قانون
قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به معاهده بین المللی ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به معاهده بينالمللي ذخاير ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
مصوب 1384,04,05
با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده - به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه داده مي شود به معاهده ذخاير ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مصوب 1380/8/12 هجري شمسي برابر با سوم نوامبر 2001 ميلادي سي و يكمين كنفرانس سازمان كشاورزي و خوارو بار جهاني سازمان ملل متحد در شهر رم مشتمل بر يك مقدمه و سي و پنج ماده و دو پيوست (به شرح پيوست) ملحق شود و اسناد مربوط را مبادله نمايد. وزارت جهاد كشاورزي به عنوان مرجع ملي اين معاهده تعيين مي شود.
تبصره - در اجراي بند (3) ماده (22) معاهده فوقالذكر، در مورد اختلافي كه طبق بند (1) يا (2) ماده (22) حل نشود، هر دو راه حل اختلاف زير با رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به عنوان صلاحيت الزامي پذيرفته مي شود:
الف - داوري طبق تشريفات مندرج در بخش (1) پيوست (2) اين معاهده.
ب - ارجاع اختلاف به ديوان بينالمللي دادگستري.
بسم الله الرحمن الرحيم
معاهده بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
(مصوب سوم نوامبر 2001 برابر 1380/8/12)
مقدمه
طرفهاي متعاهد؛
با اعتقاد به اين كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ماهيت خاصي دارند و خصوصيات و مسائل خاص آنها نيازمند راهكارهاي ويژه مي باشد؛
با نگراني از فرسايش مداوم اين منابع؛
ب. ت. ب. اين كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي نگراني مشترك همه كشورها است و در همه كشورها به ميزان زيادي بستگي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي دارد كه مبدأ آنها جاي ديگري است؛
با قبول اين كه حفاظت، اكتشاف، جمعآوري، شناسائي، ارزيابي و ثبت منابع ژنتيكي گياهي و براي غذا و كشاورزي در نيل به اهداف اعلاميه رم در مورد امنيت جهاني غذائي و برنامه اقدام اجلاس جهاني غذا و براي دستيابي به توسعه پايدار كشاورزي براي نسل حاضر و نسل آينده، امري حياتي است و اين كه توان كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد گذرا براي به عهده گرفتن اين چنين مسؤوليتهائي نيازمند تقويت فوري مي باشد؛
ب. ت. ب. اين كه «برنامه اقدام جهاني براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي» چارچوب مورد توافق بينالمللي براي اينگونه فعاليتهاست؛
همچنين با قبول اين كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، ماده اوليه و ضروري اصلاح گياهان زراعي از طريق انتخاب كشاورزان، اصلاح كلاسيك نباتات يا فناوري زيستي نوين مي باشد و در سازگاري با تغييرات غير قابل پيش بيني زيست محيطي و نيازهاي آتي بشر ضروري است؛
با تأييد اين كه نقش كشاورزان در گذشته، حال و آينده در تمام مناطق جهان بويژه در مراكز پيدايش و تنوع، در زمينه حفاظت، اصلاح و در دسترس قرار دادن اين منابع، اساس حقوق كشاورزان مي باشد؛
همچنين با تأكيد بر حقوق شناخته شده در اين معاهده براي حفظ، استفاده، تبادل و فروش بذر و ديگر مواد تكثير شونده توليد شده توسط كشاورزان و مشاركت در اتخاذ تصميم و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهرهبرداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، اساس تحقق حقوق كشاورزان و نيز ارتقاء حقوق كشاورزان در سطح ملي و بينالمللي مي باشد؛
با تشخيص اين كه اين معاهده و ديگر موافقتنامههاي بينالمللي مربوط به اين معاهده، بايستي از نظر امنيت غذايي و كشاورزي پايدار مؤيد همديگر باشند،
با قبول اين كه هيچ چيزي در اين معاهده نبايد به گونهاي تفسير شود كه به معني تغيير تعهدات و حقوق طرفهاي متعاهد به موجب ساير موافقتنامههاي بينالمللي باشد؛
با درك اين كه منظور از عبارت فوق اين نيست كه سلسله مراتبي بين اين معاهده و ديگر موافقتنامههاي بينالمللي ايجاد كند؛
با آگاهي از اين كه مسئله مديريت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي نقطه تلاقي كشاورزي، محيط زيست و تجارت مي باشد و با اعتقاد بر اين كه بايستي بين اين بخشها همافزايي وجود داشته باشد؛
با آگاهي از مسؤوليت خود در قبال نسل هاي گذشته و آينده براي حفاظت از تنوع جهاني منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
با تشخيص اين كه كشورها در اعمال حقوق حاكميتي خود بر منابع ژنتيكي گياهي خود براي غذا و كشاورزي ميتوانند به صورت متقابل از ايجاد نظام چند جانبه مؤثر براي دسترسي آسان به تعداد مشخص و توافق شدهاي از اين منابع و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداري آنها منتفع گردند؛
با تمايل به انعقاد موافقتنامهاي بينالمللي به موجب ماده (14) اساسنامه فائو، در چارچوب سازمان خوار و بار و كشاورزي سازمان ملل متحد كه از اين پس فائو (FAO) ناميده مي شود.
به شرح زير توافق نمودهاند:
بخش 1 - مقدمه
ماده 1 - اهداف
1 - اهداف اين معاهده عبارتند از حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از استفاده از آنها، هماهنگ با كنوانسيون تنوع زيستي براي امنيت غذايي و كشاورزي پايدار.
2 - اين اهداف از طريق ارتباط تنگاتنگ اين معاهده با سازمان خوار و بار و كشاورزي سازمان ملل متحد و كنوانسيون تنوع زيستي حاصل خواهد شد.
ماده 2 - كاربرد اصطلاحات
از نظر اين معاهده، اصطلاحات زير داراي همان معاني خواهند بود كه به شرح زير براي آنها در نظر گرفته شده است. هدف از اين تعاريف تحت پوشش قرار دادن تجارت كالا نمي باشد.
«حفاظت در رويشگاه طبيعي» به حفاظت اكوسيستمها و رويشگاههاي طبيعي، نگهداري و احياء جمعيتهاي زندة گونهها در محيط طبيعي رويش آنها و در خصوص گونههاي گياهي يا زراعي، به ناحيهاي كه در آن خصوصيات ويژه خود را پيدا كردهاند، اطلاق مي شود.
«حفاظت خارج از رويشگاه طبيعي» به حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در خارج از رويشگاه طبيعي آنها اطلاق مي شود.
«منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي» به هرگونه ماده ژنتيكي با منشأ گياهي اطلاق مي شود كه داراي ارزش بالفعل يا بالقوه براي غذا و كشاورزي باشد.
«ماده ژنتيكي» به هر مادهاي با منشأ گياهي، از جمله مواد زايشي و تكثير شونده رويشي اطلاق مي شود كه داراي واحدهاي وراثتي مفيد باشند.
«نوع» به يك دسته گياهي داخل يك رده گياه شناسي در پائين ترين سطح شناخته شده اطلاق مي شود كه با تظاهر قابل تكرار خصوصيات متمايز و ويژگيهاي ژنتيكي ديگر توصيف شده است.
«مجموعه خارج از رويشگاه طبيعي» به نگهداري يك مجموعه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خارج از رويشگاه طبيعي آن اطلاق مي شود.
«مركز پيدايش» به ناحيه جغرافيائي اطلاق مي شود كه گونههاي گياهي، اعم از اهلي يا وحشي، ويژگيهاي خاص خود را براي اولين بار در آنجا پيدا كرده است.
«مركز تنوع گياهي» به ناحيه جغرافيائي اطلاق مي شود كه داراي تنوع ژنتيكي زيادي براي گونههاي گياه زراعي در شرايط رويشگاه طبيعي باشد.
ماده 3 - حيطه مشمول
اين معاهده مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مي باشد.
بخش 2 - مقررات كلي
ماده 4 - تعهدات كلي
هر يك از طرفهاي متعاهد از مطابقت قوانين، مقررات و رويههاي خود با تعهدات خويش به گونهاي كه در اين معاهده مقرر شده است، اطمينان حاصل خواهد نمود.
ماده 5 - حفاظت، اكتشاف، جمع آوري، شناسائي، ارزيابي و مستند سازي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
1 - هر طرف متعاهد با رعايت چارچوب قوانين ملي و با همكاري طرفهاي متعاهد ديگر، در صورت اقتضاء اتخاذ روش يكپارچهاي را براي اكتشاف، حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ترغيب خواهد كرد و بويژه در صورت اقتضاء موارد زير را انجام خواهد داد:
الف ) - بررسي و تهيه فهرست منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي با در نظر گرفتن وضعيت و درجه تنوع در جمعيتهاي موجود از جمله آنهائي كه داراي استفاده بالقوه هستند و در صورت امكان، ارزيابي تهديدهايي كه متوجه آنهاست؛
ب ) - ترغيب جمعآوري منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و اطلاعات مربوط به آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي كه در معرض تهديد قرار دارند يا داراي استفاده بالقوه هستند؛
ج ) - در صورت اقتضاء ترغيب يا حمايت از تلاش زارعين و جوامع محلي براي مديريت و حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خود در مزرعه؛
د ) - ترغيب حفاظت در رويشگاه طبيعي خويشاوندان وحشي گياهان زراعي و گياهان وحشي براي توليد غذا از جمله در مناطق حفاظت شده از جمله و بويژه از طريق حمايت از تلاشهاي جوامع بومي و محلي.
ه ـ ) - همكاري در ترغيب توسعه نظام كارآمد و پايدار حفاظت در خارج از رويشگاه طبيعي، با توجه لازم به ضرورت مستند سازي، شناسائي، احياء و ارزيابي به گونهاي مناسب و ترغيب توسعه و انتقال فن آوريهاي مناسب براي اين منظور از نظر اصلاح استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
و ) - پايش قوه ناميه، درجه تنوع و پايداري ژنتيكي مجموعههاي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي.
2 - طرفهاي متعاهد در صورت اقتضاء در مورد به حد اقل رساندن يا در صورت امكان حذف تهديدهائي كه متوجه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي است، اقدام خواهند نمود.
ماده 6 - استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي
1 - طرفهاي متعاهد سياستها و اقدامات قانوني مناسب را در جهت ترغيب استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي توسعه داده و تداوم خواهند بخشيد.
2 - استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مي تواند موارد زير را شامل شود:
الف ) - اتخاذ سياستهاي عادلانه كشاورزي كه به طور مناسب توسعه و نگهداري سيستم هاي متنوع زراعي را كه استفاده پايدار از تنوع كشاورزي و زيستي و منابع طبيعي ديگر را بهبود مي بخشد، ترغيب مي كند؛
ب ) - تقويت تحقيقاتي كه تنوع زيستي را در جهت منافع كشاورزان يا به حد اكثر رساندن تنوع داخل و بين گونهاي خاص بهبود بخشيده و حفاظت مي كند، بويژه كشاورزاني كه انواع خود را ايجاد و استفاده مي كنند و اصول اكولوژيك را در حفظ حاصلخيزي خاك و مبارزه با بيماريها، علفهاي هرز و آفات به كار مي بندند؛
ج ) - در صورت اقتضاء توسعه تلاشهاي اصلاح نباتات با مشاركت كشاورزان بويژه در كشورهاي در حال توسعه، كه توان ايجاد انواع سازگار با شرايط اجتماعي، اقتصادي و اكولوژيكي از جمله مناطق كم بازده، را تقويت مي كند؛
د ) - توسعه بنيان ژنتيكي گياهان زراعي و افزايش دامنه تنوع ژنتيكي قابل دسترس كشاورزان؛
ه ) - در صورت اقتضاء ترغيب استفاده گسترده از گياهان زراعي بومي و سازگار با محل، انواع و گونههاي كم بهره برداري شده؛
و ) - در صورت اقتضاء حمايت از استفاده گستردهتر از تنوع انواع و گونهها در مديريت مزرعهاي، حفاظت و استفاده پايدار از گياهان زراعي و ايجاد ارتباط قوي با اصلاح نباتات و توسعه كشاورزي به منظور كاهش آسيب پذيري زراعي و فرسايش ژنتيكي و ترغيب افزايش توليد غذا در جهان متناسب با توسعه پايدار؛ و
ز ) - بازنگري و در صورت اقتضاء متناسب نمودن شيوههاي بهنژادي و مقررات معرفي نوع و توزيع بذر.
ماده 7 - تعهدات ملي و همكاري بينالمللي
1 - هر طرف متعاهد در صورت اقتضاء فعاليتهاي موضوع مواد (5) و (6) را در سياستها و برنامههاي كشاورزي و توسعه روستايي خود وارد نموده و با طرفهاي متعاهد ديگر به طور مستقيم يا از طريق فائو و ساير سازمانهاي بينالمللي مربوط، در حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهد نمود.
