لازم را به عمل آورد برای اینکه تخلفات پیشبینی شده در بند 2 به همان صورتی که تعرفهها انتشار مییابند در دسترس عامه قرار داده شود.
4 - برای حمل و نقلهای بینالمللی که از راهآهنها و سرویسهای حمل و نقل دیگری سوای آنچه در بند 1 پیشبینی شده است استفاده میشود راهآهنها میتوانند با موسسات حمل و نقل ذینفع مشترکاً مقررات تعرفه خاص که جنبه حقوقی دیگری غیر از مفاد این مقاولهنامه داشته باشد وضعنمایند به شرط آنکه کلیه موارد خاص و مختلف هر نوع حمل و نقل را در مقررات مزبور منظور بذارند(بدارند). در این صورت آنها میتوانند مقررات خاص مربوط بحمل و نقل را به جزآنچه که در این مقاولهنامه پیشبینی شده است بمورد اجراء بگذارند.
ماده سوم - اشیاء ممنوع از حمل و نقل.
الف - اشیائیکه حمل و نقل آنها منحصر و مخصوص اداره پست است ولو اینکه این اختصاص مربوط به یکی از سرزمینهائی باشد که خط بینالمللی از آن عبور مینماید.
ب - اشیائیکه بواسطه ابعاد، وزن و یا شرایط خاص آنها برای حمل و نقل مفروض به علت نوع جنس و ساختمان آنها مناسب نبوده ولو اینکه این عدم تناسب مربوط به یکی از راهآهنهای مسیر بوده باشد.
ج - اشیائیکه حمل و نقل آنها منع شده است، ولو اینکه این ممنوعیت برای قسمتی از مسیر راهآهن مقرر شده باشد.
د - مواد و اشیائیکه به موجب ضمیمه شماره I این مقاولهنامه از حمل و نقل مستثنی شدهاند مگر در موارد پیشبینی شده در ماده 4 بند 2.
ماده چهارم - اشیائیکه در تحت شرایط خاص برای حمل و نقل پذیرفته میشوند.
1- اشیاء نامبرده پائین تحت شرایط مذکوره ذیل برای حمل پذیرفته میشوند:
الف - مواد و اشیاء مذکوره در الحاقیه شماره (I) مقاولهنامه فعلی در تحت شرایط معینه قید شده در آن برای حمل پذیرفته میشوند.
ب - حمل جنازه تحت شرایط زیرین قبول میشود:
اولا - حمل جنازه با قطار سریعالسیر و تحت مراقبت یکنفر مشایع پذیرفته میشود مگر اینکه نبودن مشایع مورد قبول کلیه راهآهنهای مسیر حمل و نقل باشد.
ثانیاً - پرداخت هزینه حمل و نقل توسط فرستنده اجباری است.
ثالثاً - حمل و نقل جنازه تابع قوانین و مقررات هر یک از کشورها م. ب. مگر اینکه بین چند کشور مقاولهنامههای خاص در این زمینه منعقد شده باشد.
ج - وسائط نقلیه راهآهن که بتواند مستقیماً روی خطوط راهآهن حرکت کند پذیرفته میشود به شرط آنکه یک راهآهن تایید کند وسائط مزبور بدونعیب بوده و میتوانند در روی راهآهن حرکت نمایند و این موضوع را ضمن نوشته که روی این وسائط نصب میشود تصدیق نماید و یا اینکه این مسئله را ضمن گواهینامه خاص جداگانهای مورد تایید قرار دهد در مورد لوکوموتیوها - تندرها و اتوموتریسها علاوه بر واجد بودن شرایط فوقالذکر یک مامور مطلع برای تامین روغنکاری وسایط مزبور بهمراه آنها باید حرکت کند وسائط نقلیه راهآهن که میتوانند مستقیماً روی خطوط آهن حرکت کنند بغیر از لوکوموتیوها تندرها و اتوموتریسها میتوانند بهمراه یک نفر مامور اعزام شوند و وظیفه عمده مامور مزبور تامین عمل روغنکاری وسائط نقلیه مورد بحث م. ب. چنانچه فرستنده این قبیل وسائط بخواهد از مقررات گفته شده استفاده نماید لازم است مراتب را در برگ بارنامه صادره قید کند.
د - حیوانات زنده با شرایط مذکوره زیر پذیرفته میشوند:
اولا - حیوانات زنده باید با مامور مخصوصی از طرف فرستنده همراه باشد مگر اینکه این حیوانات از لحاظ جثه کوچک بوده و در سبد یا قفس و یاجعبه قرار داده و بخوبی بسته شده باشند. و گاهی بر حسب استثنائات پیشبینی شده در تعرفههای بینالمللی و یا به موجب موافقتنامههای موجود بین راهآهنها وجود مامور مخصوص با حیوانات زنده لزوم پیدا نمیکند.
فرستنده ملزم است در برگ بارنامه صادر تعداد مامورینی را که با حیوانات اعزام میدارد قید کند و چنانچه مامور همراه حیوانات اعزام نشود فرستنده موظف است در برگ بارنامه کلمه "بدون مامور" را قید کند.
ثانیاً - فرستنده حیوانات باید از مقررات دامپزشکی کشورهای مبدا و مقصد و ترانزیت متابعت نماید.
ه - - اشیائیکه حمل و نقل آنها به علت ابعاد - وزن و یا شرایط دیگر آنها از لحاظ جنس و یا ساختمان و یا مشکلاتی دیگر ایجاد نماید برای حمل و نقل پذیرفته نمیشوند ولو اینکه این مشکلات فقط در مسیر یک راهآهن وجود داشته باشد.
2 - بین دو یا چند کشور متعاهد ممکن است موافقتنامههائی به امضا برسد مبنی بر اینکه بعضی از مواد یا اشیائیکه به موجب ضمیمه شماره I مقاولهنامه فعلی حمل آنها ممنوع شده است تحت شرایطی برای حمل و نقل بینالمللی این کشورها پذیرفته شود.
و یا اینکه مواد و اشیاء مذکوره در ضمیمه شماره I تحت شرایط سهلتری از آنچه در این ضمیمه مندرج م. ب. برای حمل قبول شود.
راهآهنها میتوانند به موجب موادیکه در تعرفههای خود قید میکنند بعضی از اشیاء و موادی را که به موجب ضمیمه شماره I مقاولهنامه فعلی ازحمل ممنوع شدهاند تحت شرایط سهلتری از آنچه در ضمیمه شماره I برای قبول این قبیل اشیاء در نظر گرفته شده است وضع نمایند.
ماده پنجم - وظایف راهآهن در مورد حمل و نقل
1 - راهآهن موظف است که ب. ر. م. این مقاولهنامه و در صورتی که شرایط مذکوره در زیر وجود داشته باشد کلیه کالاهای تجارتی را حمل نماید.
الف - در صورتی که فرستنده مقررات مقاولهنامه را رعایت نماید.
ب - در صورتی که حمل کالا با وسائل معمولی که احتیاجات عادی حمل و نقل را مرتفع سازد امکانپذیر باشد.
ج - در صورتی که حمل کالا به علت شرایط غیر قابل اجتناب و اصلاحناپذیر که برای راهآهن پیش آمد میکند متوقف نگردد.
2 - راهآهن موظف نیست حمل و نقل اشیائی را که بارگیری و نقل و انتقال و تخلیه آنها محتاج به استعمال وسایل مخصوص است بپذیرد مگر درایستگاههائی که برای اینگونه عملیات وسائل لازم را در اختیار داشته باشد.
3 - راهآهن فقط محمولاتی که حمل آنها باید بدون تاخیر انجام شود قبول مینماید.
ایستگاه مبدا مقررات مربوط به محمولاتی که دارای شرط فوق نبوده و لازم است موقتاً در انبار نگاهداری شود تعیین مینماید.
4 - چنان چه ضرورت بهرهبرداری راهآهن اقتضا نماید مقام صلاحیتدار راهآهن میتواند موارد زیر را اجرا نماید:
الف - سرویس حمل و نقل به طور کلی و یا جزئی تعطیل گردد.
ب - بعضی محمولات برای حمل پذیرفته نشود و یا قبول آنها تحت شرایط معینی به عمل آید.
در این مورد بایستی مراتب بدون تاخیر به اطلاع عامه و راهآهنها برسد و راهآهنهائی که از اقدامات مزبور مطلع میشوند باید بنوبه خود آنها را از نظر انتشار براه آهنهای کشور دیگر اعلام دارند.
5 - راهآهنها میتوانند با رضایت دولتهای متبوع خود تصمیم بهانعقاد مقررات مشترکی برای محدود کردن حمل کالا در تحت شرایط معینی به نقاط مرزی و همچنین کشورهای ترانزیتی اتخاذ نمایند.
این تصمیمات لازم است به اطلاع دفتر مرکزی حمل و نقل بینالمللی برسد این اداره کلیه دولتهای عضو را از این تصمیمات آگاه خواهد ساخت این تصمیمات موقعی پذیرفته شده و مورد اجراء گذاشته خواهد شد که در مدت یکماه از تاریخ اعلام آن مورد مخالفت هیچ یک از دول عضو قرار نگیرد چنان چه با تصمیمات مزبور مخالفت شود و دفتر مرکزی نتواند اختلافات را مرتفع سازد نمایندگان دول عضو را برای تشکیل جلسه دعوت خواهد کرد. بمحض اینکه تصمیمات متخذه مورد قبول اعضاء قرار گرفت دفتر مرکزی مراتب را به اطلاع کلیه دول عضو خواهد رسانید. این تصمیمات درفهرستهای مخصوصی که به امضا اعضاء رسیده است بشکل تعرفههای بینالمللی انتشار خواهد یافت تصمیمات متخذه فوقالذکر یکماه پس ازاطلاع اداره مرکزی که در بند 3 ذکر شده است مورد اجراء گذاشته شده و قوت قانونی دارد.
6 - هر گونه تخلفی که از مقررات این ماده وسیله راهآهن بشود موجب اقامه دعوی برای جبران خسارت وارده خواهد شد.
فصل اول - شکل و شرایط قرارداد حمل و نقل
ماده ششم - متن و شکل بارنامه
1 - فرستنده برای هر گونه محمولات بینالمللی که بر اساس این مقاولهنامه انجام گیرد باید بارنامهای را با رونوشت مربوطه که مطابق نمونه پیشبینی شده در ضمیمه II این مقاولهنامه تنظیم گردیده ارائه دهد.
این مدل شامل پنج برگ به شرح زیر م. ب.:
تعرفهها میتوانند یک نمونه بارنامه سادهتری که با مشخصات مورد استعمال در حمل و نقلهای مذکور تطبیق نماید برای پارهای از حمل و نقلهای مهم و یا حمل و نقلهای بین کشورهای هم مرز به کار برند.
2 - بارنامهها باید در دو یا احتمالا سه زبان چاپ شوند که یکی از آنها باید از بین زبانهای فرانسه، آلمانی، ایتالیائی انتخاب شود.
3 - قسمتهائی از بارنامه که با خطوط درشت محدود شدهاند به وسیله راهآهنها و قسمتهای دیگر که توسط فرستنده باید پر شود تنظیم میشود فرستنده باید قسمتهای زاید را خط بکشد.
4 - انتخاب بارنامه سفید رنگ و یا بارنامه با حاشیه قرمز رنگ نشانه آنست که بار باید با قطار عادی و سریعالسیر حمل شود تقاضای حمل بار درقسمتی از مسیر با سریعالسیر و در قسمتی دیگر از مسیر با سرعت عادی پذیرفته نمیشود مگر اینکه بین راهآهنها در این مورد موافقتنامه وجود داشته باشد.
5 - تذکرات مندرج در روی بارنامه باید یا حروف چاپی یا حروف پاک نشدنی نوشته شود و روی برگهای دیگر بایستی با حروف کاملاً خوانا قید گردد.
ولی در مورد قلم خوردگی و اصلاح اعداد مربوط به مقدار وزن و تعداد بستهها در صورتی که فرستنده با --امضای خود آنها را تایید و گواهی نماید پذیرفته خواهند شد.
6 - در بارنامه باید حتماً موارد زیر ذکر گردد:
الف - محل و تاریخ تنظیم بارنامه.
ب - تعیین ایستگاه مقصد با ذکر مشخصات لازم برای اجتناب از هرگونه اشتباهی بین ایستگاههای مختلف اعم از اینکه مربوط به یک محلی باشد ویا اینکه بمحلهای مختلفی که دارای یک اسم و یا به اسامی مشابهی باشند مربوط باشد.
ج - نام و آدرس گیرنده - که باید یک شخص حقیقی و یا یک شخصیت حقوقی داشته باشد تعیین گردد تعیین ایستگاه یا مامور ایستگاه به عنوان گیرنده کالا پذیرفته نمیشود مگر تعرفه صراحتاً آن را اجازه داده باشد. آدرسهائیکه نام گیرنده در آنها تعیین نشده باشد و عبارتی از قبیل «بحواله... و یا به آورنده نسخه ثالثی بارنامه...» در آن ذکر شده باشد قابل قبول نیستند.
د - تعیین وزن و نوع کالا و در صورت عدم امکان اطلاعات شبیه به آن طبق مقررات راهآهن فرستنده در صورتی که قوانین و یا مقررات کشور مبدا اجازه دهد که فرستنده کالای خود را بدون تعیین وزن و یا اطلاعات لازم برای حمل بدهد ذکر وزن و اطلاعات مورد لزوم وسیله راهآهن فرستنده انجام خواهد گرفت.
در بارنامه کلیه کالاهائیکه در الحاقیه شماره (I) این مقاولهنامه تحت عنوان مخصوصی ذکر شدهاند باید به همان عنوان ذکر گردند و در مورد کالاهای دیگر بر حسب نوع معینه در تعرفهایکه کالاهای مزبور بر اساس آن حمل میگردند باید نام برده و در تمام حالات دیگر باید به عنوانی ذکر گردند که دربازرگانی کشور مبدا معمول باشد.
ه - - برای محمولات خردهبار، ذکر تعداد بستهها - علائم و نمرهبندی آنها، و در صورت عدم امکان ذکر اینکه این بستهها به آدرس گیرنده ارسال شود وهمچنین مشخصات بستهبندی لازم است. همچنین مطالب فوقالذکر باید در بارنامه مربوط به واگنهائیکه کلاً یا جزئاً حامل بستههائی هستند که باید راهآهن و کشتی حمل گردند و بعداً از راهآهن به کشتی و یا بالعکس نقل و انتقال مییابند قید گردد.
در مورد محمولاتیکه بارگیری آنها به عهده فرستنده است تعیین نوع واگن (مسقف - مسطح - مخصوص - اختصاصی) و همچنین نمره و علامتخاص مالک واگون و برای واگونهای اختصاصی تعیین وزن آنها در بارنامه ضروری است.
و - ذکر جزئیات کالا به نحویکه برای مقامات گمرکی و اداری لازم باشد باید ضمیمه بارنامه گردد به طریقی که هر گاه ضرورت ایجاب نماید بتوان آن رادر اختیار راهآهن در ایستگاه معینی و یا دفتر گمرک و یا کلیه مقامات صلاحیتدار دیگر قرار داد.
ز - در بارنامه همچنین باید امضا فرستنده مشخصات اسم و آدرس کامل او و در صورت ضرورت آدرس تلفنی و یا تلگرافی او قید گردد.
-امضا ممکن است چاپ شده باشد یا به جای آن مهر فرستنده زده شود اگر قوانین و مقررات لازمالرعایه ایستگاه مبداء آن را اجازه دهد.
یک شخصیت حقیقی و یا یک شخصیت حقوقی بایستی در بارنامه به عنوان فرستنده قید گردد.
7 - بارنامه باید علاوه بر اینها حاوی نکات پیشبینی شده در این مقاولهنامه و بالاخص مواد مذکور ذیل باشد:
الف - ذکر کلماتی از قبیل «در ایستگاه (دفتر مخصوص امانات)» و با ذکر «قابل تحویل در محل سکونت» به شرط اینکه اینگونه طرق تحویل درایستگاه مقصد متداول باشد.
ب - ذکر تعرفههای معمولی بالاخص تعرفههای اختصاصی و یا استثنائی پیشبینی شده در (ماده 11 ردیف ج از بند 4) و ماده 35.
ج - ذکر مبلغ با اعداد با توجه بسود تحویل طبق ماده 20 که اظهار شده است.
د - هزینههائیکه فرستنده طبق ماده 17 به عهده میگیرد.
ه- - ذکر مبلغ قابل استرداد با حروف و رقم و همچنین ذکر مبلغ پیش پرداخت با رقم طبق)ماده 19(.
و - ذکر خط سیری که محموله باید طی کند طبق مقررات (بند 1 ماده 10) و تعیین ایستگاههائیکه در آنجا بایستی عملیات گمرکی و یا اقدامات سایرمقامات اداری اجرا شود.
ز - اطلاعات مربوط به تشریفات گمرکی و اداری که طبق (ردیف 2 بند 1 از ماده 15) باید صورت گیرد.
ح - ذکر اینکه گیرنده کالا حق تغییر قرارداد حمل و نقل را ندارد. این جمله باید در ستون «اظهارنامه» به صورت زیر:
ط - ذکر تعداد همراهان و یا قید جمله (بدون همراه) بر طبق (ردیف د از بند 1 ماده 4) این جمله باید در ستون اظهارنامه» یادداشت شود.
8 - اگر مقدار جائیکه برای اظهارات فرستنده در بارنامه معلوم شده کافی نباشد میتوان به بارنامه برگهای اضافی الصاق نمود و این برگها مکمل بارنامه خواهد بود این برگهای مکمل باید به همان صورت بارنامه بوده و در پنج نسخه با رونوشت که توسط فرستنده امضا و تاریخ گذاری شده است تدوین گردد.
9 - در روی بارنامه اظهارات دیگری سوای آنچه را که توسط قوانین و مقررات کشوری یا توسط تعرفهها ذکر آن مجاز است و مخالف با مقاولهنامه فعلی نیست مجاز نمیباشد.
جانشین کردن بارنامه با اوراق دیگری ممنوع است و نیز اضافه کردن اسناد دیگری سوای آنچه را که به وسیله آن مقاولهنامه و یا تعرفهها مقرر شده مجاز نمیباشد.
10 - برای هر محموله باید یک بارنامه تنظیم شود و در هر صورت تحت عنوان یک بارنامه نباید کالاهای زیر برای حمل تحویل شود:
الف - کالاهائیکه به علت جنس آنها نمیتوان با کالاهای دیگر تواماً بدون عیب بارگیری شود.
ب - کالاهائیکه بارگیری آنها قسمتی به عهده راهآهن و قسمتی به عهده فرستنده م. ب..
ج - کالاهائیکه بارگیری آنها تواماً به مقررات گمرکی یا سایر مقامات اداری لطمه بزند.
د - کالاهائیکه تحت شرایط خاصی برای حمل قبول شده است وقتیکه شامل مواد و اشیائی باشند که بارگیری آنها مشترکاً با سایر کالاها طبق ضمیمه(I) این مقاولهنامه ممنوعه اعلام شده است.
11 - یک بارنامه فقط باید شامل محمولات یک واگون باشد ولی در بعضی موارد میتوان کالاهای زیر را با یک بارنامه حمل نمود:
الف - موقعیکه کالا از تودههای غیرقابل تصمیم و یا اشیاء با ابعاد استثنائی تشکیل شده باشد و بارگیری آنها وجود بیش از یک واگن را ایجاب نماید.
ب - وقتیکه مقررات خاص تعرفهها و یا تعرفههای بینالمللی اجازه دهند میتوان محمولات بارگیری شده در چندین واگن را برای کلیه مسیر پذیرفت.
12 - فرستنده مجاز است در متن بارنامه در محل مخصوص برای گیرنده کالا اطلاعات مختصری درباره محموله از قبیل آنچه که ذیلا ذکر میشود بنویسد بدون اینکه هیچگونه تعهد و مسئولیتی برای راهآهن ایجاد نماید:
«بنا به دستور ن» «رسیده از جاده اتومبیلرانی ن»
«برای ارسال مجدد به ن» «برای خط هوایی ن»
«بیمه شده از طرف ن» «رسیده از خط هوایی ن»
«برای خط هوایی شماره. .»
مسئولیت مربوط به مندرجات بارنامه - بهاء اضافی - اقدامات لازمه در مورد اضافه بار.
1 - فرستنده مسئول صحت و اظهارات و اطلاعاتی خواهد بود که در متن بارنامه درج مینماید و کلیه نتایج حاصله از اینکه مندرجات نامبرده نامنظم و بدون قیمت و غیر کامل و در محلی غیر از محل مخصوص خود در بارنامه نوشته شده باشد متوجه او خواهد بود و چنانچه ستون مربوطه برای درج کلیه مطالب لازم کافی نبود بقیه مطالب باید در ستون تکمیلی که برای این کار مشخص شده است درج گردد.
2 - راهآهن همیشه حق دارد تحقیق نماید که محمول با مندرجات بارنامه مطابقت دارد یا نه و مقررات تامینیه که طبق شماره ضمیمه شماره 1 مقررگشته است رعایت شده است یا خیر؟چنانچه بازرسی خود محمولات ضروری به نظر برسد باید در ایستگاه مبداء با حضور فرستنده و در ایستگاه مقصد با حضور گیرنده انجام گیرد.
اگر ذینفع در رسیدگی حضور پیدا نکند یا اگر رسیدگی در بین راه به عمل آید. چنانچه دستورات دیگر قانونی یا مقررات جاریه کشور محل رسیدگی موجود نباشد، عمل رسیدگی باید در حضور دو شاهد غیر راهآهنی انجام شود و نیز نباید هیچگاه بچنین بازرسی در طول خط مبادرت ورزد مگر آنکه ضرورت بهرهبرداری و مقررات گمرکی و یا اداری دیگر وجود آن را ایجاب نماید.
نتیجه رسیدگی به مندرجات بارنامه باید در بارنامه قید گردد و در صورتی که این عمل در ایستگاه مبدا انجام شود باید در نسخه دوم بارنامه نیز اگر دردسترس راهآهن باشد ذکر شود.
در صورت وجود اختلاف بین محمولات و مندرجات بارنامه هزینههای بازرسی محمولات و مندرجات بارنامه هزینههای بازرس محمولات چنانچه فوراً پرداخت نشوند - بهای حمل محمولات اضافه میگردد.
3 - قوانین و مقررات هر کشور شرایطی را ضمن آن راهآهن حق دارد و یا موظف است که در مورد وزن و تعداد بستههای کالا و همچنین وزن حقیقی واگونها را معلوم دارد تعیین میکند.
4 - در مورد توزین با قپان خطی باید وزن واگون را از وزن کل تعیین شده به وسیله قپان کسر نموده تا وزن محمولات بارگیری شده در واگن به دست آید و در مورد وزن واگون باید به این نکته توجه داشت که وزن واگن عبارت است از وزنی که با هر گونه وسایل توزین دیگر دارای یک نتیجه باشد.
5 - چنانچه در نتیجه توزین محمولات پس از انعقاد قرارداد حمل اختلاف وزنی مشاهده گردد وزن تعیین وسیله ایستگاه مبدا و در صورت فقدان آن وزن تعیین شده وسیله خود فرستنده در موارد زیر مبنای محاسبه بهای حمل قرار میگیرد:
الف - در صورتی که اختلاف موجود مربوط به جنس کالا و یا در نتیجه تاثیرات جوی آنها بوجود آمده باشد.
ب - در صورتی که اختلاف حاصل از توزین محمولات که پس از انعقاد قرارداد حمل و روی قپان خطی معلوم میگردد از دو درصد وزن تعیین شده وسیله ایستگاه مبدا و یا وزن اعلام شده توسط فرستنده تجاوز نماید.
6 - برای محمولاتی که باز نمودن آن به عهده فرستنده است فرستنده موظف است حد بارگیری را رعایت نماید مقرراتی که حدود بارگیری را تعیین میکنند و باید رعایت تعرفه مانند تعرفهها به همان نهج باید تدوین و انتشار یابند راهآهن در صورت درخواست فرستنده موظف است حد بارگیری که باید رعایت شود اعلام کند.
7 - راهآهن میتواند از پرداخت اختلاف بهای حمل و یا غرامت برای خسارت احتمالی راهآهن صرف نظر نماید و همچنین در شرایط و موارد زیراضافه بها دریافت نماید:
الف - چنانچه در مورد مواد و اشیائیکه طبق ضمیمه 1 این مقاولهنامه از حمل ممنوع میباشند مشخصات نامنظم غیر صحیح و یا غیر کامل اظهار شده باشد در این مورد اضافه بهائی بمبلغ 3 فرانک برای هر کیلو وزن خالص کلیه بستهها اخذ میگردد.
ب - در صورتی که مواد و اشیائی برای حمل قبول شوند که طبق بعضی از شرایط ضمیمه 1 این مقاولهنامه بوده و یا بعضی از مقررات تامینیه مندرج دراین ضمیمه مراعات نشده باشد اضافه بهائی بمبلغ 2 فرانک برای 8 کیلو وزن خالص کلیه بستهها اخذ میشود.
ج - در صورتی که کالاهائی مخالف با آن چه که در ردیفهای الف و ب این بند ذکر شده برای حمل انتخاب شوند ولی در مدارک حمل به طریق ناصحیح و غیر کامل تعیین شده باشد و یا به ترتیبی معلوم شده باشد که از تعرفههای ارزانتر از تعرفههای معموله استفاده نمایند اضافه بهای دریافتی معادل خواهد بود با دو برابر اختلاف بهای حمل کالاهای مزبور از ایستگاه مبدا تا ایستگاه مقصد و این عمل برای تعیین اختلاف مبلغ چنین فرض میشود که فرستنده اشیاء محموله را به طور منظم و صحیح و کامل در بارنامه اظهار کرده باشد.
در صورتی که محموله از مالالتجارههائی تشکیل شده باشد که برای حمل آنها از قیمتهای مختلف میبایست استفاده شود و وزن هر یک از اجزاء محموله را بدون اشکال بتوان تعیین کرد اضافه بهائی که به هر یک از اجزاء محموله فوقالذکر تعلق میگیرد به طریقی حساب میشود که بتوان از یک اضافه بهای کمتری استفاده شود.
د - در صورتی که وزن کالا کمتر از وزن حقیقی آن تعیین شده باشد اضافه بهای دریافتی معادل دو برابر بهای اختلاف وزن تعیین شده از طرف فرستنده و وزن حقیقی بار از ایستگاه مبدا تا ایستگاه مقصد خواهد بود.
ه - - فرستنده در واگونی که وسیله خود او بارگیری میشود اضافه بر مقدار مقرره بارگیری نماید اضافه بهای دریافتی معادل پنج برابر بهای حمل بار اضافی از ایستگاه مبدا تا ایستگاه مقصد خواهد بود.
و - چنانچه برای یک واگون وزن و اضافه وزن از مقدار حقیقی کمتر تعیین شده باشد اضافه بهای منظوره برای این دو مورد مشترکاً محسوب خواهد شد.
8 - بهائی که مطابق بند 7 دریافت میشود به بهای حمل کالاهای محموله اضافه میگردد و محلی که در آن اضافه بها معلوم شده است در این موضوع هیچگونه تاثیری ندارد.
9 - مبلغ اضافه بها و علل آن در بارنامه باید ذکر شود.
10 - در موارد زیر اضافه بها تعلق نمیگیرد:
الف - در صورت تعیین غلط و وزن هنگامیکه توزین کالا به موجب مقررات لازمالرعایه در ایستگاه مبدا برای راهآهن اجباری باشد.
ب - تعیین غیر صحیح وزن و یا اضافه بارگیری در صورتی که فرستنده در بارنامه قید نماید که توزین به وسیله راهآهن انجام شود.
ج - در صورت وجود اضافی بار به علت تاثیرات جوی که در جریان حمل و نقل به وجود میآید در صورتی که ثابت شود که بارگیری واگن در موقع شروع حمل در ایستگاه مبدا از حد مجاز بیشتر نبوده است.
د - در مورد افزایش وزن کالا در حین حمل بدون اینکه واگن از حد معمول اضافه بارگیری شده باشد و در صورتی که ثابت شود که افزایش وزن مزبور تحت تاثیر عوامل جوی بوجود آمده است.
ه- - در مواردی که تعیین وزن کالا صحیح نبوده و اضافه بارگیری هم نشده باشد چنان چه اختلاف بین وزن تعیین شده در بارنامه و وزن به دست آمده ازدو درصد وزنی که اعلام گردیده است تجاوز ننماید.
