آیین‌نامه اجرایی قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب 64/11/6 مجلس شورای اسلامی

سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور سازمانی است مستقل که مستقیماً زیر نظر شورای عالی قضایی انجام وظیفه می‌نماید و اختصاراً در این آییننامه سازمان نامیده میشود.

تعاریف: الف - زندان محلی است که در آنجا محکومان با حکم کتبی مقام قضایی برای مدت معین یا به طور دائم به منظور تربیت و درمان نارسائی‌ها و بیماریهای اجتماعی روانی و تنبیه و مجازات نگهداری میشوند. ب - بازداشتگاه محل نگهداری متهمانی است که طبق دستور کتبی مقامات قضایی تا اتخاذ تصمیم نهایی در آنجا بازداشت میباشند. ج - مرکز اقدامات تامینی و تربیتی محلی است که در آنجا خطا کاران و متهمان و محکومان قبل یا بعد یا ضمن تحمل مجازات یا مستقل از آن تا رفع حالتی که آنها را در آینده در مظان ارتکاب جرم قرار میدهد، به حکم یا با قرار مراجع قضایی برای مدت معینی نگهداری میشوند این مراکز عبارتند از: 1 - کانون اصلاح و تربیت: مرکزی است برای نگهداری و تربیت و تهذیب اطفال خطارکار [خطاکار] که مسئولیت جزایی ندارند. 2 - تبعیدگاه مجرمین بعادت: مرکزی است برای نگهداری مجرمین بعادت. 3 - تیمارستان مجرمین غیرمسئول: مرکزی است برای نگهداری و معالجه مجرمین مجنون یا مختل‌المشاعری که مخل نظم یا امنیت عمومی و دارای حالت خطرناک باشند. 4 - مرکز بازپروری متهمان و محکومان معتاد: مرکزی است برای نگهداری و درمان متهمان و محکومان معتاد به مواد مخدر و الکل. د - موسسات صنعتی و کشاورزی و خدماتی: موسساتی است که با امکانات لازم برای کار و حرفه آموزی زندانیان داوطلب تاسیس میشود.

اداره امور (اجرایی، فرهنگی، اداری، مالی، پشتیبانی، انتظامی) کلیه زندانها و بازداشتگاهها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی کشور اعم از عمومی، سیاسی، نظامی، انقلاب و موسسات صنعتی و کشاورزی و خدماتی منحصراً به عهده سازمان خواهد بود.

زندانها و بازداشتگاهها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی مکلفند پس از تحویل گرفتن محکومین و متهمین و خطاکاران معرفی شده از سوی مراجع قضایی دستور مقامات قضایی را در مورد مدت و شروع محکومیت و خاتمه آن و یا شروع بازداشت و یا ممنوع بودن ملاقات و مرخصی و خروج زندانی از زندان به منظور کار و سایر موارد با تعیین شرایط آن اجراء نمایند.

هر متهم و یا محکوم در بازداشتگاه و زندانی که در حوزه قضایی صادر کننده قرار یا حکم قراردارد نگهداری میشود. مگر در مواردی که دادگاه صادر کننده حکم مطابق قانون محل دیگری را برای تحمل کیفر تعیین نماید.

تعیین محل نگهداری محکومین و متهمین و خطاکاران در حوزه قضایی و تعیین ساعات و دفعات و نوع ملاقات و سایر ترتیبات انجام ملاقات و مرخصی و اعزام زندانی به موسسات صنعتی و کشاورزی و خدماتی و مراکز درمانی و ترتیبی و آموزشی و مراجع قضایی و نقل و انتقال آنان با رعایت مفاد ماده 5 و تبصره آن بر عهده سازمان م. ب..

اجرای مجازات حبس طبق مقررات با سازمان است ولی اجرای سایر مجازاتها براساس قانون آیین دادرسی کیفری و تحت نظارت و تعلیمات دادستان مربوطه خواهد بود.

به منظور کمک به رفع مشکلات مادی و معنوی زندانیان و خانواده آنان و نیل به خود کفائی سازمان میتواند از محل جذب کمکهای مردمی و موسسات خیریه یا درآمد حاصل از موسسات صنعتی، کشاورزی، خدماتی و فرهنگی و بودجه مصوب اعتبار لازم را تامین و هزینه نماید.