2 - همكاري بينالمللي بويژه در جهت موارد زير خواهد بود:
(الف) - ايجاد يا تقويت توانائيهاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، در خصوص حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
(ب) - ارتقاء سطح فعاليتهاي بينالمللي براي ترغيب حفاظت، ارزيابي، مستند سازي، بهبود ژنتيكي، اصلاح نباتات، تكثير بذر و تسهيم، در دسترس قرار دادن و تبادل منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و اطلاعات و فنآوري مناسب آن، مطابق بخش (4)؛
(ج) - نگهداري و تقويت ترتيبات سازماني پيشبيني شده در بخش (5)؛
(د) - اجراي راهبرد مالي موضوع ماده 18.
ماده 8 - كمك فني
طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه تأمين كمك فني به طرفهاي متعاهد به ويژه كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر را با هدف تسهيل اجراي اين معاهده به صورت دو جانبه يا از طريق سازمانهاي بينالمللي مربوط ارتقاء دهند.
بخش 3 - حقوق كشاورزان
ماده 9 - حقوق كشاورزان
1 - طرفهاي متعاهد تصديق مي نمايند كه جوامع بومي و محلي و كشاورزان تمام مناطق دنيا بويژه در مراكز پيدايش و تنوع گياهان زراعي مشاركت فوقالعادهاي در خصوص حفاظت و توسعه منابع ژنتيكي گياهي كه اساس توليدات كشاورزي و غذائي در جهان را تشكيل مي دهند، داشته و خواهند داشت.
2 - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه مسؤوليت شناسائي حقوق كشاورزان در رابطه با منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، با دولتهاي متبوع آنهاست. هر طرف متعاهد بايد ب. ت. ب. نيازها و اولويتهاي خود و در صورت اقتضاء و با رعايت قوانين ملي خود براي صيانت و اشاعه حقوق كشاورزان اقداماتي از جمله موارد زير را به عمل آورند:
(الف) - صيانت از دانش سنتي مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
(ب) - حق مشاركت برابر در تسهيم منافع حاصل از بهره برداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛ و
(ج) - حق مشاركت در تصميم گيري ها در سطح ملي در زمينه مواردي كه به حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مربوط مي شود.
3 - هيچ چيزي در اين ماده نبايد به گونهاي تفسير شود كه حقوق كشاورزان را در نگهداري، استفاده، مبادله و فروش بذر يا مواد تكثير شونده برداشت شده از مزرعه كشاورز در چارچوب قوانين ملي و در جائي كه مصداق دارد محدود نمايد.
بخش 4 - نظام چند جانبه دسترسي و تسهيم منافع
ماده 10 - نظام چند جانبه دسترسي و تسهيم منافع
1 - طرفهاي متعاهد در روابط خود با ساير كشورها، حقوق حاكميتي كشورها را بر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خود، از جمله اختيار تعيين چگونگي دسترسي به آن منابع توسط دولتهاي متبوع و با رعايت قوانين ملي، به رسميت مي شناسند.
2 - طرفهاي متعاهد در اعمال حقوق حاكميتي خود، موافقت مي كنند كه نظام چند جانبه مؤثر، كارآمد و شفافي را هم براي تسهيل دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و هم براي تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداري از اين منابع بر اساس تقويت متقابل و تكميلي به وجود آورند.
ماده 11 - حيطه شمول نظام چند جانبه
1 - در پيشبرد اهداف حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از استفاده از آنها به گونهاي كه در ماده (1) ذكر شده است، نظام چند جانبه شامل آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خواهد شد كه در پيوست (1) بر اساس معيارهاي امنيت غذائي و وابستگي متقابل تعيين شده است.
2 - نظام چند جانبه، آن گونه كه در بند (1) مشخص شده، تمام منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) را كه تحت مديريت و كنترل طرفهاي متعاهد هستند و در معرض دسترسي عمومي باشد، در بر مي گيرد. به منظور دستيابي به بالاترين حد ممكن از شمول نظام چند جانبه، طرفهاي متعاهد همه دارندگان منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) را دعوت مي نمايند كه اين منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در نظام چند جانبه قرار دهند.
3 - طرفهاي متعاهد همچنين موافقت مي كنند كه اقدامات مناسبي را اتخاذ نمايند تا افراد حقيقي و حقوقي كه در قلمرو قضائي آنها داراي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) مي باشند، براي قرار دادن اين گونه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه ترغيب شوند.
4 - ظرف مدت دو سال از تاريخ لازمالاجراء شدن اين معاهده، هيأت رئيسه روند پيشرفت قرار دادن منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي مذكور در بند (3)، در نظام چند جانبه را ارزيابي خواهند نمود. به دنبال اين ارزيابي هيأت رئيسه تصميم خواهد گرفت كه آيا دسترسي آسان به آن دسته از افراد حقيقي و حقوقي موضوع بند (3) كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در نظام چند جانبه قرار ندادهاند ادامه يابد، يا ترتيبات ديگري كه مقتضي به نظر مي رسند اتخاذ گردد.
5 - سيستم چند جانبه، منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را كه در پيوست (1) فهرست شده و به گونهاي كه در جزء (الف) بند (1) ماده (15) پيش بيني شده در مجموعه خارج از رويشگاه طبيعي مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي و طبق بند (5) ماده (15) در مؤسسات بينالمللي ديگر نگهداري مي شوند نيز در برخواهد گرفت.
ماده 12 - دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه
1 - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه به گونهاي كه در ماده (11) تعريف شده است، طبق مفاد اين معاهده خواهد بود.
2 - طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه اقدامات قانوني و ديگر ترتيبات لازم را براي فراهم نمودن اين گونه دسترسي به طرفهاي متعاهد ديگر از طريق سيستم چند جانبه اتخاذ كنند. بدين منظور، اين گونه دسترسي براي افراد حقيقي و حقوقي در قلمرو قضائي هر طرف متعاهد نيز با رعايت مفاد بند (4) ماده (11) فراهم خواهد داشت.
3 - اين دسترسي طبق شرايط زير فراهم خواهد شد:
الف ) - دسترسي فقط به منظور استفاده و حفاظت از تحقيقات، اصلاح و آموزش براي غذا و كشاورزي فراهم خواهد شد، مشروط بر اين كه هدف مزبور شامل استفادههاي شيميايي، دارويي و ساير استفادههاي صنعتي غير غذائي/علوفهاي نشود. در خصوص گياهان زراعي چند منظوره (غذائي و غيرغذائي)، اهميت آنها براي امنيت غذائي، مبناي وارد كردن آنها در نظام چند جانبه و فراهم نمودن آنها براي دسترسي آسان مي باشد؛
ب ) - دسترسي، به سرعت، بدون نياز با رديابي فردي و رايگان خواهد بود يا اگر پولي دريافت شود نبايد بيشتر از حداقل هزينه لازم باشد؛
ج ) - همه اطلاعات شناسنامهاي موجود و با رعايت قوانين حاكم، ديگر اطلاعات توصيفي و غير محرمانه موجود مربوط، به همراه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دسترس قرار خواهد گرفت؛
د ) - دريافت كنندگان، مدعي هيچ گونه حق مالكيت معنوي يا حقوق ديگري كه موجب محدوديت دسترسي آسان مي گردد بر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، قسمتها يا اجزاء ژنتيكي آنها به صورتي كه از نظام چند جانبه دريافت نمودهاند نخواهند شد.
ه ـ ) - دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دست تهيه از جمله موادي كه توسط كشاورزان در حال ايجاد مي باشد، در طول دوره ايجاد، منوط به صلاحديد ايجاد كنندگان آن است.
و) - دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه با حقوق مالكيت معنوي و حقوق ديگر محافظت گرديدهاند، طبق موافقتنامههاي بينالمللي ذيربط و قوانين ملي مربوط صورت خواهد گرفت.
ز ) - منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در قالب نظام چند جانبه در دسترسي قرار داده شده و محافظت مي گردند، همچنان توسط دريافت كنندگان آن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه به موجب شرايط اين معاهده در دسترس قرار خواهند گرفت؛ و
ح ) - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در شرايط رويشگاههاي اوليه، بدون لطمه زدن به ديگر مقررات به موجب اين ماده، طبق قوانين ملي يا در نبود اين قوانين، طبق استانداردهايي كه ممكن است توسط هيأت رئيسه تعيين گردد، فراهم شود.
4 - بدين منظور، طبق بندهاي (2) و (3) فوق و به موجب موافقتنامه انتقال مواد استاندارد كه توسط هيأت رئيسه تصويب خواهد شد و حاوي مقررات جزءهاي (الف)، (د) و (ز) بند (3) ماده (12) و همچنين مقررات تسهيم منافع مندرج در رديف (2) جزء (د) بند (2) ماده (13) و ديگر مقررات مربوط ديگر اين معاهده و مقرراتي خواهد بود مبني بر اين كه دريافت كننده منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بايد خواستار اعمال شرايط موافقتنامه انتقال مواد استاندارد در مورد انتقال منابع ژنتيكي گياهي براي غذا به شخص يا واحد ديگر و نيز انتقالات بعدي آن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي اعمال شود، دسترسي آسان فراهم خواهد شد.
5 - طرفهاي متعاهد وجود مهلتي را براي رسيدگي به اختلافات قراردادي ناشي از موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد طبق الزامات قابل الزام مربوط به صلاحيت و به موجب نظامهاي حقوقي خود، با تصديق اين كه تعهدات ناشي از موافقتنامههاي مزبور منحصرا" متوجه طرفهاي آن موافقتنامه مي باشد، تضمين خواهند نمود.
6 - طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند كه در شرايط اضطراري ناشي از حوادث غير مترقبه، در جهت مشاركت در استقرار مجدد نظامهاي كشاورزي با همكاري دست اندركاران و امدادگران حوادث، دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مناسب را در نظام چند جانبه فراهم نمايند.
ماده 13 - تسهيم منافع در نظام چند جانبه
1 - طرفهاي متعاهد تصديق مي نمايند كه دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي گنجانده شده در نظام چند جانبه، خود، منفعت عمده نظام چند جانبه محسوب مي گردد و موافقت مي كنند كه منافع حاصل از آن بايد به صورت منصفانه و عادلانه طبق مفاد اين معاهده تقسيم گردد.
2 - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه منافع حاصل از استفاده، از جمله استفاده تجاري، از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه به صورت منصفانه و عادلانه از طريق ساز و كارهاي زير ( تبادل اطلاعات، دسترسي به فناوري و انتقال آن، ظرفيت سازي، تسهيم منافع حاصل از تجاري سازي) با در نظر گرفتن اولويت زمينههاي فعاليت برنامه دورهاي اقدام جهاني، تحت نظر هيأت رئيسه تقسيم گردد:
الف - تبادل اطلاعات:
طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه اطلاعات مربوط را كه از جمله و بويژه حاوي كالا نماها و فهرست اموال، اطلاعات فناوري، نتايج تحقيقات فني، علمي و اقتصادي - اجتماعي از جمله شناسائي، ارزيابي و بهره برداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه را در دسترس قرار دهند. اين گونه اطلاعات در صورتي كه محرمانه نباشند با رعايت قوانين حاكم و طبق توانائيهاي ملي در دسترس قرار خواهد گرفت. اطلاعات مزبور در دسترس تمامي طرفهاي متعاهد اين معاهده از طريق نظام اطلاعاتي موضوع ماده (17) قرار خواهد گرفت.
ب - دسترسي به فناوري و انتقال آن:
1 - طرفهاي متعاهد تعهد مي نمايند كه فناوريهاي حفاظت، شناسائي، ارزيابي و استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را كه در قالب نظام چند جانبه قرار دارند مهيا نموده و يا دسترسي به آنها را فراهم نمايند. طرفهاي متعاهد با تصديق اين كه بعضي از فناوري ها فقط مي توانند از طريق مواد ژنتيكي منتقل شوند، دسترسي به اين گونه فناوري ها و مواد ژنتيكي را كه در قالب نظام چند جانبه قرار دارند و انواع اصلاح شده و مواد ژنتيكي ايجاد شده با استفاده از منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه را مطابق مفاد ماده (12) فراهم و يا تسهيل نمايند. دسترسي به اين گونه فناوري ها، انواع اصلاح شده و مواد ژنتيكي با رعايت قوانين حاكم در مورد دسترسي و حقوق مالكيت و طبق توانائيهاي ملي صورت خواهد گرفت.
2 - دسترسي به فناوري و انتقال آن به كشورها بويژه به كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از طريق مجموعه تمهيداتي نظير تأسيس و نگهداري و مشاركت در گروههائي با موضوع فعاليت محصول گياهي به منظور همه گونه مشاركت براي تحقيق و توسعه استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و فعاليت هاي مشترك تجاري مربوط به مواد دريافت شده، توسعه نيروي انساني و دسترسي مؤثر به تجهيزات تحقيقاتي صورت خواهد گرفت.