11 - چنانچه وجود اضافه بار از طرف ایستگاه مبدا و یا یکی از ایستگاههای بین راه تایید شود حتی اگر اضافه بها هم به آن تعلق نگیرد باید مازاد بار ازواگن تخلیه شود و در صورت امکان باید فرستنده را نیز بدون تاخیر دعوت نمود که در ترتیب تخلیه مازاد راهنمائی لازم را معمول دارد و در بعضی اوقات گیرنده را نیز که قرارداد حمل را نقص نموده است باید طبق ماده 22 مطلع ساخته و از او دعوت کرد که اطلاعات و دستورات لازم را در مورداضافه بار بدهد.
چنانچه شخص ذینفع تقاضا نماید که اضافه بار بمقصد دیگری و یا بمقصد ایستگاهی که بار عمده حمل میشود فرستاده شود و یا به ایستگاه مبداعودت داده شود در مورد اضافه بار مزبور مانند کالای جداگانه رفتار خواهد شد.
1 - بمحض اینکه ایستگاه فرستنده کالای تجاری را همراه با بارنامه پذیرفت انعقاد قرارداد حمل رسمیت پیدا میکند و تاریخ قبول کالا و یا به عبارت دیگر تاریخ شروع عمل قرارداد حمل از تاریخی محسوب میشود که در مهر الصاقی ایستگاه فرستنده در بارنامه ذکر گردیده است.
2 - الصاق به تمبر بلافاصله پس از قبول تمام محموله مذکوره در بارنامه و دریافت هزینههائی که فرستنده به عهده گرفته است به عمل میآید و با درخواست فرستنده الصاق به تمبر در حضور او باید انجام گیرد.
3 - پس از الصاق تمبر در بارنامه - بارنامه مزبور عنوان مدرک قرار داد حمل را خواهد داشت.
4 - در مواقعیکه طبق مقررات تعرفهها و یا بنا بر قراردادهای منعقده با فرستنده کالا در صورتی که انعقاد چنین قراردادهائی از طرف ایستگاه فرستنده مجاز باشد و بارگیری کالا به عهده فرستنده واگذار شده باشد و در این حال چنانچه راهآهن تحقیقات لازم را در مورد وزن و بستههای محمولات مزبوربه عمل نیاورد و در بارنامه قید نکرده باشد از لحاظ مندرجات بارنامه هیچگونه مسئولیتی متوجه راهآهن نخواهد بود.
5 - به وسیله زدن مهر تاریخ دارد روی رونوشت بارنامه قبول کالا و تاریخ تحویل آن برای حمل قبل از واگذاری رونوشت بفرستنده توسط راهآهن اعلام میگردد این رونوشت ارزش بارنامه که با محموله فرستاده میشود و همچنین ارزش یک بارنامه معمولی را ندارد.
ماده نهم - تعرفهها - موافقتنامههای خصوصی
1 - بهای حمل و هزینههای فرعی مربوط به آن حتی در صورتی که جداگانه و در قسمتهای مختلف خط سیر محاسبه شود باید طبق تعرفههای قانونی معمول و منتشره در هر کشور که در موقع انعقاد قرارداد حمل نیز معتبر باشند محاسبه گردد با وجود این انتشار تعرفههای بینالمللی فقط درکشورهائی که به عنوان شبکههای مبدا و مقصد در تعرفههای نامبرده شرکت میکنند اجباری م. ب. ترقی بهای تعرفههای بینالمللی و مقررات دیگری که باعث تشدید شرایط حمل پیشبینی شده در تعرفههای مزبور گردند فقط پس از پانزده روز انتشار دارای اعتبار قانونی خواهند بود با وجود ایندر موارد زیر مدت مزبور را میتوان تغییر داد:
الف - چنان چه تعرفه بینالمللی توسعه حدود عمل یک تعرفه داخلی را در مجموع خط سیر باعث گردد در این صورت از لحاظ مدت انتشار تابع مقررات تعرفه داخلی مزبور خواهد بود.
ب - ترقی قیمتهای یک تعرفه بینالمللی که در نتیجه بالا رفتن سطح قیمتهای تعرفههای یک راهآهن شریک به عمل آمده است بلافاصله در روز بعداز انتشار دارای اعتبار قانونی خواهد بود به شرط آنکه تطبیق قیمتهای تعرفه بینالمللی که ترقی بهای مورد بحث را بوجود میآورد پانزده روز قبلاعلام گردد و در این مورد باید به این نکته توجه داشت که تاریخ اعلام مزبور نمیتواند مقدم بر انتشار ترقی بهای تعرفههای داخلی مذکور در فوق به عمل آید.
ج - چنانچه قیمت باربری و هزینههای پیشبینی شده در تعرفههای بینالمللی ب. ت. ب. نوسانات قیمتها تغییر نموده و یا چنانچه اشتباهات پیش بیاید تصحیح گردند این تغییرات و این تصحیحات فردای روز انتشار آنها قوت قانونی خواهند داشت. تعرفهها باید شامل تمام اطلاعات لازم مربوط به محاسبه قیمتهای حمل و نقل و همچنین هزینههای فرعی و اختصاصی باشد و در صورت امکان کلیه شرایط مربوط به تبدیلات ارزی را دارا باشد.
2 - در تعرفهها باید همچنین کلیه شرایط خاص و انواع حمل و نقلهای مختلف و سرعتهائیکه حمل و نقل باید صورت گیرد ذکر شود
و اگر راهآهن برای تمام کالاهای تجاری و یا بعضی از آنها و یا برای بعضی از مسیرهای خود تعرفه برای سرعت خاصی داشته باشد تعرفه مزبور میتواند در مورد کالاهای سریعالسیر که با بارنامه حاشیه قرمز رنگ حمل میشوند و کالاهای بطیالسیر که با بارنامههای سفید رنگ حمل میگردند اجرا شود به شرط آنکه مدت تحویل مربوط به هر یک از بارنامههای مزبور طبق مقررات بند 4 از ماده 6 و ماده 11 انجام گیرد.
شرایط مندرج در تعرفهها در صورتی که مخالف با مقاولهنامه فعلی نباشد معتبر خواهد بود و الا کانلمیکن و باطل تلقی خواهد شد.
تعرفههای بینالمللی به استثنای مواردی که تعرفههای داخلی اجراء میشود ممکن است در حمل و نقل بینالمللی به صورت اجباری و لازمالرعایه اعلام گردد به شرط آنکه این تعرفهها به طور متوسط افزایش قیمتی را که از امتزاج بینالمللی تعرفههای داخلی حاصل میشود نشان ندهند.
3 - تعرفهها باید درباره عموم تحت شرایط واحد اجراء شود. راهآهنها میتوانند موافقتهای خصوصی در مورد تخفیفهائی در کرایه و یا سایرتسهیلات به شرط موافقت دولتهای متبوعه خود بنمایند به نحویکه شرایط مساوی نسبت به مشتریانی که در وضع مشابه هستند رعایت شود.
انتشار تصمیمات متخذه به موجب بند 2 و 3 اجباری نیست.
4 - علاوه بر کرایه حمل و مخارج فرعی پیشبینی شده در تعرفهها وجهی بنفع راهآهن دریافت نمیشود مگر هزینههائیکه مستقیماً از طرف راهآهنها صورت گرفته است از قبیل حقوق گمرکی عوارض و حقوق پلیس و همچنین مخارج حمل کالا از ایستگاهی به ایستگاه دیگر توسط کامیون که در تعرفه پیشبینی نشده است و نیز مخارج ترمیم لفاف خارجی و داخلی کالا که برای حفاظت آن ضروری باشد و سایر هزینههای مشابه این مخارج حتماً باید روی بارنامه قید شده و صورت ریز جداگانه آن تهیه شود و همچنین مدارک مثبته مخارج ضمیمه بارنامه گردد.
ماده دهم - مسیرها و تعرفههای مورد اجراء
1 - فرستنده میتواند در بارنامه مسیری را که کالا باید طی کند قید نماید و در آن فقط باید نقاط سرحدی و در صورت اقتضا ایستگاههای ترانزیتی بین راهآهنها را یادداشت کند فرستنده فقط باید نقاط و یا ایستگاههای سرحدی که برای حمل و نقل در روابط بینالمللی بار اعلام شدهاند ذکر نماید.
2 - تعیین ایستگاههای نامبرده زیر به عنوان نقاط مربوط به خط سیر امکانپذیر م. ب.:
الف - تعیین ایستگاههائیکه باید در آنها تشریفات گمرکی و اداری انجام شود و همچنین ایستگاههائیکه در آنها باید محمولات تحت مراقبتهای خاص قرار گیرد (مراقبت مربوط بحیوانات و غیره).
ب - تعیین تعرفههای قابل اجراء در مورد کالای محموله به نحویکه بتوان ایستگاههائی را که بین آنها تعرفههای مزبور باید اجرا گردند تشخیص داد.
ج - تعیین مبلغ کلی و یا جزیی هزینههائی تا x) x مشخص میکند نقطه که در آن جا امتزاج تعرفههای ممالک هم مرز اجراء میشود).
3 - راهآهن نمیتواند بر خلاف حالات مندرج در بندهای 4 و 5 ماده 5 و همچنین بند 1 ماده 24 حمل کالا را بر خلاف مسیریکه وسیله فرستنده تعیین شده است انجام دهد مگر اینکه شرایط دو گانه ذیل موجود باشد:
الف - در صورتی که تشریفات لازم به وسیله گمرک و مقامات دیگر اداری و همچنین مراقبتهائیکه باید بخصوص در مورد محمولات صورت گیرد(مراقبتهای محموله درباره حیوانات، نظافت و یراق نمودن و غیره) باید در ایستگاههائیکه فرستنده در خط سیر تعیین کرده است انجام پذیرد.
ب - در صورتی که هزینهها و مدت تحویل محمولات از هزینهها و مدتهای محسوب شده از طرف فرستنده در مسیر تعیین شده بیشتر نباشد.
4 - ب. ر. م.
بند 3 باید هزینهها و مدت تحویل راه بر اساس مسیر تعیین شده توسط فرستنده و در صورت فقدان طبق مسیریکه راهآهن انتخاب نموده است باید محاسبه نمود.
5 - فرستنده میتواند تعرفههائیکه باید درباره کالاهای او اجراء شود در بارنامه قید نماید راهآهن موظف است در صورت شرایط موجود این تعرفهها را اجرا کند.
6 - چنانچه اطلاعاتی که در مورد مسیر و نوع تعرفه از طرف فرستنده داده شدهاند برای تشخیص مسیر و یا نوع تعرفه کافی نباشد و یا اصولاً دارای نکات مبهمی باشد راهآهن باید مسیر و تعرفه را انتخاب نماید که بیشتر بسود فرستنده باشد و راهآهن نیز مسئول خسارات حاصله از این انتخاب نخواهد بود مگر در مواردی که تقلب و یا اشتباه فاحشی وقوع پیدا کند.
7 - اگر یک تعرفه بینالمللی از ایستگاه مبدا تا مقصد موجود باشد و در صورت نبودن مشخصات کافی چنانچه از ایستگاه فرستنده تا ایستگاه گیرنده کالا تعرفه بینالمللی وجود داشته باشد و نظریه فقدان اطلاعات کافی از طرف فرستنده راهآهن تعرفه بینالمللی مزبور را برای حمل انتخاب نموده باشد در این مورد ممکن است بین کرایه حمل پرداختی ب. ا. ت. بینالمللی و کرایه که با منظور نمودن تعرفههای دیگر ممکن بود پرداخت شود به طور احتمال اختلافی موجود باشد در چنین صورت راهآهن موظف است، اختلاف کرایه مزبور را به ذیحق و بر حسب درخواست او بپردازد اختلاف احتمالی بین کرایههای حمل که با استفاده از تعرفه بینالمللی محسوب شده است یا کرایهای که از امتزاج تعرفههای دیگر به دست میآید در صورتی که این اختلاف بیش از ده فرانک برای هر بارنامه نباشد قابل پرداخت است.
ماده یازدهم - مدت تحویل.
1 - مدت تحویل به وسیله مقررات جاری بین راهآهنهای شریک و یا به وسیله تعرفههای بینالمللی که از ایستگاه مبدا تا ایستگاه مقصد کالا قابل اجراء باشند تعیین میگردند مدت تحویلی که بر اساس موارد فوق تعیین میشود نباید از مدتهای تحویل طبق مقررات مذکور در بندهای زیر تجاوز نماید.
2 - در صورت فقدان اطلاعات لازم در مورد مدتهای تحویل در آییننامهها و یا تعرفههای بینالمللی که در بند 1 پیشبینی شده است و ب. ر. م. بندهای زیر مدت تحویل چنین م. ب.:
الف - برای قطارهای سریعالسیر.
اول - مدت ارسال کالا 12 ساعت.
دوم - مدت حمل کالا در سیصد کیلومتر مسیر کامل که تعرفهها اجراء میشوند 24 ساعت.
ب - قطارهای بطیالسیر.
اول - مدت ارسال کالا 24 ساعت.
دوم - مدت حمل کالا برای مسیر دویست کیلومتر کامل که تعرفهها اجرا میشوند 24 ساعت.
3 - کالا بر اساس فاصله کلی واقع بین ایستگاه فرستنده و گیرنده کالا محاسبه میشود محاسبه آن فقط یکبار به عمل میآید و بستگی بتعداد راهآهنهائیکه مورد استفاده قرار گرفتهاند ندارد.
4 - قوانین و مقررات هر کشور تعیین میکند که در چه شرایطی راهآهنها اختیار دارند مهلتهای اضافی را در موارد زیر تعیین نمایند:
الف - برای محمولاتیکه باید در خارج از ایستگاهها برای حمل تحویل گرفته شوند و یا پس از رسیدن بمقصد در خارج از ایستگاهها تحویل داده شوند.
ب - برای حمل و نقلهائی که از مسیرهای زیر استفاده میکنند.
به وسیله دریا و خطوط کشتیرانی داخلی که حمل و نقل به وسیله قایق و کشتیهای کوچک انجام میشود.
ج - برای حمل و نقلهائیکه نرخ آنها بر اساس تعرفههای اختصاصی و استثنائی داخلی و با قیمتهای کمتر تعیین شده است.
د - به مناسبت شرایط فوقالعاده طبیعت که به صورت دو مورد زیر تشخیص داده شود.
5 - مهلتهای اضافی پیشبینی شده در (ردیفهای الف و ب و ج بند4) باید در تعرفهها ذکر گردد.
6 - مدت تحویل کالا از نیمه شب بعد از قبول کالاهای تجاری مذکور در بند 1 ماده 8 برای حمل شروع میشود و با وجود این برای محمولاتی که باید سریعالسیر حمل گردند چنانچه روز بعد از تحویل مصادف با یکشنبه و یا تعطیل رسمی بوده و در نتیجه ایستگاه فرستنده تعطیل باشد مدت تحویل از24 ساعت بعد از قبول کالا برای حمل شروع میشود.
7 - مدت تحویل کالا در موارد زیر به تعویق میافتد:
الف - برای کلیه محمولات که توقف آنها ایجاب اعمال زیر را بنماید و چنانچه این عمل از اشتباه راهآهن ناشی نشود.
اول - برای بازرسی و تحقیق که مطابق با بندهای 2 و 3 از ماده 7 باید انجام گیرد و به علت آن اختلافاتی بین مندرجات بارنامه و نتیجه بازرسی ظاهر گردد.
دوم - برای انجام تشریفات لازم به وسیله گمرک و مقامات دیگر اداری.
سوم - برای اصلاح قرارداد حمل و نقل که طبق مواد 21 و 22 دستور داده شود.
چهارم - برای انجام مراقبتهای اختصاصی نسبت بمحموله (از قبیل مراقبت حیوانات - نظافت و یراق کردن و غیره).
پنجم - در صورت وجود عللی که موقتاً مانع شروع به ادامه حمل گردد.
ب - در مورد کالاهائیکه باید با قطار بطیالسیر حمل بشود و همچنین یکشنبهها و روزهای تعطیل رسمی.
ج - در مورد کالاهائیکه باید سریعالسیر حمل گردند روزهای یکشنبه و بعضی از تعطیلات رسمی وقتیکه قوانین یا مقررات در یک کشور حمل و نقل کلی یا جزئی را در چنین روزهائی با قطار سریعالسیر متوقف بنماید.
علت و همچنین مدت تعلیق در تحویل کالا در بند الف پیشبینی شده است باید در بارنامه قید گردد و در صورت لزوم تعلیقهای مربوط به مدت تحویل ممکن است از طرق دیگری سوای آن چه که در بارنامه قید شده است اثبات گردد.
8 - هر گاه مدت تحویل بعد از ساعت بستهشدن ایستگاه مقصد خاتمه پیدا کند انقضاء مدت مهلت تحویل به دو ساعت پس از افتتاح مجدد ایستگاه مزبور موکول میشود.
به علاوه برای محمولات سریعالسیر هر گاه مهلت تحویل در یکشنبه یا یک روز تعطیل به موجب (ردیف ج از بند 7) خاتمه پذیرد. انقضاء مدت مهلت بساعت مشابه اولین روز غیر تعطیل تمدید میشود.
9 - چنانچه موارد ذیل قبل از انقضاء مدت تحویل وجود پیدا کنند باید مدت تحویل رعایت گردد:
الف - در حالتیکه ورود کالا بمقصد رسماً ابلاغ گردد و در صورتی که کالا در ایستگاه قابل تحویل باشد و صدور ابلاغ ورود کالا را به گیرنده ایجابنماید.
ب - وقتیکه محموله قابل تحویل در ایستگاه به گیرنده بدون آگهی ورود کالا باشد.
ج - در حالتیکه محمولات خارج از ایستگاهها قابل تحویل باشند، در اختیار گیرنده قرار گیرد.
ماده دوازدهم - وضع کالا - عدلبندی
1 - موقعیکه راهآهن کالائی را برای حمل قبول میکند در صورت مشاهده علائمی که حاکی از آسیب دیدگی کالا باشد میتواند ذکر آن را در بارنامه خواستار شود.
2 - هر گاه نوع کالا وجود عدلبندی را ایجاب کند فرستنده باید کالای مزبور را به نحوی عدلبندی نماید که از آسیبدیدگی و یا از بین رفتگی جزئی وکلی آن در مدت حمل جلوگیری به عمل آید و همچنین بهاشخاص و یا مواد و کالاهای دیگر هیچگونه خسارتی را وارد نیاورد.
عدلبندی کالا نیز باید طبق مقررات تعرفهها و آییننامههای راهآهن فرستنده انجام گیرد.
3 - چنانچه فرستنده مفاد بند 2 را رعایت ننموده باشد راهآهن میتواند از قبول کالا برای حمل خودداری نماید مگر آنکه فرستنده فقدان عدلبندی ویا وضع ناقص آن را با شرح صحیح جزئیات در بارنامه قید نماید.
4 - کلیه عواقب و نتایج حاصله از فقدان عدلبندی کالا و یا نواقص آن متوجه فرستنده خواهد بود و چنانچه از این راه خسارتی به راهآهن وارد آید فرستنده موظف است که آن را جبران نماید و در صورتی که در بارنامه فقدان عدلبندی کالا و یا نواقص آن ذکر نشده باشد اثبات آن به عهده راهآهن خواهد بود.
5 - چنانچه فرستنده یک نوع کالا را که جنس آن عدلبندی لازم داشته باشد از یک ایستگاه معین به طور دائم ارسال نماید و مایل باشد که کالای مزبوررا بدون عدلبندی و یا با عدلبندی ناقص برای حمل به ایستگاه تحویل نماید برای اینکه در هر دفعه محتاج نشود که مقررات بند 3 را اجرا نماید باید اظهارنامه کلی مطابق نمونه پیشبینی شده در ضمیمه این مقاولهنامه بایستگاه مزبور تسلیم نماید و موضوع تسلیم اظهارنامه نیز باید در بارنامه قید شود.
6 - فرستنده موظف است که به استثنای مواردیکه در تعرفهها پیشبینی شده است روی هر یک از بستههای محمولات شرح لازم را به طور واضح وبه نحویکه زایل نشود و همچنین با مندرجات بارنامه کاملا تطبیق نماید قید کند:
الف - علائم و نمرات یا در صورت نبودن آنها آدرس گیرنده.
ب - نام ایستگاه مقصد.
و در صورتی که مقررات ایستگاه فرستنده موضوع را پیشبینی نموده باشد نام و نشانی گیرنده را میتوان به طور آشکار و یا در تحت برچسبی که قابل تاشدن باشد و در مواقعیکه بارنامه در دسترس نباشد بتوان آن را باز نمود و از نام و نشانی گیرنده مطلع شد قید نمود.
7 - اشیاء شکستنی (مانند شیشه آلات - ظروف سفالی و چینی) و همچنین اشیائی که در واگونها متفرق میشوند (از قبیل میوهها - گردو و امثالهم -علوفهها و سنگها) و نیز کالاهای تجارتی که باعث کثیف شدن و یا فاسد شدن بستههای دیگر میگردند (از قبیل ذغال - آهک - خاکستر - مواد خاکی - خاکهای رنگین) به استثنای مواردیکه در تعرفهها به طور موکد تصریح گردیده است باید در یک واگون جداگانه حمل گردند مگر آنکه به ترتیبی بستهبندی و عدلبندی شده باشند که از خورد شدن و از بین رفتن آنها و یا کثیف و فاسد کردن بستههای دیگر جلوگیری به عمل آید.
مدارک لازم برای انجام تشریفات گمرکی و اداری - بستهبندی کالا بر اساس مقررات گمرکی.
1 - فرستنده موظف است به بارنامه کلیه مدارکی که از لحاظ انجام تشریفات گمرکی و همچنین مدارکی که برای سایر مقامات اداری لازم است الصاقنماید قبل از آن که کالا به گیرنده تحویل شود مدارک مزبور باید منحصراً مربوط به کالاهای مندرج در همان بارنامه باشد مگر آنکه مقررات اداری وتعرفه ترتیب دیگری برای آن تعیین نموده باشد.
چنانچه پیوست کردن مدارک مزبور به بارنامه مقدور نباشد فرستنده باید آنها را به موقع به دفتر ایستگاه و یا گمرک و یا برای هر گونه مقام ذیربط دیگری که تشریفات مربوطه را باید انجام دهند ارسال دارد و همچنین دفتریکه به وسیله آن مدارک مزبور به راهآهن تسلیم میشود نیز باید در بارنامه تعیین شده باشد.
2 - در صورتی که مدارک مزبور کامل باشند راهآهن حق بازرسی آنها را نخواهد داشت و هر گونه خسارتی که از کسر و عدم تکمیل و یا تنظیم شدن غیرقانونی مدارک فوقالذکر نسبت به راهآهن حاصل شود به عهده فرستنده خواهد بود مگر اینکه تقصیر و یا اشتباه از طرف راهآهن بوجود آمده باشد.
راهآهن نیز به عنوان مامور حمل و نقل به علت ارتکاب اشتباه در مقابل از بین رفتن مدارک مندرج در بارنامه که ضمیمه آن بوده است و یا اینکه جداگانه برای راهآهن ارسال شده و همچنین در مقابل عدم استفاده و یا استفاده غیر قانونی از آنها مسئولیت دارد ولی در هر صورت غرامتی که باید پرداخت نمایداز غرامتی که در صورت گم شدن کالا تعلق میگیرد بیشتر نمیباشد.
3 - فرستنده موظف است مقررات گمرکی را در موضوع بستهبندی و پوشش کالا رعایت نماید و راهآهن نیز در صورتی که محمولات بر اساس مقرراتگمرکی بستهبندی نشده باشند و حتی در مواقعیکه این بستهبندی به طور ناقص و زیانآوری صورت گرفته باشد از قبول آنها خودداری نماید.
فصل دوم - اجرا قرارداد حمل و نقل
ماده چهاردهم - تحویل کالاها برای حمل و بارگیری
1 - عملیات مربوط بتودیع کالا برای حمل تابع قوانین و مقررات جاری در ایستگاه فرستنده است.
2 - بارگیری کالا به موجب مقررات معمول در ایستگاه فرستنده یا به عهده راهآهن و یا به عهده فرستنده خواهد بود مگر اینکه مقاولهنامه فعلی طرق دیگری را برای این کار تعیین نموده باشد و یا اینکه موافقتنامه خاصی بین فرستنده و راهآهن وجود داشته باشد که در بارنامه ذکر شده به موجب آنترتیب دیگری برای بارگیری اتخاذ گردد.
هر گاه بارگیری وسیله فرستنده انجام شود نامبرده مسئول تمام نتایج حاصله از بارگیری ناقص م. ب..
3 - کالاهای تجارتی باید به موجب تعرفههای بینالمللی به وسیله واگنهای مسقف و یا مسطح و یا واگونهای مخصوص و یا واگونهای مسطحی کهروی آن روپوش کشیده باشد حمل گردند مگر آنکه مقاولهنامه فعلی مقررات دیگری در این مورد وضع کرده باشد
1 - در طول راه تشریفات گمرک و اداری وسیله راهآهن انجام میشود
در هر صورت فرستنده با ذکر در بارنامه و یا گیرنده که به موجب ماده 22 دستوری را صادر میکند میتوانند انجام موارد زیر را بخواهند:
الف - شخصاً در انجام تشریفات پیشبینی شده در بند بالا شرکت نموده و ی. ن. ق. خود را برای تهیه کلیه مدارک لازمه معرفی نماید تا بتواند هرگونه اطلاع لازمی را در اختیار آنان بگذارد.
ب - در مواردی که قوانین و مقررات کشورهائیکه تشریفات گمرکی یا سایر مقامات اداری در آنجا انجام میشود اجازه دهد. تشریفات مزبور راشخصاً یا وسیله نماینده خود انجام دهد در صورت لزوم اقدام بپرداخت حقوق گمرکی و سایر مخارج بنماید.
چنانچه فرستنده برای انجام تشریفات گمرکی و اداری ایستگاهی را تعیین کرده باشد که مقررات جاریه اجازه انجام تشریفات مزبور را در آن ایستگاه ندهد و یا برای طرز انجام تشریفات طرقی را تعیین نماید که به کار بردن آنها مقدور نباشد راهآهن میتواند به نحوی که بیشتر به سود شخص ذینفع باشد تشریفات مورد بحث را انجام داده و نتیجه را به اطلاع فرستنده کالا برساند.
اگر فرستنده در بارنامه جمله بدون مخارج گمرکی را قید نموده باشد راهآهن حق دارد که تشریفات گمرکی را بنا به تصمیم خود در طول راه و یا درایستگاه مقصد راساً انجام دهد.
2 - چنانچه در ایستگاه مقصد دفتر گمرک وجود داشته باشد و در بارنامه نیز انجام تشریفات گمرکی را در موقع ورود کالا به ایستگاه مقصد تعیین کردهباشد گیرنده کالا با رعایت مورد استثنائی مذکور در بند 1 قسمت اخیر میتواند تشریفات مزبور را در ایستگاه مقصد انجام دهد و در صورت فقدان تذکرفوق در بارنامه به طریق معمول گمرک رفتار خواهد شد در صورتی که گیرنده از حق فوق استفاده نماید باید قبلا هزینههای مربوطه را بپردازد.
اگر در مهلت پیشبینی شده در مقررات جاریه در ایستگاه مقصد گیرنده برای اخذ بارنامه محمول اقدام نکند راهآهن میتواند به طوریکه در بند 1پیشبینی شده اقدام نماید.
ماده شانزدهم - تحویل
1 - راهآهن موظف است که بارنامه و کالا را در ایستگاه مقصد در مقابل مفاصا حساب بگیرنده کالا تحویل نماید و قبول بارنامه از طرف گیرنده کالا مشارالیه را ملزم میسازد مبالغی را که پرداخت آنها به عهده اوست به راهآهن بپردازد.
2 - موارد زیر به عنوان تسلیم کالا از طرف راهآهن بشخص گیرنده تلقی میشود.
تحویل کالا بشخص گیرنده که بر طبق مقررات موجود صورت گرفته باشد، همچنین تسلیم کالا بمقامات گمرکی و یا بمقامات مطالب عوارض درمحلهای ارسال و یا انبارهای آن چنانچه این انبارها در محوله و در زیر نظر راهآهن واقع نباشد و نیز تودیع کالا نزد راهآهن و یا تودیع در نزد نماینده فرستنده و یا تودیع آن در انبارهای عمومی به عنوان تسلیم کالا به گیرنده تلقی میشود.