سازمان میتواند در جهت ایجاد اشتغال برای زندانیان داوطلب کار با استفاده از امکانات سازمان و یا کمکهای دولتی و یا از طریق دریافت وام یا با مشارکت بانکها و ارگانهای دولتی، تعاونیها و یا بخش خصوصی اقدام نماید.

سازمان موظف است کلیه آمار و اطلاعات را در مورد زندانها و بازداشتگاهها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی و موسسات صنعتی و کشاورزی و خدماتی تهیه نماید و آمار و اطلاعات لازم به منظور جرم شناسی را حداقل سالی یکبار به شورای عالی قضایی و کمیسیون امور قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی ارسال نماید ارائه آمار و اطلاعات به سایر مراجع اداری و مراکز علمی با موافقت رئیس سازمان بلااشکال است.

سازمان میتواند با ایجاد تشکیلات مناسب نسبت به انجام تحقیقات و مطالعات علمی لازم راساً اقدام نماید.

سازمان موظف است فهرست اسامی زندانیان محکوم واجد شرایط عفو یا تخفیف مجازات به صورت موردی یا به مناسبتهای مختلف را تهیه و پس از جلب موافقت دادستان مربوط به رئیس دیوانعالی کشور ارائه نماید.

سازمان ب. ر. م. لیست اسامی زندانیان محکوم واجد شرایط آزادی مشروط را تهیه و به مراجع قضایی مربوط ارائه می‌نماید.

سازمان در حدود امکانات و مقدورات با تمهید اموری از قبیل تامین اشتغال، آموزش، ایجاد مقدمات بازگشت زندانی به محیط خانواده و اجتماع با مشارکت و همکاری وزارتخانه‌ها، نهاد‌ها و سازمانهای مربوطه نسبت به زندانی مراقبت خواهد نمود.

دادستان کل کشور فردی را به عنوان رئیس سازمان انتخاب و به شورای عالی قضایی جهت تصویب و صدور حکم پیشنهاد می‌نماید. رئیس سازمان سمت معاونت دادستان کل کشور را خواهد داشت.

رئیس سازمان برای مدت دو سال منصوب میشود تجدید انتصاب او برای یک یا چند دوره دیگر بلا مانع است عزل وی نیز با شورای عالی قضایی خواهد بود.

دادستان کل کشور حداقل دو ماه قبل از اتمام مدت ریاست، رئیس بعدی سازمان را به شورای عالی قضایی جهت تصویب معرفی می‌نماید. رئیس قبلی تا پایان دوره مسئولیت دو ساله اداره سازمان را به عهده خواهد داشت.

سازمان همه ساله در موعد مقرر بودجه خود را با موافقت دادستان کل کشور به شورای عالی قضایی پیشنهاد و برای تصویب پیگیری نموده و اقدامات لازم را انجام خواهد داد.

انتظامات و حفاظت زندانها و بازداشتگاهها با سازمان است. سازمان نیروی انتظامی مورد نیاز خود را از بین نیروهای نظامی و انتظامی موجود با هم آهنگی مسئولین مربوطه گزینش می‌نماید این نیروها همراه با اعتبارات مربوطه به سازمان منتقل خواهد شد. سازمان به منظور تامین بقیه نیروهای مورد نیاز خود از افراد واجد شرایط استفاده خواهد نمود.

نیروی انتظامی سازمان از اونیفورم مخصوص که برای آنان تعیین خواهد شد استفاده خواهند نمود و از حیث ترفیعات و تنبیهات تابع آییننامه خاصی میباشند که به پیشنهاد رئیس سازمان به تصویب شورای عالی قضایی خواهد رسید.

سایر آییننامه‌های لازم برای اجرای این قانون توسط وزیر دادگستری و رئیس سازمان تهیه و به تصویب شورای عالی قضایی میرسد. این آییننامه شامل 21 ماده و 4 تبصره در جلسه 523 شورای عالی قضایی به تصویب رسید و سایر آییننامه‌های مغایر با این آییننامه لغو میگردد.