3 - دسترسي و انتقال فناوري موضوع رديفهاي (1) و (2) فوق از جمله فناوريهائي كه با حقوق مالكيت معنوي حمايت مي شوند به كشورهاي در حال توسعه كه طرف متعاهد اين كنوانسيون هستند بويژه كشورهاي كمتر توسعه يافته و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر با شرايط منصفانه و كاملا" مطلوب فراهم و يا تسهيل خواهد شد، بويژه در مورد فناوري هاي مورد استفاده براي حفاظت و همچنين فناوري هاي سودمند براي كشاورزان در كشورهاي در حال توسعه به خصوص كشورهاي كمتر توسعه يافته و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از جمله با شرايط اعطائي ممتاز و ترجيحي و مورد توافق متقابل، از جمله و بويژه از طريق مشاركت در تحقيقات و توسعه در قالب نظام چند جانبه. اينگونه دسترسي و انتقال در شرايطي صورت خواهد گرفت كه با شناسائي و منطبق بر حمايت كافي و مؤثر از حقوق مالكيت معنوي باشد.
ج - ظرفيت سازي:
ب. ت. ب. نيازهاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، كه از طريق اولويتي كه آنها براي ظرفيت سازي در منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در طرحها و برنامههاي خود در نظر مي گيرند، بيان مي شود، در صورتي كه منابع ژنتيكي گياهي ياد شده براي غذا و كشاورزي مشمول نظام چند جانبه باشد، طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه موارد زير را در اولويت قرار بدهند:
1 - ايجاد و يا تقويت برنامههايي براي آموزش علمي و فني حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
2 - ايجاد و تقويت تأسيساتي براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر؛ و
3 - انجام تحقيقات علمي ترجيحا" و در جائي كه ممكي باشد، در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، با همكاري مؤسسات اين كشورها و توسعه ظرفيت براي انجام اين گونه تحقيقات در زمينههاي مورد نياز.
د - تسهيم منافع مالي و ديگر منافع تجاري سازي:
1 - طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند در قالب نظام چند جانبه با دخيل كردن بخشهاي خصوصي و دولتي در فعاليت هاي مشخص شده در اين ماده از طريق اشتراك مساعي و همكاري از جمله با بخش خصوصي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر در تحقيق و توسعه فناوري، اقداماتي را به منظور دستيابي تسهيم منافع ناشي از تجاري سازي اتخاذ نمايند.
2 - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه موافقتنامه انتقال مواد استاندارد موضوع بند (4) ماده (12) شامل اين الزام باشد كه دريافت كنندهاي كه محصولي را تجاري مي كند كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بوده و در بردارنده موادي است كه از طريق نظام چند جانبه به آن دسترسي يافته، سهم عادلانهاي از منافع حاصل از تجاري سازي آن محصول را به ساز و كار موضوع جزء (و) بند (3) ماده (19) بپردازد، مگر اين كه محصول مزبور بدون محدوديت براي تحقيق و اصلاح بيشتر در دسترس ديگران باشد، كه در اينصورت دريافت كنندهاي كه تجاري سازي مي كند براي پرداخت چنين سهمي ترغيب خواهد شد.
هيأت رئيسه در اولين جلسه خود ميزان، شكل و شيوه پرداخت را در راستاي عرف تجاري تعيين خواهد نمود. هيأت رئيسه مي تواند تصميم بگيرد براي طبقات مختلف دريافت كنندگان كه فرآوردههاي مزبور را تجاري سازي مي كنند سطوح متفاوت پرداخت مقرر نمايد. همچنين مي تواند در مورد ضرورت معاف نمودن كشاورزان خرده پاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از پرداخت هاي مزبور تصميم بگيرد. هيأت رئيسه مي تواند هرازگاهي در راستاي دستيابي به تسهيم عادلانه منافع، سطوح پرداخت را مورد بازبيني و تجديد نظر قرار دهد و ظرف يك دوره پنج ساله از لازمالاجراء شدن اين معاهده لزوم پرداخت اجباري مقرر در موافقتنامه انتقال مواد استاندارد را نيز در مواردي كه محصولات تجاري شده مزبور بدون محدوديت براي تحقيق و اصلاح بيشتر در دسترس ديگران قرار مي گيرد ارزيابي نمايد.
3 - طرفهاي متعاهد موافقت مي كنند كه منافع حاصل از استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه به موجب نظام چند جانبه تقسيم مي شود، بايد ابتدا به صورت مستقيم و غير مستقيم به سوي كشاورزان تمام كشورها بويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر كه به حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مي پردازند، جريان يابد.
4 - هيأت رئيسه در اولين اجلاس خود، سياست و معيارهاي مربوط به كمكهاي ويژه به موجب راهبرد مالي توافق شده مقرر در ماده (18) براي حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر كه مشاركت آنها در تنوع منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه قابل توجه بوده و يا نيازهاي خاصي دارند، بررسي خواهد كرد.
5 - طرفهاي متعاهد تصديق مي كنند كه توانائي اجراي كامل «برنامه اقدام جهاني» به ويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر به ميزان زيادي به اجراي مؤثر اين ماده و راهبرد مالي مقرر ماده (18) بستگي خواهد داشت.
6- طرفهاي متعاهد ترتيبات راهبردي مشاركت داوطلبانه در تسهيم منافع را بررسي خواهند كرد تا صنايع فرآوري غذائي كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي سود مي برند در نظام چند جانبه، مشاركت مالي نمايند.
بخش 5 - اجزاء حمايت كننده
ماده 14 - برنامه اقدام جهاني
طرفهاي متعاهد با تصديق اهميت برنامه دورهاي اقدام جهاني براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در اين معاهده، بايد اجراي مؤثر آنرا از جمله از طريق اقدامات ملي و در صورت اقتضا از طريق همكاري هاي بينالمللي به منظور ايجاد چارچوب متناسب از جمله و بويژه براي ظرفيت سازي، انتقال فناوري و تبادل اطلاعات، با در نظر گرفتن مفاد ماده (13) ترغيب نمايند.
ماده 15 - مجموعههاي خارج از رويشگاهي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي و ديگر مؤسسات بينالمللي نگهداري مي شوند
1 - طرفهاي متعاهد اهميت مجموعههاي خارج از رويشگاهي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي به صورت اماني نگهداري مي شوند را براي اين معاهده مورد تصديق قرار مي دهند. طرفهاي متعاهد از مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي مي خواهند كه موافقتنامههايي را با هيأت رئيسه در رابطه با مجموعههاي خارج از رويشگاهي مزبور طبق قيود و شرايط زير منعقد نمايند:
الف ) - منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در پيوست (1) اين معاهده فهرست شده و توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي نگهداري مي شوند بايد طبق مقررات مندرج در بخش (4) اين معاهده در دسترس قرار گيرند.
ب ) - منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي به غير از آنچه كه در پيوست (1) اين معاهده آمده است و قبل از اجراي اين معاهده جمع آوري شده و توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي به طور اماني نگهداري مي شود بايد طبق مفاد موافقتنامه انتقال مواد استاندارد كه به موجب موافقتنامههاي بين مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي و فائو در حال استفاده هستند در دسترس قرار گيرند. موافقتنامه انتقال مواد استاندارد بايد توسط هيأت رئيسه با مشورت مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي طبق مفاد مربوط اين معاهده بويژه مواد (12) و (13) و به موجب شرايط زير حد اكثر نشست اجلاس عادي دوم آن مورد بازبيني قرار گيرد:
(1) - مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي بايد طبق برنامهاي كه هيأت رئيسه مقرر مي نمايد به صورت دورهاي هيأت رئيسه را از موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد منعقد شده مطلع سازند.
(2) - نمونههايي از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بنا به تقاضا و بدون نياز به موافقتنامه انتقال مواد استاندارد بايد در اختيار طرف هاي متعاهدي كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي از سرزمين آنها در شرايط رويشگاههاي طبيعي جمع آوري شده، قرار گيرد.
(3) - منافع حاصل به موجب موافقتنامه انتقال مواد استاندارد فوق كه به ساز و كار مذكور در جزء (و) بند (3) ماده (19) واريز مي گردد، بايد بويژه در حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مورد نظر و بخصوص در برنامههاي ملي و منطقهاي در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر بويژه در مراكز تنوع و كشورهاي كمتر توسعه يافته مصرف شود. و
(4) - مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي بايد در حد توان خود اقداماتي را اتخاذ كنند تا شرايط موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد به طور مؤثر رعايت گردد و در اسرع وقت هيأت رئيسه را در جريان موارد عدم رعايت آن قرار دهند.
ج ) - مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي صلاحيت هيأت رئيسه را در ارائه سياستهاي هدايت كننده در خصوص مجموعههاي خارج از رويشگاهي نگهداري شده توسط آنان با رعايت مفاد اين معاهده مورد شناسايي قرار خواهند داد.
د ) - تجهيزات علمي و فني كه مجموعههاي خارج از رويشگاه طبيعي در آن نگهداري مي شوند به منظور نگهداري و مديريت اين مجموعهها مطابق استانداردهاي پذيرفته شده بينالمللي بويژه استانداردهاي بانك ژن كه توسط كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي فائو مورد تأييد قرار گرفته است، همچنان در اختيار مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي باقي خواهند ماند.
ه ) - دبير، بنا بر تقاضاي يكي از مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي تلاش خواهد نمود تا پشتيباني فني مناسب را فراهم نمايد.
و ) - دبير، در هر زماني حق دسترسي به تأسيسات و همچنين حق بازرسي تمام فعاليتهاي انجام شده در آنها را كه مستقيما" به حفاظت و تبادل مواد موضوع اين ماده مربوط مي شود، خواهد داشت.
ز ) - در صورت تهديد يا جلوگيري از نگهداري منظم اين مجموعههاي خارج از رويشگاهي حفاظت شده به وسيله مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي توسط هر عاملي، از جمله وضعيت اضطراري، دبير با موافقت كشور ميزبان به تخليه يا انتقال آنها تا حد امكان كمك خواهد نمود.
2 – طرف هاي متعاهد موافقت مي كنند منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در پيوست (1) اين معاهده را در قالب نظام چند جانبه در دسترس مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات بينالمللي كشاورزي كه با هيأت رئيسه طبق اين معاهده موافقتنامههايي را امضاء كردهاند قرار دهند. مراكز مزبور در فهرستي كه توسط دبير نگهداري شده بنا به تقاضا در اختيار طرف هاي متعاهد قرار مي گيرد، اضافه خواهد شد.
3 - موادي غير از مواد فهرست شده در پيوست (1) كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي دريافت و نگهداري مي شود پس از لازمالاجراء شدن اين معاهده بر اساس شرايط مورد توافق مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي دريافت كننده مواد و كشور مبدأ اين منابع يا كشوري كه آنها را طبق كنوانسيون تنوع زيستي يا قوانين حاكم ديگر بدست آورده است، در دسترس قرار خواهند گرفت.
4 - طرفهاي متعاهد ترغيب مي شوند تا دسترسي مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي را كه با هيأت رئيسه موافقتنامههايي را امضاء نمودهاند، بر اساس شرايط توافق شده به آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در پيوست (1) ذكر نشدهاند، ولي براي فعاليت ها و برنامههاي مراكز مزبور مهم مي باشند، فراهم نمايند.
5 - هيأت رئيسه همچنين مساعي خود را در جهت انعقاد موافقتنامههايي براي مقاصد مذكور در اين ماده با ديگر مؤسسات بينالمللي مربوط به كار خواهد بست.
ماده 16 - شبكههاي بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي
1 - همكاريهاي موجود در شبكههاي بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بر اساس ترتيبات فعلي و طبق شرايط اين معاهده ترغيب يا توسعه داده خواهد شد تا حد اكثر پوشش ممكن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي به دست آيد.
2 - طرفهاي متعاهد به طور مقتضي تمام مؤسسات مربوط از جمله مؤسسات دولتي، خصوصي، غير دولتي، تحقيقاتي، اصلاح و ديگر مؤسسات را براي مشاركت در شبكههاي بينالمللي ترغيب خواهند نمود.
ماده 17 - نظام جهاني اطلاعات مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
1 - طرفهاي متعاهد براي ايجاد و تقويت نظام جهاني اطلاعات بر اساس نظامهاي اطلاعاتي موجود به منظور تسهيل مبادله اطلاعات در زمينه موضوعات علمي، فني و زيست محيطي مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهند نمود. به اين اميد كه اين گونه مبادله اطلاعات به تسهيم منافع از طريق قرار دادن اطلاعات راجع به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دسترس تمامي طرف هاي متعاهد، كمك خواهد نمود. در ايجاد نظام جهاني اطلاعات از همكاري «ساز و كار تبادل» كنوانسيون تنوع زيستي نيز استفاده خواهد شد.
2 - در صورت اعلام طرف هاي متعاهد، در مورد خطراتي كه حفاظت مؤثر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را تهديد مي كند در جهت حفاظت از مواد، پيش آگاهي داده خواهد شد.
3 – طرف هاي متعاهد با كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي فائو در ارزيابي دورهاي آن از وضعيت جهاني منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهند نمود تا برنامه دورهاي اقدام جهاني موضوع ماده (14) به روز گردد.