3 - عملیات مربوط به تحویل کالا و مواردیکه راهآهن حق دارد و یا مجبور است که کالا را در محل اقامت گیرنده کالا تحویل نماید. به وسیله قوانین ومقررات ایستگاه مقصد مشخص میگردد و چنانچه خود راهآهن و یا به وسیله دیگری کالای تحویلی را در محل اقامت گیرنده تسلیم نماید عملتحویل فقط در هنگام تسلیم کالا بمعنی واقعی انجام خواهد شد.
4 - پس از رسیدن کالا به ایستگاه مقصد، گیرنده حق دارد از راهآهن تقاضا کند بارنامه را به او تسلیم و کالا را تحویل نماید و در صورت از بین رفتن کالاو یا نرسیدن آن در سررسید مدت معینه در بند 1 ماده 30 گیرنده کالا حق دارد در مقابل راهآهن و به نام خود از حقوقی که مقاولهنامه فعلی برای او تعیین نموده است استفاده نماید و این در صورتی است که خود او قبلا تعهدات خود را که از مقاولهنامه ناشی شده انجام داده باشد.
5 - شخص ذیحق حتی پس از دریافت بارنامه و پرداخت هزینهها میتواند تا خاتمه تحقیقات لازمه که به منظور اثبات خسارت ادعا شده انجام میشود از تحویل گرفتن کالا خودداری نماید.
6 - به علاوه عمل تحویل کالا مطابق قوانین و مقررات کشور مقصد انجام میشود.
ماده هفدهم - پرداخت مخارج
1 - هزینهها (کرایه حمل - مخارج فرعی - حقوق گمرکی و دیگر هزینههائی که از تاریخ قبول کالا برای حمل تا تاریخ تحویل آن پیش میآید) باید به وسیله فرستنده یا گیرنده کالا بر طبق مقررات ذیل پرداخت گردند در مورد اجرای مقررات مزبور کرایه حمل عبارت خواهد بود از کلیه حقوقی که ط. ت. تعلق میگیرد به اضافه قیمتهای حاصله از محاسبه بارم، همچنین قیمتهای استثنائی که هنگام محاسبه کرایه حمل معلوم میشوند.
2 - فرستنده که تمام و یا قسمتی از مخارج را به عهده خود میگیرد باید در ستون مربوطه در بارنامه موارد زیر را قید کند:
الف - ذکر جمله «بدون هر گونه هزینه» در صورتی که فرستنده کلیه هزینهها را (کرایه حمل - هزینههای فرعی حقوق گمرکی و سایر هزینهها) را به عهده بگیرد.
ب - ذکر جمله «معاف به استثنای. ..» (تعیین صحیح هزینههائیکه به عهده نمیگیرد) وقتیکه فرستنده کلیه هزینهها را به عهده میگیرد بهاستثنای موارد ذکر شده در بارنامه.
ج - ذکر کلمه معاف در صورتی که فرستنده کلیه هزینههای مربوط به حمل و نقل و همچنین کلیه هزینههای فرعی طبق مقررات و تعرفههای داخلیکشور فرستنده و یا در صورت لزوم بر حسب تعرفه بینالمللی مورد اجراء به عهده میگیرد و آن را در ایستگاه مبداء در موقعیکه کالا برای حمل تحویل میشود پرداخت میکند.
د - ذکر جمله «معاف از هزینه حتی. ..» چنانچه فرستنده کلیه هزینهها را به علاوه آنچه را که در بند ب قید شده است پرداخت میکند در این مورد فرستنده باید دقیقاً این قبیل هزینهها را تعیین نماید.
ه - - ذکر جمله «معاف از هزینه حمل» چنان چه فرستنده فقط کرایه حمل را بپردازد.
و - ذکر جمله «معاف از حقوق گمرکی» چنانچه فرستنده تمام هزینههای گمرکی را که گمرک از راهآهن مطالبه میکند و همچنین سایر هزینههای فرعیو مخارج دیگری را که راهآهن برای آزاد کردن از گمرک باید بپردازد به عهده بگیرد.
ز - یکی از جملات پیشبینی شده فوق که با کلمات:«. .."تا x» (x نمایش نقطه است که در آنجا امتزاج تعرفههای کشورهای هم مرز صورت میگیرد)چنانچه فرستنده تمام و یا قسمتی از مخارج را تا ایستگاه به عهده بگیرد به استثنای کلیه مخارجی که به کشور و یا راهآهن بعدی مربوط خواهد شد.
ح - ذکر جمله «معاف در ازاء. ..» چنانچه فرستنده مبلغ معینی از مخارج را به عهده بگیرد و در این صورت مبلغ مزبور باید با تمام حروف نوشته شود همچنین این مبلغ باید به پول کشور فرستنده تعیین شود مگر در مواردی که تعرفهها با این عمل مخالفت کرده باشند.
فرستنده میتواند در روی بارنامه چند جمله از جملات معینه فوق را ذکر کند به شرط آنکه جملات مزبور متشابه و متناسب یکدیگر باشند.
مخارج فرعی و مخارج دیگری که مطابق مقررات و تعرفههای داخلی کشور مبدا یا در صورت لزوم ط. ت. بینالمللی اجراء شده باید برای تمام مسیر معینه حساب شود همچنین مبلغ انتفاع در تحویل که در بند 2 ماده 20 پیشبینی شده است توسط فرستنده تماماً پرداخت خواهد شد در صورتی که پرداخت طبق بند ز که با موارد پیشبینی شده در بندهای الف - ب و ج و یا د توام باشد.
3 - تعرفههای بینالمللی در مورد پرداخت هزینهها میتوانند مقرر دارند که فقط از چند نوع از جملات پیشبینی شده در بند 2 یا از جملات نوع دیگراستفاده شود.
4 - مخارجی را که فرستنده پرداخت نکرده است به عهده گیرنده خواهد بود معالوصف کلیه هزینهها تا موقعیکه گیرنده بارنامه را دریافت و یا حقوق خود را بر طبق مندرجات بند 4 از ماده 16 استیفا نکرده و یا بر طبق مندرجات ماده 22 قرارداد باربری را تغییر نداده است به عهده فرستنده م. ب..
5 - مخارج فرعی از قبیل حق توقف - انبارداری - توزین که مطابق مقررات در نتیجه عمل یا تقاضای گیرنده تعلق گیرد باید وسیله نامبرده پرداخت شود.
6 - راهآهن مبدا میتواند از فرستنده پرداخت هزینههای مربوطه را قبلاً درخواست بنماید در صورتی که کالای تسلیمی طبق تشخیص او در معرض فساد فوری باشد و یا اینکه کالای تسلیم شده به علت کمی ارزش و یا جنس آن تضمین کافی برای تامین مخارج حمل آن را توسط راهآهن نکند.
7 - هر گاه جمع هزینههائیکه فرستنده به عهده میگیرد در موقع تحویل کالا برای حمل نتواند دقیقاً معلوم گردد راهآهن اختیار دارد که به عنوان تضمینتودیع مبلغی را در حدود مخارج تقریبی کرایه از فرستنده مطالبه نماید این هزینهها در برگ صورت حسابی که مبنای مفاصا حساب با فرستنده خواهدبود ثبت میگردد.
8 - ایستگاه فرستنده باید در بارنامه و همچنین رونوشت بارنامه مبالغ دریافتی به عنوان کرایه پرداخت شده را مشروحاً بنویسد. مگر اینکه مقررات یاتعرفههای مورد عمل در ایستگاه مبدا مقرر دارند که این مبالغ نباید مشروحاً جز در نسخه رونوشت بارنامه نوشته شود.
ماده هیجدهم - اصلاح مبالغ دریافتی
1 - در صورت اجراء نامنظم تعرفهها و اصلاح مبالغ دریافتی یا اشتباه در تشخیص و دریافت مخارج مبلغ اضافه دریافتی باید از طرف راهآهن به فرستنده کالا مسترد و مبلغ اضافه پرداختی باید از فرستنده دریافت گردد.
2 - در صورتی که مبلغ اضافه دریافتی مورد تایید راهآهن واقع شود چنانچه از یک فرانک در هر بارنامه تجاوز نماید باید راهآهن بنا بر وظیفه خود موضوع را به اطلاع شخص ذینفع رسانده و در کوتاه ترین مدت ممکنه مقررات مربوط را اجرا نماید.
3 - چنان چه از مبلغ مقرره وجهی کمتر از فرستنده کالا دریافت شود و در صورتی که فرستنده کالا بارنامه مربوطه را اخذ نکرده باشد باید مبلغی را کهکمتر پرداخت نموده است بپردازد و موقعیکه بارنامه توسط گیرنده کالا قبول شده و یا هنگامیکه قرارداد باربری بر طبق ماده 22 تغییر داده شده باشد فرستنده کالا موظف بپرداخت مبلغی که کمتر پرداخت شده است نمیباشد مگر نسبت بمخارجی که طبق مندرجات بارنامه پرداخت آنها را به عهده گرفته است ضمیمه شود و در هر حال پرداخت مبلغی که کمتر پرداخت شده است به عهده گیرنده کالا م. ب..
4 - بمبالغ مذکور در این ماده در صورتی که از ده فرانک در هر بارنامه تجاوز نماید سالیانه پنج درصد سود تعلق میگیرد و تاریخ محاسبه سود ازتاریخی است که به ذینفع اخطار میشود مبلغ مزبور را بپردازد و یا از روزی م. ب. که مطابق ماده 41 از طرف اداره اقامه دعوی میشود و در غیر این دو صورت از روزی خواهد بود که از طریق قضایی برای تعقیب موضوع شروع به اقدام میگردد.
ماده نوزدهم - پرداختها و پیش پرداختها
1 - فرستنده میتواند برای محموله خود تقاضای استرداد بهائی که از ارزش کالا تجاوز نکند مطالبه نماید مبلغ استرداد باید با پول کشور مبدا تعیین گردد تعرفهها ممکن است موارد استثنائی را پیشبینی نماید.
2 - راهآهن موقعی موظف به استعداد مبلغ پرداختی فوق بفرستنده خواهد بود که مبلغ نامبرده به وسیله گیرنده کالا بصندوق راهآهن پرداخت شده باشد این وجه باید در ظرف سی (30) روز از تاریخ پرداخت آن از طرف گیرنده بصندوق راهآهن در اختیار فرستنده محمولات قرار داده شود و در غیر این صورت سودی معادل پنج درصد در سال از تاریخ انقضاء مدت مزبور مبلغ مورد بحث تعلق میگردد.
3 - چنانچه کالا جزئاً و یا کلاً به گیرنده بدون آنکه نامبرده قبلا مبلغ مربوطه را بپردازد تحویل شود راهآهن موظف است به فرستنده مبلغ خسارت رامعادل مبلغ استردادی بپردازد مگر آنکه تامین خسارت وارده را از گیرنده کالا خواسته باشد.
4 - ارسال محموله با طریقه استرداد بها موجب ایجاد نرخی میگردد که توسط تعرفهها تعیین خواهد شد این نرخ قابل اجراء است حتی اگر استرداد بها باطل شود و یا به وسیله تغییری که در قرارداد باربری حاصل شود تعدیل گردد (ماده 21 بند 1).
5 - پیش پرداخت پذیرفته نمیشود مگر مطابق مقررات مورد عمل در ایستگاه مبداء.
ماده بیستم - اظهارنامه دال بر سود در تحویل
1 - هر حمل و نقل کالا ممکن است موضوع یک اظهار انتفاع در تحویل قرار گیرد و در روی بارنامه طبق مندرجات ردیف ج از بند 7 ماده 6 قید شود.
2 - نرخ انتفاع در تحویل برای تمام مسیر استفاده شده مطابق تعرفههای راهآهن مبداء محاسبه میشود.
فصل سوم - تغییر قرارداد باربری
ماده بیست ویکم - حقوق فرستنده کالا در مقابل تغییر کردن قرارداد باربری
1 - فرستنده کالا حق دارد که بر اساس موارد زیر بر خلاف مقررات قرارداد باربری رفتار نماید:
الف - در موردی که فرستنده کالا بخواهد کالای ارسالی او در ایستگاه مبداء پس گرفته شود.
ب - در موردی که فرستنده کالا بخواهد کالای ارسالی او در طول مسیر متوقف گردد.
ج - در موردی که فرستنده کالا بخواهد تحویل کالا بتعویق افتد.
د - در موردی که فرستنده بخواهد کالای او بشخص دیگری غیر از آنکه در بارنامه تعیین گردیده است تحویل شود.
ه- - در موردی که فرستنده کالا بخواهد کالای او در ایستگاه دیگری غیر از ایستگاه مقصدی که در بارنامه قید شده است فرستاده شود و یا کالا به ایستگاه مبداء عودت داده شود در این حالت فرستنده کالا میتواند بخواهد که محموله او که با قطار بطیالسیر آغاز سیر کرده است با سریعالسیر فرستاده شود ویا بالعکس به شرط آنکه ایستگاهی که در آن حمل بار متوقف شده است دارای دو نوع سرویس برای حمل بار باشد.
و - در مورد استقرار استرداد بها.
ز - در مورد افزایش یا نقصان یا انصراف از استرداد بها.
ح - در مورد تقبل هزینههای مربوط بیک محموله که ارسال نشده باشد و یا در مورد افزایش هزینههای قبول شده طبق موارد مذکور در بند 2 از ماده17 به استثناء موارد مذکور در بالا موارد دیگری برای استفاده از حق تغییر قرارداد باربری مجاز نخواهد بود ولی با وجود این تعرفههای بینالمللی میتوانند بفرستنده کالا حق بدهند که علاوه بر موارد فوق تغییرات دیگری را در قراردادهای باربری درخواست نماید دستوراتی که فرستنده کالا میدهد هیچگاه شامل تقسیم محموله نخواهد شد.
2 - دستورهای بعدی اظهار شده در موارد فوق باید وسیله یک اظهار کتبی مطابق نمونه پیشبینی شده در ضمیمه IV این قرارداد به عمل آید. این اظهارنامه باید مجدداً در رونوشت بارنامه قید و به امضای فرستنده کالا رسیده و در همان حال به راهآهن ارائه داده شود و ایستگاه فرستنده با زدن مهر تاریخ دار در ذیل درخواست فرستنده قبول دستورات بعدی او را مورد تایید قرار داده و رونوشت مزبور را مجدداً بفرستنده کالا مسترد میدارد چنانچه راه آهنی که باید دستورات مزبور را انجام دهد رونوشت بارنامه مورد بحث را از فرستنده مطالبه ننماید در مورد کلیه خسارات حاصله از این عمل دربرابر گیرنده که رونوشت مزبور را از طرف فرستنده دریافت خواهد نمود مسئولیت دارد.
هرگاه فرستنده تقاضای افزایش یا تقلیل و یا انصراف از استرداد مبلغ پرداختی را بنماید باید تعیین کند که پرداخت مزبور بدواً به موجب چه مدرکی به عملآمده است و در صورت افزایش و یا تقلیل پرداخت مدرک مزبور پس از تصحیح مجدداً در اختیار نامبرده گذارده خواهد شد و در صورت انصراف ازاسترداد بها از ید او خارج خواهد گردید هر گونه دستوراتی که بعد او بصوری غیر از آنچه که فوقاً ذکر گردید از طرف فرستنده داده شود بهیچوجه قابل اعتبار نخواهد بود.
3 - راهآهن به دستورهای بعدی فرستنده ترتیب اثر نمیدهد مگر اینکه وسیله ایستگاه مبداء ابلاغ شود.
اگر فرستنده تقاضا نماید مراتب قبلاً وسیله تلگرام یا تلفنگرام بخرج فرستنده از طرف ایستگاه مبدا به ایستگاه مقصد یا ایستگاه محل توقف اطلاع داده میشود و سپس با یک اعلامیه کتبی تایید میگردد.
در مواردی که تعرفه بینالمللی و یا سایر موافقتنامههای موجود بین راهآهنهای ذینفع طریقه دیگری را پیشبینی ننموده باشند ایستگاه مقصد و یاایستگاه توقف بایستی دستور بعدی فرستنده را که توسط تلگرام و یا اخطار تلفنی از ایستگاه مبداء واصل میگردد بدون تایید اجراء نماید و در مواردمشکوک باید صحت آنها مورد تحقیق قرار گیرد.
4 - در موارد زیر حق تغییر قرارداد حتی در صورتی که فرستنده کالا رونوشت بارنامه را نیز دریافت داشته باشد از او سلب میگردد:
الف - موقعیکه بارنامه در اختیار گیرنده کالا گذارده شده باشد.
ب - موقعیکه گیرنده کالا از حقوق مربوط به قرارداد باربری طبق بند 3 از ماده 16 که به او تعلق میگیرد استفاده نموده باشد.
ج - موقعیکه گیرنده کالا طبق ماده 22 اختیار دارد بمحض ورود محمول در منطقه گمرکی کشور مقصد دستورات لازمه را صادر نماید از این لحظه راهآهن موظف است که طبق دستورات گیرنده کالا عمل نماید.
ماده بیست ودوم - حقوق گیرنده کالا در مورد تغییر قرارداد باربری
1 - چنانچه فرستنده کالا مخارج مربوط بمحمولات را در داخل کشور مقصد به عهده نگرفته باشد و موضوع را نیز طبق مقررات ردیف ن از بند 7 ازماده 6 در بارنامه قید نکرده باشد گیرنده حق دارد که قرارداد باربری را تغییر دهد دستورات گیرنده کالا فقط وقتی قابل اجرا است که محموله داخل درمنطقه گمرکی کشور مقصد شده باشد گیرنده کالا میتواند دستورات زیر را بدهد:
الف - کالا در بین راه متوقف شود.
ب - تحویل کالا معوق بماند.
ج - کالا در کشور مقصد بشخص دیگری غیر از آنکه در بارنامه به عنوان گیرنده تعیین شده تحویل گردد.
د - تشریفات لازم گمرکی با سایر تشریفات مقامات اداری بر حسب یکی از ترتیبات پیشبینی شده در ماده (15 بند 1 قسمت دوم) اجرا گردد.
به علاوه بغیر از مواردیکه تعرفههای بینالمللی مقررات مغایری داشته باشند گیرنده میتواند دستورات زیر را بدهد.
ه- - کالا در کشور مقصد در ایستگاهی غیر از ایستگاه قید شده در بارنامه تحویل شود.
2 - دستورات فوقالذکر به صورت اظهارنامه کتبی مطابق نمونه پیشبینی شده در ضمیمه شماره IV مقاوله نامه فعلی در ایستگاه مقصد و یاایستگاه ورودی کشور مقصد تسلیم گردد.
هر دستوری که به وسیله گیرنده کالا در نمونه دیگری غیر از آنچه که مقرر گردیده داده شود کانلم یکن محسوب میشود. برای اعمال حق تغییر قرارداد باربری گیرنده کالا لازم نمیباشد که رونوشت بارنامه را ارائه دهد.
3 - بر حسب درخواست گیرنده کالا ایستگاهی که دستور را دریافت داشته است با خرج گیرنده کالا آن را به وسیله تلگرام یا تلفونگرام که بعداً با اظهار کتبی تایید میشود به ایستگاهی که باید آن را اجراء کند اعلام دارد.
این ایستگاه میتواند بدون اینکه منتظر تایید کتبی باشد دستور واصله را که توسط تلگرام یا اخطاریه تلفنی از ایستگاه ذیصلاحیت رسیده است اجرا نماید در صورت وجود تردید باید صحت آن را تحقیق نماید.
4 - حق تغییر قرارداد باربری از طرفگیرنده در موارد زیر منتفی میگردد:
الف - وقتیکه بارنامه را دریافت کرده باشد.
ب - وقتی که گیرنده کالا از حقوق ناشیه از قرارداد باربری مطابق بند 4 از ماده 16 استفاده کرده باشد.
ج - وقتیکه نماینده گیرنده کالا طبق ردیف ج بند 1 بارنامه را دریافت کرده باشد یا طبق بند 4 از ماده 16 از حقوق خود استفاده کرده باشد.
د - اگر گیرنده کالا دستور تحویل کالا را بشخص دیگری داده باشد این شخص مجاز به تغییر قرارداد باربری نمیباشد.
ماده بیست وسوم - اجراء دستورات بعدی
1 - راهآهن نمیتواند به استثناء موارد مذکور در زیر از اجرای دستوراتی که مطابق ماده 21 و 22 داده شدهاند خودداری نماید و یا در اجرای آن تاخیرکند:
الف - انجام دستور در لحظه که به ایستگاه انجام دهنده واصل میشود امکانپذیر نباشد.
ب - انجام دستور طبیعتاً بسرویس منظم بهرهبرداری لطمه وارد آورد.
ج - چنان چه هدف اجرای دستور تعویض ایستگاه مقصد باشد و در این حالت اجرای دستور مزبور با مقررات معموله در یکی از کشورهائیکه کالاباید طی نماید و بخصوص از نقطه نظر مقررات گمرکی و اداری مخالفت داشته باشد.
د - در مورد تغییر ایستگاه مقصد موقعی میتواند این عمل انجام گیرد که ارزش کالا مخارج این تعویض ایستگاه را تامین نماید و یا این که گیرنده کالا قبلاً آن راتامین کرده باشد و یا آن که به فوریت تضمین و یا آن را پرداخت نماید.
در موارد فوقالذکر کسی که دستورات بعدی را صادر نموده است باید بلافاصله از موانعی که اجرای دستوراتش را بتاخیر میاندازند مطلع گردد.
2 - چنانچه دستور مبنی بر این باشد که کالا در یکی از ایستگاههای بین راه تحویل گردد کرایه حمل در ایستگاه فرستنده تا ایستگاهی که کالا توقف نموده است محاسبه خواهد شد ولی اگر موقعی دستور رسیده باشد که کالا از ایستگاهی که برای تحویل تعیین شده است گذشته باشد کرایه حمل ازایستگاه فرستنده تا ایستگاهی که کالا توقف نموده است و همچنین از این ایستگاه تا ایستگاهی که برای تحویل تعیین گردیده است و کالا بهآن عودت داده میشود محاسبه میگردد.
3 - مخارج ناشی از اجراء دستور فرستنده یا گیرنده به استثناء آنهائیکه ناشی از اشتباه راهآهن باشد به کالا تعلق خواهد گرفت.
4 - به موجب مندرجات بند 1 راهآهن در صورت ارتکاب اشتباه مسئول نتایج حاصله از عدم اجرا و یا اجرای ناصحیح دستورات صادره طبق مواد 21و 22 م. ب. معالوصف غرامتی را که بر عهده راهآهن است هرگز از غرامتی که در ازاء فقدان کالا تعلق میگیرد تجاوز نخواهد کرد.
ماده بیست وچهارم - موانع و اشکالات در امر باربری
1 - هرگاه موانع و اشکالاتی در راه باربری کالا به وجود آید بر عهده راهآهن است که تصمیم بگیرد آیا صلاح است موضوع را از لحاظ نفع فرستنده کالابه وی اطلاع دهد و یا آنکه کالا را با تغییر مسیر ارسال نماید به استثناء مواردیکه راهآهن دچار اشتباه میگردد باید کرایه باربری را از مسیر جدیدیکهاستفاده شده است محاسبه نماید و همچنین مدتهای مربوط به این مسیر را ولو اینکه این مسیر طولانی تر از مسیر قبلی باشد معلوم دارد.
2 - چنانچه طرق دیگری برای انجام حمل کالا وجود نداشته باشد و یا بعلل دیگری ادامه حمل امکان پذیر نباشد راهآهن موظف است از فرستنده کالا کسب تکلیف نماید ولی در مورد موانع موقتی که به علت اوضاع پیشبینی شده در بند 4 از ماده 5 بوجود آمدهاند تقاضای تعیین تکلیف ازفرستنده کالا برای راهآهن اجباری نیست.
3 - فرستنده میتواند در بارنامه تعلیمات لازمه را برای مواردیکه باربری در نتیجه موانع و اشکالات متوقف میگردد بدهد چنانچه بر حسب اطلاعات و تحقیقات راهآهن این تعلیمات قابل اجراء نباشد راهآهن از فرستنده کالا تقاضای صدور تعلیمات جدیدی مینماید.
4 - فرستنده کالا پس از اطلاع از اشکالات باربری میتواند تعلیمات خ. ر. ب. ایستگاه فرستنده و یا ایستگاهی که کالا در آن متوقف است بدهد چنانچه فرستنده کالا نام گیرنده و یا ایستگاه مقصد را تغییر دهد و یا اینکه تعلیمات خ. ر. ب. ایستگاه دیگری غیر از ایستگاه فرستنده صادر کند موظف است تعلیمات خود را روی رونوشت بارنامه که باید آن را ارائه دهد ثبت نماید.
چنانچه راهآهن به تعلیمات صادره از طرف فرستنده بدون درخواست ارائه رونوشت بارنامه ولو اینکه این رونوشت به گیرنده تسلیم شده باشد ترتیب اثر دهد راهآهن مسئول خسارت ناشی از آن م. ب..
5 - چنانچه فرستنده کالا از وجود موانع در باربری مطلع باشد و در فاصله زمانی لازم تعلیمات قابل اجرایی صادر ننماید در اینمورد بر طبق مقررات مربوط به وجود موانع در تسلیم کالا که در راهآهنی که کالا در آنجا متوقف گردیده است مورد اجراء م. ب. عمل خواهد شد.
7 - اگر چنانچه موانع مربوطه به امر باربری بعد از آن که گیرنده کالا قرارداد باربری را به موجب ماده 22 تغییر داده است بوجود آید راهآهن موظف است گیرنده کالا را که مقررات بندهای 6 - 5 - 2 - 1 در مورد او قابل اجراء هستند مطلع سازد و گیرنده کالا موظف نیست رونوشت بارنامه را ارائه دهد.
8 - مقررات ماده 23 در مورد باربریهائیکه با مقررات ماده فعلی انجام میگیرند نیز قابل اجراء م. ب..
ماده بیست و پنجم - موانع و اشکالات در تحویل کالا
1 - هنگامیکه در تحویل کالا موانعی بوجود آید ایستگاه مقصد باید به وسیله ایستگاه مبدا موضوع را به اطلاع فرستنده کالا برساند و کسب دستور نماید در صورتی که فرستنده در بارنامه تقاضا نموده باشد باید بدون وساطت ایستگاه فرستنده موضوع مستقیماً توسط نامه یا تلگراف به اطلاع او برسد و مخارج این اطلاعیه به هزینههای کالا افزوده خواهد شد چنانچه موانع موجود برای تحویل کالا قبل از وصول تعلیمات فرستنده به ایستگاه مقصد مرتفع شود کالا تسلیم گیرنده خواهد شد و موضوع تحویل کالا باید بلافاصله توسط نامه سفارشی به اطلاع فرستنده کالا برسد هزینههای مربوط به اینامر به هزینههای مربوط به کالا اضافه خواهد شد.
فرستنده همچنین میتواند در بارنامه قید نماید که در صورت پیدایش مانعی برای تحویل کالا آن را رسماً به او عودت دهند در غیر این حالت کالا برای فرستنده بدون رضایت بعدی او اعاده نمیشود. تعلیمات فرستنده کالا مگر در مواردی که تعرفهها طرق دیگری را پیشبینی نمایند به وسیله ایستگاه فرستنده صادر خواهد شد.
2 - در جمیع مواردیکه برای اشکالات و موانع تحویل کالا پیشبینی شده است و شامل بند 1 و همچنین مقررات ماده 45 م. ب. چنانچه موردی وجود یابد که در مقررات نامبرده ذکری نشده است در این صورت تسلیم و تحویل کالا طبق قوانین و مقررات راهآهنی است که مامور این تحویل م. ب..
3 - اگر موانع تحویل کالا بعد از آنکه گیرنده قرارداد باربری را به موجب ماده 22 تغییر داده پیش آید راهآهن موظف است به این گیرنده مراتب را اطلاع دهد دستورات ردیف 2 از بند 2 عیناً درباره گیرنده قابل اجراء م. ب..
4 - دستورات ماده 23 در باربریهائیکه به موجب این ماده انجام شده قابل اجراء است.
قسمت سوم - مسئولیت - اقدامات قضایی
ماده بیست وششم - مسئولیت مشترک راهآهنها
1 - راهآهن که کالا را با بارنامه برای باربری قبول کرده است مسئول اجرای این باربری روی تمام مسیر تا تسلیم کالا بگیرنده م. ب..
2 - هر راهآهن بعدی بمحض آنکه کالا را با بارنامه اولیه قبول نماید در قرارداد باربری به موجب شرایط این سند شریک است و عهدهدار کلیه مسئولیتهای ناشی از آن م. ب. بدون آنکه مقررات بند 3 ماده 43 مربوط به راهآهن مقصد را نقض کرده باشد.
