آیین‌نامه اجرایی بازداشتگاههای موقت

بازداشتگاه‌های موقت که در این آیین‌نامه به اختصار «بازداشتگاه» نامیده می‌شود، تحت نظر سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور که در مواد بعدی به اختصار «سازمان» نامیده می‌شود تشکیل می‌گردد.

بازداشتگاه مخصوص نگهداری متهمانی است که صدور قرار تامین منتهی به بازداشت آنها شده باشد.

در هر بازداشتگاه شورایی تحت عنوان «شورای تشخیص» مرکب از قاضی ناظر رئیس بازداشتگاه، مسئول بهداشت و درمان و مددکار اجتماعی تشکیل می‌شود.

وظایف شورای تشخیص عبارت است از: الف - نظارت بر حُسن اجرای این آیین‌نامه. ب - اعطای مرخصی پس از هماهنگی با قاضی صادرکننده قرار یا دادستان محل. ج - رسیدگی به تخلفات متهمان و اتخاذ تصمیم انضباطی در مورد آنان.

قاضی ناظر در بازداشتگاهها از میان قضات مجرب دادگستری محل به انتخاب دادستان حوزه قضایی مربوطه انتخاب شده و دارای وظایفی به شرح زیر م. ب.: 1- نظارت بر وضعیت قضایی متهمان و اقدام لازم به منظور تسریع در آزادی آنان. 2- صدور قرار قبولی کفالت یا وثیقه برای متهمان در غیر موارد دسترسی به مرجع بازداشت‌کننده به میزانی که از طرف مراجع قضایی مذکور تعیین شده است و اعلام مراتب به آن مراجع. 3- معاضدت قضایی متهمان. 4- انجام سایر وظایف پیش‌بینی شده در این آیین‌نامه و دیگر مقررات مربوط.

رئیس بازداشتگاه توسط مدیر کل زندانهای استان مربوط از میان کارشناسان مجرب دارای حداقل 7 سال سابقه اشتغال در سازمان که مشهور به حُسن رفتار باشد با تایید کمیته انتصابات سازمان منصوب می‌گردد.

در حوزه‌های قضایی که بازداشتگاههای موقت ایجاد شود، زندانها و بازداشتگاههای عمومی از پذیرش متهمان مشمول این آیین‌نامه در آن حوزه ممنوع بوده، مگر اینکه آمار متهمان بازداشتگاههای مزبور بر اساس ظرفیت اسمی تکمیل شده باشد که در این صورت به تشخیص مدیرکل زندانهای استان بازداشتگاههای عمومی نیز مجاز به پذیرش متهمان موصوف می‌باشند.

متهمان جرائم مواد مخدر، سرقت مسلحانه، اقدام علیه امنیت کشور، آدم‌ربائی، قتل عمدی، ایراد جرح با چاقو، ورود به عنف، افراد شرور و دایرکنندگان مراکز فساد و فحشاء از شمول ماده فوق مستثنی می‌باشند. همچنین شورای تشخیص می‌تواند از ورود برخی از متهمانی که اتهام آنان غیر از موارد مذکور در این تبصره بوده لیکن نگهداری آنها در این مراکز به مصلحت نباشد، جلوگیری نماید.

از متهمان به محض ورود کارت عکس تهیه شده و خروج ایشان نیز پس از تطبیق لازم و درج مراتب مربوط به خروج باید در دفاتر مخصوص ثبت و ضبط گردد. رئیس مرکز مکلف است به محض ورود متهمان، آنان را از ضوابط و مقررات مرکز و حقوق خویش مطلع نموده و با بازدید روزانه بر اجرای مقررات نظارت نماید.

متهمان می‌توانند همه روزه از ساعت 8 الی 20 با وکیل مدافع، بستگان و سایر افراد مورد درخواست خود به طور حضوری و آزادانه در مکان‌های خاص ملاقات نمایند مگر آنکه طبق نظر شورای تشخیص ملاقات وی با افراد دیگر - غیر از وکیل - مخل انتظامات عمومی و حُسن جریان محاکمه باشد و یا صریحاً در قرار صادره از آن منع شده باشد در این صورت ملاقات با متهم تنها با اجازه کتبی مرجع صادرکننده قرار امکانپذیر م. ب..

متهمان مجاز به خرید و استفاده از نشریات، کتب و مجلات و روزنامه‌ها و نیز استفاده از وسایل ارتباط جمعی به طور تمام وقت می‌باشند. مگر اموری که شرعاً و قانوناً استفاده از آن ممنوع است.

بازداشتگاه مورد نظر با حفاظت معمولی ایجاد و نحوه نگهداری متهمان به موجب دستورالعمل تصویبی از ناحیه سازمان و با رعایت تبصره‌های ذیل و ماده 11 این آیین‌نامه خواهد بود. در هر صورت احداث برجهای دیده‌بانی و استفاده از سیم خاردار در محیط پیرامون بازداشتگاه مزبور ممنوع م. ب..

متهمین در این بازداشتگاه‌ها در اتاق‌هایی با امکانات مناسب، دارای فضاهای هواخوری کافی و در قالب مجتمع‌های مسکونی نگهداری می‌شوند.

در هر مرکز گروه‌های مشاوره و معاضدت حقوقی و مددکاری تشکیل می‌گردد که به ارائه خدمات ویژه و تخصصی برای متهمان می‌پردازند.

متهمان در سایر موارد، از کلیه حقوق مقرر در آیین‌نامه اجرایی سازمان برخوردار بوده و همچنین سایر موضوعات مربوط به نگهداری متهمان که در این آیین‌نامه مسکوت م. ب. تابع آیین‌نامه مورد اشاره خواهد بود مشروط بر آنکه مغایر با مفاد این آیین‌نامه نباشد.

رئیس بازداشتگاه مکلف است با هماهنگی مراجع مربوط زمینه تاسیس یک شعبه از شورای حل اختلاف را در مرکز فراهم نماید.

این مراکز با پیشنهاد مدیر کل زندانهای استان و تصویب رئیس سازمان تاسیس می‌گردند. صدور مجوز تاسیس بازداشتگاه‌ها مزبور در شهرستانهای مختلف با اختیار حاصل از بند (الف) ماده 2 قانون تبدیل شورای سرپرستی به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور منحصراً در اختیار سازمان خواهد بود که به لحاظ عدم تامین بودجه و امکانات لازم در سال اول در برخی از شهرها به تشخیص سازمان تاسیس خواهد شد.

از تاریخ تصویب این آیین‌نامه کلیه آیین‌نامه‌ها و مقررات مغایر در قسمت مغایرت نسبت به اینگونه بازداشتگاه‌ها لازم‌الاجراء نخواهند بود.

این آیین‌نامه در 19 ماده و 10 تبصره در به تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازم‌الاجراء م. ب.. رئیس قوه قضائیه - سیدمحمود هاشمی شاهرودی