بخش 6 - مقررات مالي
ماده 18 - منابع مالي
1 - طرفهاي متعاهد متعهد مي شوند كه راهبرد مالي را براي اجراي اين معاهده طبق مفاد اين ماده بكار گيرند.
2 - اهداف راهبرد مالي شامل ارتقاء دسترسي، شفافيت، كارآئي و مؤثر بودن تأمين منابع مالي به منظور اجراي فعاليت هاي موضوع اين معاهده خواهد بود.
3 - به منظور سوق دادن اعتبارات مالي براي فعاليت ها، طرحها و برنامههاي اولويت دار، بويژه در كشورهاي درحال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، و با مد نظر قرار دادن «برنامه اقدام جهاني»، هيأت رئيسه در فواصل زماني مشخص، ميزان اعتبار مالي لازم را تعيين خواهد نمود.
4 - به موجب راهبرد مالي:
الف ) - طرفهاي متعاهد اقدامات لازم و مقتضي را در چهارچوب هيأت هاي رئيسه نهادها، صندوق ها و ساز و كارهاي بينالمللي به عمل خواهند آورد تا از اولويت دادن و توجه كافي به تخصيص مؤثر منابع قابل پيش بيني و توافق شده براي اجراي طرحها و برنامههاي موضوع اين معاهده اطمينان حاصل نمايند.
ب ) - انجام مؤثر تعهدات موضوع اين معاهده توسط طرفهاي متعاهدي كه از كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر هستند به ميزان تخصيص مؤثر منابع موضوع اين ماده، به ويژه توسط كشورهاي توسعه يافته بستگي خواهد داشت. طرفهاي متعاهدي كه از كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر هستند به طرحها و برنامههاي خود براي ظرفيت سازي در زمينه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي اولويت كافي خواهند داد.
ج ) – طرف هاي متعاهدي كه از كشورهاي توسعه يافته هستند نيز منابع مالي براي اجراي اين معاهده را فراهم خواهند نمود و كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر نيز از راههاي دوجانبه، چند جانبه و منطقهاي خود را از منابع مزبور بهرهمند خواهند كرد. اين گونه راهها شامل ساز و كار موضوع جزء (و) بند (3) ماده (19) خواهد بود.
د ) - هر طرف متعاهد موافقت مي نمايد كه منابع مالي براي فعاليت هاي ملي براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در حد منابع مالي توانائيهاي ملي خود به عهده گرفته و فراهم كند. منابع مالي فراهم شده نبايستي براي منظورهائي كه در نهايت مغاير با اين معاهده مي باشد به ويژه در زمينههاي مرتبط با تجارت بينالمللي محصولات، استفاده گردد.
ه ـ ) - طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند كه منافع حاصل از جزء (د) بند (2) ماده (13) بخشي از راهبرد مالي باشد.
و ) – مشاركت هاي داوطلبانه نيز ميتواند توسط طرفهاي متعاهد، بخش خصوصي (ب. ت. ب. ماده 13) سازمانهاي غيردولتي و منابع ديگر فراهم گردد. طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند كه هيأت رئيسه ويژگي هاي راهبرد ترغيب چنين مشاركت هائي را بررسي نمايد.
5 - طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند كه اولويت به اجراي طرحها و برنامههاي توافق شده براي كشاورزان كشورهاي در حال توسعه بويژه در كشورهاي كمتر توسعه يافته و در كشورهاي با اقتصاد در حال گذري كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي محافظت يا استفاده پايدار مي كنند، داده شود.
بخش 7 - مقررات اجرائي
ماده 19 - هيأت رئيسه
1 - بدين وسيله هيأت رئيسه متشكل از تمامي طرفهاي متعاهد تشكيل مي گردد.
2 - تمام تصميمات هيأت رئيسه با اتفاق نظر اتخاذ خواهد شد، مگر در مواردي كه با اتفاق نظر تصميم گرفته شود كه به روش ديگر عمل شود، به استثناي موارد مربوط به مواد (23) و (24) كه هميشه اتفاق نظر ضروري خواهد بود.
3 - وظايف هيأت رئيسه، ترغيب اجراي كامل اين معاهده با در نظر داشتن اهداف آن و بويژه موارد زير خواهد بود:
الف ) - تهيه رهنمود و دستورالعمل سياستگذاري براي نظارت و به كارگيري توصيههاي لازم براي اجراي اين معاهده و بويژه عملي شدن نظام چند جانبه.
ب ) - تصويب طرحها و برنامههائي براي اجراي اين معاهده.
ج ) - تصويب راهبرد مالي براي اجراي اين معاهده در اولين جلسه خود و بازنگري آن در فواصل زماني مشخص طبق مفاد ماده (18).
د ) - تصويب بودجه اين معاهده.
ه ) - بررسي و ايجاد نهادهاي فرعي لازم و تصويب مأموريتها و تركيب آنها در صورت وجود اعتبارات مالي لازم.
و ) - در صورت لزوم ايجاد يك ساز و كار مناسب مانند حساب اماني براي دريافت و استفاده از منابع مالي كه به منظور اجراي اين معاهده تأمين مي گردد.
ز ) - ايجاد و حفظ همكاري با اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط ديگر، از جمله و بويژه كنفرانس اعضاي كنوانسيون تنوع زيستي در ارتباط با موضوعات مشمول اين معاهده از جمله مشاركت آنان در راهبرد مالي.
ح ) - در صورت لزوم بررسي و تصويب اصلاحيههاي اين معاهده طبق مفاد ماده (23).
ط ) - در صورت لزوم بررسي و تصويب اصلاحيههاي پيوست هاي اين معاهده طبق مفاد ماده (24).
ي ) - بررسي شيوههاي راهبرد تشويق مشاركتهاي داوطلبانه بويژه در ارتباط با مواد (13) و (18).
ك ) - انجام وظايف ديگري كه ممكن است براي نيل به اهداف اين معاهده ضروري باشد.
ل ) - توجه به تصميمات مرتبط كنفرانس اعضاء كنوانسيون تنوع زيستي و اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط.
م ) - در صورت اقتضاء مطلع نمودن كنفرانس اعضاي كنوانسيون تنوع زيستي و اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط از موضوعات مربوط به اجراي اين معاهده؛ و
ن ) - تأييد شرايط موافقتنامههاي با مراكز تحقيقات كشاورزي و بينالمللي و ديگر مؤسسات بينالمللي به موجب ماده (15) و تجديد نظر و اصلاح موافقتنامه انتقال مواد استاندارد موضوع ماده (15).
4 - هر طرف متعاهد با رعايت بند (6) ماده (19) يك رأي دارد و مي تواند در جلسات هيأت رئيسه با يك نماينده كه او نيز مي تواند يك جانشين، مشاوران و كارشناساني به همراه داشته باشد شركت كند. جانشين ها، كارشناسان و مشاوران مي توانند در جلسات هيأت رئيسه شركت كنند ولي نميتوانند رأي بدهند مگر در مواردي كه به طور مقتضي اجازه داشته باشند كه به جاي نماينده عمل نمايند.
5 - سازمان ملل متحد، آژانس هاي تخصصي آن و آژانس بينالمللي انرژي اتمي و نيز هر كشوري كه طرف متعاهد اين معاهده نيست، مي توانند به عنوان ناظر در جلسات هيأت رئيسه شركت نمايند. هر نهاد يا آژانس ديگري اعم از دولتي يا غير دولتي كه در زمينههاي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي صاحب صلاحيت باشد و تمايل خ. ر. ب. شركت در جلسات هيأت رئيسه به عنوان ناظر به دبير اعلام كرده باشد ميتواند پذيرفته شود مگر اين كه يك سوم طرفهاي متعاهد حاضر، اعتراض نمايند. پذيرش و شركت ناظرين تابع آئين نامه مصوب هيأت رئيسه خواهد بود.
6 - هر سازمان عضو فائو كه طرف متعاهد اين معاهده باشد و كشورهاي عضو آن سازمان كه طرف متعاهد اين معاهده هستند طبق اساسنامه و مقررات عمومي فائو (با جرح و تعديل لازم) حق عضويت خود را اعمال و به تعهدات عضويت خود عمل خواهند نمود.
7 - هيأت رئيسه در صورت لزوم آئين نامه داخلي و قواعد مالي خود را كه مغاير با اين معاهده نخواهد بود، تصويب و اصلاح خواهد نمود.
8 - حضور نمايندگان اكثريت طرفهاي متعاهد براي رسمي شدن هر جلسه هيأت رئيسه ضروري است.
9 - هيأت رئيسه حد اقل هر دو سال يك بار جلسات عادي تشكيل خواهد داد. اين جلسات حتيالامكان بلافاصله پس از جلسات عادي كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي برگزار خواهد شد.
10 - در صورتي كه هيأت رئيسه تشكيل جلسات ويژهاي را در زمانهاي ديگري ضروري تشخيص دهد، يا هر طرف متعاهد تشكيل آن را بطور كتبي تقاضا كند و يك سوم طرفهاي متعاهد از درخواست مزبور حمايت كنند، جلسات ويژه هيأت رئيسه تشكيل خواهد شد.
11 - هيأت رئيسه، رئيس و معاونين رئيس خود را (كه جمعا" به آنها «دفتر» اطلاق مي گردد) مطابق آئين نامه خود انتخاب خواهد نمود.
ماده 20 - دبير
1 - دبير هيأت رئيسه توسط مديركل فائو و با تأييد هيأت رئيسه منصوب مي گردد. دبير از كمك كاركنان لازم استفاده خواهد نمود.
2 - دبير وظايف زير را انجام خواهد داد:
(الف) - ترتيب برگزاري و ارائه حمايت اداري براي جلسات هيأت رئيسه و نهادهاي فرعي كه ممكن است به وجود آيند؛
(ب) - كمك به هيأت رئيسه در انجام وظايف خود از جمله انجام وظايف ويژهاي كه ممكن است توسط هيأت رئيسه به عهده او گذاشته شود؛
(ج) - گزارش فعاليت هاي خود به هيأت رئيسه.
3 - دبير تمام طرفهاي متعاهد و مديركل فائو را از موارد زير آگاه خواهد نمود:
(الف) - تصميمات هيأت رئيسه ظرف شصت روز پس از تصويب؛
(ب) - اطلاعات دريافتي از طرفهاي متعاهد طبق مفاد اين معاهده.
4 - دبير مدارك لازم براي جلسات هيأت رئيسه را به شش زبان سازمان ملل متحد تهيه خواهد نمود.
5 - دبير با اركان سازمانها و معاهدات ديگر از جمله و بويژه دبير خانه كنوانسيون تنوع زيستي در رسيدن به اهداف اين معاهده همكاري خواهد نمود.
ماده 21 - رعايت مفاد
هيأت رئيسه در اولين اجلاس خود، تشريفات مؤثر و معاضدت آميز و ساز و كارهاي اجرائي را براي ترغيب رعايت مفاد اين معاهده و برخورد با موضوع عدم رعايت بررسي و تصويب خواهد نمود. اين تشريفات و ساز و كارها شامل نظارت، ارائه كمك و مشاوره از جمله كمكها و مشاورههاي حقوقي (در صورت لزوم)، بويژه به كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر خواهد بود.
ماده 22 - حل اختلافات
1 - در صورت بروز اختلاف بين طرفهاي متعاهد در خصوص تفسير يا اجراي اين معاهده، طرفهاي ذيربط از طريق مذاكره راه حلها را جستجو خواهند نمود.
2 - اگر طرفهاي اختلاف نتوانند از طريق مذاكره به توافق برسند، ميتوانند به طور مشترك خواستار مساعي جميله يا ميانجيگري طرف ثالث شوند.
3 - هر طرف متعاهد هنگام تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به اين معاهده يا هر زمان ديگري بعد از آن، مي تواند بطور كتبي به امين اسناد اعلام كند كه در مورد اختلافي كه طبق بند (1) يا (2) ماده (22) حل نشده، يك يا هر دو راه حل اختلاف زير را به اجبار مي پذيرد:
(الف) - داوري طبق تشريفات مندرج در بخش (1) پيوست (2) اين معاهده؛
(ب) - ارجاع اختلاف به ديوان بينالمللي دادگستري.
4 - اگر طرفهاي اختلاف طبق بند (3) فوق، تشريفات مذكور يا هيچ تشريفاتي را نپذيرفته باشند، اختلاف طبق بخش (2) پيوست (2) اين معاهده به مصالحه ارجاع خواهد شد، مگر اين كه طرفها به گونه ديگري توافق نمايند.
ماده 23 - اصلاحات اين معاهده
1 - اصلاحات اين معاهده مي تواند از سوي هر طرف متعاهدي پيشنهاد شود.
2 - اصلاحات اين معاهده در جلسه هيأت رئيسه تصويب خواهد شد. متن هر اصلاحيه پيشنهادي توسط دبير حداقل شش ماه قبل از اجلاسي كه قرار است پيشنهاد مذكور در آن تصويب شود به طرفهاي متعاهد ارسال خواهد شد.