ماده بیست وهفتم - حدود مسئولیت
1 - راهآهن مسئول افزایش مدت تحویل کالا م. ب. و همچنین در خصوص زیانهای ناشی از فقدان تمام یا قسمتی از کالا و نیز خرابیهائیکه به آن وارد شود از لحظه قبول کالا برای تحویل تا موقع تحویل آن بگیرنده مسئولیت دارد.
2 - راهآهن از مسئولیت مبری میشود چنانچه تجاوز از مدت مقرره تحویل و فقدان و یا خسارت وارده به علت اشتباه و یا دستور ناصحیح ذینفع روی داده باشد.
همچنین در مورد عیب خاص کالا (از قبیل خرابی داخلی - آفت - غیره) و با وجود اوضاعی که راهآهن نمیتواند اجتناب نماید.
3 - هنگامیکه فقدان و یا آسیبدیدگی کالا از آثار خاص مربوط بیک یا چندین عامل نامبرده زیر نتیجه شود:
الف - حمل کالا بر طبق مقررات مربوطه و یا در اثر موافقتنامه منعقده با فرستنده کالا که در بارنامه قید گردیده در واگون مسطح صورت بگیرد.
ب - چنانچه کالائی را که به علت جنس و طبیعت آن همواره در معرض تقلیل و آسیبدیدگی قرار خواهد گرفت بستهبندی ننموده باشند و یا آنکه آن را به طور ناقص بستهبندی کرده باشند.
ج - عملیات بارگیری و تخلیه کالا که به وسیله فرستنده و یا گیرنده و طبق مقررات مربوطه و یا به موجب موافقتنامههای منعقده با آنها که در بارنامه نیز ذکر گردیده است به عمل آمده باشد.
بارگیری ناقص وقتیکه این بارگیری توسط فرستنده به عمل آمده باشد مقررات قابل اجراء یا موافقتنامه خاص با فرستنده شرایط بارگیری را معلوم میدارد و باید در بارنامه هم قید شود.
د - اجرای انجام تشریفات گمرکی یا تشریفات سایر مقامات اداری وسیله فرستنده یا گیرنده یا نماینده یکی از آنان صورت گیرد.
ه- - در صورتی که کالای حمل شده بعلل غیر قابل تفکیک از جنس و طبیعت آن در معرض تلف کلی یا جزئی و یا معیوب شدن قرار گیرد مخصوصاً اینکه خسارت در اثر خورد شدن - زنگ زدن - خرابی داخلی و خود بخود جذب رطوبت - تحلیل رفتن بوجود آید.
و - فرستادن اشیائی که از حمل ممنوع میباشند تحت نام دیگری یا با نام غیر صحیح و یا غیر کامل همچنین فرستادن اشیائی که تحت شرایط خاص باید حمل شوند با نام دیگری یا با نام غیر صحیح یا غیر کامل و یا عدم رعایت احتیاطات مقرره از طرف فرستنده صورت گرفته باشد.
ز - حمل و نقل حیوانات زنده.
ح - حمل و نقل محمولاتیکه به موجب مقاوله نامه فعلی و طبق مقررات مجریه و موافقتنامههای منعقده با فرستنده که در بارنامه نیز قید شده باشد باید بهمراهی چند نفر که مامور حفظ محمولات از مخاطرات مذکور باشند به عمل آید.
ماده بیست وهشتم - ماموریت تحقیق
1 - تحقیق و اثبات اینکه مدت تحویل از موقع معینه تجاوز نموده است و یا اینکه فقدان و آسیبدیدگی کالا به علت وجود اعمال پیشبینی شده دربند 2 ماده 27 م. ب. به عهده راهآهن است.
2 - هر گاه راهآهن ثابت کند که ب. ت. ب. اوضاع واحوال مربوطه فقدان یا آسیبدیدگی به علت یک یا چندین عامل مخصوصی که در بند 3 ماده 7پیشبینی شدهاند بوجود آمده است و استنباط و قضاوت لازم را در این مورد خواهد کرد ذیحق همیشه میتواند ثابت کند که خسارت کلی یا جزئی وارده بعلل یاد شده نبوده است این استنباط در موردی که در ردیف الف از بند 3 ماده 27 پیشبینی شده اجراء نمیشود چنانچه نقصان غیر معمولی و یا فقدان کلی محموله وجود داشته باشد.
ماده بیست ونهم - استنباط در مورد حمل مجدد کالا
1 - چنانچه محمولاتی که در تحت شرایط مقاولهنامه فعلی حمل شدهاند مجدداً تحت شرایط همان مقاولهنامه حمل گردند و در هنگام حمل مجدد فقدان جزئی و یا آسیبدیدگی در آن مشاهده گردد:
الف - چنانچه شرایط زیرین موجود باشد میتوان استنباط نمود که آنها در طول مسیر اخیر قرارداد باربری بوجود آمده است.
ب - محموله به همان وضع که به مقصد رسیده تجدید حمل شده باشد.
2 - همچنین استنباط به عمل خواهد آمد هر گاه قرارداد قبلی برای ارسال مجدد کالا تابع شرایط این مقاولهنامه نبوده است به شرط آنکه این مقاولهنامه برای حمل باربری مستقیم بین اولین ایستگاه فرستنده و آخرین ایستگاه مقصد مورد عمل باشد.
ماده سی ام - استنباط درباره فقدان کالا - موردی که کالا باز یافته میشود
1 - چنانچه محموله در موعد معینه بگیرنده کالا تحویل نگردد و یا در مدت سی (30) روز پس از انقضای مدت تحویل در اختیار او گذارده نشود ذیحق میتواند بدون تهیه مدارک دیگری کالای خود را مفقود شده بداند.
2 - شخص ذینفع حق دارد که پس از دریافت غرامت مربوط بکالای مفقوده کتباً تقاضا نماید چنانچه در طول سال که از پرداخت غرامت آغاز میگردد بمحض باز یافته شدن کالا او را مطلع سازند برای این درخواست باید اعلامیه کتبی از طرف ذینفع صادر شود.
3 - در مدت سی روز پس از دریافت اعلامیه مربوط به پیدا شدن کالا شخص ذینفع میتواند تقاضا نماید که کالای او در یکی از ایستگاههای مسیرتحویل داده شود مسلم است مخارجی را که بحمل کالا از ایستگاه فرستنده تا ایستگاه تحویل کالا به آن تعلق گرفته است به اضافه غرامتی را کهدریافت داشته گیرنده کالا باید بپردازد استرداد این غرامت با کسر مخارجی است که احتمالا در این غرامت پرداخت شده است و با رعایت کلیه حقوق مربوط به غرامت که در ماده 34 و در صورت امکان در ماده 36 برای تجاوز از موعد مقرره برای تحویل کالا ملحوظ است.
4 - در صورتی که طبق بند 2 فوقالذکر تقاضائی به عمل نیامده باشد و یا در مدت 30 روز به موجب بند 3 اقدامی معمول نگردد و یا آنکه کالا در مدتبیش از یک سال از تاریخ پرداخت غرامت پیدا شود راهآهن مطابق مقررات و قوانین کشور متبوعه خود عمل خواهد کرد.
ماده سی و یکم - مبلغ غرامت در صورت از بین رفتن کالا
1 - هر گاه طبق مقررات این مقاولهنامه غرامتی برای از بین رفتن کل یا قسمتی از کالا بر عهده راهآهن باشد.
غرامت به شرح زیر و بر حسب نرخ رسمی بورس محاسبه میشود:
به علاوه کرایه حمل و حقوق گمرکی و کلیه مبالغی که به مناسبت حمل کالا پرداخت شدهاند بدون هیچگونه سود و زیان دیگر بشخص ذینفع پرداخت خواهد شد.
2 - چنانچه عناصری که به عنوان پایه محاسبه پرداخت غرامت به کار میروند به پول کشوری که باید غرامت را بپردازد معلوم نباشد تبدیل پول براساس نرخهای جاری در کشوریکه باید غرامت پرداخت شود صورت میگیرد.
ماده سی ودوم - تجدید مسئولیت در صورت افت کردن وزن محمولات در موقع حمل
1 - در مورد کالاهائیکه معمولا هنگام حمل و در طول مسیر افت وزن پیدا میکنند راهآهن فقط در صورتی مسئولیت خواهد داشت که افت کالا در هرمسیری که محموله طی کند از حدود معینه زیر تجاوز نماید:
الف - دو درصد از وزن برای مایعات و کالاهائیکه بحالت مرطوب برای باربری تحویل شده باشد و نیز برای کالاهای نامبرده زیر.
انواع چرمها - میوههای تازه - خشک
ب - یک درصد برای سایر کالاهای خشک که ممکن است در طول راه دچار افت شوند.
2 - در صورتی که ثابت شود که افت کالا در اثر موجباتی که باعث افت میشوند نباشد راهآهن نمیتواند از محدودیت مسئولیت که در بند 1 این ماده پیشبینی شده استفاده نماید.
3 - هر گاه تعداد زیادی بسته به وسیله یک بارنامه حمل شود افت مربوط به طول راه برای هر بسته محسوب خواهد شد در صورتی که وزن هر یک ازآنها جداگانه در بارنامه قید شده باشد و یا بتوان به طریق دیگری آن را تعیین نمود.
4 - در صورت فقدان تمام کالا برای محاسبه غرامت به عنوان افت وزن کالا در طول راه هیچگونه تقلیلی نباید به عمل آید.
5 - مقررات این ماده به هیچوجه مقررات مواد 7 و 28 را نقض نمیکند.
ماده سی وسوم - مبلغ غرامت در مورد آسیبدیدگی کالا
در مورد آسیبدیدگی راهآهن موظف است که غرامتی را پرداخت نماید این غرامت بر مبنای کسر ارزش کالای آسیبدیده حساب خواهد شد و غیر ازاین غرامت هیچ نوع پرداخت جبران خسارت دیگری به عمل نخواهد آمد. مبلغ این غرامت با در نظر گرفتن ارزش کالا که در ماده 31 تعریف شده است و صدی چندی که از ارزش کالا در مقصد کاسته شده است تعیین میگردد همچنین مخارجی که در ردیف آخر بند 1 از ماده 31 پیشبینی شده است بهمین نسبت مسترد میشود:
الف - هر گاه تمام محموله در اثر آسیبدیدگی ضایع و بیارزش باشد مبلغ غرامت پرداختی از مبلغی که برای فقدان تمام آن پرداخت میشود نباید تجاوز کند.
ب - هر گاه فقط قسمتی از محموله در اثر آسیبدیدگی ضایع و بیارزش شده باشد مبلغ غرامت پرداختی نباید از مبلغی که برای فقدان قسمت آسیبدیده باید پرداخت شود تجاوز نماید.
ماده سی وچهارم - مبلغ غرامت در مورد تاخیر در تحویل کالا
1 - در صورتی که مدت تحویل کالا از تاریخ مقرره تجاوز نماید و اگر شخص ذینفع ثابت ننماید که در نتیجه آن خسارتی به کالای او وارد شده راهآهن موظف است در صورتی که مدت تاخیرمعادل10/1مدت تحویل باشد10/1کرایه حمل را مسترد دارد و چنانچه مدت تاخیر در تحویل کالا کمتر از10/1مدت تحویل باشد مبلغ استردادی بر اساس همان10/1کرایه حمل محاسبه خواهد شد و در هر حال باید توجه داشت4/1 کرایه حمل حداکثر غرامت پرداختی را تشکیل میدهد.
2 - چنانچه ثابت شود که خسارتی در اثر تاخیر در تحویل کالا به آن وارد شده است راهآهن غرامتی را که حداکثر از دو برابر کرایه حمل نباید تجاوزکند باید پرداخت کند.
3 - غراماتی که طبق بندهای 2 و 1 پرداخت میشود با غرامت پرداختی برای فقدان تمام کالا توام نمیگردد در صورتی که قسمتی از کالا تلف شود،غرامت تاخیر در تحویل در صورت لزوم فقط برای قسمت تلف نشده مرسله پرداخت میشود.
در صورت معیوب شدن کالا غرامت تاخیر در تحویل در صورت لزوم با غرامت پیشبینی شده در ماده 33 توام میگردد. در تمام موارد توام شدنغرامتهای پیشبینی شده در بند 1 و 2 با غرامتهای پیشبینی شده در ماده 31 و 33 نباید موجب پرداخت غرامتی بیشتر از غرامت تلف شدن تمام کالا گردد.
ماده سی وپنجم - محدودیت غرامت بر اساس بعضی از تعرفهها
هر گاه راهآهن جهت حمل بار با شرایط باربری خاصی موافقت نماید (تعرفه اختصاصی یا استثنائی) و برای کرایه حمل تخفیفی را بر اساس شرایط عادی بپذیرد (تعرفههای عمومی) در این حالت راهآهن ممکن است برای پرداخت غرامت بشخص ذینفع محدودیتی قائل شود این محدودیت برای تاخیر در تحویل فقدان و یا آسیبدیدگی کالا خواهد بود به شرط آنکه این محدودیت در تعرفه قید شده باشد هر گاه محدودیت فوق از اعمال تعرفهها منتج شود که فقط در قسمتی از مسیر کالا اجرا میشود تادیه غرامت توسط راهآهن فقط برای قسمتی از مسیر که موجب این غرامت شده است به عمل خواهد آمد.
ماده سی وششم - مبلغ غرامت در صورت اظهار انتفاع در تحویل
هر گاه در موقع تحویل کالا انتفاع در تحویل تقاضا شده باشد ممکن است علاوه بر غرامات پیشبینی شده در ماده 31 و 33 و 34 و در صورت امکان درماده 35 مطالبه غرامتی برای خسارت اضافی که تایید گردیده است بشود مبلغ این غرامت حداکثر به میزان مبلغی که برای انتفاع در تحویل اظهار شدهاست م. ب..
مبلغ غرامت در صورت وجود تقلب و اشتباه فاحش که مسئولیت آن به عهده راهآهن است در تمام مواردیکه تاخیر در تحویل کالا و فقدان کلی و یا جزئی آن و یا آسیبدیدگی آن در اثر تقلب و یا اشتباه فاحشی باشد که مسئولیت آن متوجه راهآهن است.
راهآهن باید به ذینفع پس از اثبات موضوع خسارت مربوطه را پرداخت نماید در موارد اشتباه فاحش مسئولیت محدود است به دو برابر حداکثر مبالغیکه در مواد 31 - 33 - 34 - 35 و 36 پیشبینی شده است.
ماده سی وهشتم - بهره غرامت - استرداد غرامتها
1 - شخص ذینفع میتواند تقاضای بهره غرامت بنماید این بهرهها که بر مبنای پنج درصد در سال محاسبه میشوند فقط در مواردی اجراء میشوند کهغرامت از ده فرانک برای بارنامه تجاوز کند. بهرههای غرامت از تاریخ اولین روز اقامه دعوای اداری به موجب ماده 41 به عمل میآید و در غیر اینصورت از تاریخی خواهد بود که از طریق قضایی اقدام به این کار شده باشد.
2 - هر غرامتی که من غیر حق دریافت شده باشد باید مسترد گردد.
ماده سی ونهم - مسئولیت راهآهن در مورد مامورین خود
راهآهن مسئول اعمال کلیه مامورین رسمی که در اداره کار میکنند و همچنین اشخاصی که برای امر باربری استخدام شده و به آن مبادرت میورزند م. ب..
معالوصف هر گاه بنا بر تقاضای ذینفع مامورین راهآهن بارنامهها را تهیه و یا ترجمههائی را انجام دهند و یا خدمات دیگری را که بر عهده راهآهن نیست صورت دهند آنان به عنوان مامور اشخاص ذینفع شناخته میشوند.
ماده چهلم - اجراء دعاوی خارج از قرارداد
در موارد پیشبینی شده در بند 1 ماده 27 هر دعوی مربوط به مسئولیت به هر عنوان که باشد علیه راهآهن اعمال نمیشود مگر در شرایط و حدودپیشبینی شده در مقاولهنامه فعلی همچنین است هر دعوی ایکه علیه اشخاصیکه طبق ماده 39 راهآهن مسئول آنست اقامه شود.
فصل دوم - دعاوی اداری - دعاوی قضایی - آیین دادرسی -
ماده چهل ویکم - دعاوی اداری
1 - دعاوی اداری مربوط به قرارداد باربری باید کتباً به موجب ماده 43 براهآهن ارسال شود.
2 - حق ارسال دعوی اداری متعلق به اشخاصی است که حق اقامه دعوی قضایی علیه راهآهن به موجب ماده 42 را دارند.
3 - اگر دعوی توسط فرستنده کالا اقامه شود باید رونوشت بارنامه را ارائه نماید و اگر اقامه دعوی توسط گیرنده صورت گیرد باید بارنامه را چنانچه بهاو تحویل شده باشد ارائه دهد.
4 - بارنامه - رونوشت بارنامه و اوراق دیگری که ذیحق ضمیمه کردن آنها را به دعوی خود مفید بداند باید اصل یا رونوشت آنها پیوست شود و درصورت تقاضای راهآهن رونوشتها باید مصدق باشند موقع رسیدگی بهدعوی راهآهن میتواند تقاضای ارائه اصل بارنامه - رونوشت بارنامه و یا قبضاسترداد بها را از نظر تحقیق بیشتر در رسیدگی دعوا بنماید.
ماده چهل ودوم - اشخاصیکه میتوانند علیه راهآهن دعوی قضایی اقامه کنند
1 - اقامه دعوی قضایی برای استرداد مبلغ پرداخت شده به موجب قرارداد باربری متعلق به کسی م. ب. که این مبلغ را پرداخته است.
2 - اقامه دعوی قضایی مربوط به استرداد بهای پیشبینی شده در ماده 19 فقط به فرستنده کالا مربوط است.
3 - اقامه دعاوی دیگر قضایی علیه راهآهن که از قرارداد باربری ناشی میشود مربوط به اشخاص زیر م. ب.:
الف - به فرستنده کالا تا موقعی که گیرنده کالا بارنامه را اخذ و یا از حقوق متعلقه که به موجب بند 4 از ماده 16 و یا ماده 22 برخوردار است استفاده نماید.
ب - بگیرنده کالا بعد از موقعیکه:
2 - از حقوق خود به موجب بند 4 از ماده 16 استفاده کرده باشد یا.
3 - از حقوق متعلقه بخود به موجب ماده 22 استفاده کرده باشد.
در هر صورت بمحض این که بارنامه وسیله شخص تعیین شده از طرف گیرنده طبق (ردیف ج از بند 1 ماده 22) دریافت شده باشد و بمحض اینکهنامبرده از حقوق متعلقه بخود به موجب بند 4 از ماده 16 استفاده کرده باشد حق اقامه دعوی گیرنده منتفی میشود.
ماده چهل وسوم - اقامه دعوی قضایی علیه راهآهنها
1 - اقامه دعوی قضایی در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده به موجب قرارداد باربری ممکن است علیه راهآهنی که وجه را دریافت کرده یا راهآهنی کهوجه بنفع او بیشتر دریافت شده اقامه گردد.
2 - دعوی قضایی مربوط به استرداد بهای پیشبینی شده در ماده 19 اقامه نمیشود مگر علیه راهآهن مبداء.
3 - دعاوی قضایی دیگر که از قرارداد باربری ناشی میشود ممکن است علیه راهآهن مبداء یا راهآهن مقصد یا راهآهنی که عمل اصلی مورد دعوی در آنجا اتفاق افتاده اقامه شود.
4 - هر گاه شخصی که دعوی را طرح مینماید بتواند آن را علیه چندین راهآهن اقامه کند بمحض اینکه دعوی علیه یکی از آنها طرح گردید حق اونسبت به سایر راهآهنها منتفی میشود.
5 - دعوی قضایی ممکن است علیه راهآهن دیگری غیر از آنهائیکه در بند 1 و 2 و 3 تعیین شده اقامه شود هر گاه این دعوی مردود شناخته شده باشد یا به صورت دعوی شخص ثالث در دعوی اصلی مستند بر همان قرارداد باربری اقامه شود.
ماده چهل وچهارم - صلاحیت
دعاوی قضایی مستند به این قرارداد نمیتواند مورد اقدام قرار گیرد مگر پیش قاضی صلاحیتدار کشوری که راهآهن خوانده از آن تبعیت میکند. مگر اینکه در موافقتنامههای بین دولتها و یا در اسناد امتیازی تصمیم دیگری اتخاذ شده باشد.
هر گاه موسسهای شبکههای مستقلی از راهآهن را در کشورهای مختلف بهرهبرداری کند هر یک از این شبکهها از نظر اجراء این ماده مانند راهآهنجداگانه تلقی میشود.
ماده چهل وپنجم - تحقیق درباره فقدان جزئی و یا معیوب شدن کالا
1 - هر گاه فقدان قسمتی از کالا و یا آسیبدیدگی آن از طرف راهآهن کشف و یا مشاهده شود و یا اینکه ذیحق وجود آن را اثبات کند راهآهن موظف است بلافاصله و در صورت امکان با حضور دارنده حق صورت مجلسی تنظیم نماید که نوع خسارت وضع کالا - وزن آن و در صورت امکان اهمیتخسارت - علت آن و زمانی که خسارت وارد شده در آن تسجیل گردد یک رونوشت از این صورت جلسه در قبال تقاضا به ذیحق برایگان تسلیم میشود.
اگر ذیحق مفاد صورتمجلس را قبول نکند میتواند درخواست تحقیق قضایی را نسبت به وضع و وزن کالا و همچنین عللی که موجب این مبلغ خسارت شدهاند تقاضا نماید
نحوه اقدام تابع قوانین و مقررات کشوری است که تحقیق قضایی در آن جا اجراء میشود.
ماده چهل وشش - مواردی که اقامه دعوی علیه راهآهن ناشی از قرارداد باربری منتفی میشود
1 - دریافت کالا از طرف ذیحق هر گونه دعوی ناشی از قرارداد باربری را مربوط به انقضاء مهلت تحویل یا فقدان قسمتی از آن و یا آسیبدیدگی علیه راهآهن منتفی میسازد.
2 - معالوصف اقامه دعوی در موارد زیر منتفی نمیگردد:
الف - اگر دارنده حق اثبات کند که خسارت به علت یک تقلب یا خطای فاحش منسوب به راهآهن بوده است.
ب - در صورتی که دعوای اداری برای انقضاء مدت تحویل به موجب بند 3 ماده 43 در مدتی که از 60 روز تجاوز ننماید ارسال شود. روز قبول کالا ازطرف ذیحق جزو این مدت محسوب نمیشود.
ج - در صورت ارسال دعوای اداری برای فقدان قسمتی از کالا و یا برای آسیبدیدگی کالا به شرح زیر:
1 - اگر فقدان یا آسیبدیدگی قبل از دریافت کالا وسیله ذیحق طبق ماده 45 به ثبوت رسیده باشد.
2 - اگر تحقیق و اثباتی که به موجب ماده 45 باید انجام بگیرد به علت اشتباه راهآهن صورت نگرفته باشد.
د - در صورت ادعای خسارت برای خسارتهائیکه وجود آنها بعد از قبول کالا از طرف ذیحق معلوم میگردد به شرط حائز بودن دو شرط زیر:
1 - بلافاصله بعد از کشف خسارت و حداکثر در ظرف هفت روز بعد از دریافت کالا تقاضای تسجیل خسارت مطابق ماده 45 وسیله دارنده حق به عمل آمده باشد و اگر خاتمه این مهلت مصادف با روز یکشنبه یا روز تعطیل رسمی باشد خاتمه مهلت به اولین روز اداری بعدی تمدید میشود.
2 - ذیحق ثابت کند که خسارت در فاصله قبول کالا برای حمل و تحویل آن عارض شده است.
3 - اگر کالا مطابق شرایط پیشبینی شده در بند 1 ماده 29 تجدید حمل شود اقامه دعاوی مربوط به غرامت برای فقدان جزئی یا آسیبدیدگی کالا که ناشی از یکی از قراردادهای باربری قبلی باشند منتفی میشود اگر دارنده حق در مورد یکی از قراردادها اقدام نموده باشد.
ماده چهل وهفتم - مرور زمان دعوی ناشی از قرارداد باربری
1 - اقامه دعوی قضایی ناشی از قرارداد باربری بعد از یک سال مشمول مرور زمان میگردد.
الف - اقامه دعوی مربوط به واریز استرداد بهای کالائی باشد که وسیله راهآهن از گیرنده کالا دریافت شده است.
ب - اقامه دعوی مربوط به واریز تتمه حساب فروشی باشد که وسیله راهآهن انجام شده است.
ج - اقامه دعوی بر اساس خسارتی باشد که از تقلب و تدلیس ناشی شده است.
د - اقامه دعوی بر اساس موضوع قاچاق مبتنی باشد.
ه- - در مورد پیشبینی شده در بند 1 ماده 29 اقامه دعوی بر اساس یکی از قراردادهای باربری قبلی برای تجدید ارسال محموله مبتنی باشد.
الف - برای دعاوی مربوط به غرامت برای فقدان جزئی و یا آسیبدیدگی و یا تاخیر در تحویل محموله از روزیکه تحویل انجام شده است.
ب - برای دعاوی مربوط به غرامت برای فقدان کلیه محموله از سیام روزیکه پس از انقضاء مهلت تحویل سر برسد.
ج - برای دعاوی مربوط بپرداخت یا استرداد کرایه حمل و مخارج فرعی و اضافه کرایهها و یا برای دعاوی مربوط به تصحیح در صورت بد اجراءکردن تعرفه یا اشتباه در محاسبه مرور زمان از تاریخهای زیر شروع میشود:
1 - اگر پرداخت به عمل آمده باشد از روز پرداخت.
2 - چنان چه پرداخت به عمل نیامده باشد از روز قبول کالا برای باربری اگر پرداخت به عهده فرستنده باشد یا از روزیکه گیرنده بارنامه را اخذ کردهاست در صورتی که پرداخت به عهده گیرنده باشد.
3 - اگر موضوع مربوط به پرداخت مبالغی به موجب برگ پرداخت باشد از روزیکه راهآهن صورت حساب مخارج را که در بند 7 ماده 19 قید شدهاست به فرستنده تسلیم نماید.
د - برای اقامه دعوی از طرف راهآهن مربوط به پرداخت مبالغی که توسط گیرنده به جای فرستنده پرداخت شده یا بالعکس و راهآهن موظف بهاسترداد آن به ذیحق م. ب. از روزیکه تقاضای استرداد به عمل آمده است.
ه- - برای دعاوی مربوط به استرداد بهای کالا که در ماده 19 پیشبینی شده است از چهل و دومین روزیکه از انقضاء مدت تحویل میگذرد.
و - برای دعاوی مربوط به پرداخت تتمه حساب فروش از روز فروش.
ز - برای دعاوی مربوط به پرداخت یک اضافه حقوق گمرکی که از طرف گمرک ادعا شده باشد از روز ادعای گمرک.
ح - در سایر موارد دیگر از روزیکه ادعا باید اعمال شود.
روزی که به نام شروع مرور زمان تعیین گردیده جزو ایام مهلت محسوب نمیشود.
3 - در حالت اقامه دعوای اداری که طبق ماده 41 برای راهآهن ارسال شده است مرور زمان تا روزیکه راهآهن ادعا را کتباً رد نکرده است و اوراقی کهپیوست ادعانامه مزبور بوده مسترد نگردیده است در صورت قبول قسمتی از ادعا مرور زمان جریان پیدا نمیکنند مگر برای قسمتی از ادعا که مورداختلاف باقی میماند.
اثبات این که ادعانامه اداری دریافت شده یا جواب آن ارسال و اوراق ضمیمه مسترد گردیده است به عهده طرفی است که به آن استناد میکند
4 - دعوی مشمول مرور زمان مورد اقدام قرار نمیگیرد حتی به عنوان دعوی متقابل یا اعتراض شخص ثالث.
5 - ب. ر. م. فوق معلق ماندن و قطع شدن مرور زمان وسیله قوانین و مقررات کشوری که دعوی در آن جا طرح شده تعیین میگردد.
فصل سوم - واریز حسابها - دعاوی راهآهنها علیه یکدیگر
ماده چهل وهشتم - واریز حساب بین راهآهنها
1 - هر راهآهنی که مخارج یا سایر مطالبات مربوط به قرارداد باربری را چه در مبداء و چه در مقصد دریافت کرده موظف است سهم راهآهنهای ذینفع را از مخارج و مطالبات مزبور بپردازد.