3 - تمام اصلاحات اين معاهده فقط از طريق اتفاق نظر طرفهاي متعاهد حاضر در جلسه هيأت رئيسه انجام شود.
4 - هر اصلاحيه تصويب شده توسط هيأت رئيسه براي طرفهاي متعاهدي كه آن را تنفيذ، پذيرش يا تصويب نمودهاند در نودمين روز پس از توديع سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب دو سوم طرفهاي متعاهد لازمالاجراء خواهد شد. پس از آن، اصلاحيه براي هر طرف متعاهد ديگر در نودمين روز پس از اين كه طرف متعاهد مذكور سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب خود را توديع نمايد، لازمالاجراء خواهد شد.
5 - از نظر اين ماده، سند توديع شده توسط سازمان عضو فائو، سندي اضافه بر اسنادي كه توسط كشورهاي عضو آن سازمان توديع شده است، محسوب نمي گردد.
ماده 24 – پيوست ها
1 – پيوست هاي اين معاهده جزء لاينفك اين معاهده محسوب مي گردد و هرگونه ارجاع به اين معاهده همزمان ارجاع به هر پيوست آن نيز مي باشد.
2 - مفاد ماده (23) در مورد اصلاحات اين معاهده، در مورد اصلاح پيوست ها نيز اعمال خواهد شد.
ماده 25 - امضاء
اين معاهده از تاريخ سوم نوامبر 2001 (1380/8/12) تا چهارم نوامبر 2002 (1381/8/13) در مقر فائو براي امضاء تمامي اعضاء فائو و هر كشوري كه عضو فائو نباشد ولي عضو سازمان ملل متحد يا يكي از آژانسهاي تخصصي يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشد، مفتوح خواهد بود.
ماده 26 - تنفيذ، پذيرش يا تصويب
اين معاهده منوط به تنفيذ، پذيرش يا تصويب اعضاء و غير اعضاء فائو موضوع ماده (25) مي باشد. اسناد تنفيذ، پذيرش يا تصويب نزد امين اسناد توديع خواهد شد.
ماده 27 - الحاق
اين معاهده از تاريخي كه در آن براي امضاء بسته مي باشد، براي الحاق تمام اعضاء فائو و كشورهاي غير عضو فائو كه عضو سازمان ملل متحد، يا يكي از آژانس هاي تخصصي آن يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشند مفتوح خواهد بود. اسناد الحاق نزد امين اسناد توديع خواهد شد.
ماده 28 - لازمالاجراء شدن
1 - اين معاهده با رعايت مفاد بند (2) ماده (29) در نودمين روز پس از توديع چهلمين سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به شرطي كه حد اقل بيست سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق توسط اعضاي فائو توديع شده باشد لازمالاجراء خواهد شد.
2 - اين معاهده براي هر عضو فائو و هر كشور غير عضو فائو كه عضو سازمان ملل متحد يا يكي از آژانسهاي تخصصي آن يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشد و اين معاهده را پس از توديع چهلمين سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق طبق بند (1) تنفيذ كرده، پذيرفته، تصويب نموده و يا به آن ملحق شود، در نودمين روز پس از توديع سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق آن، لازمالاجراء خواهد شد.
ماده 29 - سازمانهاي عضو فائو
1 - تا زماني كه يك سازمان عضو فائو سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به اين معاهده را توديع مي كند، آن سازمان عضو طبق بند (7) ماده (2) اساسنامه فائو هرگونه تغيير در توديع صلاحيت خ. ن. ب. اعلاميه صلاحيت توديع شده خود به موجب بند (5) ماده (2) اساسنامه فائو را كه ممكن است به دنبال پذيرش اين معاهده ضروري باشد، اطلاع خواهد داد. هر طرف متعاهد اين معاهده مي تواند در هر زمان از يك سازمان عضو فائو كه طرف متعاهد اين معاهده شده است، بخواهد تا اطلاعات لازم را در خصوص موضوع خاصي از اين معاهده كه مسؤول اجراي آن شده است، همان گونه كه براي كشورهاي عضو آن سازمان عضو فراهم مي كند، براي آن نيز فراهم نمايد. سازمان عضو اين اطلاعات را ظرف مدت معقولي ارائه خواهد نمود.
2 - اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق يا خروج از عضويت توديع شده توسط يك سازمان عضو فائو به عنوان سندي اضافه بر اسناد توديع شده توسط كشورهاي عضو آن سازمان محسوب نخواهد شد.
ماده 30 - حق شرط
هيچگونه حق شرطي را براي اين معاهده نمي توان در نظر گرفت.
ماده 31 - غير عضوها
طرفهاي متعاهد هر عضو فائو يا كشورهاي ديگري را كه طرف متعاهد اين معاهده نمي باشند، تشويق خواهند نمود تا اين معاهده را بپذيرند.
ماده 32 - انصراف از عضويت
1 - هر طرف متعاهد مي تواند در هر زماني بعد از دو سال از تاريخي كه اين معاهده براي آن لازمالاجراء شده است، امين اسناد را به طور كتبي از انصراف از عضويت در اين معاهده مطلع سازد. امين اسناد بلافاصله مراتب را به كليه طرفهاي متعاهد اطلاع خواهد داد.
2 - انصراف از عضويت يك سال پس از تاريخ دريافت اطلاعيه نافذ خواهد شد.
ماده 33 - انقضاء
1 - اين معاهده چنانچه و زماني كه به واسطه انصراف از عضويت در آن، تعداد طرف هاي متعاهد آن به كمتر از چهل برسد خود به خود منقضي مي گردد، مگر آن كه طرف هاي متعاهد باقيمانده به اتفاق به گونه ديگري تصميم بگيرند.
2 - زماني كه تعداد طرفهاي متعاهد به كمتر از چهل كاهش يابد، امين اسناد كليه طرفهاي متعاهد باقيمانده را آگاه خواهد ساخت.
3 - در صورت انقضاء اين معاهده، مالكيت سرمايههاي آن تابع قواعد مالي خواهد بود كه هيأت رئيسه تصويب خواهد كرد.
ماده 34 - امين اسناد
مديركل فائو امين اسناد اين معاهده خواهد بود.
ماده 35 - متون معتبر
متون عربي، چيني، انگليسي، فرانسوي، روسي و اسپانيائي اين معاهده به طور يكسان معتبر مي باشند.
پيوست 1)
فهرست گياهان زراعي تحت پوشش نظام چند جانبه
گياهان غذائي
گياه
جنس
ملاحظات
ميوه نان................................................ Artocarpus............................ فقط ميوهّ نان
مارچوبه............................................... Asparagus
يولاف.................................................. Avena
چغندر.................................................. Beta
مجموعه براسيكا.....................................assica et al .....شامل جنسهاي
(كلزا و كلم ها)............................................................. Genera included are : Brassica
Armoracia………………………………………………………………………
Barbarea, Camelina, Crambe………………………………………………….,
Diplotaxis………………………………………………………………………………….
Eruca, Isatis, Lepidium………………………………………………………..
,................................................................................................................... Raphanobrassica
This………………………………………………………… Raphanus, Rorippa and Sinapis,
comprises oilseed and Vegatable …….….…………………………………………………… .
crops such as cabbage, apessed………………………………………………………………..,
mustard, cress rocket radish and…………………………………………………………………
turnip The species lepidum meyenii……………………………………………………………..
(maca) is excluded…………..…………………………………………………………………...
نخود كبوتري............................................................................................... Caianus
نخود............................................................................................................. Cicer
مركبات......................... are included as root slock ……….Citrus Genera Poncirus and Fortunella
كاكائو............................ Cocos
آرويدهاي مهم................. Colocasia ....................... tannia dasheen and. cocoyam.Major aroids include taro,
Xanthosoma……………………
هويج.......................... Daucus
يام............................ Dioscorea
ارزن انگشتي................ Elusine
توت فرنگي................ Fragaria
آفتابگردان............... Helianthus
جو......................... Hordeum
سيب زميني شيرين....... Ipomoea
گاودانه.................... Lathyrus
عدس.......................... Lens
سيب....................... Malus
كاساوا....................... Manihot............................................................................... only Manihot esculenta
موز......... musa….………..........................................................................................textilis Except Musa
برنج........................ Oryza
ارزن مرواريدي..... Pennisetum
لوبيا..................... Polyanthus Except ………………………………………………Phaseolus Phaseolus
نخود فرنگي........... Pisum
چاودار................. Secale
سيب زميني............... except …………………………………Solanum except Section tuberosa incloded,
phureja……………………..……………………………………………………………….. Solanum
بادنجان ....................Solanum........................................................................ included Section melonjena
سورگوم................. Sorghum
تريتيكاله................. Triticosecale
گندم..................... Secale …………..………………..Triticum et al Including Agropyron, Elymus and
باقلا/ماشك................. Vicia
گروه چشم بلبلي........... Vigna
ذرت.......................... …………………………..………………….Zea Excluding Zea perennis, Zea
diploperennis and Zea Iuxurians………………………………………………………………………
گياهان علوفهاي
گياهان علوفهاي لگومينور
جنس
گونه
Astragalus
Chinensis, cicer arenarius
Canavalia
Ensiformis
Coronilla
Varia
Hedysarum
Coronarium
Lathyrus
Cicera, ciliolatus, hirsutus, ochrus, odoratus sativus,
Lespedeza
Cuneata, striata stipulacea,
Lotus
Corniculatus, subbiflorus uliginosus
Lupinus
, Iuteus Albus, angustifolius,
Medicago
Arborea, falcata, sativa, scutellata, rigidula truncatula,
Melilotus
Albus officinalis
Onobrychis
, Viciifolia
Ornithopus
Sativus
Prosopis
Affinis, alba, chilensis, nigra pallida
Pueraria
Phaseoloides
Trifolium
Alexandrinum, alpestre, ambiguum, angustifolium arvense
agrocicrum, hybridum, incarnatum, pratense, repens resupinatum
rueppellianum, semipilosum, subterraneum vesiculosum,
گياهان علوفهاي گرامينه
جنس
گونه
Andropogon
Gayanus
Agropyron
Cristatum desertorum,
Agrostis
tenuis, Stolonifera
Alopecurus
Paratensis
Arrhenatherum
Elatius
Dactylis
Glomerata
Festuca
Arundinacea, gigantea, heterophylla, ovina, pratensis , rubara
Lolium
Hybridum, multiflorim, perenne, rigidum, temulentum
Phalaris
Aguatica arundinacea,
Phleum
Pratense
Poa
Alpina, annua pratensis,
Tripsacum
Iaxum
گياهان علوفهاي ديگر
جنس
گونه
Atriplex
, nummularia Halimus
Salsola
Vermiculata
پيوست 2)
بخش 1 - داوري
ماده 1 - طرف مدعي، دبير را از اينكه طرفهاي اختلاف، آنرا به موجب ماده (22) به داوري ارجاع مي كنند آگاه خواهد ساخت. در اطلاعيه بايد موضوع مورد داوري ذكر شده و بخصوص موادي از معاهده كه تفسير يا اجراي آنها مطرح مي باشد، مشخص گردد. اگر طرفهاي اختلاف پيش از تعيين سرداور در خصوص مشخص نمودن موضوع مورد اختلاف به توافق نرسند، ديوان موضوع را تعيين خواهد كرد. دبير، اطلاعات دريافتي به اين طريق را در اختيار كليه طرفهاي متعاهد اين معاهده قرار خواهد داد.
ماده 2 -
1 - در اختلافات بين دو طرف اختلاف، ديوان داوري از سه عضو تشكيل خواهد شد. هر طرف اختلاف يك داور انتخاب خواهد كرد و دو داوري كه به اين صورت انتخاب شدهاند با توافق مشترك، داور سوم را كه رئيس ديوان داوري خواهد بود، انتخاب خواهند كرد. سرداور نبايد از اتباع يكي از دو طرف اختلاف باشد، محل زندگياش نبايد در قلمرو يكي از طرف هاي اختلاف باشد، تحت استخدام هيچ كدام از آنها نبايد باشد و در هيچ مقام ديگري نيز نبايد اين اختلاف را بررسي كرده باشد.
2 - در اختلافات بين بيش از دو طرف متعاهد، طرف هاي اختلافي كه از منافع واحدي برخوردار هستند به صورت مشترك و با توافق يكديگر يك داور را انتخاب خواهند كرد.
3 - هر پست بلاتصدي به گونهاي كه براي انتصاب اوليه تعيين شده، پر خواهد شد.
ماده 3 -
1 -اگر سرداور ظرف مدت دو ماه پس از انتصاب داور دوم، تعيين نشده باشد، مديركل فائو بنا به درخواست يك طرف اختلاف، ظرف يك دوره دو ماهه ديگر سرداور را انتخاب خواهد كرد.
2 - اگر يكي از طرفهاي اختلاف ظرف مدت دو ماه از زمان دريافت درخواست، داوري را انتخاب نكند، طرف ديگر مي تواند مديركل فائو را آگاه گرداند و وي ظرف يك دوره دو ماهه ديگر اين انتخاب را انجام خواهد داد.
ماده 4 - ديوان داوري تصميمات خود را طبق مفاد اين معاهده و حقوق بينالملل خواهد گرفت.
ماده 5 - ديوان داوري آئين كار خود را تعيين خواهد كرد، مگر اين كه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند.
ماده 6 - ديوان داوري مي تواند بنا به درخواست يكي از طرفهاي اختلاف، اقدامات موقتي و لازم حمايتي را توصيه كند.
ماده 7 - طرفهاي اختلاف، كار ديوان داوري را تسهيل خواهند كرد و به ويژه با استفاده از كليه وسائلي كه در اختيار دارند:
الف - كليه اسناد، اطلاعات و تسهيلات مربوط را در اختيار ديوان قرار خواهند داد؛ و
ب - در موقع لزوم اجازه خواهند داد كه ديوان شهود يا كارشناساني را فراخواند و ادله آنان را دريافت كند.
ماده 8 - طرفهاي اختلاف و داوران موظفند محرمانه بودن كليه اطلاعاتي را كه طي جريان داوري دريافت مي كنند، حفظ كنند.
ماده 9 - هزينههاي داوري، جز درصورتي كه ديوان داوري به خاطر وجود شرايط خاص مورد، طريق ديگري را تعيين نكرده باشد، به طور مساوي بر عهده طرفهاي اختلاف خواهد بود. ديوان كليه هزينههاي خود را ثبت خواهد كرد و صورتحساب نهايي را براي طرفهاي اختلاف خواهد فرستاد.
ماده 10 - هر طرف متعاهدي كه درخصوص موضوع مورد اختلاف از نظر حقوقي داراي منفعتي باشد كه ممكن است به وسيله تصميم راجع به مورد، تحت تأثير قرار گيرد، مي تواند با رضايت ديوان وارد جريان رسيدگي شود.
ماده 11 - ديوان مي تواند دعاوي متقابلي را كه به طور مستقيم از موضوع اختلاف ناشي مي شود، استماع و در مورد آنها تصميم گيري كند.
ماده 12 - تصميمات مربوط به آئين رسيدگي و ماهيت ديوان داوري با رأي اكثريت اعضاي آن اتخاذ خواهد شد.
ماده 13 - اگر يكي از طرفهاي اختلاف در ديوان داوري حاضر نشود يا نتواند از ادعاي خود دفاع كند، طرف ديگر مي تواند از ديوان بخواهد تا جريان رسيدگي را ادامه دهد و رأي خود را صادر كند. غيبت يا قصور يك طرف اختلاف در دفاع از ادعاي خويش، مانع جريان رسيدگي نخواهد شد. ديوان داوري پيش از اتخاذ تصميم نهايي خود، بايد قانع شده باشد كه ادعا كاملا" بر پايه حقيقت و قانون مي باشد.
ماده 14 - ديوان ظرف پنج ماه از تاريخي كه به طور كامل تشكيل شده باشد، تصميم نهايي خود را اتخاذ خواهد كرد، مگر اين كه تمديد مهلتي را براي مدتي كه از پنج ماه تجاوز نخواهد كرد ضروري تشخيص دهد.
ماده 15 - تصميم نهايي ديوان داوري محدود به موضوع مورد اختلاف خواهد بود و دلايلي را كه بر مبناي آنها تصميم گيري شده، بيان خواهد نمود. اين تصميم متضمن نام اعضائي كه شركت داشتهاند و نيز تاريخ اتخاذ تصميم نهايي خواهد بود. هر يك از اعضاي ديوان مي تواند نظريه مجزا يا مخالف خ. ر. ب. تصميم نهايي پيوست كند.
ماده 16 - رأي صادره براي طرفهاي اختلاف لازمالاجراء خواهد بود. اين رأي قابل تجديد نظر نخواهد بود، مگر اين كه طرفهاي اختلاف از پيش در خصوص تشريفات تجديد نظرخواهي توافق كرده باشند.
ماده 17 - هر يك از طرفهاي اختلاف مي تواند هر اختلافي را در رابطه با تفسير يا شيوه اجراي تصميم نهايي ديوان، براي تصميم گيري به ديوان داوري كه آن را صادر كرده، ارجاع كند.
بخش 2 - مصالحه
ماده 1 - كميسيون مصالحه بنا به درخواست يكي از طرفهاي اختلاف ايجاد خواهد شد. كميسيون جز در مواردي كه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند، متشكل از پنج عضو خواهد بود كه دو نفر از آنها توسط هر طرف ذيربط انتخاب مي شوند و اعضاء مزبور به طور مشترك رئيس را انتخاب خواهند كرد.
ماده 2 - در اختلافات بين بيش از دو طرف متعاهد، طرفهائي كه داراي منافع واحد هستند، به طور مشترك و با توافق يكديگر اعضاي خود را در كميسيون انتخاب خواهند كرد. هرگاه دو يا چند طرف اختلاف، منافع مجزايي داشته باشند يا در مورد وجوه منافع يكسان، دچار اختلاف باشند، ميتوانند اعضاي خ. ر. ب. طور مجزا انتخاب كنند.
ماده 3 - اگر طرفهاي اختلاف نتوانند ظرف دو ماه از تاريخ درخواست ايجاد كميسيون مصالحه، اعضاي آن را انتخاب كنند، مديركل فائو در صورتيكه طرف اختلاف بخواهد، ظرف يك دوره دو ماهه ديگر اين انتخاب را انجام خواهد داد.
ماده 4 - اگر ظرف دو ماه از تاريخ انتخاب آخرين عضو كميسيون، رئيس كميسيون مصالحه انتخاب نشده باشد، در صورت درخواست يكي از طرفهاي اختلاف، مديركل فائو طي يك دوره دو ماهه ديگر وي را انتخاب خواهد نمود.
ماده 5 - كميسيون مصالحه، تصميمات خود را با رأي اكثريت اعضاء خود، اتخاذ خواهد كرد. كميسيون آئين كار خود را تعيين خواهد كرد، مگر اين كه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند. كميسيون پيشنهادي را براي حل و فصل اختلاف ارائه خواهد نمود و طرفها با حسن نيت آن را بررسي خواهند كرد.
ماده 6 - اختلاف در مورد صلاحيت كميسيون مصالحه توسط كميسيون مصالحه مورد بررسي و تصميم گيري قرار خواهد گرفت.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن معاهده شامل مقدمه و سي و پنج ماده و دو پيوست در جلسه علني روز يكشنبه مورخ پنجم تير ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1384/4/15 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.
رئيس مجلس شوراي اسلامي – غلامعلي حداد عادل
مصوب 1384/04/05 مجلس شورای اسلامی
ماده واحده - به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه داده میشود به معاهده ذخایر ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی مصوب 1380/08/12 هجری شمسی برابر با سوم نوامبر 2001 میلادی سی و یکمین کنفرانس سازمان کشاورزی و خوارو بار جهانی سازمان ملل متحد در شهر رم مشتمل بر یک مقدمه و سی و پنج ماده و دو پیوست (به شرح پیوست) ملحق شود و اسناد مربوط را مبادله نماید. وزارت جهاد کشاورزی به عنوان مرجع ملی این معاهده تعیین میشود.
(مصوب سوم نوامبر 2001 برابر 1380/08/12)
ب. ت. ب. این که منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی نگرانی مشترک همه کشورها است و در همه کشورها به میزان زیادی بستگی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی دارد که مبدا آنها جای دیگری است؛
با قبول این که حفاظت، اکتشاف، جمعآوری، شناسائی، ارزیابی و ثبت منابع ژنتیکی گیاهی و برای غذا و کشاورزی در نیل به اهداف اعلامیه رم در مورد امنیت جهانی غذائی و برنامه اقدام اجلاس جهانی غذا و برای دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی برای نسل حاضر و نسل آینده، امری حیاتی است و این که توان کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد گذرا برای به عهده گرفتن این چنین مسئولیتهائی نیازمند تقویت فوری میباشد؛
همچنین با قبول این که منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، ماده اولیه و ضروری اصلاح گیاهان زراعی از طریق انتخاب کشاورزان، اصلاح کلاسیک نباتات یا فناوری زیستی نوین م. ب. و در سازگاری با تغییرات غیر قابل پیش بینی زیست محیطی و نیازهای آتی بشر ضروری است؛
با تایید این که نقش کشاورزان در گذشته، حال و آینده در تمام مناطق جهان بویژه در مراکز پیدایش و تنوع، در زمینه حفاظت، اصلاح و در دسترس قرار دادن این منابع، اساس حقوق کشاورزان میباشد؛
همچنین با تاکید بر حقوق شناخته شده در این معاهده برای حفظ، استفاده، تبادل و فروش بذر و دیگر مواد تکثیر شونده تولید شده توسط کشاورزان و مشارکت در اتخاذ تصمیم و تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهرهبرداری از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، اساس تحقق حقوق کشاورزان و نیز ارتقاء حقوق کشاورزان در سطح ملی و بینالمللی میباشد؛
با تشخیص این که این معاهده و دیگر موافقتنامههای بینالمللی مربوط به این معاهده، بایستی از نظر امنیت غذایی و کشاورزی پایدار موید همدیگر باشند،
با آگاهی از این که مسئله مدیریت منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی نقطه تلاقی کشاورزی، محیط زیست و تجارت م. ب. و با اعتقاد بر این که بایستی بین این بخشها همافزایی وجود داشته باشد؛
با آگاهی از مسئولیت خود در قبال نسل های گذشته و آینده برای حفاظت از تنوع جهانی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی؛
با تشخیص این که کشورها در اعمال حقوق حاکمیتی خود بر منابع ژنتیکی گیاهی خود برای غذا و کشاورزی میتوانند به صورت متقابل از ایجاد نظام چند جانبه موثر برای دسترسی آسان به تعداد مشخص و توافق شدهای از این منابع و تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداری آنها منتفع گردند؛
«منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی» به هرگونه ماده ژنتیکی با منشا گیاهی اطلاق میشود که دارای ارزش بالفعل یا بالقوه برای غذا و کشاورزی باشد.
«ماده ژنتیکی» به هر مادهای با منشا گیاهی، از جمله مواد زایشی و تکثیر شونده رویشی اطلاق میشود که دارای واحدهای وراثتی مفید باشند.
این معاهده مربوط به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی م. ب..
الف) - بررسی و تهیه فهرست منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی با در نظر گرفتن وضعیت و درجه تنوع در جمعیتهای موجود از جمله آنهایی که دارای استفاده بالقوه هستند و در صورت امکان، ارزیابی تهدیدهایی که متوجه آنهاست؛
ه -) - همکاری در ترغیب توسعه نظام کارآمد و پایدار حفاظت در خارج از رویشگاه طبیعی، با توجه لازم به ضرورت مستند سازی، شناسائی، احیاء و ارزیابی به گونهای مناسب و ترغیب توسعه و انتقال فن آوریهای مناسب برای این منظور از نظر اصلاح استفاده پایدار از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی؛
طرفهای متعاهد موافقت می کنند که تامین کمک فنی به طرفهای متعاهد به ویژه کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر را با هدف تسهیل اجرای این معاهده به صورت دو جانبه یا از طریق سازمانهای بینالمللی مربوط ارتقاء دهند.
2 - طرفهای متعاهد موافقت می کنند که مسئولیت شناسائی حقوق کشاورزان در رابطه با منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی، با دولتهای متبوع آنهاست. هر طرف متعاهد باید با توجه به نیازها و اولویتهای خود و در صورت اقتضاء و با رعایت قوانین ملی خود برای صیانت و اشاعه حقوق کشاورزان اقداماتی از جمله موارد زیر را به عمل آورند:
2 - طرفهای متعاهد در اعمال حقوق حاکمیتی خود، موافقت می کنند که نظام چند جانبه موثر، کارآمد و شفافی را هم برای تسهیل دسترسی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی و هم برای تسهیم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداری از این منابع بر اساس تقویت متقابل و تکمیلی به وجود آورند.
3 - طرفهای متعاهد همچنین موافقت می کنند که اقدامات مناسبی را اتخاذ نمایند تا افراد حقیقی و حقوقی که در قلمرو قضایی آنها دارای منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی فهرست شده در پیوست (1) میباشند، برای قرار دادن این گونه منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در نظام چند جانبه ترغیب شوند.
4 - ظرف مدت دو سال از تاریخ لازمالاجراء شدن این معاهده، هیات رئیسه روند پیشرفت قرار دادن منابع ژنتیکی برای غذا و کشاورزی مذکور در بند (3)، در نظام چند جانبه را ارزیابی خواهند نمود. به دنبال این ارزیابی هیات رئیسه تصمیم خواهد گرفت که آیا دسترسی آسان به آن دسته از افراد حقیقی و حقوقی موضوع بند (3) که منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی را در نظام چند جانبه قرار ندادهاند ادامه یابد، یا ترتیبات دیگری که مقتضی به نظر می رسند اتخاذ گردد.