2 - ضمن حفظ حقوق راهآهن علیه فرستنده چنانچه راهآهن فرستنده کالا کرایه حمل و سایر مخارجی را که به عهده فرستنده کالا طبق بارنامه م. ب. و دریافت نکرده باشد مسئول آن خواهد بود.
3 - اگر راهآهن مقصد کالا را بدون دریافت مخارج و سایر مطالبات ناشی از قرارداد باربری تحویل داده باشد در قبال راهآهنهای قبلی و سایر افراد ذینفع مسئول است.
4 - در صورت عدم قدرت پرداخت یکی از راهآهنها و بر حسب تقاضای یکی از راهآهنهای طلبکار موضوع مورد رسیدگی و تحقیق اداره مرکزی حمل و نقلهای بینالمللی با راهآهن قرار گرفته باشد نتایج حاصله از آن از طرف کلیه راهآهنهای دیگر که در حمل و نقل شرکت کردهاند به نسبت سهم هر یک در کرایه حمل تقبل میشود. حق اقامه دعوی علیه راهآهن که عدم قدرت پرداخت آن تایید شده محفوظ است.
ماده چهل ونهم - اقامه دعوی در مورد غرامت برای فقدان کالا و یا آسیبدیدگی آن
1 - راهآهن که غرامتی را برای فقدان کلی و جزئی کالا و یا برای آسیبدیدگی آن به موجب مقاولهنامه فعلی پرداخت کرده است حق دارد علیهراهآهنهائیکه در حمل و نقل شرکت کردهاند طبق ترتیبات زیر اقامه دعوی نماید:
الف - راهآهنی که در اثر عمل او خسارت پیش آمده تنها مسئول خسارت است.
ب - اگر خسارت در اثر عمل چند راهآهن پیش آید هر یک از آنها مسئول خسارتی میباشند که خود موجب آن شدهاند و اگر تشخیص کیفیت خسارت ممکن نباشد مسئولیت خسارت ب. ت. ب. اصول مذکوره در حرف ج بین آنها تسهیم میشود.
ج - اگر نتوان ثابت کرد که خسارت در نتیجه عمل یک یا چند راهآهن پیش آمده است مقدار غرامت بین تمام راهآهنها که در این باربری شرکت کردهاند بغیر از آنهائیکه ثابت کنند خسارت در خطوط آنها پیش نیامده تسهیم میشود.
تسهیم مبلغ غرامت به نسبت به تعداد کیلومترهای مسافتی که به موجب تعرفهها پیموده شده است به عمل میآید.
2 - در صورت عدم قدرت یکی از راهآهنها سهم مربوط به آن که پرداخت نشده بین راهآهنهای دیگر که در حمل و نقل شرکت کردهاند به نسبت تعداد کیلومترهای پیموده شده که در آنها تعرفه اجراء گردیده است تسهیم میشود.
ماده پنجاهم - اقامه دعوی در مورد غرامت برای انقضاء مهلت تحویل
1 - مقررات مندرج در ماده 49 در مورد پرداخت غرامت برای انقضاء مهلت تحویل قابل اجرا م. ب. چنانچه تاخیر در مدت تحویل کالا در نتیجه نامنظمیهای حاصله در روی خطوط چندین راهآهن باشد مبلغ غرامت به نسبت مدت تاخیریکه روی هر یک از شبکههای مربوطه انجام گرفته است تقسیم خواهد شد.
2 - مهلت تحویل تعیین شده در ماده 11 بین راهآهنهای مختلف که در حمل و نقل شرکت کردهاند به شرح زیر تقسیم میشود:
الف - بین دو راهآهن همسایه.
1 - مهلت ارسال بین دو راهآهن نصف میشود.
2 - مهلت حمل و نقل به نسبت تعداد کیلومترهای فواصلی که روی هر یک از دو راهآهن اجرا میشوند تقسیم میگردد.
ب - بین سه راهآهن یا بیشتر.
1 - مهلت ارسال بین راهآهن مبداء و مقصد نصف میشود.
2 - یک سوم مهلت حمل و نقل به سهم مساوی بین تمام راهآهنهای شرکتکننده در حمل و نقل تقسیم میشود.
3 - دو سوم مهلت حمل و نقل به نسبت تعداد کیلومترهای مسافتی که تعرفهها در هر یک از راهآهنها اجراء میشود تقسیم میگردد.
4 - زمانی که بین تحویل کالا به راهآهن تا آغاز مهلت ارسال مصروف میشود فقط مربوط به راهآهن مبدا است.
5 - تقسیمی که در بالا مورد بحث قرار گرفت مورد عمل قرار نمیگیرد مگر در صورتی که مهلت تحویل جمعاً رعایت نشده باشد.
ماده پنجاه ویکم - رویه اقامه دعوی
1 - راهآهنی که علیه آن به موجب مواد 49 و 50 اقامه دعوی میشود صلاحیت ندارد به صحت پرداختی که از طرف اداره راهآهنی که اقامه دعوی کردهاست اعتراض کند هر گاه مبلغ غرامت به وسیله قوه قضائیه تعیین شده باشد بعد از آنکه ادعانامه به او ابلاغ و از طرف او امضا گردیده و به او حق داده شد که در محاکمه شرکت نماید قاضی محکمه پس از قبول دعوی طبق جریان کار مهلتهای مربوط به احضار و شرکت در محاکمه را تعیین مینماید.
2 - راهآهنی که میخواهد اقامه دعوی کند باید ادعای خود را علیه تمام راهآهنهای ذینفع که با آنها اختلاف دارد در یک ادعانامه و با توجه بهاینکهادعای خود را علیه راهآهنهائیکه اقامه دعوا ننموده است از دست خواهد داد تنظیم نموده و در یک محکمه فقط اقامه دعوی نماید.
3 - قاضی باید در یک حکم برای تمام دعاوی که پیش او مطرح است رای صادر کند.
4 - راهآهنهائیکه علیه آنها اقامه دعوی شده دعوی بعدی را نمیتوانند اقامه کنند.
5 - مجاز نمیباشد که دعاوی مربوط به تضمین را در دعوی مربوط بتقاضای اصلی غرامت وارد کنند.
ماده پنجاه ودوم - صلاحیت برای دعاوی
1 - قاضی محل اقامتگاه راهآهنی که علیه آن راهآهن اقامه دعوی میشود در تمام دعاوی مطروحه منحصراً ذیصلاحیت است.
2 - وقتی که دعوی علیه چند راهآهن باید اقامه شود راهآهن خواهان حق دارد از بین قاضیهای ذیصلاحیت به موجب بند 1 دادرسی را انتخاب کند کهعرضحال خود را نزد او تسلیم میدارد.
ماده پنجاه وسوم - توافق در موضوع دعاوی
ماده پنجاه وچهارم - اجرای حقوق ملی
در صورت عدم وجود شروطی در مقاولهنامه فعلی مقررات و قوانین و آیین نامههای ملی مربوط به باربری در هر دولتی قابل اجراء م. ب..
ماده پنجاه وپنجم - قواعد عمومی آیین دادرسی
برای کلیه اختلافاتی که از حمل و نقلهای تابع مقاولهنامه فعلی ناشی میشود رویه قضایی که باید اعمال گردد همانست که قاضی ذیصلاحیت آن رامورد عمل قرار میدهد مگر اینکه مقررات مخالفی در مقاولهنامه وجود داشته باشد.
ماده پنجاه وششم - اجرای احکام قضایی - ضبط و تضمین
1 - موقعیکه احکام قضایی اعم از حضوری و یا غیابی توسط قاضی ذیصلاحیت و به موجب مقررات مقاولهنامه فعلی صادر گردید طبق قوانین استنادی این قاضی به مورد اجراء گذاشته خواهد شد و بهمین نهج این احکام در هر یک از کشورهای شریک پس از انجام تشریفات لازم و مقرر درهر کشوری اجرا خواهد شد.
این رویه در مورد احکامی که جنبه اجرایی موقت دارند اجرا نمیشود و همچنین در مورد محکومیتهای مربوط بمطالبه سود در خسارتهای وارده که با پرداخت هزینه مربوط علیه خواهان به علت رد درخواست او صادر میگردد نیز اجرا نمیشود.
2 - مطالباتیکه در اثر یک باربری بینالمللی به نفع یک راهآهن عهده راهآهن دیگر که از همان کشور راهآهن اولی تبعیت نمیکند ایجاد شود نمیتواند مورد توقیف قرار گیرد مگر به موجب حکم صادره از قوه قضائیه کشور متبوعه راهآهنی که دارای مطالبات مورد توقیف است.
3 - وسائط نقلیه راهآهن همچنین اشیاء مختلف دیگری که در حمل و نقل به کار میرود و متعلق به راهآهن است مانند مخازن، ابزار آلات بارگیری،واگونهای مسطح که با روپوش حمل میشوند و غیره مورد توقیف قرار نمیگیرند مگر آن که متعلق به کشوری باشند که راهآهن آن کشور مالک آنها باشد و به موجب حکم صادره از طرف مقامات قضایی کشور اخیرالذکر واگنهای اختصاصی همچنین اشیاء مختلف دیگری که در باربری به کار میروند و دروسائط نقلیه فوقالذکر موجود باشد و متعلق بهمالک واگن باشند نمیتوانند مورد توقیف قرار بگیرند مگر در کشوری که مالک آنها تابع آن کشور باشد وبه موجب رای صادره از طرف مقامات قضایی کشور اخیرالذکر.
4 - تضمین برای تامین پرداخت هزینههای محاکمات قضایی که بر اساس قرارداد باربری بینالمللی اقامه میشوند مطالبه نخواهد شد.
ماده پنجاه وهفتم - واحد پول - نرخ تسعیر و یا قبول پولهای خارجی
1 - مبالغی که بواحد فرانک در مقاولهنامه فعلی و ضمائم آن تعیین شده عبارت از فرانک طلا بوزن 31/10 گرم بعیار 900% م. ب..
2 - راهآهن موظف است نرخهای تسعیر در مورد عمل خود را در مورد کرایه حمل و سایر مخارج و استرداد بهای کالا که بواحدهای پول خارجی تعیین شدهاند و به پول کشور خود دریافت میدارد چاپ و منتشر نماید (نرخ تسعیر).
3 - همچنین راهآهنی که پول خارجی را برای پرداخت قبول میکند باید از نرخهائی را که با آنها پول خارجی را قبول میکند چاپ و منتشر نماید (نرخقبول ارز).
ماده پنجاه وهشتم - اداره مرکزی حمل و نقلهای بینالمللی با راهآهنها
1 - برای تسهیل و تامین اجراء مقاولهنامه فعلی یک اداره مرکزی حمل و نقلهای بینالمللی وسیله راهآهنها تاسیس گردیده است که مامور اجرای امور زیر م. ب.:
الف - دریافت اطلاعات از تمام کشورهای عضو مقاولهنامه و هر یک از راهآهنهای ذینفع و اعلام آنها به کشورها و راهآهنهای دیگر.
ب - جمعآوری و تنظیم و چاپ و انتشار اطلاعات از هر نوع که برای سرویس حمل و نقلهای بینالمللی مفید باشد.
ج - تسهیل روابط مالی لازم برای سرویس حمل و نقلهای بینالمللی بین راهآهنهای مختلف و واریز مطالبات معوقه و تامین اطمینان لازم در این مورد در روابط بین راهآهنها.
د - بنا به تقاضای یکی از کشورهای عضو مقاولهنامه یا یکی از موسسات حمل و نقل که خطوط آن در فهرست خطوط پیشبینی شده در ماده 59 ثبتشده است دفتر مرکزی با راهنمائیها و خدمات خود از هر طریقی که ممکن باشد اقدام مینماید تا اختلافاتیکه بین کشورهای فوقالذکر و سایر موسسات روی میدهد از طریق تفسیر و اجرای مقاولهنامه فعلی رفع نماید.
ه- - بنا بر تقاضای اعضاء اصلی (کشورها - موسسات حمل و نقل - مشتریان) اطلاعیه مشورتی برای کسب نظر درباره اختلافات مربوط به تفسیر و یا اجراء مقاولهنامه منتشر مینماید.
و - همکاری برای رفع اختلاف مربوط به تفسیر و اجراء مقاولهنامه از طریق حکمیت.
ز - بررسی تقاضاهای مربوط به تغییرات مقاولهنامه فعلی و پیشنهاد تشکیل جلسه کنفرانسها در صورت لزوم طبق ماده 69.
2 - آییننامه خاصی که ضمیمه V مقاولهنامه فعلی را تشکیل میدهد اقامتگاه و ترکیب و سازمان این اداره مرکزی را و تشکیلات این اداره و نیز وسایلکار و شرایط و طرز عمل و نظارت آن را تعیین میکند.
ماده* پنجاه ونهم* - فهرست خطوط تابع مقاولهنامه
1 - اداره مرکزی که در ماده 58 پیشبینی شده مامور تنظیم و بهجریان گذاردن فهرستهای خطوط تابع مقاولهنامه فعلی م. ب. بدین منظور ازکشورهای عضو اطلاعات مربوطه را برای درج فهرستها یا حذف خطوط یک راهآهن یا یک موسسه که در ماده 2 ذکر شده دریافت میکند.
2 - ورود یک خط جدید در سرویس حمل و نقلهای بینالمللی عملی نمیشود مگر یک ماه بعد از تاریخ نامه اداره مرکزی به عنوان کشورهای عضو دیگر مشعر بر اعلام ثبت آن خط در فهرست مربوطه.
3 - حذف یک خط از طرف اداره مرکزی موقعی اعلام میگردد که به درخواست کشور عضوی که بنا به تقاضای او این خط در فهرست قید گردیده استطی یادداشتی به اداره مرکزی اعلام نماید که آن خط دیگر در وضعیتی قرار ندارد که بتواند تعهدات ناشی از مقاولهنامه را انجام دهد.
4 - تنها بمحض دریافت ساده اعلامیه منتشره از طرف اداره مرکزی بهر راهآهنی حق میدهد فوراً تمام کلیه روابط حمل و نقل بینالمللی خود را با خط حذف شده قطع نماید مگر در مورد حمل و نقلهائیکه در جریان م. ب. و باید خاتمه پذیرند.
ماده شصتم - مقررات خاص در مورد بعضی از باربری ها - مقررات تکمیلی
1 - حمل واگنهای مربوط به اشخاص تابع مقررات ضمیمه شماره م. ب..
2 - حمل مخازنها تابع مقررات ضمیمه شماره است.
3 - برای باربری بستههای اکسپرس راهآهنها میتواند به وسیله مواد مربوطه در تعرفههای خود در این مورد بعضی از مقررات مخصوص مندرج درضمیمه را قید نمایند.
4 - برای حمل و نقلهای نامبرده زیر:
الف - حمل و نقل با اسناد حمل قابل مبادله.
ب - حمل و نقل به شرط عدم تحویل کالا جز در مقابل رونوشت بارنامه.
ج - حمل و نقل روزنامهها.
د - حمل و نقل کالا بمقصد بازارهای مکاره و نمایشگاهها.
ه- - حمل و نقلهای ابزار آلات بارگیری و وسایل پوششی ضد سرما و گرما برای کالاهای حمل شده دو یا چند کشور متعاهد به وسیله انعقاد قراردادهای خاص و یا راهآهنها به موجب مواد مخصوص تعرفههای خود میتوانند شرایطی را برای اینگونه حمل و نقلها مقرر دارند که مغایر مقاولهنامه فعلی باشد بالاخص سند حملی را که مغایر نمونه ضمیمه II مقاولهنامه فعلی باشد برای این منظور پیشبینی نمایند.
5 - مقررات تکمیلی که بعضی از کشورهای متعاهد یا بعضی از راهآهنهای شریک برای اجرای مقاولهنامه انتشار میدهند به اداره مرکزی ارسال خواهد شد.
این مقررات تکمیلی ممکن است در راهآهنائیکه الحاق خ. ر. ب. آن اعلام میدارند تحت اشکال پیشبینی شده در قوانین و آییننامههای هر کشوری به اجراء گذارده شود بدون آنکه مقاولهنامه فعلی را نقض نمایند و اجرای این مقررات تکمیلی طی یادداشتی به اداره مرکزی اعلام خواهد شد.
ماده شصت ویکم - حل و فصل اختلافات از طریق حکمیت
1 - هر گاه اختلافی که در موضوع تفسیر و اجرای قرارداد بین اعضاء بوجود میآید بین خود آنان حل و فصل نشود ب. ت. ب. اینکه این مقاولهنامهعنوان قانون بینالمللی و یا عنوان قانون قراردادی مورد قبول همه را دارد و همچنین ب. ت. ب. اینکه مقررات تکمیلی آن که توسط بعضی از کشورهایعضو مقاولهنامه تدوین شدهاند و نیز موافقتنامههای خاصی که در بند 4 ماده 60 پیشبینی شده است همان ارزش را دارد میتوان بنا بر درخواست اعضاء این اختلافات را از ارجاع به حکمیت نمود ترکیب و رویه محاکمی که عهدهدار این نوع حکمیت میباشند در ضمیمه X این مقاولهنامه درج شدهاست.
2 - معالوصف در مورد اختلاف بین کشورها مقررات مندرج در ضمیمه Xطرفین را وادار و بمراعات آن نخواهد کرد و هر یک از کشورها راساً میتوانند درباره ترکیب دادگاهی که حکمیت به آن ارجاع خواهد شد و رویهایکه باید در حکمیت اتخاذ شود تصمیم لازم اتخاذ کنند.
3 - بنا بر تقاضای طرفین حکمیت در موارد زیر متوقف میشود:
الف - بدون اینکه به حل اختلاف به موجب مقررات قانونی دیگر لطمهای برسد.
1 - در مورد اختلافات بین کشورهای عضو قرارداد.
2 - در مورد اختلافات بین کشورهای عضو قرارداد از یک طرف و کشورهای غیر عضو از طرف دیگر.
3 - در مورد اختلافات بین کشورهای غیر عضو.
به شرط این که در مورد اخیرالذکر قرارداد حاضر مانند یک قانون ملی یا به عنوان حقوق توافقی قابل اجرا باشد.
ب - در مورد اختلافات بین موسسات باربری.
ج - در مورد اختلافات بین موسسات باربری و مشتریان.
د - در مورد اختلافات بین مشتریان.
4 - اجرای طریقه حکمیت در مورد تعلیق و قطع مرور زمان دعاوی مربوط به طلب همان اثر را دارد که طرح دعوا در محاکم عادی.
5 - احکام صادره از دادگاههای حکمیت درباره موسسات باربری و مشتریان در هر کشور عضو قرارداد بعد از انجام تشریفات مقرره کشور محل اجراء لازمالاجراء میگردد.
ماده شصت ودوم - نقضهای موقتی
1 - اگر وضع اقتصادی و مالی کشوری طوری باشد که اجراء مقررات فصل سوم از قسمت سوم مقاولهنامه مشکلات بزرگی برای آنها ایجاد کند هرکشوری با گنجانیدن مقرراتی در تعرفههای خود و یا با اعمال قدرت ملی بقسمی که اختیارات کلی یا جزئی به ادارات راهآهن داده شود میتوانند مقررات ماده 17 - 19 - 31 قرارداد را در مورد بعضی از حمل و نقلها به شرح زیر نقض نمایند:
الف - هنگامیکه ارسال محمولات از این کشور با پرداخت کرایه به عمل آید.
1 - خواه تماماً این کار تامرز کشور انجام شود.
2 - خواه این کار حداقل تا حدود مرکز کشور باشد.
ب - محمولاتیکه بمقصد این کشور فرستاده میشوند باید در مبدا کرایه آنها پرداخت شود.
1 - خواه این عمل حداقل تا مرزهای آن کشور صورت گیرد به شرط اینکه کشور مبدا از محدودیت مذکور در شماره 1 بند الف فوقالذکر استفاده ننماید.
2 - خواه این عمل حداکثر تا مرزهای آن کشور صورت گیرد.
ج - محمولات اعم از اینکه از این کشور صادر و یا بمقصد آن وارد شوند نمیتوانند از هیچگونه استرداد بهائی استفاده کنند و همچنین هیچگونه پیش پرداختی پذیرفته نمیشود و یا اینکه استردادهای بهای کالا و پیش پرداختها در حدود معینی مورد قبول قرار میگیرد.
د - به فرستنده اجازه داده نمیشود که قرارداد باربری را برای کشور مقصد در مورد پرداخت استرداد بها تغییر دهد.
2 - تحت همان شرایط کشورها با اختیارات کلی و جزئی که به ادارات راهآهن میدهند میتوانند مقررات مواد 17 - 19 - 21 - 22 قرارداد را نقض کنند و در روابط متقابل به شرح زیر تصمیم بگیرند:
الف - مقررات پرداخت هزینهها بر حسب موافقت بین راهآهنهای ذینفع به طور خاصی تدوین شده باشد این مقررات نمیتواند شامل ترتیبی باشد که در ماده 17 پیشبینی نشده است.
ب - بعضی درخواستهای تغییرات در قرارداد باربری مورد قبول قرارنگیرد.
3 - تصمیمات متخذه طبق بند 1 و 2 به اداره مرکزی اطلاع داده میشود.
تصمیمات مذکور در بند 1 حداکثر پس از انقضاء مهلت هشت روز بهمورد اجراء در میآید و مبدا این مهلت از تاریخی خواهد بود که اداره مرکزی تصمیم متخذه را طی یادداشتی به اطلاع سایر دول میرساند.
تصمیمات مذکوره در بند 2 حداکثر بعد از گذشتن یک مهلت 2 روزه از تاریخ انتشار در دول ذینفع به موقع اجراء گذارده میشود.
4 - محمولات بین راه مشمول تصمیمات مذکوره نخواهد شد.
ماده شصت وسوم - مسئولیت در حمل و نقل راهآهن - دریا
1 - در حمل و نقلهای مختلط (راهآهن - دریا) که از خطوط منظوره در بند 1 ماده 2 استفاده میشود هر دولتی میتواند ضمن تقاضای اینکهاطلاعات مفید در فهرست خطوط تابع قرارداد قید شود اضافه نماید که علل معافیت مشروحه زیر به معافیتهای پیشبینی شده در ماده 27 منضم شود.
حمل و نقلکننده نمیتواند از آن بهرهمند شود مگر در صورتی که ثابت کند فقدان و آسیبدیدگی و یا تاخیر در مدت تحویل در روی خط سیر دریائی ازموقع بارگیری کالا در روی کشتی تا تخلیه آن از کشتی پیش آمد کرده است.
عمل معافیت از مسئولیت به شرح زیر است:
الف - اهمال و مسامحه یا خطای ناخدا، ملوان، راهنما یا مامورین حمل و نقلکننده در کشتیرانی یا اداره کشتی.
ب - غیر قابل استعمال شدن کشتی به شرط اینکه حمل و نقلکننده ثابت کند غیر قابل کشتیرانی شدن مربوط بعدم دقت لازم از طرف او نبوده است و مراقبتهای لازم را برای آنکه کشتی جهت کشتیرانی آماده باشد انجام داده است و کشتی را تسلیح و مجهز نموده و آذوقه لازم برای آن تهیه کردهاست
و همچنین تمام قسمتهای کشتی را برای بارگیری مالالتجاره آماده و در وضع مناسبی قرار داده است به طوریکه تمام قسمتهای کشتی آمادهبرای قبول کالا جهت حمل و حفاظت آن بوده است.
ج - آتشسوزی - به شرط اینکه حمل و نقلکننده ثابت کند که آتشسوزی معلول عمل یا خطای او نبوده است و همچنین این آتشسوزی در اثر عملیا خطای ناخدا، ملوان و راهنمای کشتی و سایر مامورین مربوطه صورت نگرفته است.
د - نابودی ها و مخاطرات و یا سوانح دریا و یا سایر آبهای قابل کشتیرانی.
ه - نجات یا کوشش برای نجات جان یا مال در دریا.
و - بارگیری کالا روی پل کشتی - به شرط اینکه با رضایت فرستنده که در بارنامه قید شده باشد کالا در پل کشتی و بدون واگن بارگیری شود.
علل معافیت فوقالذکر بهیچوجه تعهدات عمومی حمل و نقلکننده را تقلیل نمیدهد و از بین نمیبرد مخصوصاً تعهد او را برای مراقبت لازم در اینکه کشتی را آماده کشتیرانی نماید و برای آن تسلیح و تجهیزات و ذخیره کافی تامین کند و همچنین تمام قسمتهای کشتی را که کالا در آن بارگیریمیشود آماده و مهیا سازد به طوری که برای قبول حمل و نقل و محافظت کالا مناسب باشد.
هنگامیکه حمل و نقلکننده از علل معافیت مذکور فوق استفاده میکند معالوصف چنانچه ذیحق ثابت کند تاخیر در مدت تحویل کالا و فقدان یا آسیبدیدگی آن معلول یک خطای حمل و نقلکننده یا ناخدا و ملوان یا راهنما یا مامورین مربوطه بوده است در این قبیل موارد حمل و نقلکننده مسئول شناخته میشود ب. ت. ب. اینکه اشتباهات فوق غیر آنهایی است که در ردیف الف ذکر گردیده است.
2 - هر گاه یک مسیر دریائی توسط چند موسسه مندرج در فهرست مذکوره در بند 1 مورد استفاده قرار گیرد نحوه مسئولیت که در این مسیر قابل اجراءاست باید برای تمام موسسهها یکسان باشد.
به علاوه هنگامیکه این موسسات بنا بر درخواست چندین دولت در فهرست ثبت شدهاند قبول نحوه این مسئولیت باید قبلاً بین دولتها مورد توافق قرار گیرد.
3 - تصمیماتی که بر طبق این ماده اتخاذ میشود به اطلاع اداره مرکزی خواهد رسید این تصمیمات حداکثر پس از انقضاء یک مهلت سی روزه از تاریخنامهایکه اداره مرکزی طی آن تصمیمات را به دولتهای دیگر اعلام میکند به موقع اجراء گذارده میشود.
ماده شصت وچهارم - مسئولیت در مورد سوانح هستهای (اتمی)
راهآهن از مسئولیتی که بر حسب مقاولهنامه فعلی بر عهده اوست مبری میشود هر گاه خسارت معلول یک سانحه هستهای باشد و به موجب مقررات خاصی که در یک دولت عضو مقاولهنامه مجرا است و مسئولیت را در قلمرو نیروی اتمی مستقر مینماید و این دولت و یا شخصیکه نماینده آنستاز این تاسیسات هستهای استفاده میکند مسئول زیانی است که در این زمینه وارد میشود.
قسمت ششم - مقررات نهایی
ماده شصت وپنجم - امضا
این مقاولهنامه که ضمائم آن قسمت مکمل آن م. ب. تا اول مه 1961 برای امضا دولتهائیکه از آنها برای شرکت در کنفرانس عادی تجدید نظردعوت شده باز م. ب..
ماده شصت وششم - تصویب - به موقع اجرا گذاردن
این مقاولهنامه به تصویب خواهد رسید و اسناد مربوط به تصویب آن بلافاصله نزد دولت سویس تودیع میگردد هر گاه مقاولهنامه توسط پانزده دولت به تصویب برسد دولت سویس با دولتهای ذینفع جهت بررسی امکان اجرای مقاولهنامه تماس خواهد گرفت.
ماده شصت وهفتم - الحاق به مقاولهنامه
1 - هر دولتی مقاولهنامه را امضا ننموده باشد و بخواهد به مقاولهنامه فعلی بپیوندد تقاضای خود را خطاب به دولت سویس ارسال میدارد این دولتآن را برای تمام دولتهای عضو بضمیمه یک یادداشت اداره مرکزی که مشخصات راهآهنهای دولت متقاضی را از لحاظ حمل و نقلهای بینالمللی روشن میسازد ارسال خواهد داشت.
2 - چنانچه در ظرف شش ماه از تاریخ این اعلامیه حداقل دو کشور مخالفت خود را نسبت به تقاضای ارسال شده به دولت سویس اطلاع ندهند تقاضا با حقوق کامل پذیرفته شده تلقی میگردد و اعلامیه آن توسط دولت سویس به دولت متقاضی و کلیه دولتهای عضو مقاولهنامه فرستاده خواهدشد.
در غیر این صورت دولت سویس به کلیه دولتهای عضو مقاولهنامه و همچنین به دولت متقاضی اعلام خواهد داشت که تقاضای عضویت آن بتاخیر افتاده است.
3 - هر پذیرشی بعد از یک ماه از تاریخ ارسال اعلامیه توسط دولت سویس رسمیت پیدا میکند چنانچه در انقضاء این مهلت هنوز مقاولهنامه به موقع اجراء گذارده نشده باشد از تاریخ اجراء مقاولهنامه رسمیت خواهد یافت.