5 - سیستم چند جانبه، منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی را که در پیوست (1) فهرست شده و به گونهای که در جزء (الف) بند (1) ماده (15) پیش بینی شده در مجموعه خارج از رویشگاه طبیعی مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی گروه مشورتی تحقیقات کشاورزی بینالمللی و طبق بند (5) ماده (15) در موسسات بینالمللی دیگر نگهداری میشوند نیز در برخواهد گرفت.
2 - طرفهای متعاهد موافقت میکنند که اقدامات قانونی و دیگر ترتیبات لازم را برای فراهم نمودن این گونه دسترسی به طرفهای متعاهد دیگر از طریق سیستم چند جانبه اتخاذ کنند. بدین منظور، این گونه دسترسی برای افراد حقیقی و حقوقی در قلمرو قضایی هر طرف متعاهد نیز با رعایت مفاد بند (4) ماده (11) فراهم خواهد داشت.
ه -) - دسترسی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در دست تهیه از جمله موادی که توسط کشاورزان در حال ایجاد میباشد، در طول دوره ایجاد، منوط به صلاحدید ایجاد کنندگان آن است.
ح) - طرفهای متعاهد موافقت می کنند که دسترسی به منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در شرایط رویشگاههای اولیه، بدون لطمه زدن به دیگر مقررات به موجب این ماده، طبق قوانین ملی یا در نبود این قوانین، طبق استانداردهایی که ممکن است توسط هیات رئیسه تعیین گردد، فراهم شود.
4 - بدین منظور، طبق بندهای (2) و (3) فوق و به موجب موافقتنامه انتقال مواد استاندارد که توسط هیات رئیسه تصویب خواهد شد و حاوی مقررات جزءهای (الف)، (د) و (ز) بند (3) ماده (12) و همچنین مقررات تسهیم منافع مندرج در ردیف (2) جزء (د) بند (2) ماده (13) و دیگر مقررات مربوط دیگر این معاهده و مقرراتی خواهد بود مبنی بر این که دریافت کننده منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی باید خواستار اعمال شرایط موافقتنامه انتقال مواد استاندارد در مورد انتقال منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا به شخص یا واحد دیگر و نیز انتقالات بعدی آن منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی اعمال شود، دسترسی آسان فراهم خواهد شد.
2 - طرفهای متعاهد موافقت می کنند که منافع حاصل از استفاده، از جمله استفاده تجاری، از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در قالب نظام چند جانبه به صورت منصفانه و عادلانه از طریق ساز و کارهای زیر (تبادل اطلاعات، دسترسی به فناوری و انتقال آن، ظرفیت سازی، تسهیم منافع حاصل از تجاری سازی) با در نظر گرفتن اولویت زمینههای فعالیت برنامه دورهای اقدام جهانی، تحت نظر هیات رئیسه تقسیم گردد:
2 - دسترسی به فناوری و انتقال آن به کشورها بویژه به کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر از طریق مجموعه تمهیداتی نظیر تاسیس و نگهداری و مشارکت در گروههائی با موضوع فعالیت محصول گیاهی به منظور همه گونه مشارکت برای تحقیق و توسعه استفاده از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی و فعالیت های مشترک تجاری مربوط به مواد دریافت شده، توسعه نیروی انسانی و دسترسی موثر به تجهیزات تحقیقاتی صورت خواهد گرفت.
3 - دسترسی و انتقال فناوری موضوع ردیفهای (1) و (2) فوق از جمله فناوریهائی که با حقوق مالکیت معنوی حمایت میشوند به کشورهای در حال توسعه که طرف متعاهد این کنوانسیون هستند بویژه کشورهای کمتر توسعه یافته و کشورهای با اقتصاد در حال گذر با شرایط منصفانه و کاملا" مطلوب فراهم و یا تسهیل خواهد شد، بویژه در مورد فناوری های مورد استفاده برای حفاظت و همچنین فناوری های سودمند برای کشاورزان در کشورهای در حال توسعه به خصوص کشورهای کمتر توسعه یافته و کشورهای با اقتصاد در حال گذر از جمله با شرایط اعطائی ممتاز و ترجیحی و مورد توافق متقابل، از جمله و بویژه از طریق مشارکت در تحقیقات و توسعه در قالب نظام چند جانبه. اینگونه دسترسی و انتقال در شرایطی صورت خواهد گرفت که با شناسائی و منطبق بر حمایت کافی و موثر از حقوق مالکیت معنوی باشد.
با توجه به نیازهای کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر، که از طریق اولویتی که آنها برای ظرفیت سازی در منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در طرحها و برنامههای خود در نظر می گیرند، بیان میشود، در صورتی که منابع ژنتیکی گیاهی یاد شده برای غذا و کشاورزی مشمول نظام چند جانبه باشد، طرفهای متعاهد موافقت می کنند که موارد زیر را در اولویت قرار بدهند:
2 - ایجاد و تقویت تاسیساتی برای حفاظت و استفاده پایدار از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی بویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر؛ و
3 - انجام تحقیقات علمی ترجیحا" و در جائی که ممکی باشد، در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر، با همکاری موسسات این کشورها و توسعه ظرفیت برای انجام این گونه تحقیقات در زمینههای مورد نیاز.
هیات رئیسه در اولین جلسه خود میزان، شکل و شیوه پرداخت را در راستای عرف تجاری تعیین خواهد نمود. هیات رئیسه میتواند تصمیم بگیرد برای طبقات مختلف دریافت کنندگان که فرآوردههای مزبور را تجاری سازی می کنند سطوح متفاوت پرداخت مقرر نماید. همچنین میتواند در مورد ضرورت معاف نمودن کشاورزان خرده پای کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر از پرداخت های مزبور تصمیم بگیرد. هیات رئیسه میتواند هرازگاهی در راستای دستیابی به تسهیم عادلانه منافع، سطوح پرداخت را مورد بازبینی و تجدید نظر قرار دهد و ظرف یک دوره پنج ساله از لازمالاجراء شدن این معاهده لزوم پرداخت اجباری مقرر در موافقتنامه انتقال مواد استاندارد را نیز در مواردی که محصولات تجاری شده مزبور بدون محدودیت برای تحقیق و اصلاح بیشتر در دسترس دیگران قرار میگیرد ارزیابی نماید.
4 - هیات رئیسه در اولین اجلاس خود، سیاست و معیارهای مربوط به کمکهای ویژه به موجب راهبرد مالی توافق شده مقرر در ماده (18) برای حفاظت منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی را در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر که مشارکت آنها در تنوع منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در نظام چند جانبه قابل توجه بوده و یا نیازهای خاصی دارند، بررسی خواهد کرد.
5 - طرفهای متعاهد تصدیق می کنند که توانائی اجرای کامل «برنامه اقدام جهانی» به ویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر به میزان زیادی به اجرای موثر این ماده و راهبرد مالی مقرر ماده (18) بستگی خواهد داشت.
طرفهای متعاهد با تصدیق اهمیت برنامه دورهای اقدام جهانی برای حفاظت و استفاده پایدار از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در این معاهده، باید اجرای موثر آن را از جمله از طریق اقدامات ملی و در صورت اقتضا از طریق همکاری های بینالمللی به منظور ایجاد چارچوب متناسب از جمله و بویژه برای ظرفیت سازی، انتقال فناوری و تبادل اطلاعات، با در نظر گرفتن مفاد ماده (13) ترغیب نمایند.
ماده 15 - مجموعههای خارج از رویشگاهی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی که توسط مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی گروه مشورتی تحقیقات کشاورزی بینالمللی و دیگر موسسات بینالمللی نگهداری میشوند
1 - طرفهای متعاهد اهمیت مجموعههای خارج از رویشگاهی منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی که توسط مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی گروه مشورتی تحقیقات کشاورزی بینالمللی به صورت امانی نگهداری میشوند را برای این معاهده مورد تصدیق قرار می دهند. طرفهای متعاهد از مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی می خواهند که موافقتنامههایی را با هیات رئیسه در رابطه با مجموعههای خارج از رویشگاهی مزبور طبق قیود و شرایط زیر منعقد نمایند:
ب) - منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی ب. غ. از آنچه که در پیوست (1) این معاهده آمده است و قبل از اجرای این معاهده جمع آوری شده و توسط مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی به طور امانی نگهداری میشود باید طبق مفاد موافقتنامه انتقال مواد استاندارد که به موجب موافقتنامههای بین مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی و فائو در حال استفاده هستند در دسترس قرار گیرند. موافقتنامه انتقال مواد استاندارد باید توسط هیات رئیسه با مشورت مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی طبق مفاد مربوط این معاهده بویژه مواد (12) و (13) و به موجب شرایط زیر حد اکثر نشست اجلاس عادی دوم آن مورد بازبینی قرار گیرد:
(1) - مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی باید طبق برنامهای که هیات رئیسه مقرر مینماید به صورت دورهای هیات رئیسه را از موافقتنامههای انتقال مواد استاندارد منعقد شده مطلع سازند.
(4) - مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی باید در حد توان خود اقداماتی را اتخاذ کنند تا شرایط موافقتنامههای انتقال مواد استاندارد به طور موثر رعایت گردد و در اسرع وقت هیات رئیسه را در جریان موارد عدم رعایت آن قرار دهند.
ج) - مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی صلاحیت هیات رئیسه را در ارائه سیاستهای هدایت کننده در خصوص مجموعههای خارج از رویشگاهی نگهداری شده توسط آنان با رعایت مفاد این معاهده مورد شناسایی قرار خواهند داد.
د) - تجهیزات علمی و فنی که مجموعههای خارج از رویشگاه طبیعی در آن نگهداری میشوند به منظور نگهداری و مدیریت این مجموعهها مطابق استانداردهای پذیرفته شده بینالمللی بویژه استانداردهای بانک ژن که توسط کمیسیون منابع ژنتیکی برای غذا و کشاورزی فائو مورد تایید قرار گرفته است، همچنان در اختیار مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی باقی خواهند ماند.
و) - دبیر، در هر زمانی حق دسترسی به تاسیسات و همچنین حق بازرسی تمام فعالیتهای انجام شده در آنها را که مستقیما" به حفاظت و تبادل مواد موضوع این ماده مربوط میشود، خواهد داشت.
2 - طرف های متعاهد موافقت می کنند منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی در پیوست (1) این معاهده را در قالب نظام چند جانبه در دسترس مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی گروه مشورتی تحقیقات بینالمللی کشاورزی که با هیات رئیسه طبق این معاهده موافقتنامههایی را امضا کردهاند قرار دهند. مراکز مزبور در فهرستی که توسط دبیر نگهداری شده بنا به تقاضا در اختیار طرف های متعاهد قرار میگیرد، اضافه خواهد شد.
3 - موادی غیر از مواد فهرست شده در پیوست (1) که توسط مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی دریافت و نگهداری میشود پس از لازمالاجراء شدن این معاهده بر اساس شرایط مورد توافق مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی دریافت کننده مواد و کشور مبدا این منابع یا کشوری که آنها را طبق کنوانسیون تنوع زیستی یا قوانین حاکم دیگر به دست آورده است، در دسترس قرار خواهند گرفت.
4 - طرفهای متعاهد ترغیب میشوند تا دسترسی مراکز تحقیقات کشاورزی بینالمللی را که با هیات رئیسه موافقتنامههایی را امضا نمودهاند، بر اساس شرایط توافق شده به آن دسته از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی که در پیوست (1) ذکر نشدهاند، ولی برای فعالیت ها و برنامههای مراکز مزبور مهم میباشند، فراهم نمایند.
5 - هیات رئیسه همچنین مساعی خود را در جهت انعقاد موافقتنامههایی برای مقاصد مذکور در این ماده با دیگر موسسات بینالمللی مربوط به کار خواهد بست.
2 - طرفهای متعاهد به طور مقتضی تمام موسسات مربوط از جمله موسسات دولتی، خصوصی، غیر دولتی، تحقیقاتی، اصلاح و دیگر موسسات را برای مشارکت در شبکههای بینالمللی ترغیب خواهند نمود.
2 - در صورت اعلام طرف های متعاهد، در مورد خطراتی که حفاظت موثر منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی را تهدید می کند در جهت حفاظت از مواد، پیش آگاهی داده خواهد شد.
1 - طرفهای متعاهد متعهد میشوند که راهبرد مالی را برای اجرای این معاهده طبق مفاد این ماده به کار گیرند.
2 - اهداف راهبرد مالی شامل ارتقاء دسترسی، شفافیت، کارآئی و موثر بودن تامین منابع مالی به منظور اجرای فعالیت های موضوع این معاهده خواهد بود.
3 - به منظور سوق دادن اعتبارات مالی برای فعالیت ها، طرحها و برنامههای اولویت دار، بویژه در کشورهای درحال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر، و با مد نظر قرار دادن «برنامه اقدام جهانی»، هیات رئیسه در فواصل زمانی مشخص، میزان اعتبار مالی لازم را تعیین خواهد نمود.