ماده شصت وهشتم - مدت تعهد دولتهای عضو مقاولهنامه
1 - مدت مقاولهنامه فعلی نامحدود است معالوصف هر دولت عضو مقاولهنامه تحت شرایط زیر میتواند از آن کنارهگیری نماید.
مقاولهنامه برای هر دولت عضو تا تاریخ 31 دسامبر پنجمین سال بعد از تاریخ اجراء مقاولهنامه معتبر است هر دولتی که بخواهد در پایان این دوره ازعضویت کنارهگیری کند باید تصمیم خود را حداقل یک سال پیش به دولت سویس اطلاع دهد تا دولت سویس آن را بکلیه دول عضو مقاولهنامه اطلاع دهد.
2 - دولتهائیکه در خلال دوره پنجساله یا یکی از دورههای سهساله برای شرکت در مقاولهنامه پذیرفته شوند تا آخر دوره مربوطه متعهد شناختهمیشوند و چنان چه تا پایان هر سال از دورههای بعدی حداقل انصراف خود را یک سال قبل از انقضاء یکی از دورههای مزبور اعلام ندارند پایه اینتعهد باقی میمانند.
ماده شصت ونهم - تجدید نظر در مقاولهنامه
1 - نمایندگان دولتهای عضو مقاولهنامه برای تجدید نظر در مقاولهنامه طبق دعوتنامه دولت سویس اجتماع مینمایند و دیرترین زمان تشکیل این جلسه پنجسال بعد از اجرای مقاولهنامه فعلی است یک کنفرانس قبل از این تاریخ بنا بر تقاضای حداقل ثلث دول متعاهد تشکیل خواهد شد.
با موافقت اکثریت دولتهای متعاهد دولت سویس از دولتهای غیر متعاهد نیز دعوت به عمل خواهد آورد با موافقت اکثریت دول متعاهد ادارهمرکزی برای شرکت در کنفرانس از نمایندگان زیر دعوت به عمل خواهد آورد:
الف - از سازمانهای بینالمللی دولتی که در امور حمل و نقل خبرگی دارند.
ب - از سازمانهای بینالمللی غیر دولتی که به امر حمل و نقل اشتغال دارند شرکت نمایندگان دولتهای متعاهد و همچنین سازمانهای بینالمللی مذکوره در بند چهارم در مذاکرات کنفرانس به وسیله آییننامه مربوط بمذاکرات این کنفرانسها ترتیب داده میشود.
2 - به موقع اجراء گذاردن مقاولهنامه جدیدی که کنفرانس تجدید نظر تهیه میکند متضمن فسخ مقاولهنامه قبلی است حتی از لحاظ دولتهایمتعاهدی که مقاولهنامه جدید را تصویب نکرده باشند.
3 - در فاصله کنفرانسهای تجدید نظر مواد 3 و 4 و بند 5 از ماده 5 و همچنین مواد 6 - 11 - 13 - 17 - 19 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 48 -49 - 50 - 53 و ضمائمIV/e,. IV/bو X,IX را میتوان به وسیله کمیسیون تجدید نظر تغییر داد.
سازمان و طرز کار این کمیسیون موضوع ضمیمه شماره VI این مقاولهنامه م. ب..
این تصمیمات از اولین روز ششمین ماه پس از ماهی که در خلال آن اداره مرکزی تصمیمات متخذه را به اطلاع حکومتهای دول متعاهد اعلام میدارد به موقع اجراء گذارده میشود اداره مرکزی هنگام ابلاغ تصمیمات این روز را معین میکند.
4 - به منظور تغییر دادن آییننامههای نامبرده زیر:
الف - آییننامه بینالمللی مربوط به حمل و نقل کالاهای خطرناک با راهآهن (ضمیمه شماره I).
ب - آییننامه بینالمللی مربوط به حمل و نقل واگنهای اختصاصی (ضمیمه شماره VII).
ج - آییننامه بینالمللی مربوط به حمل و نقل مخازن (ضمیمه شماره VIII)
6 - تصمیمات کمیسیونهای کارشناسان بلافاصله توسط اداره مرکزی بحکومتهای دول متعاهد ابلاغ خواهد شد این تصمیمات قبول شده تلقی میشود چنانچه در ظرف مدت سه ماه که مبدا آن روز ابلاغ است اقلا پنج حکومت مخالفت خود را اعلام ندارند.
این تصمیمات از اولین روز ششمین ماه بعد از ماهیکه در خلال آن اداره مرکزی آنها را به اطلاع حکومتهای دول متعاهد رسانده است به موقع اجراء گذارده میشود اداره مرکزی هنگام ابلاغ تصمیمات این روز را تعیین میکند.
ماده هفتادم - متون مقاولهنامه - ترجمههای رسمی
مقاولهنامه فعلی بر حسب معمول دیپلماسی بزبان فرانسه مورد تصویب قرار گرفته و به امضا رسیده است به متن فرانسه یک متن بزبان آلمانی ویک متن بزبان انگلیسی و یک متن بزبان ایتالیائی که اعتبار ترجمه رسمی را دارند ضمیمه است و در صورت اختلاف متن فرانسه معتبر است.
با اعتقاد کامل - نمایندگان تامالاختیار زیرین با ارائه اعتبارنامه خود که کاملا صحیح و قانونی م. ب. مقاولهنامه فعلی را امضا نمودهاند - امضا شده در برن بیست و پنجم فوریه یکهزار و سیصد و شصت و یک. در یک نسخه فقط که در آرشیو کنفدراسیون سویس تودیع شده که از آن یک رونوشترسمی به هر یک از اعضاء تسلیم گردیده است.
مقاولهنامه فوق که مشتمل بر شش قسمت و شش فصل و هفتاد ماده است منضم به قانون الحاق دولت ایران به قراردادهای بینالمللی حمل و نقل بار ومسافر م. ب..
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس … نامه بینالمللی)
ماده اول - راهآهنها و حمل و نقلهای مشمول مقاوله نامه
1- در مورد کلیه حمل و نقل های مسافر و توشه که به عنوان حمل و نقل بین المللی روی خطوط واقعه در سرزمینهای حداقل دو دولت عضو مقاوله هامه انجام شود مقررات این مقاوله نامه (به استثنای مواردی که بعدا ذکر خواهد شد)لازم الاجراء است ضمنا این حمل و نقل ها باید منحصرا در روی خطوطی که در لیست تنظیمی به موجب ماده 59 مندرج است انجام گردد.
2 - حمل و نقلهائیکه ایستگاه مبدا و مقصد آن در یک کشور باشد و از سرزمین کشور دیگر فقط به عنوان ترانزیت استفاده شود تابع مقررات دولتمبدا حمل و نقل به شرح زیر خواهد شد (مگر در مورد اجراء مفاد بند 1 ماده 28 در مورد مسئولیت):
الف - در صورتی که خطوط آهنی که به طور ترانزیت از آنها استفاده میشود منحصراً وسیله یک راهآهن از کشور مبدا حمل و نقل بهرهبرداری شود.
ب - در صورتی که به جای یک راهآهن چند راهآهن از خطوط ترانزیتی یک کشور استفاده نمایند ولی طبق توافق قبلی به این بهرهبرداری جنبه بینالمللی ندهند.
3 - در مورد حمل و نقل بین ایستگاههای دو کشور هم مرز اگر خطوطی که حمل و نقل در آنها انجام میشود منحصراً وسیله یکی از راهآهنهای دوکشور بهرهبرداری شود و قوانین و مقررات دو کشور در این مورد مخالف نباشند این قبیل حمل و نقلها تابع قوانین کشوری خواهدبود که راهآهن بهرهبرداریکننده از خط مزبور تابع آن کشور باشد.
4 - کلیه مدارک مربوط به حمل و نقلهای بینالمللی بر حسب مقررات تعرفهها صادر خواهد شد.
1 - ممکن است در فهرست مندرج در ماده 1 علاوه بر خطوط راهآهنها خطوط منظم اتومبیلرانی و کشتی رانی که مکمل خط سیر راهآهنهائیکه روی آنها حمل و نقل بینالمللی انجام میشود منظور گردد مشروط بر اینکه این خطوط که حداقل دو کشور عضو را به هم متصل میسازد با موافقت مشترک آنان در فهرست منظور شود.
2 - متصدیان این خطوط تابع کلیه تعهدات موضوعه بوده و همچنین از کلیه حقوق شناخته شده برای راهآهنها به موجب این مقاولهنامه بهرهمند خواهند شد. به استثنای موارد مغایری که الزاماً در نتیجه کیفیتهای مختلف حمل و نقل پیش میآید. و در هر صورت مقررات مربوط بمسئولیتهای مندرج در این مقاولهنامه نمیتواند موضوع تخلف قرار گیرد.
3 - هر کشوری که بخواهد یکی از خطوط مندرج در بند 1 این ماده را در لیست مربوطه قید نماید باید موارد اختلاف مذکور در بند 2 را هم اطلاع دهد که در مدل مربوطه تعرفه چاپ شود.
4 - برای حمل و نقلهای بینالمللی که به وسیله راهآهنها و سرویسهای حمل و نقل دیگر (غیر از سرویسهای نامبرده در بند 1) انجام شود.راهآهنها میتوانند مشترکاً با موسسات حمل و نقل ذینفع مقررات تعرفهای جداگانه تهیه کنند که وضع حقوقی دیگری غیر از این مقاولهنامه ایجاد نماید تا خصوصیات هر نوع حمل و نقل مشخص باشد و در این حالت میتوانند مقررات حمل و نقل دیگری بغیر از مندرجات این مقاولهنامه تدویننمایند.
ماده سوم - تعهد راهآهن در مورد حمل و نقل.
1 - راهآهنهای عضو این مقاولهنامه ملزمند هر نوع حمل و نقل مسافر و توشه را طبق شرایط این مقاولهنامه قبول و اجراء نمایند. مشروط بر اینکه:
الف - مسافر مقررات این مقاولهنامه و تعرفه بینالمللی را برای حمل و نقل بپذیرد.
ب - حمل و نقل با وسایل معمولی حمل و نقل امکانپذیر باشد.
ج - حمل و نقل در اثر حوادثی که راهآهن نتواند از آنها اجتناب نماید و نیز نتواند در مورد آنها چارهجوئی کند غیر ممکن نگردد.
2 - هر گاه مقام صلاحیتداری تصمیمی اتخاذ نماید که سرویس حمل و نقل کلا یا قسمتی حذف و یا معلق گردد. لازم است تصمیمات متخذه بدون درنگ به اطلاع عموم رسیده و راهآهنها موظفند مراتب را جهت انتشار و آگهی عمومی به کشورهای دیگر اعلام دارند.
3 - هر راهآهن که مقررات این ماده را نقض کند برای جبران خسارت ناشیه علیه آن اقامه دعوی خواهد شد.
فصل اول - حمل و نقل مسافر
ماده چهارم - مسافر از بدو مسافرت خود (به استثنای مواردی که در تعرفهها پیشبینی شده) ملزم است که دارای مدارک مسافرت رسمی و معتبر بوده وعند المطالبه آن را بهر مامور موظف کنترلی ارائه دهد و در پایان مسافرت نیز آن را تسلیم نماید.
1 - بلیطهائیکه برای مسافرت بینالمللی مربوط به این مقاولهنامه تسلیم مسافر میگردد لازم است دارای علامت مشخصه باشد.
2 - اطلاعات زیر باید حتماً روی بلیطها قید گردد (جز موارد استثنائی تعرفهها).
الف - نام ایستگاههای مبدا و مقصد.
ب - مسیر - و اگر استفاده از مسیرها و وسائل نقلیه مختلف مجاز باشد این امر بایستی روی بلیط قید گردد.
ج - نوع قطار و درجه سالن مسافری.
ه - تاریخ شروع اعتبار بلیط.
3 - در مورد اینکه بلیط ها به چه زبان چاپ و تکمیل گردند و همچنین شکل و مندرجات آنها توسط تعرفهها یا موافقتنامه راهآهنها معین خواهد شد.
4 - دفترچههای بلیط به صورت کوپن که بر اساس نرخ تعرفه بینالمللی تنظیم و تحویل میشود عنوان یک مدرک واحد بینالمللی را طبق اینمقاولهنامه خواهد داشت.
5 - بلیط قابل انتقال بغیر نمیباشد (جز در موارد استثنائی پیشبینی شده در تعرفهها) مگر اینکه بلیط اصولا بدون نام بوده و مسافرت با آن شروع نشده باشد.
6 - مسافر موظف است موقع دریافت بلیط دقت نموده و اطمینان حاصل کند که بلیط دریافتی مطابق مشخصات مسافرت او م. ب..
ماده ششم - تخفیف قیمت بلیط اطفال.
1 - اطفال تا پنج سال تمام بدون بلیط و به طور رایگان مسافرت میکنند به شرط اینکه برای آنان محل مخصوص خواسته نشود.
2 - اطفال بزرگتر از 5 تا 10 سال تمام و اطفال کوچکتر که برای آنان محل مخصوص نخواهند با بلیط با تخفیف مسافرت میکنند - میزان تخفیف باید به نحوی باشد که کرایه دریافتی از نصف کرایه اشخاص بزرگ تجاوز نکند در مورد اضافه قیمتهای مربوط به استفاده از واگن مخصوص یا قطارمخصوص و همچنین مبالغی که طبق مقررات راهآهنها برای محاسبه قیمتها بدون در نظر گرفتن اعشار اخذ میشود (عدد کامل) شامل تخفیف نمیشود - در مورد بلیطها ئیکه از طریق دیگری بدریافت تخفیف نائل شدهاند اجرای تخفیف مندرج در این باره اجباری نیست.
3 - تعرفهها میتوانند حدود سنهای مختلفی را برای استفاده از تخفیف و یا مسافرت مجانی مصرح در بند 1 و 2 این ماده وضع نمایند به شرط آنکه سن برای مسافرت مجانی از چهار سال تمام و از ده سال تمام برای استفاده از تخفیف مندرج در بند 2 بیشتر نباشد.
ماده هفتم - مدت اعتبار بلیطها.
1 - مدت اعتبار بلیطها باید در تعرفهها تعیین گردد.
2 - اولین روز اعتبار بلیط جزو مدت اعتبار بلیط و یک روز تمام محسوب میشود و مسافر میتواند در هر تاریخی که جزو مدت اعتبار بلیط باشد مسافرت خود را آغاز نماید مگر اینکه ترتیب دیگری در تعرفه پیشبینی شده باشد. مسافر بایستی حداکثر از قطاریکه طبق برنامه در ساعت 24 آخرین روز اعتبار بلیط به ایستگاه مقصد وارد میشود استفاده نماید.
ماده هشتم - تعیین و ذخیره کردن جا در قطار.
1 - مسافر میتواند با ارائه بلیط مسافرت برای خود و همچنین همراهان خود جا تعیین و ذخیره نماید. اگر مسافر جای خود را ترک نماید بدون اینکه علامت مشخص از خود به جای بگذارد حق اشغال جا را از دست خواهد داد و بعد از آن اشغال مجدد جا تابع مقررات هر راهآهن خواهد بود.
2 - تعرفهها و برنامههای حرکت قطارها تعیین خواهند نمود که با چه شرایطی جای مسافرین در بعضی از قطارها باید ذخیره شود.
ماده نهم - توقف در ایستگاههای بین راه.
1 - مسافر حق دارد در ایستگاههای بین را بدفعاتی که میخواهد توقف کند بدون اینکه احتیاج به انجام تشریفاتی باشد به استثناء مواردی که درتعرفهها پیشبینی شده.
2 - استفاده از توقف در ایستگاههای بین راه مدت اعتبار بلیط را که در تعرفهها پیشبینی شده است اضافه نمیکند.
3 - مسافری که در ایستگاهی توقف میکند باید مسافرت خود را از همان ایستگاه یا از ایستگاههائیکه در مسیر مسافرت قرار داشته و هنوز مورد عبورقرار نگرفته است شروع کند.
ماده دهم - تغییر درجه بلیط یا قطار.
ماده یازدهم - مسافر بدون بلیط.
1 - مسافری که نتواند بلیط با اعتبار ارائه نماید باید علاوه بر کرایه مسافرت جریمه هم بپردازد جریمه طبق مقررات تعرفه راهآهنی محسوب خواهد شد که این عمل در حدود شبکه آن انجام میشود.
2 - بلیطهایی که به طور غیر قانونی تغییری در آن داده شده باشد بدون اعتبار تلقی و توسط مامور مربوطه جمع خواهد شد.
3 - مسافری که کرایه مسافرت و یا جریمه مربوطه را فوراً نپردازد از ادامه مسافرت ممنوع خواهد شد.
ماده دوازدهم - اشخاصی که از قطار طرد میشوند و یا تحت شرایطی پذیرفته میشوند.
1 - اشخاص زیر از مسافرت با قطارها ممنوع و اگر در قطار باشند پیاده خواهند شد.
الف - اشخاص مست و نیز کسانی که رفتار ناشایسته در قطار از خود ظاهر سازند و قوانین و نظامات قطار را رعایت نکنند این اشخاص حق ادعای استرداد بهای بلیط و همچنین کرایه حمل و توشه را ندارند.
ب - اشخاصی که به علت بیماری یا علل دیگر مسافرین همجوار خود را ناراحت مینمایند و برای این قبیل اشخاص قبلا کوپه دربست خریداری نشده و یا امکان واگذاری کوپه در مقابل دریافت کرایه نباشد.
در هر صورت مسافرینی که در بین راه مریض میشوند باید تا ایستگاهی که وسایل مداوا و مراقبت آنان موجود باشد مسافرت خود را ادامه دهند. ضمناً قیمت بلیط این قبیل مسافرین طبق شرایط ماده 26 پس از کسر کرایه مسافت استفاده شده مسترد خواهد شد. و در مورد کرایه حمل توشه هم بهمین نحو عمل خواهد شد.
2 - حمل نقل اشخاص مبتلا به امراض ساریه تابع قراردادها و مقررات بینالمللی و در صورت نبودن آن تابع قوانین و مقررات جاریه هر کشور خواهد شد.
ماده سیزدهم - آوردن بستههای دستی و حیوانات در واگن مسافری.
1 - مسافرین مجازند همراه خود اشیائی که حملش آسان است مانند بستههای دستی به طور مجانی در واگن مسافری حمل نمایند. هر مسافر برای این قبیل بستهها فقط میتواند سطح بالای سر و پائین پای صندلی اختصاصی خود را اشغال نماید. این ترتیب در واگنهای مخصوص هم به تناسب قابل اجراء است مخصوصاً واگنهائیکه جایگاه معین برای توشه دارند.
2 - اشیاء زیر نباید در سالن مسافری آورده شود.
الف - مواد و اشیائی که به موجب ماده 17 بند الف از حمل و نقل به عنوان توشه ممنوع گردیده است مگر در موارد استثنائی مذکور در تعرفهها.
مسافرینی که در حین خدمت عمومی خود یا به استناد اجازه قانونی یا اداری مجازند با خود اسلحه گرم حمل نمایند و نیز میتواند با خود تجهیزات ولوازم مربوطه را به میزان حداقل مقرر در منطقه مربوطه همراه داشته باشد.
ب - اشیائیکه طبعاً ایجاد مزاحمت یا ناراحتی برای مسافرین مینماید و یا موجب خسارت میگردند.
ج - اشیائیکه مقررات گمرکی یا سایر مقامات اداری ورود آنها را بهواگن منع کرده باشند.
د - حیوانات زنده - ولی حیوانات کوچک بسته شده در قفس یا صندوق یا سبد یا بستهبندی مخصوص همچنین سگهای کوچک آزاد را میتوانند درواگن بیاورند به شرط اینکه این قبیل حیوانات مسافرین را با صدا یا بوی بد یا ترتیب دیگری ناراحت نکنند و مقررات پلیس کشورهای مختلف مانع حمل حیوانات نبوده و مسافرین نیز به این عمل اعتراضی ننمایند و این حیوانات را بتوان روی زانو یا مانند بستههای دستی حمل نمود. ب. ط. ت. ویا برنامه قطارها میتوان حیوانات را در تعدادی از سالونها و یا قطارها قبول و یا رد نمود.
3 - تعرفهها تعیین مینمایند چگونه و برای چه نوع حیواناتی کرایه حمل دریافت شود.
4 - مامورین راهآهن حق دارند با حضور مسافر بستههای موجود در واگن را از لحاظ اطمینان از نوع اشیاء بازدید نمایند در صورتی که جهات قطعی برای احتمال تخلف از مقررات بند 2 وجود داشته باشد به استثناء اشیائی که مربوط به حرف ج از بند 2 م. ب..
5 - مواظبت از اشیاء و حیواناتی که مسافر با خود در واگن دارد بر عهده خود او است مگر در مواردی که مسافر نتواند عمل مواظبت را انجام دهد مانند اینکه توشه در واگنهای سری مخصوص در جایگاه معین قرار گرفته باشد به شرحی که در بند 1 پیشبینی گردیده.
ماده چهاردهم - قطارها - برنامه حرکت قطارها.
1 - قطارهای دائمی پیشبینی شده در برنامه حرکت قطارها و همچنین قطارهای مخصوصی که بر حسب احتیاج حمل و نقل اعزام میگردند.
2 - راهآهنها موظفند ساعت حرکت قطارها را در ایستگاها و در اوقات مناسب اعلام نمایند و به مسافرین امکان اخذ اطلاعات از برنامه حرکت قطارهای مورد نظر خود را بدهند برنامههای این گونه قطارها بایستی شامل نوع قطارها، درجه سالونها، شرایط پذیرش مسافرین و ساعت عزیمت قطارها باشد. بالاخص در مورد ایستگاههای ترانزیتی مهم و ایستگاههای مقصد برنامهها بایستی ساعت ورود قطارها و نیز قطارهائیکه لازم است مبادله گردند تعیین نماید.
ماده پانزدهم - مبادلات انجام نشده - حذف قطارها.
هرگاه در اثر تاخیر یک قطار، مبادله با قطار دیگر ممکن نگردد یا اگر قطاری کلا یا در قسمتی از مسیر خود حذف گردد و مسافر بخواهد مسافرت خود را ادامه دهد راهآهن موظف است مسافر و توشه او را به وسایل ممکنه و بدون دریافت وجه اضافی به مقصد برساند چه به وسیله قطاری که از همان خط سیر به مقصد حرکت میکند و یا توسط خط دیگری که ادارهکنندگان مسیر اولیه مسافرت از آن بهرهبرداری میکنند به نحوی که مسافر با حداقل تاخیر بهمقصد خود برسد.
رئیس ایستگاه مربوطه در صورت لزوم باید روی بلیط مسافر گواهی نماید که مبادله غیر ممکن یا قطار حذف شده و اعتبار بلیط او را برای مدت لازمه تمدید نماید و همچنین اعتبار بلیط را برای خط سیر جدید با درجه بالاتر یا با قطاری با نرخ بالاتر تایید نماید.
ماده شانزدهم - اشیائیکه برای حمل قبول میشوند.
1 - اشیاء زیر به عنوان توشه پذیرفته میشوند. اشیاء محتوی در صندوقها - سبدها - جامهدانها - کیفهای مسافرت - قوطیهای مخصوص کلاه وسایر بستهبندیهائی از این قبیل و همچنین خود وسایل بستهبندی.
2 - همچنین به عنوان توشه اشیائی که طبعاً بدون بستهبندی شده مهیا برای حمل و نقل باشند پذیرفته میشوند.
الف - صندلیهای راحتی قابل حمل یا چرخدار برای بیماران، صندلیهای راحتی چرخدار که به وسیله خود بیماران حرکت داده میشود خواه با موتوریا بدون موتور باشد و صندلیهای بلند.
ج - آلات موسیقی قابل حمل.
د- آلات حرفهای شامل وسایل نمایش هنرمندان به شرط اینکه شرایط و حجم و وزن آنها اجازه دهد که بفوریت آنها را در واگونهای توشه بارگیری نمود.
و - دوچرخههای ساده و یا موتوری - موتور سیکلتهای بدون اطاقک جنبی (سایتکار) و سایر وسایل نقلیه نظیر آنها به شرط اینکه در مدت ماندن درواگن از ضمائم غیر ثابت عاری و تفکیک شده باشد. مخزن وسائط نقلیه موتوری میتواند دارای بنزین باشد) مسافر باید شیری را که احیاناً ممکن است بین مخزن بنزین و موتور موجود باشد ببندد.
مخازن کمکی که به طور محکم به وسائط نقلیه متصلند میتوانند همچنین دارای بنزین بوده به شرط اینکه در آنها بسته باشد.
موتور سیکلتهائی که مخزن آنها دارای بنزین است باید ایستاده روی چرخهای خود بارگیری شود به طوری که از هر گونه افتادن محفوظ باشد.
3 - تعرف ها میتوانند تعداد حجم و وزن اشیاء منظوره در بند 2 را که برای حمل و نقل توشه پذیرفته میشوند محدود نمایند و شرایطی را مشخص نمایند که به موجب آن کمک مسافر برای بارگیری و جابجا کردن و تخلیه آنها لازم باشد.
تعرفهها میتوانند تحت شرایط معین حمل و نقل سایر اشیاء (مانند موتور سیکلت با سایتکار و اتومبیل) و همچنین حیوانات جا داده شده در قفس راکه تامین کافی داشته باشد به طور توشه اجازه دهند.
ماده هفدهم - اشیاء ممنوع از حمل و نقل.
الف - مواد و اشیاء خطرناک مخصوصاً سلاحهای پر، مواد و اشیاء قابل انفجار و اشتعال، مواد سوزاننده، سمی، رادیواکتیو، خورنده، همچنین مواد نفرتانگیز و مستعد برای تولید عفونت و مرض.
ب - اشیائیکه حمل و نقل آن مخصوص اداره پست است ولو برای یک قسمت از مسیر حمل و نقل توشه.
ج - اشیائی که حمل و نقل آن ممنوع است ولو اینکه برای یک قسمت از مسیر حمل توشه باشد. تعرفهها میتوانند در شرایط معین بعضی از مواد واشیاء مذکوره در بند الف را برای حمل و نقل توشه قبول نمایند.
ماده هجدهم - مسئولیت مسافر نسبت بتوشه خود - اضافه کرایه.
1 - دارنده قبض توشه مسئول مراعات مقررات ماده 16 و 17 میباشد، ضمناً عواقب هر گونه تخلف از مقررات مزبور به عهده اوست.
2 - اگر قوانین و مقررات دولتی محل اجراء منعی نداشته باشد راهآهن مجاز است در صورت وجود احتمال قوی بر تخلف از مقررات محتوی بستههای توشه را از نظر مطابقت با مقررات مربوطه رسیدگی نماید.
3 - در صورت وجود تخلف از مقررات ماده 16 و 17 دارنده قبض توشه باید علاوه بر کرایه حمل و نقل توشه اضافه نرخی را پرداخت کند. اضافه نرخ باید بماخذ هر کیلوگرم وزن غیر خالص معمول که از حمل و نقل به عنوان توشه ممنوع بوده به شرح زیر پرداخت گردد.
الف - بماخذ سه فرانک برای هر کیلوگرم (با حداقل دریافتی شش فرانک) اگر این اشیاء شامل موادی باشند که از حمل و نقل به عنوان کالا ممنوع بودهباشد. طبق ضمیمه شماره یک مقاولهنامه حمل و نقل بینالمللی کالا به وسیله راهآهنها (C.I.M).
ب - بماخذ دو فرانک برای هر کیلوگرم (با حداقل دریافتی چهار فرانک) در سایر مواردیکه از مقررات ماده 16 و 17 تخلف شده باشد.
ماده نوزدهم - بستهبندی و شرایط توشه.
1 - بستههای توشه که وضع و شرایط آنها ناقص بوده یا بستهبندی آنها غیر کافی باشد یا علائم ظاهری خرابی در آنها مشاهده شود ممکن است از طرف راهآهن برای حمل و نقل قبول نگردد. اگر با وجود این راهآهن حمل و نقل چنین اشیائی را قبول نماید حق خواهد داشت در قبض توشه عبارت مخصوصی در این باره قید نماید و دریافت چنین قبضی از طرف صاحب توشه دلیل آن است که عبارت مزبور را ملاحظه کرده و صحت آن را تایید نموده است.
2 - روی بستههای توشه که به اندازه کافی ثابت بوده و تغییر مکان ندهند بایستی اسم و آدرس مسافر و ایستگاه مقصد نوشته شود.
3 - اتیکتهای سابق اعم از آدرس و سایر مشخصات مربوط بحمل و نقلهای قبلی باید وسیله مسافر برداشته شود و یا به صورت ناخوانا درآید.
ماده بیستم - ثبت توشه و حمل و نقل آن.
1 - ثبت توشه به عمل نمیآید مگر در مقابل ارائه بلیطی که اقلا تا مقصد توشه اعتبار داشته باشد و حمل توشه برای خط سیر تعیین شده در روی بلیط قبول میشود.
اگر بلیط برای مسیرهای متعددی ارزنده باشد یا توشه در مقصد به وسیله چندین ایستگاه امکان تخلیه و تحویل داشته باشد مسافر باید به طور دقیق خط سیر و نام ایستگاه مقصد را برای ثبت معین نماید و اگر مسافر این مقررات را رعایت ننماید راهآهن نتایج و عواقب حاصله را بر عهده نمیگیرد. چنانچه در تعرفهها پیشبینی و قید شده باشد مسافر میتواند در مدت اعتبار بلیط خود توشههائ را به ثبت برساند چه برای تمام طول مسیر از مبدا تا مقصد چه برای قسمتی از مسیر تعرفهها تعیین مینمایند که در تحت چه شرایطی توشه را میتوان پذیرفته و به وسیله خط سیری غیر از آن چه در روی بلیط ثبت شده است ارسال داشت و یا توشه را بدون ارائه بلیط قبول کرد.
2 - کرایه حمل توشه باید موقع صدور قبض پرداخت شود.
3 - علاوه بر این تشریفات ثبت توشه به موجب قوانین و مقررات جاریه ایستگاه مبدا تعیین خواهد شد.
4 - تعرفهها میتوانند در مورد ثبت کردن، صندلی راحتی بیماران، کالسکه بچهها و وسایل ورزش، دوچرخه و وسائط نقلیه موتوری مقررات مخصوص پیشبینی نمایند.
5 - مسافر میتواند طبق شرایط مورد عمل در ایستگاه مبدا قطاری را که توشه او با آن باید فرستاده شود معین نماید و اگر مسافر قطاری را تعیین نکند توشه با اولین قطار مربوطه حمل خواهد شد.
اگر توشه باید در ایستگاهی برای مبادله از قطار تخلیه و به قطار دیگری تحویل شود در شرایط مشخص شده وسیله مقررات ملی محل باید با اولین قطاری که سرویس معمولی توشه دارا م. ب. به مقصد حمل گردد.
حمل و نقل توشه در شرایط نامبرده بالا هنگامی اجرا میشود که مقررات گمرکی در مبدا و یا در طول راه که به وسیله گمرکات و سایر مقامات ذیصلاحیت اداری انجام میگردد با آن مخالفتی نداشته باشد راهآهن حق دارد حمل و نقل توشه را در بعضی از قطارها یا قطارهای مخصوصی منع و یامحدود نماید.
ماده بیست ویکم - قبض توشه.
1 - در موقع ثبت توشه یک قبض به مسافر داده میشود مسافر موظف است موقع دریافت قبض مطابقت قبض را با مشخصاتی که اظهار نموده تحقیق نماید.
2 - قبضهای توشه که برای حمل و نقل بینالمللی تحویل میشود باید مطابق نمونهای که در ضمیمه شماره 1 این مقاولهنامه پیشبینی شده تنظیم شود و حاوی اطلاعات زیر باشد:
الف - مشخصات ایستگاه مبدا و مقصد.
ج - روز تحویل و قطاری را که برای ارسال توشه در نظر گرفته شده است.
د- تعداد بلیطها - مگر این که توشه بدون ارائه بلیط تحویل شده باشد.
ه - تعداد و وزن بستههای توشه.
و - مبلغ کرایه حمل و سایر هزینهها.
ز - در صورت لزوم مقدار رقمی و حروفی مبلغی که برای انتفاع در تحویل بر طبق ماده 22 اظهار شده باشد.
3 - تعرفهها یا موافقتنامه بین راهآهنها پیشبینی خواهد نمود که قبوض توشه به چه زبانی چاپ و نوشته شود.
ماده بیست و دوم - اظهار انتفاع در تحویل.
1 - هر حمل و نقل توشه ممکن است موضوع اظهار انتفاع در تحویل قرار گیرد که در قبض توشه ثبت میگردد به طوریکه در ماده 21 حرف (ز) ذکر شده است مبلغ انتفاع در تحویل باید به پول ایستگاه مبدا یا هر پول دیگری که به وسیله تعرفهها تعیین خواهد شد نوشته شود.
2 - نرخ انتفاع در تحویل به وسیله تعرفههای بینالمللی تعیین میشود.
ماده بیست و سوم - تحویل توشه.
1 - تحویل توشه در مقابل تسلیم قبض توشه انجام میشود. راهآهن وظیفه ندارد تحقیق کند که دارنده قبض صلاحیت دریافت توشه را دارد یا نه.
2 - دارنده قبض توشه حق دارد از سرویس تحویل توشه ایستگاه مقصد تحویل توشه خود را بلافاصله پس از ورود قطاری که توشه او را حمل نموده است بخواهد تحویل این توشه پس از انجام تشریفات گمرکی و سایر مقررات اداری خواهد بود.
3 - در صورت عدم تحویل قبض توشه راهآهن موظف به تحویل توشه نمیباشد مگر اینکه ادعاکننده حق خود را ثابت کند و اگر این اثبات حق غیرکافی باشد راهآهن میتواند تقاضای ضامن یا وثیقه نماید.
4 - توشه در ایستگاهی تحویل میشود که در قبض توشه قید شده و احیاناً بر حسب تقاضای به موقع صاحب قبض چنانچه امکانات فراهم باشد ومخالف مقررات گمرکی و مقامات اداری نباشد ممکن است در مقابل تسلیم قبض توشه در ایستگاه مبدا مسترد و یا در بین راه تحویل شود و اگرمقررات تعرفه ایجاب کند بلیط را هم باید ارائه نمایند.
5 - دارنده قبض توشه که توشه او طبق مقررات بند 2 تحویل نگردیده میتواند تقاضا کند که در روی قبض توشه روز و ساعتی را که نامبرده تحویل توشه را مطالبه کرده قید و مشخص نمایند.
6 - مسافر میتواند از دریافت توشه امتناع نماید مادام که خسارت ادعائی او مورد رسیدگی و اثبات قرار نگرفته باشد.
7 - علاوه از آنچه که گذشت تحویل توشه تابع قانون و مقررات جاریه راهآهن تحویل دهنده توشه م. ب..
ماده بیست وچهارم - تعرفهها - توافقهای خصوصی.
1 - تعرفههای بینالمللی که راهآهنها تنظیم مینمایند باید محتوی کلیه شرایط خاص حمل و نقل و تمام مشخصات لازم برای محاسبه کرایه حمل و سایر مخارج فرعی باشد و در صورت لزوم شرایط مربوط به تبدیل پول را نیز تعیین نماید.
2 - طبع و نشر تعرفهها الزامی نیست مگر در کشورهائی که راهآهنهای آنها در این تعرفهها به عنوان شبکه مبدا یا مقصد شرکت نمایند.
تعرفهها و تغییرات آنها از تاریخی که در نشریه آنها ذکر شده است قابل اجراء م. ب.. افزایش نرخ تعرفهها یا سایر تصمیماتی که نتیجتاً شرایط حمل ونقل را مشکلتر نماید قابل اجراء نخواهد بود مگر حداقل شش روز پس از انتشار آنها، تغییراتی که در قیمتهای حمل و نقل و سایر هزینههای فرعی پیشبینی شده در تعرفههای بینالمللی به عمل خواهد آمد برای آن که از نوسانات ارزی تبدیل پول و همچنین در اثر تصحیح اشتباهات فاحش مصون بماند از فردای روز انتشار به مورد اجراء گذارده خواهد شد.
3 - در هر ایستگاهی که برای حمل و نقل بینالمللی مفتوح است مسافر میتواند اطلاعات لازم از تعرفهها یا خلاصه تعرفهها که قیمت بلیطهای قابل فروش در آن ایستگاه یا کرایه حمل توشه را معلوم میکنند دریافت نماید.
4 - تعرفهها باید برای همه به طور یکسان اجراء شود.
راهآهنها میتوانند موافقتنامههای خاصی برای دادن تخفیف در کرایه و سایر تسهیلات با تصویب دولتهای مربوطه تنظیم کنند به شرط اینکه شرایط یکسانی در مورد مسافرینی که در وضع مشابهی هستند رعایت و اجراء گردد.
ماده بیست و پنجم - تشریفاتی که به وسیله گمرکات و سایر مقامات اداری انجام میشود مسافر ملزم است بمقرراتی که وسیله گمرکات یا سایر مقامات اداری ابلاغ میشود تبعیت نماید چه در مورد شخص خود یا در مورد بازدید توشه او ویا بستههای دستی مسافر باید در بازدید توشه و بستهها حضور پیدا کند مگر در موارد استثنائی که وسیله قانون و مقررات تعیین شده باشد. اگر مسافر مقررات مربوطه را رعایت ننماید راهآهن در برابر مسافر هیچ گونه مسئولیتی به عهده نمیگیرد.
ماده بیست و ششم - استردادها و پرداختهای اضافی.
1 - مادام که مسافر مسافرت خود را شروع نکرده باشد حق دارد در قبال تسلیم بلیط استرداد بهای پرداخت شده بلیط را بخواهد.
2 - هر گاه بلیطی فقط در قسمتی از خط سیر استفاده شده باشد مسافر حق دارد در مقابل تسلیم بلیط استرداد تفاوت قیمت بلیط و کرایه قسمت استفاده شده را مطالبه نماید.
3 - هر گاه در اثر نبودن جا درجهای که بلیط برای آن درجه داده شده از درجه پائینتر استفاده شود. تفاوت قیمت بلیط پرداخت شده و کرایه درجه استفاده شده در مقابل تسلیم بلیط مسترد میگردد.
4 - راهآهن حق دارد در قبال هر تقاضای استرداد دلایل لازم از مسافر مطالبه نماید در مورد استرداد بهای بلیط پیشبینی شده در بند 2 مسافر باید مخصوصاً گواهینامه لازم را که بر حسب تقاضای او از طرف ایستگاه بین راه داده میشود تسلیم نماید.
5 - مخارج نامبرده زیر شامل استرداد بهای بلیط نخواهد بود:
مالیاتها، وجه اضافه پرداختی برای ذخیره جا، هزینه تهیه بلیط و حق کمیسیون پرداختی برای فروش بلیط چنانچه مسافر به علت تاخیر و یا حذف یک قطار و یا یک سرویس نتوانسته باشد مسافرت خود را انجام و یا ادامه دهد مبالغ مزبور به او مسترد خواهد شد.
از مبلغ استردادی یک حق معادل ده درصد (با حداقل2/1فرانک و حداکثر 3 فرانک) برای هر بلیط کسر میشود و نیز اگر ایجاب کند مخارجارسال وجه هم کسر میشود کسر ده درصد در مورد پیشبینی شده در بند یک در صورتی که بلیط در همان روز فروش پس داده شود اجراء نمیگردد.همچنین در صورتی که به علت تاخیر یا حذف قطار یا حذف سرویس مسافر از انجام یا ادامه مسافرت محروم گردد.
6 - و اما در مورد بلیطهای با تخفیف و یا بلیطهائی که با برگ ذخیره جا ضمیمه میباشند تعرفهها میتوانند استرداد بهای بلیط را منع و یا منوط بشرایط خاصی بنمایند.
بلیطهای با تخفیف اطفال که مربوط به مقررات ماده 6 م. ب. از لحاظ استرداد مشمول این مقررات نمیباشد.
7 - اگر مسافری استرداد کرایه حمل توشه را تماماً یا مربوط به قسمتی از مسیر مطالبه نماید استرداد وجه به شرح زیر به عمل میآید:
از مبلغ قابل استرداد 2/1 فرانک برای هر قبض و نیز مالیاتها در صورت لزوم کسر میشود اگر توشه قبل از اینکه از ایستگاه مبدا حمل شود پس گرفته شود کرایه آن مسترد خواهد شد و اگر این عمل در ایستگاه بین راه انجام شود دارنده قبض توشه برای اینکار باید از ایستگاه مزبور گواهینامهای دریافت و ضمیمه درخواست استرداد وجه بنماید.
8 - تعرفهها میتوانند مقرراتی غیر از مقررات فوق داشته باشند به شرط اینکه نتیجه آن شدت عمل د. ح. مسافر نباشد.
9 - هر درخواست استرداد مستند بمقررات این ماده و همچنین مقررات ماده 12 اگر در ظرف مهلت شش ماه به راهآهن عرضه نشود غیر قابل قبول است.شروع مهلت مزبور در مورد بلیط از تاریخ انقضاء اعتبار آن و در مورد قبض توشه از تاریخ صدور قبض محسوب میشود.
10 - اگر در اثر عدم اجراء صحیح تعرفه یا اشتباه در تعیین کرایه حمل یا سایر مخارج اضافه دریافتی یا کسر دریافتی مشاهده شود اضافه دریافتی ازطرف راهآهن و کسر دریافتی از طرف مسافر پرداخت میشود.
11 - اضافه دریافتی که به وسیله راهآهن مشخص گردد اگر مبلغ آن در بلیط یا هر قبض بیشتر از2/1فرانک باشد باید در صورت امکان از طریق اداری به اطلاع مسافر برسد و مقررات مربوطه هر چه زودتر انجام شود.
12 - در مورد محاسبه استرداد اضافه دریافتی یا وصول کسر دریافتی نرخ رسمی تبدیل ارز در روزی که کرایه حمل دریافت شده اجراء میشود اگرپرداخت بواحد پولی غیر از پول کرایه دریافتی مبدا به عمل آید. نرخ قابل اجراء نرخ روزی است که این پرداخت انجام میشود.
13 - در کلیه مواردیکه در این ماده نسبت به آنها پیشبینی نشده و موافقتهائی بین راهآهنها رد و بدل نشده باشد قوانین و مقررات جاریه کشور قابل اجراء است.
ماده بیست و هفتم - اختلافات نظر بین مسافرین یا بین مسافرین و مامورین در ایستگاهها وسیله رئیس سرویس و در طول راه به وسیله رئیس قطار به طور موقت حل و فصل میشود.
ماده بیست وهشتم - مسئولیت منتج در حمل و نقل مسافرین - بستههای دستی - حیوانات.
1 - مسئولیت راهآهن در مورد مرگ، مجروح شدن یا هر گونه صدمه وارده بسلامتی جسمی و همچنین خسارتهای ناشیه از تاخیر یا حذف یک قطاریا عدم امکان مبادله بین راه تابع قوانین و مقررات دولتی است که عمل در آن جا اتفاق میافتد - مواد مذکور در این فصل قابل اجراء در اینگونه موارد نمیباشد.
2 - راهآهن درباره آنچه مربوط به بستههای دستی و حیواناتیکه مراقبت آنها به عهده مسافر است (ماده 13 بند 5) مسئولیتی ندارد مگر اینکه خسارت در اثر خطای راهآهن باشد.
3 - در این مورد مسئولیت مشترک وجود ندارد.
ماده بیست ونهم - مسئولیت مشترک راهآهنها درباره توشه.
1 - راهآهنی که توشه را برای حمل و نقل قبول کرده و قبض توشه بینالمللی صادر نموده است مسئول اجراء حمل در سراسر خط سیر تا مرحله تحویل م. ب..
2 - هر راهآهن بعدی با تحویل گرفتن توشه در قرارداد حمل توشه شرکت میکند و تعهداتی را که از آن ناشی میشود به عهده میگیرد. بدون نقص مقررات (ماده 43 بند 2) که مربوط به راهآهن مقصد است.
ماده سی ام - دامنه مسئولیت.
1 - راهآهن مسئول تاخیر در تحویل، خسارت ناشی از اتلاف تمام یا قسمتی از توشه یا معیوب شدن آن از حین قبول محوله تا تحویل نهایی م. ب..
2 - راهآهن از مسئولیت مبرا میشود اگر تاخیر در تحویل، اتلاف و یا معیوب شدن بسبب خطای مسافر و یا در اثر دستور او (که ناشی از خطای راهآهن نباشد) به عمل آید.
3 - هر گاه اتلاف یا معیوب شدن از زیانهای مربوط بجنس توشه باشد چنانچه بستهبندی توشه غیر کافی و یا معیوب بوده باشد و یا اینکه اشیاء ممنوعه به طور توشه حمل شده باشد راهآهن مسئولیتی ندارد.
ماده سی و یکم - مباشرت تحقیق.
1 - تحقیق اینکه تاخیر در تحویل، اتلاف یا معیوب شدن در اثر یکی از امور پیشبینی شده در ماده (30 بند 2) پیش آمده است مربوط به راهآهن م. ب..
2 - هر گاه راهآهن تایید کند که با توجه بجریان امور اتلاف یا معیوب شدن ممکن است نتیجه یک یا چند از زیانهای خاص پیشبینی شده در ماده(30 بند 3) باشد خسارات وارده ناشی شده از موارد مذکوره در فوق شناخته میشود مگر اینکه صاحب حق خلاف آن را اثبات کند و مدلل سازد کهخسارت وارده کلا یا جزئاً نامبرده ناشی نشده است.
1 - صاحب حق میتواند بدون احتیاج به تحقیق دیگری بستههائی را که از تاریخ تقاضای تحویل طبق ماده 23 بند 2 پس از انقضای مدت چهارده روز تحویل نگردد گم شده تلقی نماید.
2 - اگر بستهای که گمشده تلقی شده است در مدت یک سال از تاریخ تقاضای تحویل پیدا شود راهآهن موظف است مراتب را بصاحب بسته اطلاع دهد هر گاه منزل او شناخته و یا امکان یافتن آن باشد - صاحب بسته میتواند در مدت سی روز از تاریخ دریافت اعلامیه بخواهد که بسته را در یکی ازایستگاههای خط سیر به او تحویل نمایند. صاحب بسته باید کرایه حمل از ایستگاه مبدا حمل تا ایستگاهی که تحویل میشود بپردازد و در ازاء غرامتی که از بابت بسته مزبور دریافت داشته مسترد دارد. از مبلغ این استرداد مخارج احتمالی که در مورد این غرامت متحمل شده است کسر میشود. ضمناً کلیه حقوق ناشیه از تاخیر در تحویل موضوع ماده 35 و 36 برای صاحب بسته محفوظ است.
ماده سی وسوم - مبلغ خسارت در صورت گم شدن توشه.
وقتیکه به موجب مقررات این مقاولهنامه خسارتی برای از بین رفتن تمام یا قسمتی از توشه به عهده راهآهن تعلق بگیرد ممکن است به شرح زیر پرداخت شود:
الف - چنانچه مبلغ خسارت اثبات شده است:
ب - اگر مبلغ خسارت اثبات نشده باشد:
مبلغی به طور مقطوع از قرار هر کیلوگرم وزن خالص محموله از دست رفته بیست 20 فرانک پرداخت خواهد شد.
ماده سی وچهارم - مبلغ خسارت در صورت معیوب شدن توشه.
الف - اگر توشه تماماً معیوب باشد مبلغ پرداختی نباید برای فقدان آن تجاوز کند.
ب - اگر قسمتی از توشه معیوب شود مبلغ پرداختی نباید از میزان مبلغی که در ازای آن جزء معیوب شده در صورتی که مفقود تلقی شود تجاوز کند.
ماده سی وپنجم - مبلغ غرامت در مورد تاخیر در تحویل توشه.
1 - در صورت تاخیر در تحویل اگر گیرنده اثبات نکند که خسارتی از تاخیر در تحویل ناشی شده راهآهن موظف است غرامت ثابتی به میزان 20 سانتیم برای هر کیلوگرم وزن خالص توشه که دیر تحویل شده برای هر 24 ساعت کامل بپردازد مدت تاخیر از تاریخ تقاضای تحویل و حداکثر برای مدتچهارده روز محسوب و پرداخت میشود.
2 - اگر اثبات شود که از تاخیر در تحویل خسارتی ناشی شده است بابت این خسارت غرامتی پرداخت میشود که حداکثر از چهار برابر غرامت مقطوعپیشبینی شده در بند 1 تجاوز نکند.
3 - غرامتهای پیشبینی شده در بند 1 و 2 با غرامت مربوط بفقدان کل توشه تواماً پرداخت نمیشود و در صورت فقدان قسمتی از توشهغرامتهای بند 1 و 2 در صورت لزوم فقط برای قسمت مفقود نشده محسوب میشود. در صورت معیوب شدن توشه غرامتهای بند 1 و 2 در صورتلزوم با غرامت پیشبینی شده در ماده 34 تواماً پرداخت میگردد.
4 - در صورت تاخیر در تحویل اتومبیل - یدک کش - موتور سیکلت با ساید کار که به طور توشه حمل و نقل شدهاند راهآهن موظف بپرداختغرامت نیست مگر این که خسارت وارده اثبات شود در این صورت حداکثر غرامت معادل کرایه دریافتی خواهد بود.
ماده سی وششم - مبلغ غرامت در صورت تقاضای انتفاع در تحویل:
اگر چنانچه در موقع تحویل توشه تقاضای انتفاع در تحویل شده باشد میتوان علاوه بر غرامتهای پیشبینی شده در مواد 33 و 34 و 35 آن را مطالبه نمود جبران خسارت اضافی اثبات شده حداکثر برابر با مبلغ انتفاعی اظهار شده م. ب..
ماده سی وهفتم - مبلغ غرامت در صورت وجود تدلیس یا خطای فاحش منسوب به راهآهن:
در تمام مواردیکه تاخیر در تحویل فقدان یا قسمتی از توشه یا معیوب شدن آن بسبب یک تدلیس یا خطای فاحش منسوب به راهآهن پیش آید راهآهن باید غرامت کامل صاحب حق را به میزان خسارت اثبات شده بپردازد. در صورت خطای فاحش مسئولیت راهآهن در هر حال محدود به دو برابرحداکثر پیشبینی شده در مواد 33 و 34 و 35 و 36 خواهد بود.
ماده سی وهشتم - بهره غرامت - استرداد غرامت.
1 - صاحب حق میتواند بهره غرامت را مطالبه نماید. این بهره به نرخ پنج درصد در سال محسوب میشود و در صورتی الزامی م. ب. که مبلغ غرامت از ده فرانک برای هر قبض توشه بیشتر نباشد. بهره از تاریخ شکایت اداری پیشبینی شده در ماده 41 و در صورت نبودن شکایت اداری از تاریخ تقاضای از دادگستری محسوب میشود.
2 - هر گونه غرامت که من غیر حق دریافت شده باشد باید مسترد گردد.
ماده سی ونهم - مسئولیت راهآهن درباره مامورین خود: راهآهن مسئول عملیات مامورینی که در خدمت دارد و یا اشخاصی که برای اجراء حمل و نقلی که بر عهده او است میگمارد م. ب.. در هر صورت اگر در اثر تقاضای مسافرین مامورین راهآهن خدماتی انجام دهند که مربوط به راهآهن نباشدنامبردگان عاملین مسافرینی که برای آنان خدمتی انجام میدهند تلقی میگردند.
ماده چهلم - اقامه دعاوی خارج از قرارداد.
در موارد پیشبینی شده در ماده (30 بند یک) هر دعوی مربوط به مسئولیت به هر عنوانی که باشد علیه راهآهن موثر نخواهد بود مگر در شرایط و حدود پیشبینی شده در این مقاولهنامه بهمین طریق است هر دعوی که علیه اشخاص اقامه شود که راهآهن به موجب ماده 39 جوابگوی آنان م. ب..
دعاوی اداری - دعاوی قضایی - آیین دادرسی و مرور زمان
1 - دعاوی اداری مربوط به قرارداد حمل و نقل باید کتباً و خطاب به راهآهنی که در ماده 43 تعیین شده فرستاده شود.
2 - حق اقامه دعاوی متعلق به کسانی است که حق تعقیب قضایی راهآهن را مطابق ماده 42 دارند.
3 - بلیطها- قبوض توشه و سایر اوراقی که صاحب حق انضمام آنها را به ادعانامه مفید میداند لازم است اصل یا رونوشت آنها را ارائه نماید و درصورت تقاضای راهآهن رونوشتها باید مصدق باشد.
ماده چهل و دوم - اشخاصی که میتوانند بر علیه راهآهن اقامه دعاوی حقوق نمایند.
اقامه دعوی حقوقی علیه راهآهن که از قرارداد حمل و نقل ناشی شود مربوط به کسی است که بلیط یا قبض توشه را در دست دارد و یا کسی که از لحاظ حقوقی جانشینی نامبرده را مدلل سازد.
ماده چهل وسوم - راهآهنهائی که علیه آنها اقامه دعوای حقوقی میشود.
1 - دعوی حقوقی در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده به موجب قرارداد حمل و نقل ممکن است علیه راهآهنی که وجه را دریافت کرده و یا راهآهنی که وجه بنفع آن دریافت شده اقامه گردد.
2 - سایر دعاوی حقوقی که مربوط به قرارداد حمل و نقل باشد منحصراً ممکن است علیه راهآهن مبدا یا مقصد حمل و نقل یا راهآهنی که موضوع دعوی حقوقی در خط آن اتفاق افتاده اقامه شود.
3 - کسیکه اقامه دعوی بر عهده اوست و میتواند علیه چندین راهآهن شکایت کند بمحض اینکه علیه یکی از آنها اقامه دعوی نمود حق او نسبت به سایرین ساقط میشود.
4 - دعوی حقوقی ممکن است علیه راهآهنی غیر از راهآهنهای مندرجه در بند 1 و 2 اقامه شود در صورتی که آن دعوی عنوان دعوی متقابل داشتهباشد یا به عنوان اعتراضی شخص ثالث نسبت بدعوی مربوط به تقاضای اصلی که بر مبنای همان قرارداد حمل و نقل اقامه گردیده بوده باشد.
دعاوی حقوقی بر اساس این مقاولهنامه مورد اقدام قرار نمیگیرد مگر در محضر دادرس صلاحیتدار دولتی که راهآهن مشتکیعنه در قلمرو او قرار دارد.مگر بر طبق موافقتنامه بین دولتها و یا پیمانهای امتیازی تصمیم دیگری اتخاذ شده باشد. هر گاه موسسهای از شبکه مستقلی در کشورهای مختلف بهره برداری کند هر یک از شبکهها از نظر اجراء این ماده مانند یک راهآهن مستقل تلقی میشود.
1 - هر گاه یک کسری یا معیوب شدن توشه وسیله راهآهن کشف یا قبول شود یا صاحب حق وجود آن را اثبات کند راهآهن موظف است بلافاصله و درصورت امکان با حضور دارنده حق یک صورت مجلس قطعی تهیه کند که در آن نوع خسارت و وضع توشه و وزن آن و در حدود امکان اهمیت خسارت و علت آن و زمانی که خسارت بوجود آمده معلوم گردد.
یک رونوشت از این صورتمجلس به طور رایگان در صورت تقاضای صاحب حق به او داده میشود.
2 - وقتیکه صاحب حق تحقیقات مندرج در صورت مجلس را نپذیرد میتواند تقاضای تحقیق قضایی بکند نسبت بوضع، وزن توشه همچنین نسبت بعلل و مبلغ خسارت وارد شده. طرز اقدام در این مورد تابع قوانین و مقررات کشوری است که تحقیق قضایی در آنجا انجام میشود.
3 - در صورت مفقود شدن بستهها صاحب حق موظف است برای تسهیل امر جستجوی بستهها توسط راهآهن مشخصات دقیق آنها را بدهد.
ماده چهل وششم - منتفی شدن دعوی اقامه شده علیه راهآهن ناشی از قرارداد حمل توشه.
1 - دریافت توشه وسیله دارنده حق هر گونه دعوی مربوط به قرارداد حمل و نقل را علیه راهآهن منتفی میسازد. چه برای تاخیر در تحویل چه کسری یامعیوب بودن توشه.
2 - در موارد زیر دعوی اقامه شده علیه راهآهن منتفی نمیگردد.
الف - اگر صاحب حق اثبات کند که خسارت در اثر تقلب یا خطای فاحش منسوب به راهآهن ایجاد گردیده است.
ب - در صورت اعتراض نسبت به تاخیر تحویل توشه بیکی از راهآهنهای تعیین شده در ماده 43 بند 2 در مهلتی که از 21 روز تجاوز نکند روزدریافت توشه از طرف دارنده حق جزو مهلت محسوب نمیشود.