الف) - طرفهای متعاهد اقدامات لازم و مقتضی را در چهارچوب هیات های رئیسه نهادها، صندوق ها و ساز و کارهای بینالمللی به عمل خواهند آورد تا از اولویت دادن و توجه کافی به تخصیص موثر منابع قابل پیش بینی و توافق شده برای اجرای طرحها و برنامههای موضوع این معاهده اطمینان حاصل نمایند.
ب) - انجام موثر تعهدات موضوع این معاهده توسط طرفهای متعاهدی که از کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر هستند به میزان تخصیص موثر منابع موضوع این ماده، به ویژه توسط کشورهای توسعه یافته بستگی خواهد داشت. طرفهای متعاهدی که از کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر هستند به طرحها و برنامههای خود برای ظرفیت سازی در زمینه منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی اولویت کافی خواهند داد.
د) - هر طرف متعاهد موافقت مینماید که منابع مالی برای فعالیت های ملی برای حفاظت و استفاده پایدار از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی را در حد منابع مالی توانائیهای ملی خود به عهده گرفته و فراهم کند. منابع مالی فراهم شده نبایستی برای منظورهائی که در نهایت مغایر با این معاهده م. ب. به ویژه در زمینههای مرتبط با تجارت بینالمللی محصولات، استفاده گردد.
ه -) - طرفهای متعاهد موافقت می نمایند که منافع حاصل از جزء (د) بند (2) ماده (13) بخشی از راهبرد مالی باشد.
و) - مشارکت های داوطلبانه نیز میتواند توسط طرفهای متعاهد، بخش خصوصی (ب. ت. ب. ماده 13) سازمانهای غیردولتی و منابع دیگر فراهم گردد. طرفهای متعاهد موافقت می نمایند که هیات رئیسه ویژگی های راهبرد ترغیب چنین مشارکت هائی را بررسی نماید.
بخش 7 - مقررات اجرایی
ماده 19 - هیات رئیسه
1 - بدین وسیله هیات رئیسه متشکل از تمامی طرفهای متعاهد تشکیل میگردد.
2 - تمام تصمیمات هیات رئیسه با اتفاق نظر اتخاذ خواهد شد، مگر در مواردی که با اتفاق نظر تصمیم گرفته شود که به روش دیگر عمل شود، به استثنای موارد مربوط به مواد (23) و (24) که همیشه اتفاق نظر ضروری خواهد بود.
3 - وظایف هیات رئیسه، ترغیب اجرای کامل این معاهده با در نظر داشتن اهداف آن و بویژه موارد زیر خواهد بود:
ه) - بررسی و ایجاد نهادهای فرعی لازم و تصویب ماموریتها و ترکیب آنها در صورت وجود اعتبارات مالی لازم.
و) - در صورت لزوم ایجاد یک ساز و کار مناسب مانند حساب امانی برای دریافت و استفاده از منابع مالی که به منظور اجرای این معاهده تامین میگردد.
ن) - تایید شرایط موافقتنامههای با مراکز تحقیقات کشاورزی و بینالمللی و دیگر موسسات بینالمللی به موجب ماده (15) و تجدید نظر و اصلاح موافقتنامه انتقال مواد استاندارد موضوع ماده (15).
4 - هر طرف متعاهد با رعایت بند (6) ماده (19) یک رای دارد و میتواند در جلسات هیات رئیسه با یک نماینده که او نیز میتواند یک جانشین، مشاوران و کارشناسانی به همراه داشته باشد شرکت کند. جانشین ها، کارشناسان و مشاوران میتوانند در جلسات هیات رئیسه شرکت کنند ولی نمیتوانند رای بدهند مگر در مواردی که به طور مقتضی اجازه داشته باشند که به جای نماینده عمل نمایند.
5 - سازمان ملل متحد، آژانس های تخصصی آن و آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نیز هر کشوری که طرف متعاهد این معاهده نیست، میتوانند به عنوان ناظر در جلسات هیات رئیسه شرکت نمایند. هر نهاد یا آژانس دیگری اعم از دولتی یا غیر دولتی که در زمینههای حفاظت و استفاده پایدار از منابع ژنتیکی گیاهی برای غذا و کشاورزی صاحب صلاحیت باشد و تمایل خ. ر. ب. شرکت در جلسات هیات رئیسه به عنوان ناظر به دبیر اعلام کرده باشد میتواند پذیرفته شود مگر این که یک سوم طرفهای متعاهد حاضر، اعتراض نمایند. پذیرش و شرکت ناظرین تابع آیین نامه مصوب هیات رئیسه خواهد بود.
7 - هیات رئیسه در صورت لزوم آیین نامه داخلی و قواعد مالی خود را که مغایر با این معاهده نخواهد بود، تصویب و اصلاح خواهد نمود.
8 - حضور نمایندگان اکثریت طرفهای متعاهد برای رسمی شدن هر جلسه هیات رئیسه ضروری است.
9 - هیات رئیسه حد اقل هر دو سال یک بار جلسات عادی تشکیل خواهد داد. این جلسات حتیالامکان بلافاصله پس از جلسات عادی کمیسیون منابع ژنتیکی برای غذا و کشاورزی برگزار خواهد شد.
10 - در صورتی که هیات رئیسه تشکیل جلسات ویژهای را در زمانهای دیگری ضروری تشخیص دهد، یا هر طرف متعاهد تشکیل آن را به طور کتبی تقاضا کند و یک سوم طرفهای متعاهد از درخواست مزبور حمایت کنند، جلسات ویژه هیات رئیسه تشکیل خواهد شد.
11 - هیات رئیسه، رئیس و معاونین رئیس خود را (که جمعا" به آنها «دفتر» اطلاق میگردد) مطابق آیین نامه خود انتخاب خواهد نمود.
1 - دبیر هیات رئیسه توسط مدیرکل فائو و با تایید هیات رئیسه منصوب میگردد. دبیر از کمک کارکنان لازم استفاده خواهد نمود.
(الف) - ترتیب برگزاری و ارائه حمایت اداری برای جلسات هیات رئیسه و نهادهای فرعی که ممکن است به وجود آیند؛
(ب) - کمک به هیات رئیسه در انجام وظایف خود از جمله انجام وظایف ویژهای که ممکن است توسط هیات رئیسه به عهده او گذاشته شود؛
(ج) - گزارش فعالیت های خود به هیات رئیسه.
(الف) - تصمیمات هیات رئیسه ظرف شصت روز پس از تصویب؛
4 - دبیر مدارک لازم برای جلسات هیات رئیسه را به شش زبان سازمان ملل متحد تهیه خواهد نمود.
هیات رئیسه در اولین اجلاس خود، تشریفات موثر و معاضدت آمیز و ساز و کارهای اجرایی را برای ترغیب رعایت مفاد این معاهده و برخورد با موضوع عدم رعایت بررسی و تصویب خواهد نمود. این تشریفات و ساز و کارها شامل نظارت، ارائه کمک و مشاوره از جمله کمکها و مشاورههای حقوقی (در صورت لزوم)، بویژه به کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد در حال گذر خواهد بود.
3 - هر طرف متعاهد هنگام تنفیذ، پذیرش، تصویب یا الحاق به این معاهده یا هر زمان دیگری بعد از آن، میتواند به طور کتبی به امین اسناد اعلام کند که در مورد اختلافی که طبق بند (1) یا (2) ماده (22) حل نشده، یک یا هر دو راه حل اختلاف زیر را به اجبار می پذیرد:
2 - اصلاحات این معاهده در جلسه هیات رئیسه تصویب خواهد شد. متن هر اصلاحیه پیشنهادی توسط دبیر حداقل شش ماه قبل از اجلاسی که قرار است پیشنهاد مذکور در آن تصویب شود به طرفهای متعاهد ارسال خواهد شد.
3 - تمام اصلاحات این معاهده فقط از طریق اتفاق نظر طرفهای متعاهد حاضر در جلسه هیات رئیسه انجام شود.
4 - هر اصلاحیه تصویب شده توسط هیات رئیسه برای طرفهای متعاهدی که آن را تنفیذ، پذیرش یا تصویب نمودهاند در نودمین روز پس از تودیع سند تنفیذ، پذیرش یا تصویب دو سوم طرفهای متعاهد لازمالاجراء خواهد شد. پس از آن، اصلاحیه برای هر طرف متعاهد دیگر در نودمین روز پس از این که طرف متعاهد مذکور سند تنفیذ، پذیرش یا تصویب خود را تودیع نماید، لازمالاجراء خواهد شد.
1 - پیوست های این معاهده جزء لاینفک این معاهده محسوب میگردد و هرگونه ارجاع به این معاهده همزمان ارجاع به هر پیوست آن نیز م. ب..
این معاهده از تاریخ سوم نوامبر 2001 (1380/08/12) تا چهارم نوامبر 2002 (1381/08/13) در مقر فائو برای امضا تمامی اعضاء فائو و هر کشوری که عضو فائو نباشد ولی عضو سازمان ملل متحد یا یکی از آژانسهای تخصصی یا آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد، مفتوح خواهد بود.
این معاهده منوط به تنفیذ، پذیرش یا تصویب اعضاء و غیر اعضاء فائو موضوع ماده (25) م. ب.. اسناد تنفیذ، پذیرش یا تصویب نزد امین اسناد تودیع خواهد شد.
این معاهده از تاریخی که در آن برای امضا بسته میباشد، برای الحاق تمام اعضاء فائو و کشورهای غیر عضو فائو که عضو سازمان ملل متحد، یا یکی از آژانس های تخصصی آن یا آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشند مفتوح خواهد بود. اسناد الحاق نزد امین اسناد تودیع خواهد شد.
1 - تا زمانی که یک سازمان عضو فائو سند تنفیذ، پذیرش، تصویب یا الحاق به این معاهده را تودیع می کند، آن سازمان عضو طبق بند (7) ماده (2) اساسنامه فائو هرگونه تغییر در تودیع صلاحیت خ. ن. ب. اعلامیه صلاحیت تودیع شده خود به موجب بند (5) ماده (2) اساسنامه فائو را که ممکن است به دنبال پذیرش این معاهده ضروری باشد، اطلاع خواهد داد. هر طرف متعاهد این معاهده میتواند در هر زمان از یک سازمان عضو فائو که طرف متعاهد این معاهده شده است، بخواهد تا اطلاعات لازم را در خصوص موضوع خاصی از این معاهده که مسئول اجرای آن شده است، همان گونه که برای کشورهای عضو آن سازمان عضو فراهم می کند، برای آن نیز فراهم نماید. سازمان عضو این اطلاعات را ظرف مدت معقولی ارائه خواهد نمود.
3 - در صورت انقضاء این معاهده، مالکیت سرمایههای آن تابع قواعد مالی خواهد بود که هیات رئیسه تصویب خواهد کرد.
ماده 5 - دیوان داوری آیین کار خود را تعیین خواهد کرد، مگر این که طرفهای اختلاف به گونه دیگری توافق کنند.
ماده 10 - هر طرف متعاهدی که در خصوص موضوع مورد اختلاف از نظر حقوقی دارای منفعتی باشد که ممکن است به وسیله تصمیم راجع به مورد، تحت تاثیر قرار گیرد، میتواند با رضایت دیوان وارد جریان رسیدگی شود.
ماده 12 - تصمیمات مربوط به آیین رسیدگی و ماهیت دیوان داوری با رای اکثریت اعضای آن اتخاذ خواهد شد.
ماده 13 - اگر یکی از طرفهای اختلاف در دیوان داوری حاضر نشود یا نتواند از ادعای خود دفاع کند، طرف دیگر میتواند از دیوان بخواهد تا جریان رسیدگی را ادامه دهد و رای خود را صادر کند. غیبت یا قصور یک طرف اختلاف در دفاع از ادعای خویش، مانع جریان رسیدگی نخواهد شد. دیوان داوری پیش از اتخاذ تصمیم نهایی خود، باید قانع شده باشد که ادعا کاملا" بر پایه حقیقت و قانون م. ب..
ماده 16 - رای صادره برای طرفهای اختلاف لازمالاجراء خواهد بود. این رای قابل تجدید نظر نخواهد بود، مگر این که طرفهای اختلاف از پیش در خصوص تشریفات تجدید نظرخواهی توافق کرده باشند.
ماده 5 - کمیسیون مصالحه، تصمیمات خود را با رای اکثریت اعضاء خود، اتخاذ خواهد کرد. کمیسیون آیین کار خود را تعیین خواهد کرد، مگر این که طرفهای اختلاف به گونه دیگری توافق کنند. کمیسیون پیشنهادی را برای حل و فصل اختلاف ارائه خواهد نمود و طرفها با حسن نیت آن را بررسی خواهند کرد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن معاهده شامل مقدمه و سی و پنج ماده و دو پیوست در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ پنجم تیر ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1384/04/15 به تایید شورای نگهبان رسید.
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