ج - در مورد اعتراض نسبت بکسری یا معیوب بودن توشه:
1 - چنانچه کسری یا معیوب بودن توشه قبل از دریافت آن وسیله صاحب حق اثبات شده باشد (طبق ماده 45).
2 - چنانچه رسیدگی که بر طبق ماده 45 بایستی صورت گیرد به علت قصور راهآهن انجام نشده باشد.
د - مورد اعتراض نسبت بخسارات غیر محسوس که پس از دریافت توشه به وسیله صاحب حق اثبات شود ب. ت. ب. دو شرط زیر اقامه دعوی منتفی است.
1 - بلافاصله پس از کشف خسارت و حداکثر در ظرف سه روز از تاریخ دریافت توشه مطابق ماده 45 تقاضای رسیدگی شود. اگر انتهای این مهلت با روز یکشنبه یا روز تعطیل رسمی مصادف شود مهلت به اولین روز اداری بعد تمدید میشود.
2 - صاحب حق اثبات کند که خسارت در فاصله بین قبول توشه برای حمل و زمان تحویل آن وارده شده است.
ماده چهل وهفتم - مرور زمان در مورد دعوی ناشی از قرارداد حمل و نقل:
1 - دعوی ناشی از قرارداد حمل و نقل بعد از یک سال مشمول مرور زمان میگردد و اگر دعوی مربوط به موارد زیر باشد مدت مرور زمان سهساله است.
الف - دعوی بر اساس خسارت ناشی از تدلیس باشد.
ب - دعوی بر اساس تقلب باشد.
2 - مدت مرور زمان به شرح زیر شروع میشود:
الف - برای دعاوی مربوط به غرامت تاخیر در تحویل، کسری یا معیوب بودن از روزیکه توشه تحویل شده است.
ب - برای دعاوی مربوط به غرامت مفقود شدن تمام توشه از روزی که تحویل میبایستی انجام شود.
ج - برای دعاوی مربوط بپرداخت یا استرداد کرایه حمل و مخارج فرعی و اضافی دیگر همچنین برای دعاوی مربوط به رسیدگی به بدی اجراء تعرفه یا اشتباه در محاسبه از روز پرداخت و اگر پرداختی نشده باشد از روزیکه میبایستی پرداخت به عمل آمده باشد.
د - برای دعاوی مربوط به پرداخت حقوق گمرکی اضافی که وسیله گمرک ادعا میشود از روز ادعای گمرک.
و - برای سایر دعاوی مربوط به حمل و نقل مسافر از روز انقضاء مدت اعتبار بلیط روزی که به عنوان شروع مدت مرور زمان تعیین شده است جزو مهلت منظور نمیشود.
3 - در مورد اعتراض اداری که برای راهآهن طبق ماده 41 ارسال شده باشد مدت مرور زمان مادام که راهآهن ادعانامه را کتباً رد کند و ضمایم ملحقه آنرامسترد نماید معلق میماند. در مورد پذیرش قسمتی از ادعانامه توسط راهآهن مرور زمان فقط شامل آن قسمتی میشود که مورد اختلاف واقع میماند.
اثبات پذیرش ادعانامه و یا جواب و یا استرداد ضمائم به عهده طرفی است که ادعانامه را تعقیب میکند.
4 - دعوائی که مشمول مرور زمان شده باشد دیگر قابل تعقیب نمیباشد حتی به صورت دعوی متقابل و یا اعتراض شخص ثالث.
5 - ب. ر. م. فوقالذکر تعلیق یا قطع مرور زمان تابع قوانین و مقررات کشوری است که دعوی در آن جا مورد رسیدگی قرار میگیرد.
واریز حسابها - دعاوی راهآهنها بین خود
ماده چهل وهشتم - واریز حسابها بین راهآهنها.
ماده چهل ونهم - دعاوی راهآهنها در مورد پرداخت غرامت برای فقدان و یا معیوب شدن توشه.
1 - راهآهنی که غرامت گمشدن یا کسری یا معیوب شدن توشه را به موجب مقررات این مقاولهنامه پرداخت میکند حق دارد طبق شرایط زیر ازراهآهنهای دیگری که در این حمل و نقل شرکت داشتهاند نسبت به تادیه سهم خود اقامه دعوی کند.
الف - راهآهنی که خسارت صرفاً از عملیات آن ناشی شده است تنها مسئول تادیه خسارت م. ب..
ب - اگر خسارت در اثر عملیات چند راهآهن ناشی شده باشد هر یک از آنها جوابگوی خسارتی م. ب. که موجب شده است و اگر تشخیص نوع خسارت ممکن نباشد پرداخت مبلغ غرامتها با رعایت اصول مندرجه در حرف ج بین راهآهنها تسهیم میشود.
ج - اگر ثابت نشود که خسارت به وسیله عمل یک یا چند راهآهن ایجاد شده است مبلغ غرامت حاصله بین راهآهنهائیکه در حمل و نقل شرکت داشتهاند تقسیم میشود مگر راهآهنهائیکه بتوانند ثابت کنند که خسارت در خطوط آنها ایجاد نگردیده است.
2 - در موردی که یکی از راهآهنها قادر به پرداخت سهم متعلقه بخود نباشد سهم او بین سایر راهآهنهائیکه در حمل و نقل شرکت داشتهاند بهنسبت فواصل کیلومترهائیکه تعرفه اعمال شده است تقسیم میشود.
ماده پنجاهم - اقامه دعوی در مورد غرامت تاخیر در تحویل
مقررات مذکور در ماده 49 در مورد پرداخت غرامت تاخیر در تحویل قابل اجراء است. اگرعلت تاخیر در تحویل بینظمیهای مدلل شده در چند راهآهن باشد مبلغ غرامت بین آنها به نسبت مدت تاخیریکه روی شبکههای مربوطه صورت گرفته است تقسیم خواهد شد.
ماده پنجاه ویکم - آیین دادرسی.
1 - راهآهنی که علیه او یکی از دعاوی مندرج در مواد 49 و 50 اعمال شود حق اعتراض به پرداخت انجام شده توسط سازمان راهآهنی که اقامه دعوا را نموده است در صورتی که غرامت وسیله یک مقام قضایی تعیین شده باشد ندارد مشروط بر اینکه مبلغ غرامت توسط یک مقام قضایی تثبیت و ابلاغ اقامه دعوی به طریق صحیحی انجام گرفته و مقام مزبور از مجرای قانونی در این دعوی مداخله کرده باشد.
2 - راهآهنی که میخواهد اقامه دعوی کند باید تقاضای خود را فقط در یک ادعانامه بر علیه همه راهآهنها که با آنها مصالحه نکرده تنظیم نماید وگرنهادعای او علیه سایر راهآهنهائیکه به محاکمه دعوت نشدهاند منتفی میشود.
3 - دادرس باید در یک حکم در مورد کلیه دعاوی که به او احاله شده رای دهد.
4 - راهآهنهای محکوم حق استیناف از حکم صادره را نخواهند داشت در ادعانامههای تنظیمی برای دعاوی اصلی مربوط به غرامت نبایستی دعاوی تضمینی را وارد نمود.
ماده پنجاه ودوم - صلاحیت برای اقامه دعوی.
1 - دادرس قلمرو راهآهنی که علیه آن راهآهن اقامه دعوی میشود منحصراً صلاحیت رسیدگی به تمام دعاوی مطروحه را دارد.
2 - اگر دعوی بر علیه چند راهآهن باید اقامه شود راهآهن تقاضاکننده حق دارد بین دادرسان صلاحیتدار به موجب بند 1 دادرسی را که دعوی خود راپیش او طرح میکند انتخاب کند.
ماده پنجاه وسوم - موافقت در موضوع دعاوی راهآهنها.
راهآهنها میتوانند به موجب موافقتنامههای خاصی از مقررات مربوط به اقامه دعاوی متقابل علیه یکدیگر که در فصل سوم بیان شده است عدول نمایند.
در صورتی که مندرجات این مقاولهنامه نسبت به امور حمل و نقل مواردی را پیشبینی نکرده باشد قوانین و مقررات ملی خاص هر کشور در امور حملو نقل قابل اجراء م. ب..
برای تمام اختلافات ناشی از حمل و نقلهای تابع این مقاولهنامه آیین دادرسی مربوط به قاضی صلاحیتدار قابل اجراء است به استثنای موارد مغایری که در این مقاولهنامه قید شده است.
ماده پنجاه وششم - اجراء دادرسی - توقیف و تضمین.
1 - وقتیکه به موجب مقررات این مقاولهنامه احکام صادره وسیله قاضی صلاحیتدار اعم از حضوری و یا غیابی صادر و طبق قوانین مستنده لازمالاجرا شد این احکام در هر یک از کشورهای عضو مقاولهنامه پس از انجام تشریفات مربوطه به آن کشور نیز لازمالاجراء م. ب. و تجدید نظر دراساس موضوع پذیرفته نمیشود.
این مقررات شامل احکامیکه به طور موقت لازمالاجراء است م. ب. همچنین این مقررات در مورد محکومیتهائی که مربوط به عدمالنفع است ومتضمن هزینههای دادرسی بوده و به علت رد دادخواست خواهان صورت میگیرد نیز قابل اجراء نیست.
2 - مطالباتیکه در اثر یک حمل و نقل بینالمللی به نفع یک راهآهن عهده راهآهن دیگری که از یک کشور تبعیت نمیکنند بوجود میآید نمیتواند مورد توقیف قرار گیرد مگر به موجب حکم صادره از قوه قضائیه کشوری که راهآهن بستانکار و خواستار توقیف از آن تبعیت میکند.
3 - کلیه وسائل نقلیه راهآهن همچنین اشیاء مختلفی که برای حمل و نقل به کار میرود و متعلق به راهآهن است مانند مخزندار وسائل بارگیری، پوشش واگنها (Les baches) و غیره میتوانند مورد توقیف قرار گیرد مگر در کشوری که راهآهن مالک این اشیاء در آن کشور واقع بوده و به موجب حکم صادره از قوه قضایی کشور راهآهن مالک.
واگنهای اختصاصی اشخاص همچنین اشیاء مختلفی که از وسایل حمل و نقل بشمار میرود و در این واگنها قرار دارند متعلق به مالک واگناختصاصی م. ب. در منطقه کشوری غیر از کشور اقامتگاه مالک واگن نمیتواند مورد توقیف قرار گیرد مگر به موجب حکم صادره از قوهقضائیه کشوراقامتگاه مالک واگن.
4 - برای تامین مخارج محاکمه در مورد دعاوی که بر اساس قرارداد حمل و نقل بینالمللی باشد وثیقه مطالبه نمیشود.
ماده پنجاه وهفتم - واحد پولی - نرخ تسعیر و قبول پولهای خارجی.
1 - مبالغی که به واحد فرانک در این مقاولهنامه یا ضمائم آن تعیین شده عبارت از فرانک طلا به وزن 31/10 گرم بعیار 900/0 م. ب..
2 - راهآهن موظف است نرخهای تسعیری مورد عمل خود را نسبت به تبدیل پولهای خارجی به پول داخلی کشور (نرخ تسعیر) چاپ و منتشر سازد.
3 - همچنین راهآهنی که پول خارجی را برای پرداخت قبول میکند باید نرخ تبدیل آن را به پول داخلی چاپ و منتشر نماید (نرخ تسعیر پولهای خارجی).
ماده پنجاه وهشتم - اداره مرکزی حمل و نقلهای بینالمللی وسیله راهآهن.
1 - برای تسهیل و تامین اجراء این مقاولهنامه یک اداره مرکزی حمل و نقلهای بینالمللی وسیله راهآهنها تاسیس گردیده که وظایف آن به شرح زیراست:
الف - دریافت اطلاعات از هر یک از کشورهای عضو مقاولهنامه و هر یک از راهآهنهای ذینفع و ابلاغ آنها به کشورها و راهآهنهای دیگر.
ب - جمعآوری و تنظیم و چاپ و انتشار اطلاعات مکتسبه از هر نوع که مورد استفاده راهآهنهای بینالمللی باشد.
ج - تسهیل روابط مالی حاصله از حمل و نقل بینالمللی بین راهآهنهای مختلف و واریز مطالبات معوقه و ایجاد اطمینان از این نظر در روابط بین راهآهنها.
د - بنا بتقاضای یکی از کشورهای عضو مقاولهنامه یا یکی از موسسات حمل و نقل که خطوط آن در لیست خطوط پیشبینی شده در ماده 59 ثبت شده است اقدام نمودن برای رفع اختلافات بین کشورها یا موسسات مزبور درباره تفسیر یا اجراء مقاولهنامه چه از طریق جلب همکاری وساطت یا هرطریقه دیگر.
ه- - در اثر تقاضای اعضاء علاقمند (کشورها - موسسات حمل ونقل - مشتریان).
و - همکاری برای رفع اختلافات مربوط به تفسیر و اجراء مقاولهنامه از طریق حکمیت.
ز - بررسی تقاضای اصلاح این مقاولهنامه و پیشنهاد تشکیل کنفرانسهای پیشبینی شده در ماده 69 در صورت اقتضاء.
2 - مقررات مخصوصی کد ضمیمه شماره 2 این مقاولهنامه را تشکیل میدهد اقامتگاه ترکیب و سازمان این اداره و همچنین وسایل کار، شرایط، طرزعمل و نظارت آن را تعیین میکند.
ماده پنجاه ونه - فهرست خطوط تابع این مقاولهنامه.
1 - اداره مرکزی که در ماده 58 پیشبینی شده مامور تهیه و به جریان گذاردن فهرستهای خطوط تابع این مقاولهنامه م. ب.. بدین منظور اطلاعاتمربوطه را برای درج در فهرست با حذف خطوط یک راهآهن یا یک موسسه حمل و نقل که در ماده 2 ذکر شده دریافت میکند.
2 - ثبت یک خط جدید در سرویس حمل و نقل بینالمللی عملی نمیشود مگر یکماه پس از تاریخ اعلامیه اداره مرکزی در مورد درج این خط درفهرست به عنوان سایر کشورهای عضو.
3 - حذف یک خط وسیله اداره مرکزی انجام میشود به محض این که همان کشوری که بنا به تقاضای او این خط در فهرست حمل و نقل بینالمللیثبت گردیده است اعلام نماید که بنا به مقتضیات موجود نمیتواند خود را ملزم به انجام تعهدات این مقاولهنامه بنماید.
4 - بمحض دریافت اعلامیه منتشره از طرف اداره مرکزی بهر راهآهنی بلافاصله حق میدهد که کلیه روابط حمل و نقل بینالمللی خود را با راهآهن حذف شده قطع نماید فقط حمل و نقلهای در جریان بایستی خاتمه پذیرد.
ماده شصتم - مقررات تکمیلی.
به موقع اجراء گذاردن مقررات تکمیلی به اداره مرکزی اطلاع داده میشود.
1 - در صورتی که اختلافات مربوط به تفسیر یا اجراء مقاولهنامه بین طرفین اختلاف از طریق قوانین ملی یا حقوق توافقی یا مقررات تکمیلی مورد عمل بعضی از کشورهای مقاولهنامه حل و فصل نگردد ممکن است در اثر تقاضای طرفین اختلاف به دادگاه حکمیت که تشکیل و طرز عمل آن موضوع ضمیمه شماره 4 مقاولهنامه است ارجاع میشود.
2 - معهذا اگر اختلاف بین دولتها باشد ملزم به اجرای مقررات مندرج در ضمیمه شماره 4 نمیباشند و راساً میتوانند دادگاه حکمیت و طرز عمل آن انتخاب نمایند.
3 - بنا به تقاضای طرفین اختلاف ممکن است قضاوت حکمیت به شرح زیر متوقف بماند:
الف - بدون اینکه به حل اختلاف از طریق مقررات قانونی دیگر لطمهای وارد شود.
اولا - در امور اختلافات بین دولتهای عضو مقاولهنامه.
ثانیاً - در مورد اختلافات بین دولتهائیکه عضو قرارداد از یک طرف و دولتهائی که عضو قرارداد نیستند از طرف دیگر.
ثالثاً - در مورد اختلافات بین دولتهائیکه عضو مقاولهنامه نمیباشند.
به شرط اینکه در دو مورد اخیرالذکر این مقاولهنامه مانند یک قانون ملی یا به عنوان حقوقی توافقی قابل اجراء باشد.
ب - در مورد اختلافات بین موسسات حمل و نقل.
ج - در مورد اختلافات بین موسسات حمل و نقل و مشتریان.
4 - اقدام به دادرسی از طریق حکمیت در مورد تعلیق یا قطع مرور زمان مربوط به اعتبار اختلاف، همان اثر را دارد که شروع دعوی در دادگاه عادی.
5 - احکام صادره از دادگاههای حکمیت درباره موسسات حمل و نقل یا مشتریان در هر یک از کشورهای عضو قرارداد بلافاصله پس از اجراء تشریفاتخاص آن کشور قابل اجراء م. ب..
ماده شصت ودوم - مسئولیت در مورد حمل و نقل (راهآهن - دریا).
1 - در مورد حمل و نقلهای (راهآهن - دریا) که به استناد ماده (2بند1) از وسایل غیر راهآهنی استفاده میشود هر کشوری میتواند ضمن تقاضای اینکه تذکرات لازم در لیست خطوط تابعه مقاولهنامه منظور شود بخواهد که کلیه علل معافیت مشروحه زیر به مقررات ماده 30 علاوه شود حمل و نقلکننده نمیتواند از علل معافیت استفاده کند مگر اینکه ثابت کند تاخیر در تحویل، فقدان یا معیوب شدن توشه در مسیر حمل کشتیرانی از زمان بارگیری توشه تا زمان تخلیه آن از کشتی پیش آمده است.
علل معافیت به شرح زیر است:
الف - اهمال، مسامحهکار یا قصور ناخدا، ملوان و راهنمای کشتی و همچنین مراقبین حمل کالا در کشتیرانی یا در سازمان کشتی.
ب - غیر قابل کشتیرانی شدن کشتی یکی از علل معافیت خواهد بود به شرط اینکه حملکننده کالا بتواند ثابت کند این امر در اثر عدم توجه و قصور او برای آماده کردن کشتی و یا تامین تجهیزات و ساز و برگ نبوده است و همچنین تمام قسمتهای کشتی برای پذیرفتن توشه به نحو احسن تحت مراقبت بوده به طوریکه بتوان توشه را قبول و حفظ و حمل نمود با تمام این احوال کشتی قادر به حرکت نبوده است.
ج - آتشسوزی - به شرط اینکه حمل و نقل کننده بتواند ثابت کند که آتشسوزی بسبب عمل یا خطای او و همچنین عمل یا خطای ناخدا، ملوان،راهنمای کشتی و یا مراقبین حمل و نقل ایجاد نشده است.
د - سوانح - خطرات یا سوانح دریا یا سایر آبهای قابل کشتیرانی.
ه- - عملیات نجات یا کوشش برای نجات جان یا مال در دریا.
علل و معافیت مشروحه فوق تعهدات عمومی حمل و نقلکننده را کم و یا از بین نمیبرد از متعهد است که توجه خاص نسبت به آماده نگهداشتن کشتی برای کشتیرانی از هر جهت مبذول دارد و نیز تجهیزات و ساز و برگ و ذخیره مناسب کشتی را تامین کند و کلیه محلهای کشتی را برای پذیرش و سالم بودن و حفظ و حراست توشه برای حمل مهیا و آماده سازد.
هر گاه حمل و نقلکننده از علل معافیت مشروحه فوق استفاده کند. مسئولیت او بقوه خود باقی خواهد بود زمانی که صاحب حق ثابت کند که تاخیردر تحویل، فقدان یا معیوب شدن معلول یک خطای حمل و نقلکننده، ناخدا، ملوان، راهنمای کشتی یا مراقبین حمل و نقل بوده است و این خطا غیر ازخطاهای مذکوره در بند الف م. ب..
2 - هر گاه مسیر واحد دریائی توسط چند موسسه حمل و نقل که در فهرست مذکوره در ماده یک ثبت شده بهرهبرداری گردد مسئولیتهائی را که حملو نقل این مسیر در بر دارد در مورد کلیه موسسات حمل و نقل این مسیر به طور یکسان قابل اجراء م. ب..
به علاوه وقتیکه در اثر تقاضای چندین دولت اینگونه موسسات حمل و نقل در فهرست ثبت و منظور شوند بایستی مسئولیتهای مربوطه طبق یک موافقتنامه قبلی بین این دول روشن گردد.
3 - تصمیماتی که به استناد این ماده اتخاذ میشود به اداره مرکزی اعلام میگردد این تصمیمات پس از سی روز از تاریخ نامهایکه به موجب آن اداره مرکزی تصمیمات متخذه را به کشورها ابلاغ میکند قابل اجراء خواهد شد و توشههائیکه در این مدت در جریان حمل و نقل هستند مشمول تصمیمات مزبور نمیگردند.
ماده شصت وسوم - مسئولیت در صورت وقوع سانحه ناشی از انفجار نیروی هسته راهآهن از مسئولیتی که به موجب این مقاولهنامه دارد مبری میشود هر گاه خسارت به علت یک سانحه نیروی هستهای بوجود آید.
و به استناد مقررات مخصوص قابل اجراء در هر کشور عضو مقاولهنامه کهنحوه مسئولیت ناشی از انفجار نیروی هسته را داده است بهرهبرداری کننده از تاسیسات هستهای یا کسیکه جانشین او باشد مسئول خسارت شناخته میشود.
ماده شصت وچهارم - امضاء.
این مقاولهنامه که ضمائم مربوطه قسمت تکمیلی آن را تشکیل میدهد تا اول ماه مه 1961 برای امضا کشورهائیکه برای اعزام نماینده بهکنفرانس عادی تجدید نظر دعوت شدهاند باز میماند.
ماده شصت وپنجم - تصویب و لازمالاجراء بودن.
این مقاولهنامه به تصویب خواهد رسید و اسناد مصوبه آن هر چه زودتر نزد دولت سویس تودیع خواهد شد. هر گاه مقاولهنامه از طرف پانزده کشورمورد تصویب قرار گیرد دولت سویس با دولتهای ذینفع موضوع امکان به موقع اجراء گذاردن مقاولهنامه را در میان خواهد گذاشت.
ماده شصت وششم - الحاق به مقاولهنامه.
1 - هر دولتی که این مقاولهنامه را امضا نکرده است و بخواهد به آن ملحق شود تقاضای خ. ر. ب. دولت سویس ارسال میدارد. دولت سویس این تقاضا را به کشورهای عضو مقاولهنامه با یک اطلاعیه از طرف اداره مرکزی درباره مشخصات راهآهنهای کشور تقاضاکننده برای مطالعه از لحاظ حمل ونقل بینالمللی ارسال میدارد.
2 - در مدت حداقل شش ماه از تاریخ اعلامیه مزبور اگر حداقل دو کشور مخالفت خ. ر. ب. دولت سویس اطلاع ندهند تقاضای عضویت قانونی تلقی میشود و اعلامیه آن از طرف دولت سویس به کشور تقاضاکننده و تمام کشورهای عضو مقاولهنامه فرستاده میشود. و در صورت عکس دولت سویسبه دولت تقاضاکننده و دولتهای عضو مقاولهنامه اطلاع میدهد که تقاضا معوق میماند.
3 - هر پذیرش عضویتی نتایج خود را یک ماه بعد از تاریخ ارسال اعلامیه از طرف دولت سویس به دست میآورد و یا اگر در انقضاء این مهلت هنوز مقاولهنامه به موقع اجراء گذارده نشده باشد از تاریخ اجراء مقاولهنامه خواهد بود.
ماده شصت وهفتم - مدت تعهد کشورهای مقاولهنامه.
1 - مدت این مقاولهنامه نامحدود است ولی هر دولت عضو میتواند ب. ت. ب. شرایط زیر از عضویت مقاولهنامه خارج شود.
مقاولهنامه برای هر کشور عضو تا 31 دسامبر پنجمین سال از تاریخ اجراء اعتبار دارد و هر دولتی که بخواهد در خاتمه این دوره خود را از عضویت مقاولهنامه خارج نماید باید تصمیم خود را حداقل یک سال قبل از خاتمه دوره مذکور به دولت سویس اعلام دارد تا دولت نامبرده مراتب را به تمام دولعضو مقاولهنامه اطلاع دهد.
2 - کشورهائیکه در خلال دوره پنجساله یا یکی از دورههای سهساله برای شرکت در مقاولهنامه قبول شوند تا انتهای آن دوره تعهد مقاولهنامه خواهند بود و همچنین تعهدات آنها پابرجاست تا آخر هر یک از دورههای سه ساله چنانچه یک سال قبل از خاتمه دوره سهساله مقاولهنامه خروج خود را از آن اعلام ننمایند.
ماده شصت وهشتم - تجدید نظر در مقاولهنامه.
1 - نمایندگان کشورهای عضو مقاولهنامه برای تجدید نظر در مقاولهنامه به موجب دعوت دولت سویس بعد از پنجسال از تاریخ اجراء این مقاولهنامه تشکیل جلسه خواهند داد قبل از این تاریخ چنانچه حداقل2/1دول عضو امضاکننده مقاولهنامه تقاضای تشکیل جلسه بنماینده کنفرانس تشکیل خواهد شد با موافقت اکثریت کشورهای عضو مقاولهنامه دولت سویس از کشورهای غیر عضو نیز دعوت مینماید.
با موافقت اکثریت دولتهای عضو مقاولهنامه اداره مرکزی برای شرکت در کنفرانس از نمایندگان زیر دعوت به عمل میآورد:
الف - از سازمانهای بینالمللی دولتی که در امر حمل و نقل خبرگی دارند.
ب - از سازمانهای بینالمللی غیر دولتی که در امر حمل و نقل شرکت دارند.
ترتیب شرکت نمایندگان دولتهای غیر عضو و همچنین نمایندگان سازمانهای بینالمللی قید شده بالا در مذاکرات برای هر کنفرانس ضمن برنامه مربوطهپیشبینی خواهد شد. با موافقت اکثریت حکومتها دول عضو مقاولهنامه، اداره مرکزی میتواند قبل از تشکیل کنفرانس تجدید نظر معمولی یافوقالعاده کمیسیونهای مقدماتی را دعوت نماید که موضوعات مورد تجدید نظر را قبلاً بررسی نمایند. مقررات ضمیمه شماره 3 عیناً در اینکمیسیونها قابل اجراء م. ب..
2 - مورد اجراء گذاردن مقاولهنامه جدید که کنفرانس تجدید نظر تهیه نموده شامل فسخ مقاولهنامه قبلی نیز م. ب. حتی در مورد دولتهای عضویکه این مقاولهنامه جدید را تصویب نکردهاند.
3 - در فاصله کنفرانسهای تجدید نظر مواد 5 - 8 - 10 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 20 - 21 - 27 - 48 - 49 - 50 - 53 و ضمائم 1 و 4را در کمیسیون تجدید نظر میتوان اصلاح نمود. سازمان و طرز کار این کمیسیون در ضمیمه شماره 3 این مقاولهنامه ذکر شده است.
این تصمیمات حداقل در ظرف سه ماه از تاریخ اعلام آن چنانچه حداقل پنج دولت عضو مقاولهنامه اعتراضی ننمایند تصویب شده تلقی میشود این تصمیمات از روز اول ششمین ماه بعد از ماه اعلام تصمیمات از طرف اداره دفتر مرکزی به موقع اجراء گذارده میشود.
ماده شصت ونهم - متن مقاولهنامه ترجمههای رسمی.
این مقاولهنامه طبق معمول دیپلماسی بزبان فرانسه مورد توافق قرار گرفته و امضا شده است به متن فرانسه نیز یک متن به زبان آلمانی، یک متن بهزبان انگلیسی و یک متن به زبان ایتالیائی ضمیمه است که اعتبار ترجمه رسمی را دارند و در صورت مغایرت متن فرانسه معتبر است.
با اعتقاد کامل نمایندگان مختار زیرین با داشتن اختیار تام که کامل و معتبر بوده مقاولهنامه حاضر را امضا کردهاند امضا شده در برن به تاریخ بیست وپنجم فوریه یکهزار و نهصد و شصت و یک و یک نسخه فقط که در آرشیو کنفدراسیون سویس تودیع شده و از آن یک نسخه رسمی به هر یک ازاعضاء تحویل میشود.
مقاولهنامه فوق که مشتمل بر شش قسمت و شش فصل و شصت و نه ماده است منضم بلایحه قانون الحاق دولت ایران به قراردادهای بینالمللی حمل و نقل بار و مسافر م. ب..
رئیس مجلس سنا - مهندس … فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
